foolish, imprudent, ill-advised.
Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)
Ի նուաստացուցանելոյն զնա անհանճարիցն ի յերեւելոյն մարմնոյ. (Պրպմ.։)
more or very foolish.
Անհանճարագոյն քան զամենայն մարդ։ Են քան զանհանճարսն անհանճարագոյնք. (Առորս. ՟Բ. ՟Ժ։)
cf. Անհանճար.
Մի՛, վասն զի շնորհաց է փրկութիւնն, անհանճարական ինչ համարիցիս։ Մի՛, յորժամ ցասումն լսիցես, կարիս ինչ անհանճարականս կարծիցես զԱստուծոյ. (Ոսկ. ես.։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
ἁνέφικτος. inaccessus, non assequendus. Յոր չէ մարթ հասանել. անմատոյց. եւ անհնար ի ձեռս բերել կամ ստանալ. որուն որ հասնիլ չըլլար. եէթիշիլմէզ. եանաշըլմազ.
Անհասք Աստուածաշունչ գրոց եղեալք՝ մոլորեցան յաղագս ճշմարտութեանն. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Թշնամին անհաս գոլով նորին մարդանալոյն խորհրդոյ. (Լմբ. անառակ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
Ո՛չ է կարողութիւն զքտնիօնութիւն անհատիցն գիտել, այլ զբնութիւն։ Ի տեսակէ յանհատս, որպէս զհանուր մարդ բաժանեմք ի Սոկրատէս, ի Պղատոն, Յալկիպիադ, եւ յիւրաքանչիւր յանհատս. (Սահմ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը. եւ այլն։)
(Ըստ հերայ գլխոյ)՝ բազմութեանն անհատ լինել՝ իբրեւ մի մարմին. եւ եթէ հատցին գիսակքն՝ բազմացն զօրութիւնքն անկցին։ Պնդեալ զնա կարի քաջ անհատ ջլօք։ (Փիլ.։)
indivisibly, inseparably;
individually.
Աստուածութիւնն անհատաբար էր ի մարմինն եւ յանձն. (Զքր. կթ. թղմ.։)
individual, atomic.
Չէ՛ մարթ հատանել անհատականին. (Սեբեր. ՟Ա։)
Երկինք՝ մարմին անհատական. (Երզն. երկն.։)
Ոչ նուազանային անհատական շնորհք մարգարէութեան (ի Մովսիսէ). (Լմբ. հանգ.։)
illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.
Ճշմարտութեան անհարազատ. (Խոր. ՟Բ. 89։)
crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
Ընչեղութիւնք եւ աղքատութիւնք, եւ ամենայն կենացս անհարթութիւնք։ Ամենայն խռովութեամբ եւ անհարթութեամբ յորձանօք մարդկային կեանքս միշտ բերեալ լինի. (Նիւս. կուս.։)
Անհարթութիւնք ի մարմինս (ըստ խառնուածոցն) գործիցին։ Որ զայն ամենայն անհարթութիւնս տայցէ գործել. (Պիտ.։)
Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)
exempt from tax or impost.
Զի թէ էր ոք ի նոցանէ ճշմարիտ լեալ առաջի Աստուծոյ, անհարկ էր Քրիստոսի մահն. (Լմբ. սղ.։)
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
Մեզ անհաս է, եւ զբօսացելոցս ի վարս մարմնոյ՝ անհաւան ի հաւատալ։ Գիտելն զԱստուած՝ անճառ բանի, եւ անհաւան ունկան։ Կարծեմ ոչ ումեք թուի ասացեալս անհաւան. (Լմբ. սղ.։)
improbable, unlikely.
Զանհաւանական մարմինն զարդարեցին. (ՃՃ.։)
to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.
Մինչ ոչ էր անհաւանեալ Աստուծոյ սատանայ եւ մարդն. (Յճխ. ՟Զ։)
unequal.
Անհաւասար համարձակութիւն, կամ առաւելութիւն, կամ հանդիպումն. (Նար.։)
uncertain, unassured, doubtful;
contingent, casual.
