feasible;
making, maker.
Առնելիք օրինացն արդարասցին։ Ո՞րչափ առաւել պատիւ ունիցի քան զտունն՝ տանն առնելի։ Լինիջիք առնելիք բանին. (Հռ. ՟Բ. 13։ Եբր. ՟Գ. 3։ Յկ. ՟Ա. 22=25։)
virile;
— անդամք, genitals, cf. Արութիւն, cf. Պոչ.
ἁνδρεῖος. virilis. Առնացի. արական. այրական. արուի.
Մարմին մի, եւ գլուխ երկուս, կանացիս եւե առնիս։ Զարանց քաջաց զառնի կերպարանս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
espousals, nuptials.
μνηστεία. desponsatio. Խօսեալ լինելն կուսի՝ առն. հարսնախօսութիւն. խօսքկապ, նշան, եւ պսակ.
Ի ձեռն առնխօսութեան ընտրեցաւ երանելի կոյսն, ոչին կուսութեանն յառնխօսութենէն վնասեալ։ Առ ի յովսէփն հնարացաւ առնխօսութիւն։ Որպէս ի զբաղումն չարին ի ձեւ առնխօսութեան զկուսին հանճարեցաւ. եւ այլն. (Բրս. ծն. ստէպ։)
virile mind, bravery, strength of mind, courage;
virtue.
Մենամարտիկ երկպատական առնութեան. (Ագաթ.։)
prosody;
pronunciation;
watering.
(ի ձայնէս Ոգել, այսինքն ասել) իբր Առասացութիւն. կամ ըստ յն. առերգութիւն. προσῳδία. prosodia, accentus vocis. Բարեյարմարութիւն ձայնի ի վերծանութեան բառից եւ բանից, եւս եւ վանկից յայլ եւս այլ լեզուս՝ ըստ ելեւէջից շեշտելոյ եւ բթելոյ, եւ ըստ եղանակի առաջիկայ իմաստից.
Վերծանութիւն ներկուռ ըստ առոգանութեան։ Առոգանութիւնք են տասն. շեշտ, բութ, պարոյկ, երկար, սուղ, թաւ, սոսկ, ապաթարց, ենթամնայ, եւ ստորատ։ Առոգանութիւնք սեռականք են երեք. ոլորակ, ամանակ, հագագ. (Թր. քեր.։)
Ուժգնակի վերծանեալ ըստ իւրում առոգանութեանցն. (Մագ. ՟Զ։)
cf. Առոգանեմ.
ԱՌՈԳԵՄ. ἁρδεύω. rigo, irrigo. որ եւ ԱՌՈԳԱՆԵԼ. Նոյն ընդ Ոռոգել. ոռոգանել. (լծ. լտ. ռի՛կօ, իռռիկօ յն. արտէ՛ւօ) Արբուցանել ջրով զտունկս իբր առուօք՝ առուակօք, կամ առոյգ առնել. թանալ, եւ գալարեցուցանել. զուարթացուցանել, ուռճացուցանել. ջրել.
Զդրախտ միաբանութեանն առոգել։ Զինքն առոգէ ջրով օրինացն։ Զանդս մտաց մերոց առոգել։ Մին առոգէ, եւ միւսն բուսուցանէ. (Լմբ.։)
Առոգեաց առ վտանգին, եւ զլեզուն կամէր շրջել (պետրոս յուրանալն). (ՃՃ.։)
watering, sprinkling.
Զոր օրինակ աղբիւրն՝ որ ոռոգանէ զդրախտ, այսպէս եւ հոգին սուրբ ներգործէ իմանալի առոգմամբն ի զանազան հասակս մարդկան։ Զառոգումն ջուրցն ունելով։ Որպէս եւ մարմինս յառոգմանէ ջրրոյս. (Լմբ.։)
healthy;
alive, vivacious;
salubrious, wholesome;
valid, entire, complete, perfect.
ὐγιής, ὐγιεινός. sanus, salvus, valens. Ողջ եւ առոյգ. անախտ. անցաւ.
