to stuff, to cram, to gorge;
— — զորովայն, to gorge one's self.
Խճողել զպարպատումն. լնուլ եւ խնուլ, իբր խծծով. տըխել.
Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով), եւ խծկիցեն մինչեւ յականջսն եւ յունչսն եւ ցկոկորդսն ամացեալ, եւ ոչ յագին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19.) յն. διαρρήσω difringo պատառոտել։
to quilt, to stitch, to pink.
περιστέλλω obvolvo. Ոլորելով ամփոփել, պարուրել.
Որպէս (ծածկութիւ մարմնոյ) ամենայն կողմանց ինքն առ ինքն խծպի. (Ոսկ. ես.։) (Արմատն կայ ի ռմկ. խծիպ, որ է կար՝ ոլորելով եւ ամփոփմամբ։)
the manger at Bethlehem.
Յամենայն ծագաց երկրի գան տեսանել զմսուրն եւ զխղատեղին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)
to exulcerate;
to dissemble, to conceal enmity;
to foment, to plot.
Պատճառել զխղխայթս, կամ փոխել ի խղխայթ։ նմանութտեամբ՝ Գրգռել, քրքրել. կամ Ծածկել զվէրս, թշնամութիւն.
to be ulcerated, to form an abscess, to gather, to discharge matter, to suppurate.
φλεγμαίνω tumeo, intumesco. Փոխիլ զխղխայթ. ուռնուլ եւ շարաւ կապել. թարախիլ.
to apply, to devote one's self to;
to explore.
Կղկաթել, յարիլ ի սրտէ. պատաղիլ.
to be judged by one's own conscience.
Դատիլ եւ ստգտանիլ ի խղճէ մտաց։ Խղճել. մեղադրել անձին.
Որ բնաւ զպատուիրանին լուծն ոչ ըստանձնէ, եւ ոչ ի մեղանելն խղճադատ լինի, ամբարիշտ կոչի. (Լմբ. առակ.։)
to scruple;
to doubt, to mistrust;
to abstain from, to shun;
to have pity, compassion.
Խղճել, խտրել. կամ Երկբայիլ խղճի մտօք. խորշիլ. խղճմտանք ընել, տարակուսիլ, ետ քաշուի.
over-scrupulous, over-nice, too rigid;
cowardly, pusillanimous, chicken-hearted.
ԽՂՃԱՄԻՏ ԼԻՆԵԼ. ὁλιγοψυχέω sum animo pusillo Խղճմտութեամբ փոքրոգի լինել. կարճամտել. տատամսիլ.
to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.
διακρίνω dijudico, discerno στέλλομαι, συστέλλομαι devito, costernor. Խղճիւ տագնապիլ. խղճի մտօք վարանիլ. խարել. անձամբ զանձն դատել. ծփիլ ի խորհուրդս. երկբայիլ. խիթալ. խորշիլ, վհատիլ. լքանիլ. խիղճ ընել, քաշուիլ.
Ամենայն ժողովուրդն խղճեր. եւ ասէին, արքայ դաւիթ փրկեաց զմեզ, եւ արդ փախստական է յերկրես։ Ո՞չ խղճիցեք յանձինս, եւ լինիցիք դատաւորք չարեացն խորհրդոց։ Որ խղճեն, թէպէտ եւ ուտիցէ՝ դատապարտեալ է։ Ե՛րթ ընդ նոսա առանց իրիք խղճելոյ։ Խղճէին ի նմանէ որ ի թլպատութենէ անտիհաւաստացեալքն. եւ այլն։
conscience, scruple;
խղճմտանօք, conscientiously, scrupulously.
Առաւել ռմկ. որպէս խիղճ մտաց. գիտակցութիւն. խղճմտութիւն. Խղճելն.
cf. Խիղճ.
Խիղճ մտաց. խղճելն մտօք. գիտակցութիւն. խայթ խղճի. խղճմտանք.