Որ ինչ յանհաւաստին հայէր բանն եւ մտածութիւն։ Ասելն ոմանց անհաւաստի մարդոց ըստ յօժարութեան, եւ ոչ ըստ ճշմարտութեան. (Խոր. ՟Բ. 61։ եւ ՟Ա. 21։)
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.
Անհաւատ շտեմարան. այս ինքն թափուր. (Բրս. պհ.։)
Ոչ կռուել, եւ ոչ մարտակից լինել ընդ անհաւատսն վայե՛լ է մեզ. (Բրս. հց.։)
Անհաւատ էր ապաքէն մարդկութեանս, թէ ի մեռելոցս մք յառնիցէ, իբրեւ՝ որպէս զի թէ անհաւատ իցէ ի մարմնոցն մեռելոց որդեծնութիւն լինել։ Անհաւատ են գործք, եթէ Աստուծոյ Որդի զայս համբերել հաւանեսցի։ Եթէ այն անհաւատ է, եւ այս անհաւատ է. այլ ինձ երկոքին հաւատարիմ են. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)
incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.
Կարի անհաւատալի գործ նախախնամութեան՝ վասն մեր մարմնաւորութիւն Աստուծոյ. (Նիւս. բն.։)
Անհաւատալի էր մարդկան յայս պատիւ վերանալ. (Լմբ. պտրգ.։)
to disbelieve.
Զոր ինչ լսէք զնորա պատմութիւնս, մի՛ անհաւատայք (կամ մի՛ անհաւատանայք), այլ սակաւ քան զարժանն լուեալ համարեցարո՛ւք. (Աթ. անտ.)
cf. Անհաւատամ.
Զոր ինչ լսէք զնորա պատմութիւնս, մի՛ անհաւատայք (կամ մի՛ անհաւատանայք), այլ սակաւ քան զարժանն լուեալ համարեցարո՛ւք. (Աթ. անտ.)
unfaithful, disloyal, perfidious.
Ախտաւոր ոք եւ մարմնեղէն՝ անհաւատարիմ առնէ զմարդն իբր աստուածային գեղեցկութեամբն զարդարեալ (գոլ). (Նիւս. կազմ.։)
incredulity, infidelity, irreligion.
Պակասիլն ի հաւատարմութենէ առ մարդիկ. անիրաւութիւն. անհաւատարմութիւն. խայընլըգ.
unfit, inept, foolish, absurd, fantastical, whimsical, grotesque, ridiculous, extravagant, silly, ill-shaped, ill-contrived, awkward;
—ս absurdly, fantastically, ridiculously, awkwardly.
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Ուր չիք հետք մարդոյ. անկոխ. ἅβατος. invius. իզսիզ.
cf. Անհետազօտ.
Անհետազօտելի է մարդկայնոց խորհրդոց. (Նիւս. սքանչ.։)
irrefutable;
undeniable, incontestable.
Զոր անմարթ է հերքել. անվանելի. դէմ չի դրուիր. գարշը գօնմազ.
sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.
Մտօք անարատ էր, եւ մարմնով ի հիւթից ախտից անհիւթ. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
cf. Անհիւթ.
Իբր աննիւթ. աննիւթական. անմարմին. հոգեղէն. ἁίλος. immaterialis.
Զանմարմնական բնութիւնն եւ զանհիւթական. (Ոսկ. խչ.։)
unpractised, untried, new, inexperienced, ignorant.
Որ չէ հմուտ կամ հմտացեալ. տխմար. ոչ խելամուտ. անտեղեակ. անընդել. չսորված. պիվուգուֆ. ἅπειρος. imperitus.
Ճշմարիտ լուսոյն անհմուտք. (Խոսր.։)
inexperienced, without ability, — knowledge of.
Իբրեւ անհմուտ. տխմարաբար. անգէտ մտօք.
inexperience, unskilfnlness, ignorance.
ἁπειρία. imperitia. Անհմուտն գոլ. տգիտութիւն. տխմարութիւն. աճէմիլիք.
disobedient, refractory, rebellious;
— լինել, to disobey.
