civil, genteel, noble, generous;
gentleman.
vicarship, vicarage;
possession of a chair, succession to a dignity.
colleague or companion in the same dignity, or on the same throne.
to beat to and fro;
to agitate violently, to trouble.
Տարի ողջ հանդերձեալ էր (տապանն) ալէկոծ լինել։ Ընդ ծով անցանել, եւ ալէկոծ լինել. (Փիլ. լին.։)
pleasing to the taste, savoury, sweet;
good to eat, savoury.
Հայցեմք ի ճաշակողացդ յայսմ սեղանոյ՝ յոքնօրէն եւ ախորժահամ հանդերձելոյ. (Նար. յիշ.։)
to taste of, to relish, to like;
to love, to take pleasure in;
to desire, to aim at;
ոչ —, to take a disgust for or to;
Թէ ախորժէք, if you please.
Սիրելի իմ, զոր ախորժեաց անձն իմ։ Նա միայն ի մեծատանց ախորժեաց զաղքատացն հանդերձս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)
that has the same sickness;
compassionate;
— լինել ումեք, to have compassion, pity on some one, to compassionate.
συμπάσχων, συμπαθής compatiens, qui pariter movetur Կրակից՝ հանդերձ կարեկցութեամբ. չարչարակից. վշտակից. մէկտեղ ցաւ քաշօղ, ցաւակից.
miner;
thief, a body snatcher.
Այս հանդերձք եւ ո՛չ յականահատաց գողացեալ լինին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։)
expect, to hope.
Ե՛ն ինչ՝ որ աստէն մերձ են, եւ ե՛ն ինչ՝ որ ակնկալլիք։ Ակնկալլին բարի՝ ցանկութիւն է, իսկ անդէն մերձն՝ հեշտութիւն։ Ոչ նմանապէս զարհուրեցուցանէ չար՝ ակնկալլին, եւ ի վերայ եկեալն։ Յուսով հանդերձելոցն փառաց, եւ ցանկութեամբ ակնկալեաց բարեաց. (Նիւս. բն.։)
that shines in a frightful manner.
Տեսեալ ի հեռուստ զհանդերձելոցն հանդէս ահաւորափայլ. (Նար. ՟Ե։)
reason, cause, account, sake.
Նորին աղագաւ։ Որոյ աղագաւ։ Սորին վարկեալ աղագաւ։ Դուզնաքեայ ինչ հիքացելոցն աղագաւ հանդերձիցն. (Պիտ.։)
without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.
(հանդերձ խնդրով). ἅμειρος, ἁμέτοχος. expers, carens, non particeps. Ոչ մասնակից. անկցորդ. անբաժ. հեռի. առանց. ազատ. անընդունակ. զրկեալ. լագասըզ. մահրում.
cf. Աննախանձաւորութիւն.
Բազում ձրիւք հանդերձ զգուշութեամբ կացուցանէ յաննախանձութիւնս զնա. (Ոսկ. ծն.։)
unpardonable;
intolerable.
Որոց աստ ներէ, ի հանդերձեալսն աններելի տանջէ. (Լմբ. առակ.։)
awkwardness, deformity, ugliness.
Սիրեն զանշքութիւն հանդերձից. (Եղիշ. ՟Բ։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
ՅԱՆՈՒԱՆԷ. որ եւ ՅԱԿԱՆԷ ՅԱՆՈՒԱՆԷ. ὁνομαστί. nominatim. Տալով կամ յիշելով զանունն։ անուամբ եւ դիմօք հանդերձ. գիտելով զանձն ըստ երեսաց եւ ըստ անուանն. որոշակի. յայտնապէս. յատկաբար. մի ըստ միոջէ. անունովը, տեղն ի տեղը. իսմի ճիսմի իլէ.
sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.
Եւ զայլ հումն հանդերձ անուշութեամբ եփեցին ի կաթսայս. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 12։)
unadorned, simple, plain, unpolished.
εὑτελής, ἁκαλλώπιστος, ἅσκευος. simplex, incultus, supellectilis expers. Օտար ի պաճուճանաց կամ ի զարդուց, ի յօրինուածոց եւ ի հանդերձանաց սպասուց. անշուք. անարուեստ. աղքատին. պարզ. անզարդ, անսեթեւեթ. եւ Անկեղծ. քէսիմսիզ, սատէ, պայազը, հիլլեսիզ.
Անպաճոյճ հանդերձք, կամ յատակք, կամ հաց, ընթրիք, ըմպելիք. (Եզն. միանձ։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Անպարտ հանդերձ. (Ոսկ. եբր.։)
cf. Անլուայ.
անթափ (հանդերձ). cf. ԱՆԼՈՒԱՅ.
to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.
Յերկինս անկանին այն հանդերձք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
Ընծայս բան է՝ իբրեւ հանդերձ ինչ գձուձ յաղքատ մտացս մերոց ոչ առանց երկոց անկեալ. (Նիւս. կազմ.։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
Ամենայն գրեալք կատարեսցին ի հանդերձեալսն. զի յոլովագոյնք (դեռ) են անկատարք. (Շ. բարձր.։)
rough, rude, uneven, rugged.
Չէ՛ անկուռ ճանապարհ, ընդ որ ընթանալ եմք հանդերձեալ. (Լմբ. սղ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
Անհատ գրեթէ զամենայն բարեփառութեանցն վայելեցին կեանս։ Որ եւ հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւս զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)
to disbelieve.