Սա զընթրիսս ելից պղծութեամբ, եւ զսեղանս անսուրբ խղճմտութեամբ. յն. անորբութեամբ տրտմի։ Խղճմտութիւն եւ զղջումն յատ յանցանաց։ Խղճմտութեամբ յանցաւորին ճանապարհն ոչ է թիւր, այլ ինքն թիւրի յուղիղ ճանապարհէ։ Միտք որ օրինօք եւ խրատու դաստիարակեալ է, ի մեղանչելն՝ խղճմտութեամբ ստգտանի. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։)
Խղճմտութեան տանջանք։ ընդունի ի խղճմտութենէն հարուածս։ Դատաւորանյաղթ ունելով զիւրն խղճմտութիւն. (Կլիմաք.։)
to fill, to heap up, to stuff, to cram;
— զորովայն, to gorge, to gormandize, to stuff or cram one's self, to eat too much.
Ի ձեռն անենայնի խճող գոլ եւ լի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 100։)
Զխճող եւ զհոծ երկիրս շուրջանակի պնդելով. (Նիւս. կազմ.։)
ԽՃՈՂԵՄ πληρόω, ἑμπληρόω, ἑκπληρόω , ὐπερεμπίπλω impleo, expleo, supra modum impleo. որ եւ ԽՃԵԼ (ըստ ՟բ. նշ) Խիծ եւ հոծ լնուլ, մանաւանդզորովայն անչափութեամբ կերակրոցեւ ըմպելեաց. տխել.
Խճողել զորովայն բազում կերակրովք. (Բրս. հց. ՟Ժ՟Ե։ Ոսկ. ապաշխ.։ Եփր. պհ.։ Շ. այբուբ.։ Սարգ. յկ. ՟Է։ Սկեւռ. աղ.։ Գր. հր.։)
to assemble;
to contain, to enclose.
Համախմբել. ամահաւաքել.
Խմբագործել ժողովեաց զազգս մարդկան ի փրկութիւն։ Ուր գէշն իցէ, անդր խմբագործին արծուիք. (Զքր. կթ.։)
of the same troop or regiment, comrade, companion.
Բազում հաղորդութեանցն խմբակիցք։ Խմբակցօք բազմօք կրթելով ցուցանել զայն որ առ ըմբելոյն կարեւոր տարբերութեանն է զօրութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
assembly;
— եկեղեցւոյ, nave.
կատարելոց անձանց խմբարան. (Նար. գանձ եկեղ.։)
Շինէ եւ զերկնաճեմ խմբարանն, զգմբեթայարդ եկեղեցին. (Ուռպել.։)
cf. Խմբեմ.
Ոչ սակաւուց ոմանց, այլյոքունց եւ յաւէտ խմբաւորելոց. (Երզն. քեր.։)
to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.
συνάγω congrego. Ի մի խումբ ժողովել, հաւաքել, զօր գումարել. կր. գումարիլ. բախիլ. ... յն. խոնարհիլ, այսինքն ի մի գալ, եւ ընդհարկանիլ. κλίνομαι, συνάπτομαι inclinor, conjungor.
ԽՄԲԵԼ. Տօնախմբել.
Զյիշատակսրբոցդ խմբիցէք ձերով ուրախութեամբ։ Ի յիշատակ մեծի երանելի մկրտչին ... խմբել ի մարմին աւանի. (Ագաթ.։)
ԽՄԲԵԼ. Կուտել իւիք օրինակաւ. ի մի վայր բրել. միացուցանել. յաճախել. եւ այլն.
Զաշակերտութիւն նորագիւն վարդապետութեանն խմբէին ուսանել. (Ագաթ.։)
Զերկուս բիւրսն քաջալերեաց. եւ խմբեաց յուսով լինել պատարագ եամենայն. (Հ. կիլիկ.։)
Հի՞մ զարմիցն քոց խմբես զեկս ջրհեղեղին։ Յաւետագոյն խմբեալ երջանկութիւնք։ Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմեցելոցն։ Շուրջ խմբեցելոց. (Պիտ.։)
to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.
Առաւել ռմկ. որպէս Ըմպել. եւ Քամել. ծծել.
Խաչակնքել զծովն՝ ասէ, խմեա՛. եւ էր քաղցր. (Վրք. հց. ձ։)
Ի վճիտ աղբեղէն ծծելով յինքն՝ խմեաց զանճառելի իմաստիցն զզօրութիւն. (Տօնակ.։)
to cause to ferment.
