Definitions containing the research ինչ : 6805 Results

Քրիստոսանուէր

adj.

offered, consecrated to J.-C, holy, divine.

NBHL (1)

Եւ Այն ինչ՝ որով նուիրի կամ պատարագի քրիստոս. Քրիստոսանուէր սուրբ պատարագիս. (Անան. եկեղ։)


Քրձեայ, էի, ից

cf. Քրձեղէն.

NBHL (1)

Քրձեայս զգենու ի փոքր ինչ խցկան դադարեցուցանեն զանձինս։ Ունէր զգեցեալ փիլոն քրձէից. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Քրձեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

made of sack-cloth;
cf. Քուրձ.

NBHL (1)

Քրձեայս զգենու ի փոքր ինչ խցկան դադարեցուցանեն զանձինս։ Ունէր զգեցեալ փիլոն քրձէից. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Քրտնազանգ

adj.

steeped in sweat (bread).

NBHL (1)

ՔՐՏՆԱԶԱՆԳ եւ ՔՐՏՆԱԶԱՆԳՈՒԱԾ. Քրտամբք կամ ի քրտունս զանգեալ. որ ինչ լինի րտնելով. քրտնքով շաղած. թեր իլէ եօղուրուլմուշ.


Քրքանք

s.

cf. Քրքիջ.

NBHL (1)

Ոչ գոյր ի միջի նոցա ծաղրս եւ քրքիջ ամենեցուն կայցէ։ Ընդ խաղ կամ բարի ինչ (այսինքն զուարճախօս) բանս՝ վաղվաղակի ամենեքին զքրքիջ բառնան։ Մխիթարիցեմք ժպտելով, եւ ո՛չ զքրքիջ բառնայցեմք, եւ հանապազ ի ծաղր հատանիցիմք։ Ծաղր առնիցէ, քրքիջ բառնայցէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Քրքիջ, քջի

s.

hearty laugh, loud or derisive laughter, burst of laughter;
— բառնալ, to burst out a laughing, to burst into a loud derisive laugh, to laugh outright or immoderately, to roar with laughter;
— կալ, to be laughed at, derided, scorned.

NBHL (1)

Ոչ գոյր ի միջի նոցա ծաղրս եւ քրքիջ ամենեցուն կայցէ։ Ընդ խաղ կամ բարի ինչ (այսինքն զուարճախօս) բանս՝ վաղվաղակի ամենեքին զքրքիջ բառնան։ Մխիթարիցեմք ժպտելով, եւ ո՛չ զքրքիջ բառնայցեմք, եւ հանապազ ի ծաղր հատանիցիմք։ Ծաղր առնիցէ, քրքիջ բառնայցէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Քրքրանք

s.

looseness, dissoluteness, softness.

NBHL (1)

Զի՞նչ ի պիղծ խաղոյն ընկալար. քրքրնս, եւ առփանս եւ թեթեւանս. եւ օգուտ եւ ոչինչ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ե։)


Օ (o)

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

NBHL (3)

Բայց իմաստունք անգամ ստէպ վարանէին եւ ցարդ եւս վարանին, թէ ուր դնի ըստ հին գրչութեան, Աւնան, Սաւսան, Սաւսակիմ, Լաւոդէ, եւ այլն, արդեօք իբր աու՞ վերծանելի իցէ, եթէ իբր օ՛. զոր դիւրին է որոշեալ՝ հայելով յայլ լեզուս. զի հիշելի է ըստ նոցա, անուան, սօսան, սուսակիմ, լօոդէ, եւ այլն։ Որպէս եւ վիպակ սովորութեամբ գրեալքն կամ իբր ռամկօրէն հիշեաւ արտաբերեալքն՝ օգոստոս, աւրեղիոս, պաւղոս եւ այլն։ Եւ չեն ինչ զարմանք. զի եւ իտալացիք՝ որոց լեզուն է ռամկականն լատինականի, ասեն օ՛ռօ, կօտէ՛րէ, բա՛օլո կամ բօ՛լօ, ուտիռէ կամ օտի՛ռէ. փոխանակ լատին ձայնիցս՝ աւռում, կաւտէ՛րէ, բաւլուս, աւտի՛րէ, եւ այլն։