Ոչ ոք անհաւատանայ նմա, (կամ անհաւատանայր)։ Ի դէպ էր անհաւատանալ։ Թէ ոք հանդերձելոցն անհաւատանայ։ Մի՛ վասն զի ոչ տեսանես, անհաւատանաս. (Ոսկ. յհ.։)
cf. Անհաւատամ.
Ոչ ոք անհաւատանայ նմա, (կամ անհաւատանայր)։ Ի դէպ էր անհաւատանալ։ Թէ ոք հանդերձելոցն անհաւատանայ։ Մի՛ վասն զի ոչ տեսանես, անհաւատանաս. (Ոսկ. յհ.։)
unfit, inept, foolish, absurd, fantastical, whimsical, grotesque, ridiculous, extravagant, silly, ill-shaped, ill-contrived, awkward;
—ս absurdly, fantastically, ridiculously, awkwardly.
Էր հանդերձն անհեդեդ մեծութեամբն. (Բուզ. ՟Ե. 6։)
goat, she-goat.
Ոչխար կատարեալ՝ յօգեաց եւ յայծեաց առնուցուք։ Եթէ յայծեաց իցէ պատարագն։ Զամենայն զճարպ զայծեաց մի՛ ուտիցէք։ Նոխազ յայծեաց։ Սալ մի յայծեաց։ Իբրեւ զխոյս այծեօք հանդերձ։ Մեկնեսցէ զօգիս յայծեաց։ Զայծիսն ի ձախմէ. եւ այլն։
goat's hair;
stuff made of goat's hair;
of or belonging to goats.
Կազմեալն ի մազոյ այծից. եւ հանդերձ մազեղէն. խորգ. խարազն. եւ մազ այծից. αἵγειος, αἱγέη. caprinus, caprina pellis, τρίχενος. qui e pilis est, cilicinus. այծու մազէ շինած. չուլ, սօֆ, շալ. եւ դիֆթիգ.
stuff made with the hair of goats.
Այսպիսի ինչ կամ այնպիսի հանդերձ կայճն, եւ այծենակաճն. (Անյաղթ պորփ.։)
goats hair.
that, it, the.
ԱՅՆ. իբր հանդերձեալ. միւս. մէկալ. օ պիր.
Զմաքուր կուսութեանն պահեաց աւանդութիւնս. եւ այն զի կեցեալ ի տան թագաւորին հանդերձ փափկութեամբ. (Պիտ.։)
virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.
Եհան զհանդերձս այրութեան իւրոյ։ Զգեցաւ զհանդերձն այրութեան իւրոյ։ Էր արկեալ զիւրեւ հանդերձ այրութեան, եւ պահէր նա զամենայն աւուրս այրութեանն իւրոյ։ Այրութիւն եւ անզաւակութիւն։ Նախատինք այրութեան։ Նստաւ այրութեամբ. (Ծն.։ Յուդթ.։ Ես. ՟Բ. Թագ. ԺԳ. 20։)
shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.
Անամօթ փառօքն զգեցեալ իբրեւ հանդերձիւ ի դրախտին. (Ագաթ.։)
invariability, immutability.
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
Որ չէ այս աշխարհ, այլ՝ վերին հանդերձեալն. ախրէթ.
incorruptible;
pure, chaste, inviolate.
Յանապականութեանն տեղւոջ հանդերձեալ էր մնալ անապական. (Շ. թղթ.։)
desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.
ԱՆԱՊԱՏ. (հանդերձ խնդրով). ἕρημος, desertus, destitutus Լքեալ թողեալ. յետնեալ. զուրկ. անմասն. ամայի. թափուր. ազատ. թէրք օլունմուշ, մէթրուք, մահրում.
unworthily, basely, dishonourably, vilely, meanly.
Ընդ ամենայնսն անարգաբար անցանելով՝ ընդ կերակուրս, ընդ հանդերձս, ընդ տունս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38։)
like a dumb animal, stupid;
irrational.
Մարմին եղեալքս՝ եւ անմարմին, անբանականք՝ հանդերձ բանին. (Յիսուս որդի.։)
stupidity, irrationality, brutality.
Մի՛ արդեօք յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն իցեն հանդերձ պատճառաւ. այլ ասես մեզ՝ պատճառս տալ անբանութեան նոցա. (Խոր. ՟Ա. 31։)
to grow or increase excessively, to be immense.
once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?
Իւրաքանչիւր պատառատուն հանդերձիւն պատէր զսուրբսն առ անգամ մի. (Ագաթ.։)
ignorant.
Ոչ որպէս անգիտակ հանդերձելոց նմա պատահմանց, այլ եւ յոյժ իսկ ճանաչէր. (Աթ. ՟Ը։)
idleness, inaction, indolence;
inefficacy.
Գիշեր կոչէ զհանդերձեալն վասն անգործութեան. քանզի բարի կամ մեղք անդ այլ ոչ գործին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.
Պատառեցին զհանդերձս նոցա յանդամոց նոցա։ Կայտռային օձք զանդամօք իմովք։ Ընդ անդամս ոսկերացն բուսեալ էր խոզանաստեւ. (Ագաթ.։)
there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.
Որ աստէն անգոսնեալ եմ, եւ անդէն ( ի հանդերձեալն) խայտառակեալ. (Նար. ԿԷ։)
indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.
Դէպ ժամանակ այժմու կեանքս, եւ անդէպ՝ հանդերձեալքն. (Խոսր.։)
thence;
—ի վերուստ, from above.
Զբարութեանցն՝ որ անդուստ ( ի հանդերձեալն). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)