ԽՄՈՐԵՄ ԽՄՈՐԻՄ. ζυμόω, -όομαι fermento, -or. Հասունացուցանել խմորոյ զհայսն, եւ հասունանալ զանգուածոյ. զանգանել. իլ. նմանութեամբ՝ Փոխարկել յինքն, եւ միանալ, կամ յարիլ յայլոյ բանս.
Խմորեաց զամենայնսն զնոսա՝ շարժելով ի սէրն աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)
Խմորեալ էր յաղանդոյ մարկիանոսի. Ոչ խմորիլ յաղանդն. (Ճ. ՟Գ.։ Ուռպել.։)
risen, fermented, leavened;
— հաց, leavened bread.
careful;
cf. Խնամակալ.
ԽՆԱՄԱԾ ԽՆԱՄԱԾԱԿԱՆ. Խնամածու. խնամածօղ. փոյթ ի խնամել. գթած. հոգ տանօղ, հատկսկիծ.
cf. Խնամած.
Իբրեւ խնամածուի հօր։ Սնուցանել նշանաւ խաչիւ քան զամենայն մարմնական խնամածուս. (Պիտ.։ Շ. բարձր.։)
care, cure, ins pection, guardianship.
ἑπιμέλεια, κηδεμονία cura, cautio, curatio, diligentia. Խնամ ածելն. խնամակալութիւն. հոգողութիւն. հոգ. խնամ. գութ. հովանաւորութիւն. զգուշութիւն. կարեկցութիւն.
tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.
Տեսե՞ր զսիրելութիւն հօրն խնամակալի. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
cf. Խնամարկեմ.
Խնամ ունել. խնամակալ լինել.
Եւ ոչ խրամատել փութացայ, այլ խնամակալել. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)
cf. Խնամակալ.
Հոգւոց նոցա փրկութեան խնամակալու լինել աղօթիւք. (Լմբ. պտրգ.։)
care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.
Բազում խնամակալութիւն ցուցանէ բանս այս։ Խնամակալութեամբ թնղել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 39։)
Աննուազ բարիդ, եւ անփոփոխ խնամակալութիւնդ։ Բարերարութիւն երկրպագելի, խնամկալութիւն պաշտելի. (Նար. ՟Հ. ՟Ղ։)
Պարտ եւ արժանէ խնամակալութեամբ ի թագաւորի հայել բանս. (Ածաբ. ժղ.։)
Այն՝ որ վասն նորա ասացեալէր, բազում խնամակալութեամբ առ ի քննել պիտոյ էր, բազում խնամակալութեամբ նմա ընդդէմ առաջի մատեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. ՟Բ. 6։)
cf. Խնամակալ.
Գիտելով աշակերտին զխնամատարս ժողովրդեանն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Խնամակալութիւն.
ἑπιμέλεια procuratio, diligentia, charitas. Խնամ տանելն. խնաակալութիւն. խնամ. գութ. փոյթ եկ դարման.
Ցուցանելով զբազում խնամատարութիւն՝ որ առ նոսա։ Յամենայն ժամ առնէր զաղքատացն խնամատարութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24. 26։)
Պարտ է առնել զամենայն զխնամատարութիւն. (Բրսղ. մրկ.։)
Ոչ արմատոյն է ասէ վայելել ի խնաատարութենէ մշակին, այլ ուռոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)
to take care of, to attend to, to occupy one's elf solicitously about, to patronize.
եւ ն. ἑπιμελέομαι curo, curam gero. Խնամ ածել կամ տանել, ունել. խնամել.
Խնամարկել բանաւոր հոտն։ Եթէ ապախտաւորիս ընդ երախտաւորացն խնամարկեսցես։ Վասն նոցա խնամարկե արմատոյն։ (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Հ՟Ա։ Սարգ. յկ. ՟Դ։)
cf. Խնամակալ.
Ի խորին կիտին առաւել էր խնամարկու քան ի ցամաքի։ Զնեղութիւնս տառապելոց բառնալ իբրեւ զխնամարկուս. (Անան. ի յովնան.։ Արծր. ՟Գ. 9։)
cf. Խնամակալութիւն.
Ցուցանէ առաւել խնամարկութիւն սոցա քան զսոդոմայ. (Երզն. մտթ.։)
cf. Խնամարկեմ.