Յորոց յայտ է, թէ սուրբն մեսրոպ որպէս ոչ յօրինաց զտառ ինչ նման լատինականին u, այլ նոյնպէս հնչել ուսոյց զվանկդ ու՛, հանգէտ յունաց՝ որք գրեն ου . ըստ նմին ոչ յաւել զտառն օ՛, այլ ուսոյց ըստ տեղւոյն գրել փոխանակ այնր աւ, կամ ւ. հանգոյն այլոց արեւելեաց համօրէն. որպէս եւ գաղղիացիք գրեն au, եւ վերծանեն օ՛։

Գրեալն աւն (օն) սկսեալ էր գծել. (եւ մինչ լուաւ զձայնն, ոչ կատարեալ էր զաւն (զօն). Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Օգնական, ի, աց

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

NBHL (1)

βοηθός, -θή, -θῶν auxiliator, adjutor, -trix συμβοηθός coadjutor եւ այլն. Որ ոք կամ որ ինչ օգնէ. ձեռնտու. գործակից. նպաստիչ. ապաւէն. օժանդակ, նիզակից. օգնօղ


Օգնեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

NBHL (1)

Արդ պարծել ինչ պարտ իցէ. այլ օգնէ ինչ ոչ։ Այլ նոցա ոչ ինչ օգնեաց լուր բանին։ Դրօշէին զսնոտիսն, որք ոչ օգնիցեն նոցա։ Զչարիսն քո՝ որք օգնեսցեն քեզ. եւ այլն։


Օգուտ, օգտի

s. adj. v. imp.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
— or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

NBHL (6)

Զի՞նչ շահ է, կամ զի՞նչ օգուտ, զի հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ պարզեսցես զճանապարհս քո։ Զի՞նչ օգուտ է քեզ յարենէ իմմէ։ Օգուտ ոչ եղեւ քեզ (ի դեղոյ)։ Ոչինչ են քեզ աւետիքն յօգուտ՝ երթալոյ (յն. երթողի)։ Խօսիւք՝ որ ոչ իցէ յօգուտ։ Զի այն ո՛չ յօգուտ ձեր է։ Այրն այն ո՛չ օգտի եւ խաղաղութեան բանս խօսի։ Առնուն ակն երեսաց՝ վասն օգտի։ Վասն օգտի հասարակաց եւ շինութեան. եւ այլն։

Սողոմովն վասն ծառոց եւ փայտից խօսէր, որ ոչ ինչ օգուտ գործէին եկելոցն. եւ ես զանճառն իրաց եւ զահագին խորհրդոց։ (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)

Յոլովից՝ բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն։ Ըստ ամենայն օգտից։ Շահաւոր օգտիք։ Պատճառ օգտից լիել։ Քանի՞ օգուտս բերէ. (Յճխ.։)

Շատ ինչ իրք են, յորում օգուտ են մոքա նոցա. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 26։)

տացէ նմա զօգուտ պատասխանին։ Եւ զայսպիսի օգուտ բանս անդ եւ ես լուայ։ Ո՛դ թէ ի պատիշաճ եւ յօգուտ ինչ իրաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ. ՟Ժ՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 2։)

Արարէք ընդ իս, որպէս եւ ձեզ օգուտ եւ լաւ իցէ։ Եւ ոչ օգուտ են արքայի, եթէ թողուս դու զնոսա։ Ամենայն ինչ ինձ մարթ է, այլ ոչ ամենայն ինչ օգուտ է.եւ այլն։


Օգտաժողով

adj.

self-interested, selfish, covetous.

NBHL (1)

Որ զանձին օգուտ եւեթ ժողովէ. շահասէր. կամ Որ բազում ինչս ժողովէ.


Օգտակար

adj.

useful, profitable, advantageous, favorable.

NBHL (1)

մարմնոյ կրթութիւն առ սակաւ ինչ օգտակար է. իսկ աստուածապաշտութիւն առ ամենայն ինչ օգտակար է։ Այն է բարի եւ օգտակար մարդկան։ Ամենայն գիրք աստուածաշունչք եւ օգտակարք։ Ոչինչ զանգիտեցի յօգտակարացն չպատմել ձեզ։ Օգտակար առողջութեամբ. քաջառողջաբար. եւ այլն։


Օգտակարութիւն, ութեան

s.

utility, usefulness, advantage, good.

