Գազանապէս խորհէր, եւ ոչ մարդկապէս. (Իսիւք.։)
Չհամարի՞ս զամենայն երեւելիսս քան զգրգլիս մուրողին վատթարագոյնս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)
Մարգարիտն բազում գնոց արժանի վասն դժուարագիւտութեանն. (Եփր. աւետար.։ Եփր. ի մարգարիտն.։)
Եղբայր համարեալ ըստ ազգականութեան.
Բաղարջ ընդ եղերդի կերիցես։ Բաղարջն նշանակէ զսուրբ մարդկան զբարի գործսն, եւ եղերդնակն զդառնութիւն եւ զզեղջ դարձելոց. (Ոսկիփոր.։)
Այսպիսիքս տան պատճառ վայրապարաց զրպարտողաց մարդկան ի զլացութիւն եւ ի զրախօսութիւն (ընդդէմ) տէրունական գրոց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
Զէն Աստուած, որ ի մարդ կերպարանեցաւ. (Եղիշ. Ե։ )
Զանտոհմս աշխարհի եւ զարհամարհեալս ընտրեաց Աստուած եւ զոչինչսն, զի զէսն իմն խափանեսցէ. իմա՛ զայնոսիկ, որք յաչս անձանց ինչ մի կարծին։ Այլ յասելն (Փիլ. իմաստն. )
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
Է՜ մարդ, կա՛մ ՛ի դեհենէն երկի՛ր, կամ զարքայութենէն պէ՛տ արա. (Սեբեր. Ժ։ )
Զէն Աստուած, որ ի մարդ կերպարանեցաւ. (Եղիշ. Ե։ )
Զանտոհմս աշխարհի եւ զարհամարհեալս ընտրեաց Աստուած եւ զոչինչսն, զի զէսն իմն խափանեսցէ. իմա՛ զայնոսիկ, որք յաչս անձանց ինչ մի կարծին։ Այլ յասելն (Փիլ. իմաստն. )
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
Է՜ մարդ, կա՛մ ՛ի դեհենէն երկի՛ր, կամ զարքայութենէն պէ՛տ արա. (Սեբեր. Ժ։ )
Ոչ կարեմք մեք ընդ ճշմարտութեանն դէմ գործել ինչ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Ցոյ՛ն ցուցանէ քեզ թշնամի, որ ընդ գանձիդ դէմ մարտնչի. (Երզն. ոտ. այբուբ.։)
Զվարագոյր վերին կամարին՝ բանայր ընդդէմ Նախավկային. (Գանձ.։)
Զոր ընդդէմ իմն մարգարէանայ հայրն. սա, ասէ, հանգուսցէ զմեզ. որ եղեւ ո՛չ հանգիստ, այլ ջնջումն. (Խոր. ՟Ա. 3։)
Ո՛չ ի բաց բառնայ զմարդն. այլեւ զընդդէմն եւս, աճեցուցանէ. (Անյաղթ պորփ.։)
Զհետ երթեալ ի կարգի ընդելուզման՝ զվայելուչսն պատուիրեաց։ Ընդելուզումն եւ կարգ յարմարման։ Կազմութիւնն ըստ ընդելուզման դրապանակին ամենաբարիոք ասացեալ է. քանզի բանն առանց գործելոյ անկատար եւ կաղ է. (Փիլ.։)
Թախծալի եւ տրտմականն (կիրք) ի նինուէացւոցն ի մարգարէն շրջեցաւ. (Փիլ. յովն.։)
Կամ γυμνάσιον gymnasium Տեղի մերկ ըմբշամարտից, եւ կրթարան. ուսումնարան.
Զթողանիլն զոր կրեացն ի սկզբանէ մարդոյս բնութիւն։ Որ էր յայտնապէս լուծողի զպատահեալն մեզ թողանիլն. յն. թողումն, կամ լքումն. (Պրպմ. չ։)
Թո՛ղ լան եւ ողբան զմեր կործանումն։ Թո՛ղ համարձակ գայ նստի թագաւոր. (Լաստ. ՟Ժ՟Է. ՟Ժ՟Ը։)
Թո՛ղ անդր զմարդիկ մեռեալ ... լային զթամուզ. (Մամբր.։)
Երկինք ոչ են անարատ առաջի նորա, թո՛ղ թէ այր գարշ եւ անսուրբ։ Եթէ մեծ ինչ բան խօսեցեալ էր ընդ քեզ մարգարէին, ո՞չ ապաքէն պարտ էր առնել. թո՛ղ թէ զի ասաց, լուացի՛ր, եւ սրբեսցիս։ Զհրեշտակս դատիմք, թո՛ղ թէ զերկրաւորս. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Ե. 13։ ՟Ա. Կոր. ՟Զ. 3։)
Անխղճմտութիւն է յմար իմաստասէր ինքնադատ պատմօղ, ինքնադատ պատմօղ, ինքնահակառակ բանասէր. (Կլիմաք.։)
Ոչ զամանակս խուզել եւ ցզեկ ինել պարտ է։ Որ ի վեր քան զմեր բանս է, ոչ արժանի լինել համարիմք իրազեկ (կամ իրագէտ) լինելոյ. (Նիւս. կազմ.։)
Ձգե՛լ իւրովին զանձինս ի նեղութիւնս՝ ցածնոց մարդոց է. (Ոսկ. եբր. ՟Ե։)
մարմինն (կուսի) լուսանշոյլ ի գերեզմանի եդեալ. (Վրդն. յանթառամն.։)
Զամենայն ինչ կամ ամենայնիւ շիջուցանօղ. ամմէնը կամ բոլորովին մարօղ.