φροντίζω, ἑπιμελέομαι curo. Խնամով խորհել եւ պոգալ. յանձանձել. դարմանել. խնամ ածել՝ ունել՝ տանել. եւ Խնամով պահել.
Խնամել արարածս. (Յճխ. ՟Ե։ Շար.։)
Կամէր խնամել ամպարշտացն հրէից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
to hecome related, allied, to be united by marriage.
Խնամի լինել. առնել զխնամութիւն. տալ կամ առնուլ զդուստր.
careful, diligent, attentive;
full of regard, of solicitude, benevolent, charitable.
Ամենայնի խնամոտ եւ առատ հարկաւորութեամբ ոչ երբէք զսահման ձեր պիտոյիցն անցանել. (Բրս. հց.։)
cf. Խնայեմ.
Մի՛ խնայեցար խրատել զտղայ։ գնեա՛ զմահապարտն, եւ մի՛ խնայեար. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 11։)
to spare, to be sparing of;
to pardon, to respect, to exempt, to privilege;
to save, to spare, to husband, to be thrifty, to administer or manage well, to be sparing of expence, to economize;
— ի կերակրոյն, to stint one's self;
— ի ժամանակն, to economize time;
— ի շրթունս, to bridle one's tongue;
— ի բարկութիւն, to abstain from wrath.
(որպէս թէ խուն այսինքն նուազ առնել) φείδομαι parco, ignosco. Խնայ առնել. անխայել. զնդալ. Ճշդել. Խնամով զգուշանալ. գթալ, ներել. կասիլ. պահել. չթողուլ.
Խնայեցի ես ի քեզ։ Մի՛ խնայեսցէ ակն քո ի նա։ Խնայեսջի՛ք ի պատանեակն իմ աբեսողոմ։ Որ յիւր որդին ոչխնայեաց։ Ես ո՞չ խնայեցից ի նինուէ քաղաք մեծ։ Ոչ եւս խնայեցից ի վերայ բնակչաց երկրիդ։ Պէ խնայես ի շրթունս, իմստուն լինիս։ Որ խնայէ բան խիստ հանել, իմաստուն է։ Որ խնայէ ի գաւազան, ատեայ զորդի իւր։ Որ խնայէ ի տուրս, եւ այլն։ Խնայելն (յինչս՝) կորուսանել է, եւ չխնայելն՝շահել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)
Ո՛վ մոլեգնութեան, ընչից խնայել, եւ հարազատաց ոչ խնայել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 36։)
Խնայել յոգիս, կամ յանձինս, յազգայինս, ի ստացուածս, ի բարկութիւն. (Եղիշ.։ մանդ։ Խոր.։ Սկեւռ. աղ.։ ստուածաբ. Ժղ.։)
ԽՆԱՅԵԼ. ն. Խնամով պահել, ճշդել. φείδομαι parce utor, abstineo, tempero.
Խնայեաց զանձն նորա ի մահուանէ։ Զշարժել շրթանց իմոց ո խնայեցից. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 18. եւ ՟Ժ՟Զ. 6։)
Ոչ խնայել զանձն, եւ ոչ զանգիտել ի մահուանէ. (Խոսր.։)
Խնայէ զանձն իւր ի մեղանչել. (Կոչ. ՟Բ։)
Զսնուցանել զաւակսն ոչ խնայէին. (Լմբ. իմ.։)
Որչափ յաճախեսցուք ունել զձեզ առ մեզ խնայեալ լինիք ի չարեաց. (Վեցօր. ՟Ը։)
to cause to be sparing, to create thrift or economy.
Տալ խնայել. չթողուլ առնել.
Պատուէին թագաւորքնզոմանս ի մերոց անտի ... եւ յաշխատութիւն զոհիցն (ձգել զնոսա՝) խնայեցուցանէին զհեթանոսս. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 1։)
regard, compassion, pity;
pardon;
thriftness, saving, economy, parsimony, frugality.
ԽՆԱՅՈՒԹԻՒՆ ԽՆԱՅՈՒՄՆ. φειδώ parsimonia, venia. Խնայելն. Խնայ. մարդասիրութիւն. Գութ. ներողութիւն.