NBHL (2)

ὡφέλεια utilitas. Օգտակարն գոլ, եւ գտելն. շահաւորութիւն. շահ. պիտանութիւն. Պտուղ ինչ բանս ընկալցի զձեր օգտակարութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)

Ոչ ինչ վեհերէր վասն օգտակարութեան կղզոյն. (Փարպ.։)


Օգտամատոյց

cf. Օգտակար.

NBHL (1)

Որ ինչ օգուտ մատուցանէ. օգտաբեր օգտակար.


Օգտացոյց

adj.

showing profit or utility.

NBHL (1)

Որ ցուցանէ այլում օգուտ ինչ (ստոյգ կամ սուտ).


Օգտեմ, եցի

vn.

to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.

NBHL (3)

Եթէ կարասցե՞ն ինչ օգնել, եթէ կարասցե՞ն կազդուրել։ Դիցուկ օրէնս մի, որպէս արժան իցէ օգտել վասն ձեր. (Ես. ՟Ժ՟Է. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 36։)

Օգնութիւն ինչ ոչ օգտեսցեն ժողովրդեանդ այդմիկ. (Երեմ. ՟Ի՟Գ. 32։)

Մի՛ համարիր ասէ, եթէ յապաղումն օգտեսցէ ինչ զպատժաւորն։ Զձեզ ինքն եւ զընկերսն օգնել։ Ոչ զի ի մէնջ օգտի (աստուած), այլ զի զմեզ օգտիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Օգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.

NBHL (2)

Եթէ իցես ծեր, եւ ծոյլ եւ մեղկ խորհրդովք, ծերութիւնն զքեզ ինչ ոչօգտեցուցանէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)

Զմեզ եւ զայլս օգտեցուսցանես զեղբայրն՝ բամբասելովն. զքեզ վնասեսցեր, եւ նա ո՛չինչ օգտեցաւ. (Շ. ընդհ.։)


Օգտիմ, եցայ

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

NBHL (2)

Խրատեցարու՛ք բանիւք իմովք եւ օգտեցարու՛ք։ Ուստի ոչ օգտիցին։ Ուստի ոչինչ օգտիցի։ Ոչ ինչ օգտիք։ Ոչ ինչ օգտիմ։ Զի՞նչ օգտիցի մարդ։ Պատարագ է զոր յինէն օգտիցիս։ Չէր ինչ օգտեալ (ի բժշկաց)։ Որովք ոչինչ օգտեցան.եւ այլն։

Ոչինչ օգտեցան ի հազարապետն լինելոյ, այլ մանաւանդ վնասեցան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Օգտութիւն, ութեան

s.

cf. Օգուտ.

NBHL (1)

Օգտութիւն ինչ ոչ օգտեն. (Երեմ. ՟Ի՟Գ. 32։)


Օդախիտ

adj.

full of or condensed with air;
hermetical.

NBHL (1)

Խտացեալ կամ լցեալ օդով. հողմալից կարծեալ, որ ինչ ճշմարտութեամբ է հոգելից. (Յհ. կթ.։)


Օդային

cf. Օդական.

NBHL (1)

ἁέριος aerius եւ αἱθέριος aetherius, caelestis. Որ ինչ անկ է կամ նման է օդոց. օդական. եթերային. եւ Նուրբ իբր օդամանուած.


Քաղաքամէջ, միջի

s.

the centre or chief square of a city.

NBHL (1)

Ընթացեալ ընդ քաղաքամէջսն։ Ի քաղաքամիջի խայտառակէ։ Մինչեւ լնիլ քաղքամիջաց մահճակալ եւ գարգճակալ հիւանդօք. (Ագաթ.։ Լմբ. իմ.։ Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Քաղաքապահ, աց

s.

policeman.