Դառնայ ո՛չ առողջ մարմնով, այլ չարաչար ցաւովք ախտացեալ։ Փոխանակել զիմ ախտացեալ ոչխար ընդ առողջ գայլոյ. (Խոր. ՟Բ. 27։ ՟Գ. 63։)
Ճանճք զառողջովք ի բաց ընթանան, եւ առ վէրս ճեպին. (Բրս. մախ.։)
Եւ անուն իսկ խեղկատակութեանն՝ յանդիմանիչ է կատականացն. յայտ է թէ չէ առողջ եւ կատակն. (Ոսկ. եփես.։)
Հիւանդանայր գործն արագ եւ առողջ. (Խոր. ՟Ա. 28։)
very or more wholesome.
Առողջագոյնք (քան զմարդիկ) բազումք յանասուն կենդանեաց են. (Փիլ. իմաստն.։)
Որոց խառնուածն առողջագոյն հաստատութիւն կենաց գործէ. (Փիլ. տեսական.։ Խոր. ՟Գ. 62։)
good sense, reason, sensibleness.
Նշանակ խոհականութեան փիսովն, եւ առողջամտութեան՝ գեհոն։ Խոհականութիւնն է առաքինութիւն բանականին, եւ առողջամտութիւն՝ ցանկացողին։ Յիմստութենէ՝ առողջամտութեամբ վարիլ. (Փիլ. լին.։)
healthy, salubrious, salutary.
Առողջարար արուեստ հոգեւոր բժշկաց։ Առողջարա՛ր իցէ, թէ վնասակար. (Շ. ընդհ.։)
to cure, to heal, to restore to health or to life, to resuscitate;
— զմիտս, to undeceive.
to make young, to make look younger.
ԱՌՈՅԳԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ԱՌՈԳԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ առոյգանալ. ուռճացուցանել.
Եթէ ոչ կարէ ոք ամենայն մարմնովն առոյգ լինել, գոնեա զայն՝ զոր կարէ, առոյգացուցանել կրթեսցի, (Փիլ. լին. ՟Բ 63։)
youth, bloom, growing young again;
prime of life, vigour.
ԱՌՈՅԳՈՒԹԻՒՆ որ եւ գրի ԱՌՈԳՈՒԹԻՒՆ, ԱՌՈՒԳՈՒԹԻՒՆ. εὑεξία , ἁκμή, πάχος vigor, flos aetatis, optima conditio Առոյգն գոլ. ծաղկեայ հասակ եւ զուարթութիւն. արբունք. ուռճացումն. դալարութիւն. եւ Զօրաւոր եւ լաւագոյն վիճակ ամենայն իրաց.
Առողջութիւն եւ առոգութիւն լաւ է, քան զամենայն ոսկի. (Սիր. լ. 15։)
channel, aqueduct.
Զգանձս տաճարին ի ծախս առուահանաց ծախէր. (Եւս. պտմ. ՟Բ 6։)
taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.
Առնուլն, եւ առեալ լինելն, ըստ ամենայն նշ. տե՛ս եւ ԱՌ. λῆμμα.
Յառմանէ ծնօտի ծնաւ աղբիւր ջրոց. (Նեղոս.։)
Առումն ընչից, կամ քաղաքաց, կամ տապանակին. (Սարգ.։ Խոր.։) (Արշ.։)
Ընդ նմա էր աստուածութիւն, եւ ընդ ինքեան եհան զառումնն (այս ինքն զառեալ մարդկութիւն) յերկրէ յերկինս։ Հատն (մանանխոյ) է առումն, այս ինքն առեալ մարդկութիւն. հատոյն զօրութիւն ատուածութիւն. (Եփր. աւետար. ի մարգաիտն։)
Առումն, կամ ՎԵՐՍՏԻՆ ԱՌՈՒՄՆ, իբր Շարունակութիւն, եւ կրկնութիւն բանի.
ըստ տրամաբանից՝ Առաջարկութիւն կամ նախադասութիւն՝ առեալ ի պէտս ցուցման եզրակացութեան։ (Նիւս. բն. ՟Բ։)
at home, at one's house;
domestic, belonging to the house;
familiar;
— ուսուցանել, to teach at home;
— անկարգութիւնք, family discords;
— պատերազմ, civil war;
— ճաշել, to dine at home;
— իրք, domestic affairs;
— հանդերձ, house dress;
morning-gown.
ὀ, ἠ, τὸ κατὰ τὴν οἱκείαν, κατ’ εἵκον. quod in domo fit. Որ ինչ է ի տան. առանձնական. ներքին. տնական, տանը.
diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.