Առնէ ի վերայ նոցա աստուած խնայութիւն արարչին ամենեցուն՝ պահել զարարածս անվնաս յիւրաքանչիւր բնութեանն. (Եղիշ. խաչել.։)
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
Նախ առ հոգիսն հայցելով խնայումն, եւապա մարմնոցն. (Վրդն. թուոց.։)
cf. Խնայութիւն.
ԽՆԱՅՈՒԹԻՒՆ ԽՆԱՅՈՒՄՆ. φειδώ parsimonia, venia. Խնայելն. Խնայ. մարդասիրութիւն. Գութ. ներողութիւն.
Առնէ ի վերայ նոցա աստուած խնայութիւն արարչին ամենեցուն՝ պահել զարարածս անվնաս յիւրաքանչիւր բնութեանն. (Եղիշ. խաչել.։)
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
Նախ առ հոգիսն հայցելով խնայումն, եւապա մարմնոցն. (Վրդն. թուոց.։)
cf. Խնդալի.
gay, merry, cheerful, delighted, glad.
Իսկ յասելն, (Պտմ. աղեքս.։)
Այսպէս ասելով խնդամիտ արձակեազ զոլոմպիա. իմա՛ ա. զի հայի առ արձակեալն ոլոմպիա։
cf. Խնդամոլ.
ԽՆԴԱՄՈԼԻ. ա. Մոլեալ կամ մոլելի խնդութեամբ. խնդաացօղ կամ խնդալի յոյժ.
to rejoice, to be joyful, glad.
Խնդամիտ լինել. զուարճանալ. խրախանալ.
Գեղեցիկ է արեգակն. վայելուչ է ոսկի եւ քարինք. եւ խնդամտեալ (կամ խնդամտող՝) տե՛ս ի սոսա զարարին. (Լմբ. իմ.։)
gaiety, good hu mour, wantonness.
Իբրեւ ի հարսնական խնդամտութեանս կոչէ։ Յուսացելովքն զխնդամտութիւն ամբոխէ. (Նիւս. երգ. եւ Նիւս. կուս.։)
Խնդամտութեամբ պատրաստել, կամ ընդունել, հատուցանել. (Յճխ. ՟Է։ Մագ. ՟Ի՟Դ։ Աթ. ՟Ը։)
Խնդամտութեամբ ճառել, կամ նշանակել. (Կիւրղ. գանձ.։)
to make merry, to rejoice, to give joy, to divert, to recreate.
Տալ խնդալ. ուրախ առնել. զուարթացուցանել.
cf. Խնդութիւն.
Եւս առաւել մարտի յաղթութիւն հոգեւորացն է խնդումն. (Յճխ. ՟Ժ։)
Բայց այս խնդման բան աւետեաց, ոչ միայն իմս է խորանաց։ Սուրբ տըղնյին ոչ լալոյ ձայն, այլ երգ խնդման՝ վայելչական. (Շ. եդես. եւ Շ. առ մխ. բծ.։)
demand, request.
Զի աստ խնդրել համարձակութիւն է եւ գտանել զխնդրանքն ո՛չ վրիպանք. (Ի գիրս խոսր.։)
to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.
ζητέω quaero. Ի խնդիր ելանել. որոնել. կամիլ գտանել. յուզել, խուզարկել. ջանալ ի ձեռս բերել. հմուտ լինել. փնտռել, ուզել գտանել.
Զի՞նչ խնդրես ... զեղբարսն իմ խնդրեմ։ Մեռն ամենայն արք՝ որ խնդրէին զանձն քո։ Ցուցից քեզ զայրն զոր դու խնդրես։ կորեան էշք, երթայք խնդրեցէ՛ք զէշն։ Լքան խնդրել զդուստրսն։ Խնդրէր զնա, եւ ոչ գտանէր։ Խնդրեցի զնա, եւ ոչ գտի։ Խնդրիցէք զիս, եւ ոչ գտանիցէք։ Խնդրեա՛ զխաղաղութիւն, եւ ե՛րթ զհետ նորա։ Խնդրեսցեն զանուն քո տէր։ Որ հալածէքդ զիրաւունս, եւ խնդրէք զտէր։ Սնոտիս խնդրեսջիք. Խնդրիցէ մարգարիտս գեղեցիկս։ Խնդրիցէ զմոլորեալն։ Խնդրէին սուտ վկայութիւն զյիսուսէ, եւ ո գտանէին։ Խնդրէր պարապ։ Գամ խնդրել պտուղ ի թզենւոջդ, եւ ոչ գտանեմ։ Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս։ Խնդրեսցես յապարանս յուդայ սօղոս անուն զտարսոնացի։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ։ Խնդրեսցեն մարդիկ զմահ, եւ մի՛ գտցեն. եւ այլն։
ԽՆԴՐԵԼ. αἱτέω peto. Կամիլ. իղձ լինել, հնարիլ. ուզել.