NBHL (1)

Առ ոչինչ համարելով զքաղաքապահսն՝ պարսից գումարտակսն. (Կաղանկտ.։)


Քաղաքավարութիւն, ութեան

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

NBHL (1)

Պղատոն եւ ոչ զմի ոք կամի քաղաքավարութեան բնակչաց՝ ո՛չ համբակի եւ ո՛չ ծերոյ ասել ինչ։ Պղատոն իմաստասէր շարադրեաց գիրս. զոր եւ քաղքավարութիւն անուանեաց. (Ճ. ՟Ա.։ Նոննոս.։)


Քաղաքիկ

s.

small town.

NBHL (1)

Ծաւալեցան մինչեւ ի փոքր քաղաքիկն սատաղու. (Բուզ. ՟Ա. 7։)


Քաղդէական, ի, աց

adj.

Chaldaic, astrological.

NBHL (1)

χαλδαϊκός chaldaicus. Որ ինչ անկ է ազգի եւ աշխարհի քաղդէացւոց, կամ քաղդեայց.


Քաղդէացի, ցւոյ, ցւոց

adj. s.

Chaldean;
—ք, the Chaldeans.

NBHL (1)

χαλδαῖος chaldaeus. Որ է յաշխարհէն քաղդէաստանի կամ բաբելացւոց. եւ Որ ինչ հայի յայն ազգ. զորմէ տե՛ս բռ. յակ. ան։


Քաղցենամ, եցայ

vn.

cf. Քաղցնում.

NBHL (1)

Է՛ որ պահէ ի հացէ եւ ի ջրոյ, մինչեւ քաղցեսցի եւ ծարաւեսցի. (Մծբ. ՟Գ։)


Քաղցնում, եայ

vn. fig.

to feel hungry, to by hungry, famished;
to hunger after, to thirst for, to by greedy of, thirsty or eager for.

NBHL (1)

Մեծամեծք աղքատացն, եւ քաղցեան։ Թէ քաղցեայց, քեզ ինչ ոչ ասացից։ Անձն գործատեաց քաղցիցէ։ Իբրեւ քաղցիցէք, տրտմեսջիք։ Ոչ քաղցիցեն, եւ ոչ ծարաւեսցին։ Որ ծառայենն ինձ՝ կերիցեն, եւ դուք քաղցիջիք։ Հացիւ ոչ քաղցիցուք։ Քաղցեաք եւ ծարաւեցաք։ Եթէ քաղցեալ է թշնամին քո, կերակրեա՛ զնա, կամ հա՛ս տուր նմա։ Յագեցոյց զանձինս քաղցեալս։ Այն է հանգիստ քաղցելոյն։ Բրդեա՛ քաղցելոց զհաց քո։ իբրեւ արջ քաղցեալ.եւ այլն։


Քաղցու, ոյ

s. adj.

mast, new wine;
full of or drunk with new wine.

NBHL (1)

γλεῦκος (որ է քաղցիկ). mustum, vinum recens. Խազմուզ. արիւն խաղողոյ այն ինչ քամեալ. Նոր գինի չեւ քաջ եռացեա. օշարակ եւ ըմպելի քաղցր՝ միանգամայն եւ մրմրուկ. ... մուստար. (լտ. մուսդում ).


Քաղցրաբան, ից

adj.

sweet-spoken, mealymouthed, smooth-tongued;
flattering.

NBHL (1)

χρηστολόγος suaviloquus, blandiloquus. Ոյր բանն քաղցր է ի լսելիս. քաղցրախօս. եւ Որ ինչ հայի ի քաղցրաբանութիւն.


Քաղցրախառն

adj.

mixed with sweetness, sweet;
mild, soft, temperate;
— բանք, honeyed words.

NBHL (1)

Չեն ինչ օգուտ հեշտական քաղցրախառն օդք. (Ոսկ. ես.։)


Քաղցրահայեաց

adj.

mild-looking;
fine, graceful.

NBHL (1)

Ո՛րչափ ինչ քաղցրահայեաց եւ ցանկալի իցէ տեսիլ լուսոյն։ Զքաղցրահայեաց նշուլից արեգականն։ Քաղցրահայեաց ճառագայթից. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Ե։ Շիր.։ եւ Ճ. ՟Ա.։)


Քաղցրաճաշակ

cf. Քաղցրահամ.