Յանհնազանդից ճշմարտութեանն. (Յհ. կթ.։)
Որ անմարմին է, ազատ է, եւ անհնազանդ մարմնական կրից. (Սարգ. ՟Ա. ՅՀ. ՟Ա։)
to disobey, to rebel.
Ոչ ոք անհնազանդի եթէ ոչ նախ արհամարհէ. (Բրս. հց.։)
disobedience, transgression.
Անհնազանդութեամբ միոյն մարդոյ մեղաւորք բազումք եղեն։ Խնդրել զվրէժ ամենայն անհնազանդութեան։ Ցրուեցեր զնոսա անդր վասն անհնազանդութեան իւրեանց. (Հռ. ՟Է. 19։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 6։ Դան. ՟Թ. 7։)
Յուշ առնէ զանհնազանդութիւն մարդոյն առ պատուիրանն. (Արշ.։)
Զիմ անհնազանդութիւնն՝ ի՛ւր առնէ իբրեւ գլուխ ամենայն մարմնոյ. (Առ որս. ՟Ե։)
impossible;
յանհնարս մտանել, to get embarrassed, to be entangled, to want resources, to be reduced to extremities, not to know what to do;
յանհնարիցն է, it is impossible.
Անհնար համարեցաւ կամ համարեցան օգուտ մատուցանել, կամ առնել գիր։ Անհնար է խաղաղութիւն առնուլ։ Զորս անհնար է ինձ իմանալ։ Անհնար է միանգամ մկրտելոցն։ Անհնար իցէ ստել Աստուծոյ։ Առանց հաւատոց անհնար է հաճոյ լինել Աստուծոյ. եւ այլն։
Գործի ասէ՝ այսմ մարտիս, եւ անհնար, պատրաստեմ. այս ինքն անվանելի, անհերքելի. (Լմբ. ատ.։)
impossible imaginary;
excessive, violent.
Զանհնարաւորսն ինձ համարեալս՝ ցուցանել զդոյն ինձ դիւրինս։ Որ եւ մտաց է անհնարաւոր։ Հարուածք անհնարաւորք։ Անհնարաւոր ախտիցն։ Անհնարաւոր դառնութիւն մաղձի. (Նար.։)
impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.
Առ ի մարդկանէ այդ անհնարին է, այլ ո՛չ առ ի յԱստուծոյ։ Անհնարինք ի մարդկանէ՝ հնարաւորք են յԱստուծոյ։ Որ անհնարինն էր օրինացն. (Մրկ. ՟Ժ. 27։ Ղկ. ՟Ժ՟Ը. 27։ Հռ. ՟Ը. 3։)
որպէս յն. անմեքենայելի. ἁμήχανος. եւ անկռուելի. ἅμαχος. իբր անպարտելի՝ իրօք կամ մտօք. դժուարին, անհամար, եւ այլն.
Որքան միանգամ յանհնարին եւ յանպաճարանս իրք կան առ մարդկան։ Անհնարին իմն աղաւնեաց բազմութիւնս տեսի. (Փիլ. իմաստն. եւ նխ. ՟Բ։)
Անհնարին ամուրն երնջակայ՝ անսասան ի հնարից մարդկան՝ շինեալ անհնարին ամրութեամբ. (Ուռպ.։)
Ո՛վ անհնարին ահաւորութեան մարմնոյ եւ արեան Քրիստոսի. (Ոսկիփոր.։)
Յիմարեսցիս, զարմանայցես, եւ յանհնարին հնարս մտանիցես. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)
Անհնարինս յիմարեալք եւ խուճապեալք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 3։)
alteration, changement, variation, mutation;
emotion, perturbation;
corruption, degeneration;
falsification;
distemper, disorder, indisposition.
Զայլայլութիւնն (ընդ հրէայս եւ ընդ սամարացիս) ի ներքս ժողովէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)
Ետես զիս այլայլեալ, եւ ծանեաւ զիմոյ այլայլութեան զօրինակն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին, անգիտացեալք յիմարեցան. (Վրք. հց. ՟Դ։) (Ագաթ.։)
whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.