Առօրեայ բարութեանբ ափշեալ՝ մատնէր զվարդապեան՝ դոյզն գնոյ զանանց գանձն. (Համամ առակ.։)
Առօրեայս ստեղծանես սուրբս, եւ ձեռնադրես աստուածաբանս։ Տեսանեմ զառօրեայ իմաստունսդ. (Առ որս. ՟Ա. ՟Բ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Զառօրեայ անձրեւածումն նշանակէ. (Շիր.։)
Յաղագս առօրեայ չարչարանաց յորպիսի փառս կոչեցան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
իբր Օրըստօրեայ. հանապազօրեայ իւրաքանցիւր աւուր. ամմէն օրուան. quotidianus.
Ընդ անաչխատ կենաց վայրին ... ուտեմ քրտամբք զառօրէին. (Յիսուսի Որդի։)
cf. Ասացած.
Պարտ է ասացուածին դաշնաւոր գոլ. (Պիտ.։)
Բազում ասացուած արար ընդդէմ աղանդին մարկիոնացւոց։ Ճառելով ի սկզբանէն եւ ճշմարիտ ասացուածովք. (Խոր. ՟Բ 63. 64։)
needle;
ծակ ասղան, eye of a -;
մագնիսեալ —, magnetic;
անցուցանել դերձան ընդ ծակ ասղան, to thread a -.
Սակս միոյ ասղան բարկանան, եւ այլն։ Ոչ ունելառանձին եւ ո՛չ ասեղն մի։ Մինչեւ ցասեղ մի. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Է։)
Եթէ ոք ասղամբ սպանանէ զոք, այնպէս դատապարտեալ լինի, որպէս ոք աշտէիւ սպանանէ. (Եփր. աւետար.։)
Կիսոցն ասղունս ընդ եղնգունս վարէին յանխնայ. (Ճ. ՟Ժ.։)
to say, to express, to speak, to relate, to recite, to tell, to recount, to declave, to pronounce, to utter, to dictate;
— յառաջագոյն, to foretell;
— վերստին, to repeat;
բարիս՝ չարիս — զումեքէ, to speak well, badly of a person;
ասա՜ ինձ, tell me;
պարտ է —, one must say;
որպէս ասացաք, as we have said;
համառօտ —, briefly, in one word;
չգիտեմ զի՞նչ —, I know not what to say;
զի՞նչ ասիցեն զքէն, what will they say of you ? անհիմն է զոր ասեսդ, what you say is without foundation;
չգիտէ զոր ինչ ասէ, he does not know what he says;
ցանգ զնոյն —, to repeat always the same thing;
— զկարծիս իւր զիմեքէ, to give one's opinion on some thing;
սուտ —, to tell falsehoods or lies;
— զճշմարտութիւն, to speak the truth;
այո՝ ոչ —, to say yes, no;
զի՞նչ կամիցի — այս, what does that mean ? այլ զի՞նչ ասեմս, but what do I say ? ըստ ասելոյ իւրաքանչիւր, as every one says;
— ընդ միտս, to say to one's self;
զայս իրրեւ ասաց, when he has said that, at these words;
զայս ասացեալ, that said.
Լայնաբար վարի յամենայն գիրս՝ որպէս Նշանակել, Հաստատել, ստորասել. Հարցանել. Պատասխանել. Պատուիրել. Վարդապետել. Արտաբերել. Երգել. Խոստանալ. Պատմել, ճառել. եւ այլն։ Իսկ Մեկն. ղեւտ.
Պիտոյ է, որպէս ես ասեմ, ըստ նաւորդացն ճարտարութեան միշտ բարւոք գնալ. իմա՛, որպէս ինձ թուի։
Վասն ասելոյն մեր զնա թագաւոր յունաց. (Խոր. ՟Ա 1։)
Ոչ ասեն նահապետաց ազգին մուրացան տէր. (Խոր. ՟Բ 7։)
Մերումս մաբմնոյ յիրաւի ասի ապականացու. (Շ. թղթ.։)
Ածութեան ասել մահ՝ ամբարշտութիւն է։ Այս կիրք ոչ հօր ասի, այլ այնմ յաւէտ ասի՝ որ մարմնացաւն. (Շ. թղթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Ի ձեռն որոյ եւ զայսորիկ սկզբնատիպն ասիս ուրախացուցանել. (Խոր. առ արծր.։)
ընդ մէջ անկեալ բանի, նշանակէ, Այսինքն է, կամ իմա՛.