NBHL (1)

Իբրու առ ձեռն շահ ինչ, եւ կամ պտուղ ինչ քաղցրաճաշակ առ գնացս ճանապարհի. (Պղատ. օրին. ՟Ի՟Ա։)


Քաղցրանամ, ացայ

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.

NBHL (1)

Մինչեւ Աստուած քաղցրասցի դարձուցանել ի կարգ։ Քաղցրացար, եւ բժշկեցեր զվէրս իմ. (Խոր . ՟Գ. 65։ Ճ. ՟Ա.։)


Քաղցրանինջ քուն

sn.

cf. Քաղցրանիրհ քուն.

NBHL (2)

ՔԱՂՑՐԱՆԻՆՋ ՔԱՂՑՐԱՆԻՐՀ. Որ ինչ հայի ի քաղցր նինջ կամ նիրհումն.

Ի սենեակս քաղցրանինջ քնով ղուղեալ։ Քաղցրանիրհ ինչքով (յն. քաղցր քնով) պաշարեալք՝ եւ ի տուընջեանն ջերանին ի մահիճս. (Արծր. ՟Ե. 11։ Ոսկ. եբր.։)


Քաղցրանիրհ քուն

sn.

sweet, gentle sleep.

NBHL (2)

ՔԱՂՑՐԱՆԻՆՋ ՔԱՂՑՐԱՆԻՐՀ. Որ ինչ հայի ի քաղցր նինջ կամ նիրհումն.

Ի սենեակս քաղցրանինջ քնով ղուղեալ։ Քաղցրանիրհ ինչքով (յն. քաղցր քնով) պաշարեալք՝ եւ ի տուընջեանն ջերանին ի մահիճս. (Արծր. ՟Ե. 11։ Ոսկ. եբր.։)


Քաղցրանուագ

adj.

causing harmonious chants to be heart.

NBHL (1)

Ուր իցէ քաղցրութիւն նուագաց. քաղցրաձայն (ինչ). բարեյարմար, եւ համեմատ.


Քաղցրաշունչ

adj.

gently blowing.

NBHL (1)

Եղեալ օդ քաղցրաշունչ, որ եբաց զմասն ինչ կտաւոյն։ Փոխանակ քաղցրաշունչ օդոյս։ Զօգս քաղցրաշունչս։ Սիւք հողմոց քաղցրաշունչ սնուցանէ զբոյսս։ Այս քաղցրաշունչ հողմս հարաւային. (Փարպ.։ Պիտ.։ Վեցօր. ՟Ե։ Ագաթ.։ Լմբ. սղ.։)


Քաղցրաւենի, նւոյ, նեաց

adj.

sweets, comfits, preserves.

NBHL (1)

Քաղցրութենի. քաղցր ինչ. քաղցրեղեն, անուշեղեն.


Քամակ, աց

s.

back, back-bone, spine.

NBHL (1)

Ոսկերք թիկանց. (որպէս եւ թ. թէմիք. եւ հյ. կմախ, են լծորդ) թիկնամէջ. մէջք՝ մինչեւ ի գաւակն եւ ի բարձս. կռնակ.


Քամահաբար

adv.

scornfully, disdainfully, slightingly.

NBHL (1)

καταφρονητικῶς, ὁλιγώρως contemptim, contemptui habendo. Քամահանօք. արհամարհօք. յոչինչ գրելով. բանի տեղ չդնելով, չիսեպելով.


Քամահանք, նաց

s.

contempt, scorn, disdain.

NBHL (2)

Եւ ոչ զանձինս ինչ եղուկս վասն նոցա քամահանացն համարիցիմք. (Ոսկ. եբր.։)

Զմեծամտութիւն փոխանակ քամահանաց յարգեալ։ Կարի մեծ քամահանօք ի վերայ յարձակէին։ Զօրինացն քամահանս։ Ոչ քամահանօք ինչ։ Ապականացու ստացուածք, քամահանաց (արժանի) տաժանմունք. (Փիլ.։ Պիտ. Յհ. կթ.։ Նար. ՟Խ՟Ը։)


Քամահեմ, եցի

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

NBHL (3)

(հյց. եւ պարառ. խնդ) ἁθετέω, καταφρονέω , καταλιγωρέω contemno, vilipendo, negligo, contemptui habeo. որ եւ ՔԱՄԱՀԱՐԵԼ, ՔԱՄԱՀԱՆՍ ԱՌՆԵԼ. Արհամարհել. յոչինչ գրել. անարգանօք ապախտ կամ անտես առնել, զքամակ կամ զթիկունս դարձուցանել. ունչս առնել. քամահրել, քամարհել, չսեպել, թոթվել.