Ամենայն իրօք պատշաճեալ. բարեյարմար.
Ամենայնիւ վստահելի. անկասկած. հաւատարիմ. եւ համարձակ. բացարձակ.
Բազմիմաստ եւ հանճարեղ. կարի իմաստուն ոք ի մարդկանէ. խիստ խելացի. փէք ագըլլը. ալիմ.
ԱՄԷՆԻՇԽԱՆ որ եւ ԱՄԵՆԻՇԽԱՆ. πάνταρχος, παντάρχης. omnibus imperans, omnium dominus Տէր եւ իշխան բոլորից Աստուած. եւ մարդ կարգեալ յԱստուծոյ իշխան ի վերայ բազմաց. ամենապետ.
Յամպարս շտեմարանաց. (Լմբ. ամովս.։)
Կամարն ամպեղէն. (Շար.։)
Զամպեղէն եւ զլուսերանգ կամարն երկնի ցուցանէր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Ի վերայ մարմնոյ միաւորութիւն՝ այլայլումն գործէ. (Նիւս. բն. ՟Գ։)
Այլատեսակք են այսոքիկ (հոգի եւ մարմին), եւ միմեանց ոչ համագոյք. (Պրպմ.։ եւ Շ. թղթ.։)
Նովին մարմնովս յարեայ ի գերեզմանէն, եւ ոչ այլգունակ մարմնով. (Տօնակ.։)
Թելադրութիւն այսօրեան տօնախմբութեանս է լինելն Աստուծոյ մարդ. (ՃՃ.։)
Որ է ի կերպարանս առն. իբրեւ այր ձեւացեալ. մարդակերպ. մարդու կերպարանքով. ինսան քիսվեթինտէ.
Զգեցուցանել եւ զգենուլ զկերպարանս առն. մարդակերպ երեւեցուցանել, եւ երեւիլ.
Զգեցուցանել եւ զգենուլ զկերպարանս առն. մարդակերպ երեւեցուցանել, եւ երեւիլ.
Ունօղ զսիրտ եւ զարիութիւն առն մարդոյ. քաջասիրտ. (որպէս կին ժրագլուխ, եւ այր քաջ). էրիկ մարդու սիրտ ունեցօղ, կտրիճ.
Զի իցէ մարդկան այրելի". յն. յայրումն. այս ինքն ի պէտս այրելոյ։ (Ուր եւ ԼԹ. 9.)
Ուր իցէ այր կամ արք ընտրանաւ, քաջք. ընտիր ընտիր մարտիկք. ընտրած կտրիճներ.
Զմարմինն բաժանէ ի ներբուսականն եւ յանբուսականն. (Սահմ. ՟Բ։)
Ի մէջ պատերազմի մարտկացն անգիտաբար մեռեալ։ Անգիտաբար իմն թաղեալ ի հովուաց. (Յհ. կթ.։)
Ի յանմարմնոյ եւ ի մարմնոյ՝ անգիտաբար գոլ միացած. (Շ. խոստով.։)
Եւ ուր գնալ հասանել անմարթ է. անմատչելի. ուր որ երթալ հասնիլ չըլլար. կիտիլմէզ. եէթիշիլմէզ.
Ծառայք անդամայաղթք, առողջք։ Յորժամ տեսանիցես եւ գլխաւորս քաղաքաց մարմնագեղս՝ անդամայաղթս. (Ոսկ. ես.։)
Չիք չարագոյն թշնամի քան զմեղս. որ երբ զօրանայ՝ անդամնաւորի եւ մարդանայ, եւ սատանայի դարմանիչք լինին. (Վրդն. ծն.։)
Անդանդաղն գոլ. ժրութիւն. փոյթ. իշկիւզարլըգ, համարաթլըգ, զայրէթ.. Diligentia.
Անըմբոն վարկանին մասն գոլ զանբանն (բանականին)։ Անըմբոն վարկանել անքանակ բնութեանն քանականալ. (Սարկ. հանգ. եւ Սարկ. մարդեղ.։)
Լե՛ր աղօթական, անընչասէր, հեզ, մարդասէր. (Անան. քհ.։)
Անխղճմտութիւն առնէ զպղերգութիւն ունայնութեան մտաց։ Անխղճմտութիւն է յիմար իմաստասէր. (Կլիմաք.։)
ԱՆԽՈՒԼ որ եւ ԶԱՆԽՈՒԼ. Որպէս թէ նմանութեամբ խուլ բոլորովին. անլուր. հեռի յաղմկէ. առանձին. անյայտ. ծածուկ. գաղտնի. անմարդաձայն. բանուկ չեղած. կիզլի, սէնտասըզ. սազըր եէր. ըստ յն. նեղ, անգործ.
Տարագրէ զմարդկան զանհլութիւնն՝ առաքինութեան հլութեամբ զարդարիլ յԱստուծոյ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Անձնընտիրք լինելով՝ յոյժ բազմանայ լալումն ողբոյս. (Եղիշ. ՟Դ։) (որ մարթի ձգիլ եւ ի յաջորդ նշ։)