happy!
cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.
ԵՐԱՆԻ՛ (տր. խնդրով, որ ներգործութեամբ կամ զօրութեամբ) μακάριος, -ιοι beatus, -ti որպէս թէ՝ Երանելի՛ ասելի է, երանութեան է արժանի. երնե՛կ, երնե՛կ անոր՝ որ .... զի որ ի յն. եւ լտ. ասի, երանելի կամ երջանիկ է այն՝ որ. կամ երանեալք են՝ ոյք, եւ այլն. մեք թարգմանեմք եւ ասեմք հասարակօրէն.
Արդարեւ երանի՛ զազատեալսն ի տրտմութեան տեղւոյ։ Երանի՛ զամենեսին։ Երանի՛ է զարժանացեալս այսմ պարարման եւ ցնծութեան։ Արդարեւ երանի է զայնպիսին. (նոր ձեռ. երանելի՛ է զայնպիսին) (Լմբ. սղ.։)
Բիւր երանի են, որ տան զպտուղն լիապէս». այսինքն երանելի են, կամ երանութեան արժանաւոր. (Նար. երգ.։)
ԵՐԱՆԻ ՏԱԼ. μακαρίζω Երանութիւն տալ. այսինքն Երանի՛ ասել. երանել. բարեբախտ համարել.
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.
Որ յանճառ երանութիւնսն վայելեցուցանէ զառաքինացեալսն հոգւով. (Յճխ. ՟Ա։)
Անկեալ յերանութեանցն՝ եղկելի ամենեցուն եղեւ. (Խոսր.։)
ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.
Որ եղկելոյս ինձ ծածկեցեալն է, քումդ երանութեան մերձաւոր է. (Նար. ՟Ծ՟Է։)
Քումդ երանութեան բանագովութեան։ Հանդիպել եւ անդանօր ընծայի բանից քումդ երանութեան. (Նար. կուս.։)
Ըստ որում եւ վայել էր իւրում երանութեանն (հայրապետին). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
happy;
blessed.
Felicia.
μακαρία beata Կին երանելի.
Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
Երանուհի մայր նորա». պիտի ըստ ձ. երանելի։
cf. Երաշխ.
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
ՅԵՐԱՇԽԻ ԱՌՆՈՒԼ, եւ ԱՌՆԵԼ. ἑγγυάω, ἑγγυάομαι spondeo, fidejubeo Առնուլ զոք ի գրաւի՝ գրաւականելով զանձն, խոստմամբ փոխանակ նորա. այն է Երաշխաւոր լինել ումեք.
Այր բարերար յերաշխի առնէ զմերձաւորն. (Սիր. ԻԹ. 19։) Կամ ἑνδέχομαι excipio Ընդունել. յանձն առնուլ. խօսք տալով՝ վրան առնել, քովը պահել.
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
ἑγγυάω spondeo, satisdo Երաշխաւոր լինել. յերաշխի տալ զանձն խոստմամբ. խոստանալ եւ ապահովել՝ միջնորդութեամբ կամ վկայութեամբ.
Ոմանք կամիցին զսա ի բարեկամացն երաշխաւորել. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
Մերթ Երաշխաւոր տալ, եւ առնուլ կամ ունել զոք.
ԵՐԱՇԽԱՒՈՐԵԼ. չ. Երաշխաւոր լինել, կալ, մտանել.
Երաշխաւորեալ (նորա) բնակչացն՝ այլ մի՛ եւս անցանել գետոյն ընդ սահմանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)
guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.
Ստուգիւ տուժեցից ի քէն զերաշխաւորութիւն դորա։ Ո՞չ գնաս լնուս զերաշխաւորութիւն քո։ Բերկրեցայ ընդ զերծանելն իմ յերաշխաւորութենէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
to dry, to become dry (speaking of earth or air).
Զերաշտացեալ տեղիսն բազմաջուրս գործել. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
dryness, aridity.
Փոքր ի շատէ զերաշտութիւն կոկորդացն զովացուցանել. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Երասան.