Քամահեալ եւս զմիջնորդութիւն կաթողիկոսին մեծի։ Թերեւս այնու քամահեսցեն զնա։ Քամահէր զնկուղի։ Քամահիցեն զայն ինչ՝ զոր ոչ գիտէին. (Յհ. կթ.։ Նանայ.։ Մխ. առակ.։)

Ոչ եթէ աղքատն քամահելի ինչ իցէ. այլ նոքա՝ որ քամահիցեն. եւ ես ընդէ՞ր չքամահիցեմ զայնոսիկ՛ որք ոչ գիտիցենն զարմանալ՝ ընդ որ ինչ պարտ է զարմանալ. (Ոսկ. եբր.։)


Քայլափոխ, ից

s.

motion of the feet, step, pace, walk, gait.

NBHL (1)

Յամենայն քայլափոխի քննէր զանձն իւր։ Ամենայն աշխատութիւնք՝ որ վասն Աստուծոյ իցեն, մինչեւ ի քայլափոխն, վարձատրութեամբ են յԱստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ը։)


Քայքայեմ, եցի

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

Մինչդեռ ի խաղաղութեան էի, քայքայեաց զիս. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 13։)


Քայքայութիւն, ութեան

s.

cf. Քայքայումն.

NBHL (2)

Տեսանե՞ս զվիմին հաստատութիւնն, եւ զաւազոյն զքայքայութիւն, զիա՛րդ վաղվաղակի կործանի։ Ոչ քայքայութիւն ինչ, եւ կամ լուծումն։ (Ոսկ.մ. ՟Ա. 24։ Ճ. ՟Է.։)

Զքայքայումն աւերածոյ ցրմանն առեալ տանէին։ Քայքաղումն յիշխանութենէն։ Ոգւոյ մեղկութիւն, մտաց քայքայումն։ Միութիւն խոստովանիմ, եւ ոչ քայքայումն ինչ, կամ լուծումն այսի նութեան յայն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 46։ Մանդ. ՟Ժ՟Է. Յհ. իմ. երեւ.։)


Քայքայումն, ման

s.

dissolution, destruction, division, separation;
looseness;
— մտաց, dissipation.

NBHL (2)

Տեսանե՞ս զվիմին հաստատութիւնն, եւ զաւազոյն զքայքայութիւն, զիա՛րդ վաղվաղակի կործանի։ Ոչ քայքայութիւն ինչ, եւ կամ լուծումն։ (Ոսկ.մ. ՟Ա. 24։ Ճ. ՟Է.։)

Զքայքայումն աւերածոյ ցրմանն առեալ տանէին։ Քայքաղումն յիշխանութենէն։ Ոգւոյ մեղկութիւն, մտաց քայքայումն։ Միութիւն խոստովանիմ, եւ ոչ քայքայումն ինչ, կամ լուծումն այսի նութեան յայն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 46։ Մանդ. ՟Ժ՟Է. Յհ. իմ. երեւ.։)


Քանակ, աց

s.

quantity, measure.

NBHL (1)

Յաղագս քանակի։ Եւ քանակին է՛ ինչ որ տարորոշ է, եւ է՛ ինչ շարունակ. տարորոշեալն, ո՛րգոն, թիւ, բան. եւ շարունակ, ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին։ Եւ զի քանակ է բան՝ երեւելի է, քանզի ստորաչափի փաղառութեամբ՝ սղիւ եւ երկարաւ։ Իսկապէս եւ տիրաբար քանակ՝ միայն այսոքիկ ասին ասացեալքս. Իսկ այլքն ամեննեքեան ըստ պատահման։ Իւրաքանչիւր ասիցելոցն քանակաց հանգէտ եւ թիւ զո՛յգ եւ անզոյգ ասի, հանգէտ եւ անհանգէտ. (Արիստ. ստորոգ.։)