Խնդրէր լալ։ Խնդրէր սպանանել զնա։ Խնդրես կոտորել զքնղնքս իսրայէլի։ Խնդրեաց սատանայ խարբալել զձեզ։ Նշան խնդրէ։ Զոր խնդրէրն իսրայէլ, այնմ ոչ եհաս։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Խնդրել մերձենալ, կամ տեսանել, կամ մտանել։ Քանզի եւ հայր այնպիսի երկրպագուս իւր խադրէ.եւ այլն։
ԽՆԴՐԵԼ. ἑπιζητέω inquiro, perquiro. Հարցանել. հարձուփորձ անել. քննել. զննել. կամիլ զտեղեկութիւն.
Ո՞չ գոյ աստ եւ այլ եւս մարգարէ տեառն, եւ խնդրեսցուք ի նմանէ։ Է միւս եւս այր առ ի խնդրել զտէր նովաւ։ Ժողովք դպրաց՝ որ խնդրէին զիրաւունս։ Գայ ժողովուրդդ առ իս՝ խնդրել իրաւունս իմ, եւ զմեղս իմ քննեցեր.եւ այլն։
ԽՆԴՐԵԼ. ἑξελαύνω, πράττομαι exigo ἑπιζητέω exquiro. Պահանջել.
ԽՆՐԵԼ. δέομαι, εὕχομαι oro, precor αἱτέω peto, quaeso. Հայցել. Ժտել. աղաչել. աղերսել ուխտիւք չափ խնդրել, աղօթել. աղաչելով ուզել.
Լացին, եւ խնդրեցին զիս։ Խնդրեսցես ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ վասն մնացելոցս այսոցիկ։ Խնդրեցին յերեսաց տեառն։ Ես խնդրեցից ի տեառնէ։ Խնդրել զերեսս աստուծոյ ամենակալի։ Խնդրեցեր յինէն զբանդ զայդ, եւ ոչ խնդրեցեր քեզ աւուրս բազումս։ Խնդրեցէ՛ք նախ զարքայութիւնն աստուծոյ։ Ամենայն որ խնդրէ առնու։ Խնդրէի յաստուծոյ՝ լինել այսպիսի, որպէս եւ եսս եմ։ Խնդրեմք յաստուծոյ, զի մի ինչ արասցէ ձեզ չար. եւ այլն.
Եւ Կամիլ առնուլ զպէտս. թախանձել՝ կամ առաջարկել զի տացի.
Խնդրեսցէ կին ի դրացւոյ եւ յերգակցէ իւրմէ անօթս ոսկւոյ եւ անօթս արծաթոյ։ Խնդրեցինյեգիպտացւոցն անօթս, եւ հանդերձս։ Զի՞նչ խնդրէ ի քէն տէր աստուած քո, այլ երկնչել, եւ սիրել։ Ըստ ամենայնի՝ զոր խնդրեցեր ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ։ Խնդրեա յինէն, եւ տաց քեզ։ Որում խնդրէ ի քան, տու՛ր։ Մարդ, ցոր խնդրիցէ որդի իւր հաց։ Ոչ գիտէք զինչ խնդրէք։ Խնդրեսցեն զբարաբբայն, եւ զյիսուս կորուսցեն։ Մատուցեալ առ պիղատոս՝ խնդրեաց զմարմինն յիսուսի։ Զի՞արդ յինէն ըմպել խնդրես ի կնոջէ սամարացւոյ։ Դու արդեօք խնդրէիր ի նմանէ, եւ տայրքեզ ջուր կենդանի։ Խնդրեաց լոյս, եւ դիմաց ի ներքս։ Խնդրեսցէ հաւատովք եւ այլն։