ԵՐԱՍԱՆ ԵՐԱՍԱՆԱԿ. ἠνία, ἠνίον habena, lorum, retinaculum χαλινός frenum. պ. էրսան, էրսիւն. Առասանեայ կապ բերանոյ գրաստուց. որպէս եւ պախուրց կաշեայ, դանգանաւանդ. եւս եւ Սանձ. .... Նմանութեամբ՝ որպէս Գործի ուղղելոյ, վարելոյ, հանդարտելոյ. ուղղեակ. ղեկ.
Շրջշրջել զնաւս փոքրագոյն թեւոցն երասանակօք. (Պիտ.։)
Զի եղիցի միտք պինդ ունել զերասանակս շրթանց. (Եփր. համաբ.։)
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Երասանակակալ ձեռինն թուլացեալ (հեծելոյն)։ Նաւամարտիկ ընթացս կազմեալ՝ դուզնաքեայ երասանակակալ փայտիւն վազս առեալ. (Արծր. ՟Բ. 8։ ՟Դ. 11։)
garden;
orchard.
Իբրեւ զբուրաստանս առ գետովք։ Հովուել ի բուրաստանս. (Թուոց. ՟Ի՟Դ. 26։ Երգ. ՟Զ. 1։)
Զի՞նչ է դրախտն. թաւ վայր, զոր ծաղկոց եւ բուրաստան կոչեն, ծաղկուտ վայրք, եւ բուրմունք անուշահոտ վայելմանց. (Վրդն. ծն.։)
to smell, to exhale, to issue;
— զհոտ անոյշ, to embalm, to perfume;
— ժահահոտ, to stink, to have a bad smell.
Տալ զբոյս կամ զբուրումն. արտաքս ծաւալել զհոտ կամ զշոգի եւ զծուխ. ըստ յն. բղխել, եւ կաթեցուցանել. φύω, στάζω
Բանաւոր բուսոց բուրեալ զանուշահոտութիւն։ Զյարութեան բուրել զհոտ. (Խոր. հռիփս.։)
Իսկ չ. եւ կ. Բղխել եւ ծաւալիլ հոտոյ, եւ հոտաւէտ իրաց. ըստ յն. ի վեր գալ, վերբերիլ. ἁναβαίνω, ἁνάγω
Իբր զբուրեալ խունկն։ Յերեսս բոցոյ բուրելոյ խնկոցն։ Խնկեսցի, բուրեսցի. (Նար.։)
Հոտոտելեացս բուրեսցի՛ հոտ կենաց քոց. (Մխ. աղ.։)
censer.
Առեալ զիւրաքանչիւր բուրուառ՝ եդին ի նոսա հուր, եւ արկին խունկս։ Առցէ լի բուրուառաւ կայծակունս։ Ի բուրուառացն պղնձեաց։ Եւ ի ձեռին իւրում բուրուառն՝ ծխել զխունկս ի տաճարին։ Բուրվառ ոսկի լի խնկով, որ է աղօթք սրբոցն.եւ այլն։
Բուրուառքն՝ խնկոց ամանք (էին). (Փիլ. ել.։)
Իմանալի բուրվառ։ Բուրվառ հոգեւոր առնել զբերանն։ Բուրվառաւ կամացս. եւ այլն. (Անյաղթ բարձր.։ Խոսր.։ Նար.։)
Նուիրել քեզ երիս պատուական բուրուվառս. (Ճ. ՟Ե.։)
smell, odour;
flavour;
fumigation;
— անուշից, perfume, pleasant scent.
Բուրելն, եւ բուրիլն.
cf. Բնչեմ.
Եւ եկն կովն բջելով եւ քրտալով. (Վրդն. պտմ.։)
Գազանացն եւ էրէոցն զգոչումն եւ զբչումն արտաբերելով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
buzzing, hum.
Բզզանք մեղուաց ի կազմել անդ զմեղր ի բջիջսն.
to plaster;
to whitewash;
to roughcast.
κονιάω dealbo Բռով ծեփել. կրով կամ գաճիւ սպիտակացուցանել.
Ի բռեալս անիրաւութեամբ։ Գրէին ի վերայ բռելոյ որմոյ։ Որմ բռեալ (իբր կեղծաւոր)։ Նման էք գերեզմանաց բռելոց. (Առակ. ՟Ի՟Ա. 9։ Դան. ՟Է. 5։ Գծ. ՟Ի՟Բ. 3։ Մտթ. ՟Ի՟Գ. 27։)
violently, forcibly, tyrannically
βιαίως, βίᾳ, μετὰ βίας volenter, vi, per vim Բռնի. բռնութեամբ. բուռն առնելով. հարստահարելով զազատութիւն. զօռով, ճորովցնելով.