Անարատ Քրիստոսի հարսինն, Հռիփսիմեայ ասեմ. (Խոր. հռիփս.)
Ի հակառակսն Մովսէսի, զկորխայ ասեմ եւ զաբիրոնէ։ Աղէ հայեցարո՛ւք, ո՛չ զգալի ասեմ երեսօք, այլ խոհականապէս. (Պիտ.։)
Ճշմարիտն գոլ ասիցեալն (եւրիպիդեայ)։ Սորա յառաջագոյն ասիցելոյ՝ եւ զայն ասելի է։ Ոչ յասիցելոցն առաւել՝ քան ի մտացն գիտացեալք։ Յումեքէ ասիցելոցն յաղթահարեալ։ Վերջանան ի հասմանէ ըմբըռնման ասիցելոցն. (Փիլ.։)
Կատարեալ զայս ամենայն գործս ըստ ասելոցս կարդաւ. (Փարպ.։)
Երկուց լուսաւոացն, զոր ասացեալքն մեծամեծ կոչեն։ Որպէս ասացեալքն ասեն։ Զոր եւ ասացելոցն բանից ճշմարտութիւն ասէ, թէ ամենայն ինչ բարի է յոյժ. (Դինոն. ստէպ։)
asiatic.
Ասիական կողմանն պետութիւն զինքնակալական առեալ բան. (Համամ առակ.։)
needleful, thread, string;
անցուցանել զ— ընդ ծակ ասղան, to thread a needle.
κλῶσμα, νῆμα, ὔφασμα, σπαρτίον. filum, vitta, textura. Շաղմաթ. թել մանեալ՝ զոր ընդ ասեղն անցուցանեն ի պէտս կարելոյ կամ կիտուածոց. լար. ոստայն. նարօտ. եւ անկուած ասողանեօք. կիտուած. դերձան.
Խաչն անարգեալ է, եւ ասղանիքն կախարդաց պատուականք. (Ոսկ. կող. ՟Ը. յն. գրուածք.)
woolly, fleecy.
Որպէս նայն թաւ եւ ասուեղ է. (Եզնիկ.։)
woollen;
blanket;
cloth, stuff;
flannel;
drapery.
that is endowed with the faculty of speaking, reasonable, gifted with reason.
cf. ԲԱՆԱԿԱՆ. (որում հակակայի Անասուն, անբան)
Հոգի եւ մարմին, եւ անասուն եւ ասուն։ Անասնոցս, ասնոց, առաքինեացս, վատթարացս։ Բաղկացեալ յասնոյ եւ յանասնոյ. (Փիլ.։)
Զասունս եւ զանասունս. (Եզնիկ.։)
Ունայնացեալ ի բոլոր ստացուածոց ասնոց եւ անասնոց. (Յհ. կթ.։)
to caparison (a horse).
Թագաւորն լիդէացւոց ասպազինեալ զերիվարն զուրջանակի պղնձի արկանելեօք։ Կարթակոտոր զասպազինեալ երիվարն արարեալ։ Մտրակեալ զիւր ասպազինեալ երիվարն. (Արծր. ՟Ա ռ. 14։ ՟Գ 17։)
cf. Ասպանդակ.
ԱՍՊԱՆԴԱԿ կամ ԱՍՊԱՆՏԱԿ. ԱՍՊԱՏԱՆ, եւ ԱՍՊԱՏԱՆԳ (ի ձայնէս Ասպ, եւ ոտն կամ էօզէնկ). Ոտնատեղի հեծելոյն յերկուս կողմանս թամբի ձիոյն. լտ. ստա՛բէս. իտ. ստա՛ֆֆա.
to go marauding, to go plundering, to plunder, to infest.
runing, rusbing.
ԱՍՊԱՏԱԿԻ ՅԱՍՊԱՏԱԿԻ Իբրու ասպատակաւ. արշաւակի ընթանալով. վազելով.
Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
cf. Ասպատակի.
ԱՍՊԱՏԱԿԻ ՅԱՍՊԱՏԱԿԻ Իբրու ասպատակաւ. արշաւակի ընթանալով. յվազելով.
Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
bearing a shield.
θυρεσφόρος scutifer, scutatus pedes (կամ δορυφόρος hastatus, satelles, spiculator). Վահանակիր. սպասաւոր ատենի, որ միանգամայն լինէր եւ նիզակաւոր, կամ բրաւոր հանդերձ ոսկեզօծ վահանաւ.