Առ պագշոտ յիմարութեան այլանդակ մտացն. (Ագաթ.։)
Մի՛ վասն այնորիկ սակս ճշմարտութեան այլանդակս պատմեսցեն (կամ մեկնեսցեն). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Ոչ արտաքոյ ճշմարտութեանն ուսուցանէին ինչ, եւ ոչ այլանդակս բարբառէին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)
otherwise, differently, in another manner.
Ո՛չ օտար, կամ այլապէս քան զհօրն։ Եւ ես ո՛չ այլապէս դատիմ, բայց եթէ որպէս հայր։ Զոր ինչ եւ մարգարէացաւ, ոչ այլապէս էառ զկատարումն, այլ՝ որպէս եւ ասաց իսկ. (Ոսկ. յհ.։)
cf. Այլասեր.
Որ է յայլմէ սեռէ առ մարդիկ. օտարազգի, եւ այլազգի հեթանոս. իբր ἁλλογενής. alienigena, ex alia gente oriundus. էճնէպի.
to change to a different gender or kind;
to make degenerate, to spoil.
Այլասերեն ոմանք զճշմարտութեանն գեղեցկութիւն, որպէս զդահեկան ինչ փոխեալ յայլ գիծ. (Պրպմ. ԼԷ։)
to apostatise, to be heterodox, heretical;
to teach heresy;
to err in the catholic faith.
Այլափառէր, եւ զառակս ճշմարտութեանն իւր մոլորութեանն ջատագով առնոյր. (Լմբ. առակ.։)
heterodoxy.
ἁλλοδοξία, ἐτεροδοξία. heterodoxia, error Մոլորութիւն ընդդէմ ուղղափառ հաւատոյ. օտարութիւն ի ճշմարտութենէ. մոլար կարծիք. րաֆըզըլըգ, րաֆզ.
to change, to alter;
to counterfeit;
to metamorphose;
to diversify.
ԶՊօղոս Քրիստոս յերկնից լուսաւորելով այլափոխեաց. (Եփր. մարգ.։)
to change;
to grow worse, to degenerate.
Հանգիստ ննջման քո այլափոխեալ առատութեամբ պարգեւաց։ Որոյ զանազանեալ է ըստ մարմնոյ ծնունդն եւ այլափոխեալ. (այս ինքն անհայր ի կուսէ). (Առ որս. ՟Գ։)
from another place or situation;
otherwise.
Որ ինչ այլուստ, եւ կամ ի մէնջ։ Փախստական լինել՝ ոչ ի մարդկանէ միայն, այլեւ յի՛րաց այլուստ այլոց զօրէն ուխից հոսեցելոց. (Խոր. ՟Բ. 61։)
Նաեւ յայլուստ (կամ այլուստ) եւս մարթեմք իմանալ. (Եզնիկ.։)
from some other place, from somewhere else.
Ազգ՝ մարդկեղէնն, այլք այլուստեք. իսկ հոգեւորականն մի է ամենենեցուն։ Ոչ մի գաւառ էր սրբոցն, քանզի այլք յայլուստեքէ էին ծնեալ. (Բրս. Խ. Մկ։)
different;
differently.
Այլ օրինակ փորձեն մարդիկ, եւ այլպէս Աստուածութիւնն։ Այլ օրինակ հատուցողին։ Այլափոխեսցէ իբրեւ ի տեսարանի զկերպսն այլ օրինակ. (Փիլ.։)
Capricorn.
αἱγόκερως. capricornus Անուն միոյ ի կենդանակերպից՝ յարմարեալ ի հեթանոսական պատմութեանց, յոր յածի արեգակն ի իա դեկտ. ցյունվարի իա. եւ յայնժամ կոչի ԱՐԵՒԱԴԱՐՁ ԱՅԾԵՂՋԵՐ. օզլագ. ճէտի. ճէտա պիւրճի. պիւզէ.