Բռնաբար առնուլ զքաղաք, զգանձ, կամ ունել զիշխանութիւն. կամ նեղել, վարել, արգելուլ, ունել եւ պահել, տանել, քարշել. (Եւս. քր. ՟Ա։ Եզնիկ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Մաշկ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
to violate, to force.
καταδυναστεύω vi opprimo, βιάζω, βιάζομαι vim adfero, urgeo Բուռն առնել. բռնաբար վարել կամ վարիլ. հարստահարել եւ բռնադատել.
Բռնաբարեալ վաճառեսցէ զնոսա։ Ամենեքեան՝ որ գերեցին զնոսա, բռնաբարեցին զնոսա, եւ ոչ կամէին արձակել զնոսա. (Օր. ՟Ի՟Դ. 7։ Երեմ. ՟Ծ. 33։)
Ոչ զոք բռնաբարելով քարշեմ. (Փարպ.։)
cf. Բռնադատ.
Արարածք իմ ոչ կարեն բռնաբարուք լինել. (Ճ. ՟Գ.։)
violent, coercive, troubled, constrained, forced.
Մարտ ընդ բռնադատին բուղայի դնել։ Զանգիտեալ ի մախացօղ խորամանկութենէ բռնադատին։ Մատնեսցին ի ձեռս հեթանոսական բռնադատացն. (Յհ. կթ.։)
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
Կամիս զկին իմ բռնադատել ի տան իմում. (Եսթ. ՟Է. 8։)
βιάζω, βιάζομαι, ἁναγκάζω vi compello, vim facio, cogo, insisto Բուռն առնելով թախանձել. ստիպել. հարկեցուցանել. ճորովցնել.
Բռնադատեաց զնա, եւ էառ։ Բռնադատեաց զնա աներ իւր եւ նստաւ։ Թո՛ղ բռնադատեսցուք զքեզ։ Բռնադատեաց տարաւ զմեզ։ Գինի՝ որ բռնադատէ զայս ամենայն գործել։ Արքայութիւնն երկնից բռնադատի, եւ բռունք յափշտակեն զնա.եւ այլն։
Մի՛ բռնադատէք մխիթարել զիս։ Զյանձնառութիւն բռնադատէք օրինաց. (Փարպ.։)
Բռնադատեցին զիս ոչ ումեք ասել զայն. այսինքն բուռն արարի անձին. ռմկ. բռնել, զսպել. (Վրք. հց. ՟Է։)
Թէպէտ եւ բռնադատեցաւ, չկարացապրեցուցանել զմիտս. (Կիւրղ. ծն.։)
Եւ καταδυναστεύω vi opprimo, subigo Բռնաւորաբար նուաճել ընդ բռամբ. հարստահարել. բռնաբարել. եւ Բռնի առնուլ. եւ Լլկել. բռնանալ ի վերայ.
Բռնադատել զորբն եւ զայրին. կամ զտնանկն, զնա, զմեզ, եւ այլն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 3։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ. 7։ Իմ. ՟Բ. 10։ ՟Ժ՟Ե. 14։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 28։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
Բռնաւորաբար նուաճել ընդ բռամբ. հարստահարել. բռնաբարել. եւ Բռնի առնուլ. եւ Լլկել. բռնանալ ի վերայ.
Բռնադատել զորբն եւ զայրին. կամ զտնանկն, զնա, զմեզ, եւ այլն. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 3։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ. 7։ Իմ. ՟Բ. 10։ ՟Ժ՟Ե. 14։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 28։)
Կամիս զկին իմ բռնադատել ի տան իմում. (Եսթ. ՟Է. 8։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
violence, force, constraint, assault, persecution, extortion;
violation, rape.
βία vis, violentia, ἁνάγκασμα coactio, necessitas Բռնադատելն, իլն. բռնութիւն ընդդէմ ազատութեան. հարկ. զօռ, զարպ, ճէպր.
cf. Բռնադատեմ.