Ազգի ազդի դասուք զօրականաց, գունդ գունդ ասպարակրօք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Սպարապետ.
Ասէ ցնա միքայել. ես ասպարապետ եմ՝ զօրութեանցն Ատուածոյ. (Մծբ.։)
cf. Ասպարակիր.
Ասպարաւորք եւ աղեղնաւորք. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Դ 8։ ՟Ժ՟Է 17։)
surrounded, protected by shields or bucklers.
cf. ՎԱՀԱՆԱՓԱԿ. (իբր վահանաւ փակեալ, փակօղ, եւ փակումն).
Յասպարափակ բազմութենէ պահապանացն։ Ասպարափակ ռամ. (Փրապ։ Յհ. կթ.։)
Ի ծովէ մինչեւ ի ծով ասպարափակ արարեալ։ Ասպարափակ եղեալ շուրջանակի լեգէոն հետեւակ զօրուն։ Զբազմութիւն վահանակիր զօրուն իբր ասպարափակս իմն ընդդէմ նոցա տուեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ. կթ.։)
career, course, horse-race;
furlong;
field, place, area, arena;
— ըմբշամարտութիւն, wrestling place;
դիմել, իջանել, խոյանալ, ելանել յ—, to throw self, to brave, to descend, to fling, to rush, to hurl in the arena.
to run in the race.
Ընթանալ յասպարիսի. արշաւելընդ ասպարէզ.
receptacle, dwelling, inn, shelter;
hospitable, who willingly shelters strangers.
ξένος իբր πρόξενος, ξενοδόχος hospes իբր hospitio excipiens Հիւրընկալ. օտարընկալ. վանատուր. (ի պրս. սիփէնջ, որ է հիւր. որպէս եւ իսփէնջ. է տուրք առեալ յօտարականէ).
Ասպնջական աստ զօտարընկալն ասէ։ Ասպնջական աստ զօտարընկալն ասէ։ Ասպնջական վասն այնորիկ անուանեաց զնա, զի զօտարս ընդունէր. (Ոսկ. հռ.։)
Եթէ զհիւրս ընդունիս, զՔրիստոս ընդունիս. եւ թէ օտարին լինիս վանատու, Քրիստոսի ես ասպանջական. (Մանդ. ՟Է։)
Զքրիստոսամեծար ասպանջականիցն իւրոց բազում գովութիւնս փոխանակ մեծարանացն կարգէ. (Կորիւն.։)
ԱՍՊԱՆՋԱԿԱՆ. լայնաբար՝ Ընդունակ. ընդունարան.
Որոց ասպնջական է տարտարոսն յաւիտենական. (Շ. թղթ.։)
Դուք էք յորդորիչք կուսանաց, եւ ողջախոհութեան ասպնջականք. (ՃՃ.։)
cf. Հիւրընկալեմ.
Թէ իցէ ոք, որ ասպնջականիցէ զնա ի ի տուն իւր. (Բրսղ. մրկ.։)
reception;
hospitality;
lodging.
Զարեգակն անվնաս ետուր առատ ասպնջականութեան. (Իմ. ՟Ժ՟Ը 3։)
Սրբազան կրօնաւորացդ ելանել յիւրաքանչիւր խրճթէ սակս ասպնջականութեան. (Մագ. ՟Լ՟Դ։)
Անդ ժամանակաւ արար ասպնջականութիւն, եւ աստ յաւիտենական բնակութիւն. (Սեբեր. ՟Գ։)
Ոչ կամէին ծանրանալ եկեղեցւոյն, այլոյ ումեմն գոլով նոցա հիւրընկալ ասպնջականութեամբ. (Ոսկ. գծ.։)
here, in this place;
— է, he or it is here;
— եւ անդ, here and there, this way, that way.
Աստ վայելել։ Աստ մարմնաւոր պտղով, եւ անդ յարքայութեան։ Աստ կարծիս, եւ անդ կատարած. աստ խէթ, եւ անդ հատուցումն. եւ այլն. (Ագաթ.։ Նար. ՟Կ՟Է։)
Իբրեւ ելի ես աստ։ Նախ քան զգալն իմ աստ։ Եթէ բերես զամենայն ինչս քո աստ. (Վրփ հց։)
Ե՛կ աստ, ե՛կ աստ, ե՛կ եւ բնակեսցուք ընդ միմեանս. (Կլիմաք.։)
Ի դրախտի աստ։ Ի տօնի աստ։ Ի ժամանակի աստ յայսմիկ. եւ այլն։
cf. ԱՍՏ, մանաւան ըստ ՟Բ նշ. յայսմ վայրի եւ միջոցի. յետոյ ուրեմն.