βιάζω, ἑκβιάζομαι vim infero, vi adigo բռնաբարել. բռնադատել. բռնանալ, եւ բռնութեամբ ձգել.
Բռնազբօսեաց զնոսա՝ ցուցանել նմա զգանձն աստուածային. (Խոր. առ արծր.։)
Որ բռնազբօսեացն տիրել, ոչ զօրեաց ունել, իբրեւ ստոյգն (բուն տէրն) կոչեաց. (Իգն.։)
Պահեցին զաւանդն բռնազբօսելով ի նոստ համակ զվայելչականն՝ որ պահիւր. (Համամ առակ.։)
Զխօսեալ աղջկունս եւ յայլոց յափշտակեալս՝ պարտ է առաջին խօսելոցն ի բաց տալ, թէպէտ եւ բռնազբօսեցան. (Կանոն.։)
cf. Բռնադատութիւն.
Կամաւ յայնոսիկ խոնարհէր (կիրս) տէրն, եւ ոչ եթէ բռնազբօսութեամբ զփրկչականն զիւրեամբք ածել կամէին զմարմինն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Վասն զի բռնազբօսութեամբ զդէմ չկարէր ունել. (Յհ. կթ.։)
tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.
τύραννος, τυραννικός tyrannus, tyrannicus Բռնաւոր, կամ գոռոզ, որ բռնութեամբ կամ ի բռին կալեալ ունի զայլս՝ նուաճելով եւ հարստահարելով. եւ Բռնաւորական.
Բռնակալ խստապարանոց, եւ յԱստուծոյ ատելի։ Զսերուիղիոս սպան զեւկիոս բռնակալ։ Վախճանեցան բռնակալքն աթենացւոց։ (Եւս. քր.։)
ԲՌՆԱԿԱԼ ԼԻՆԵԼ. չ.ն. ԲՌՆԱԿԱԼԵՄ, եցի. τυραννεύω, δυναστεύω tyrannidem exerceo, impero, regno Բռնանալ. իշխել. տիրել. տիրաբար կամ բռնութեամբ առնուլ, ունել. նուաճել՝ որպէս հզօր, կամ որպէս բռնաւոր հարստահարօղ.
Բռնակալեաց ի վերայ արեւելից։ Բռնակալեաց միահեծան զամենայն աշխարհն. (Ճ. ՟Ա.։)
to tyrannize.
ԲՌՆԱԿԱԼ ԼԻՆԵԼ. ԲՌՆԱԿԱԼԵՄ. τυραννεύω, δυναστεύω tyrannidem exerceo, impero, regno Բռնանալ. իշխել. տիրել. տիրաբար կամ բռնութեամբ առնուլ, ունել. նուաճել՝ որպէս հզօր, կամ որպէս բռնաւոր հարստահարօղ.
Բռնակալեաց ի վերայ արեւելից։ Բռնակալեաց միահեծան զամենայն աշխարհն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Բռնակալ.
Եղեն բռնակալուք եւ զօրաւորք։ Որ զերեւելի քաղաքս ունէին, պետացեալ՝ բռնակալուք եղեն. (Ասող. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 5։)
tyranny;
despotism.
τυραννίς, τυραννία tyrannicus dominatus, imperium, regnum Բռնակալելն. իշխելն տիրաբար կամ բռնութեամբ կամ ապստամբութեամբ. տէրութիւն. բռնաւորութիւն. cf. ՀԱՐՍՏՈՒԹԻՒՆ. δυναστεία dynastia
violent, tyrannical.
Որ ինչ լինի բռնութեամբ. կամ Բո՛ւռն եւ հարկեցուցիչ. (առաւել ըստ յետին ոճոյ)
to force, to oppress, to molest;
to fist.
κρατέω, καταδυναστεύω detineo, vi subigo Բուռն հարկանելով յինքն ձգել. ըմբռնել. պինդ ունել, բռնաբարել. լլկել. յաղթահարել. յափշտակել.
Մերթ՝ Բռամբ կամ բռնցի հարկանել. կռփել.
Այլք ապտակէին յաջ եւ յահեակ դէմսն՝ բռնահարելով զնա. (Բրսղ. մրկ.։)
որպէս Բուռն հարկանել (զզաւակէն աբրահամու).
Վայել էր զանապականելին՝ բռնահարել զբնութեան զընդ ապականութեամբ, զի զնա ի բաց փոխեսցէ յապականութենէն. (Պիտառ.։)
vexation, oppression.
Անմեղանչելիք մնան ի բռնահարութեան մերկ ձեռին՝ որպէս զգաւազանդ. (Արշ.։)
Եւ λαβή եղի ըմբռնելոյ. առիթ.
Առանց գայթակղութեան լինել. այսինքն մի՛ բռնահարութիւն ումեք տայցէք. (Ոսկ. կոր.։)
died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.
Զնշխարս բազում բռնամահ մարդկան (սպանելոց ի ցլագլուխ ձիոյ՝) տեսեալ՝ ողորմէր. (Պտմ. աղեքս.։)
Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Ի պիսաս զբռնամարտիկսն յաղթելով. (Խոր. ՟Գ. 40։)
Յորժամ պատերազմողացն ճակատն եւ ռազմն կայ ի հաստատութեան, եւ կարի յոյժ բռնամարտկացն դժուարակռուելիք են. (Իգն.։)
Զգարշութիւնս անգոսնելի մի՛ իբր բռնամարտիկ վանեսցես. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
Մերթ որպէս Դժուարակռուելի. անառիկ.
to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.
Բուռն լինել եւ բուռն առնել այլոց. ըմբռնել եւ պինդ ունել. ընդ բռամբ առնուլ. բռնաբար կամ բուռն զօրութեամբ իշխել. զօրանալ ի վերայ այլոց. զօրաւոր գտանիլ, եւ բռնակալել. գոռոզանալ. հարստահարել. յաղթահերել. որպէս κρατέω, ἑπιτίθημι, καταδυναστεύω, βιάζω valeo, supero, impono, insisto
Այլ առաւել որպէս τυραννεύω, δυναστεύω tyrannidem exerceo, impero
Բուսիրոս առ կողմամբքն Նեղոս գետոյ բռնանայր։ Կիփսեղոս կորնթացւոց բռնացաւ։ Պանետիոս նախ ի սիկիզիա բռնացաւ։ Զբռնացելոյն երուսաղեմացւոց զՍողոմոնէ ասեն առաքեալ առակս առ իմովմոս (այսինքն առ քիրամ, ասէ փիւնիկեցի գրիչն). (Եւս. քր.։)
Զբռնացեալ հովիւսն հալածել. (Պիտ.։)
Բռնանային ի վերայ՝ ունելով զթագաւորական տեղիսն։ Ինքն իսկ դեռ բռնացեալ ունէր զթագաւորական տեղիսն։ Անդէն մարդիկդ այդպէս բռնացան. (Եղիշ.։)
Զբռնացելոցն (մեղաց) ընդ հաւանականացն. (Նար. ՟Խ՟Է։)
violent (wind).
Բուռն շնչօղ, եւ շնչելով. սաստկաշունչ.
Բռնութիւն հողմոց ի բռնաշունչ շնչելոյ. (Վեցօր. ՟Ե։)
blow with the fist, fisticuffs;
բռնապատակօք ձեռակոծել, to beat with the fist, to thrash, to thump.
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
Ի բռնաւորա՛ց արդեօք ի հարկէ մեռանիցի։ Տագնապելոց ի բռնաւորաց փրկութիւն արարեալ. (Ագաթ.։)
Հանողին զվերին հանդերձն՝ բռնաւորի ուրուք, մերկանալ եւ զմիւսն. (Վրդն. ել.։)
Զբնաւոր հողմոցն եւ զալեացն զ՝ի վերայ ընթացս համբերել. (Բրս. յուդիտ.։)
Անհողմութիւնս, եւ շունչս բռնաւորս։ Յաղագս բռնաւոր թշնամանաց, հարուածոյ, վիրաց։ Բռնաւոր ահիւ հարկաւորաւ։ Ծովուն պատառեցելոյ, եւ բռնաւոր խզմամբ այրս անդր ժողովեցելոյ. (Փիլ.։)
tyrannically.
Ոչ բռնաւորաբար հպեալ։ Մինչեւ ցքո բռնաւորաբար ի ներքս վազելն. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. թղթ.։)
tyrannical, violent.