Նստ ուրեմն դաւիթ ոչ դանդաղի, նախանձեցայ ես. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
to lead about, to lead np and down, to walk about.
Ոչ գտանեն ի նմա պատգամս խժդուժս, կամ աստանդեալս, կամ տգէտս. իմա՛ խոտորնակս, կամ շաղփաղփս. որպէս յն. σολοικισμός soloecismus.
here, in this place.
(որպէս թէ՝ Աստէն ուր). ἑνθάδε, ἑνθαῦτα. hic, istic. Աստ՝ (ըստ ամենայն առման) յայսմ տեղւոջ, վայրի, միջոցի, բան, եւ այլն.
Աստանօր ենանոս ընկեցաւ ի պատուոյն։ Աստանօր ամենայն հայք հարկեցան հռովմայեցւոց. (Յհ. կթ.։)
Աստանօր տեսեալ մտացս իմաստիւ զապագայիցն դիպուածս։ Աստանօր ի սոյն ամանակի. (Նար.։)
Ահա աստանօր փոխանակ սեռի առաւ արհեստն. (Սահմ. ՟Դ։)
Զաստանօր կենացս պէտս պատրաստէ. (Պիտ.։)
Յաստանօր մեծութիւնս եդեալ զյոյս իւր։ Յաստանօր կենացս, որ լի է դառնութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Է։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
astronomer.
ἁστρονόμος. astronomus. Աստեղաց՝ զննէ զչարժմունս նոցա իմաստասիրաբար. ասի եւ զսուտ գուշակաց, որպէս Աստեղաբանակ.
Խաղան նովաւ աստեղաբաշխքն, խոստանալ կամին գտակք գոլ եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
astronomical.
Աստեղաբաշխականն ի շարժուն շարունակ քանակէն։ Զաստեղաբաշխականն (գտին) քաղդէացիք. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
astronomy.
ἁστρονομία. astronomia. Ուումն եւ գիտութիւն աստեղաց՝ բաշխելով զդիրս նոցա, եւ ստէպ զննելով զանմոլարս եւ զմոլորակս՝ բաժանելիս յիրերաց, եւ դիտելիս ըստ յատկութեան շարժմանց նոց. որ է մասն ուսումնականին, այս ինքն մաթէմաթիգայի. եւ մասն է նորա տոմարականն. աստղաբաշխութիւն.
Աստեղաբաշխութիւն ենթակայ ունի զերկնային մարմին. իսկ կատարումն ո՛չ եթէ զառնելն նման նմա, այլ դիտել զշարժումն նորա։ Աստեղաբաշխութեան ենթակայ գոյ երկնային մարմին. իսկ իմաստասիրութեան նոյն ինքն աստեղաբաշխութիւնն է ենթակայ. (Սահմ. ՟Դ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Աստեղաբան.
Ռաստ եւ զանապ կոչեն աստեղագէտքն. (Վրդն. սղ. ՟Ճ՟Գ։)
Եւ որպէս ἁστρολόγος astrologicus. Աստեղաբանակ. քաւդեայ. մոգ. (երբ. հօպէր. այս ինքն դիտօղ).
cf. Աստեղաբանութիւն.
Զաստեղագիտութեան մատեանս նա եհան ի յունաց լեզու. (Եւս քր. ՟Ա։)
Եւ արդ զիա՞րդ, եթէ ըստ օրինաց աստեղագիտութեան էր ծնեալ, քակէր զաստեղագիտութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա 6։)
full of stars, starry, studded with stars.
Աստեղայերկրի թշնամւոյն խոնարհեցո՛, եւ թագիւ աստեղազարդ աստուած զգլուխ քո զարդարէ յերկինս. (Նար. խրատ.։)
starlike, that has the shape of a star;
asterisk.
Զհետ աստեղանիշ կուսիցն արեւ ցոլացաւ, խաւարն ջնջեալ բընաւ ի միջոյ բարձաւ. (Տաղ.։)