Նուաճելն բռնաւորական բանիւ առաւել էր թագաւորին շնորհ. (Խոր. ՟Բ. 89։)
to force;
to tyrannize, to encroach.
Բուռն առնել. բռնադատել. ստիպել. եւ Պինդ ունել զանձն իւր, կամ զայլ ինչ.
Բռնաւորէ հարկն խնդրել զպէտս իւր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 41. յն. բռնաւոր կամ զօրագոյն է հարկն։)
Բռնաւորեա՛ փոքր ինչ զմիտսդ։ Բռնաւորեալ զինքն, եւ փոքր ինչ արգելեալ զարտասուսն. (Վրք. հց. ՟Դ։)
tyranny.
Եղանին մեղքն մեղանչականացն ի բռնաւորութենէ չարագործութեանն։ Ոչ ըստ սահմանելոյ ինչ հրամանի կոտորածքն գործիցին, այլ ի բռնաւորութենէ հինին. (Եզնիկ.։)
Բռնաւորութեամբ զառաքինութիւն գործեն. (Վրք. հց. ձ.) իմա՛ բռնաւորելով զանձինս, կամ բռնութիւն կրելով։
stone thrown with the hand.
Քար ձգելի բռամբ մարդոյ.
Մէն մի բռնաքար առ այր հրամայէին, զի բերցեն ընկեսցեն՝ շեղջ կուտել. (Բուզ. ՟Գ. 7։)
cf. Ըմբռնեմ.
δράσσω, ἑγκρατέω prehendo, teneo Ի բուռն առնուլ, բռամբ պինդ ունել. ըմբռնել. արգելուլ. ունիմ, (կալայ). բռնել. դութմագ.
Որ բռնելով զթեւս՝ անալէկոծ անցուսցէ զքեզ. (Կլիմաք.։)
Ընդդէմ կալ, բռնել, եւ արգելել զսուրն. (Դամասկ.։)
Յակոբ զգարշապարն եսաւայ բռնեաց։ Աջոյ ձեռին մերոյ բռնօղ։ Հասանել եւ բռնել (այսինքն արգելուլ) զպատիժն. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։)
Դադարեա՛ ասէ զայսր անուան չարիս բռնելով. յն. գերաքննել. (Բրս. ի հայեաց.։)
violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.
Բռնի ի քուն հարկէ մտանել։ Ի վայր կոյս բռնի քարշեալ ձգէ. (Փիլ.։)
Ոչ եթէ բռնի ինչ վարելով։ Բռնի կալցին եւ տարցին. (Եղիշ.։)
cuff, boxing-match.
Բռամբ կամ բռնցի խթելն. բուռն եւ ստէպ հարումն, կռփումն.
violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.
τυραννίς, δυναστεία, βία vis, violentia, asperitas Բուռն առնելն. բռնանալն. բռնաւորութիւն. հարստահարութիւն. բռնաբարութիւն ազատութեան. հարկ.
Առ վշտի բռնութեան ծառայէին մարդիկ։ Հանից զձեզ ի բռնութենէ եգիպտացւոցդ։ Քաղաք ամենեւին սուտ, բռնութիւն ի մէջ նորա։ Յաղթահարել կամ վարել բռնութեամբ։ Ածին զնոսա ոչ բռնութեամբ։ Մեծաւ բռնութեամբ ի ձեռաց մերոց եհան.եւ այլն։
Բռնութիւնք զիրաւունս ոչ տան ճանաչել. (Փարպ.։)
Ազատել զմեզ ի ծառայութենէ բանսարկութիւնն բռնութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Ի բռնութենէ հողմոյ արմատաքի խլեսցի։ Զբռնութիւնս հողմոց։ Հրոյ եւ ոչ մի բռնութիւն։ Յորդութիւն ջրոց հոսելոց բռնութեամբ։ Կամ զջրոց բռնութիւնս։ Բռնութեամբ հրացան բարկութեանցն։ Լերինք խորտակեցան բռնութեամբ։ Ի պտուտից բռնութեանն։ Յետին կողմն քակէր ի բռնութենէն.եւ այլն։
cf. Բուծանեմ.
(առաւել ռմկ) Բուտ տալով սնուցանել՝ պարարել. բուծանել.
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
Հիւսէր զառաւել բրաբիովնացն պայծառակերպութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)