made of cane;
— գաւազան, cane, stick made of cane.
καλάμινος arundineus Յեղեբանէ կազմեալ, եղեգնաշէն. եղեգէ՛.
Եղեգնեայ գաւազանաւ գանեալ (ի գլուխն). (Խոսր. պտրգ.։)
cf. Եղանութիւն.
τὸ εἵναι esse, existentia Եղանութիւն. լինելութիւն. գոլն. էանալն.
ԵՂԵԼՈՒԹԻՒՆ. γένεσις fieri, factum esse, generatio Ստեղծումն, եղանիլն ի ժամանակի.
Ամենայն որ ի ձեռն եղելութեան է, ի ժամանակի ունի զկատարումն. (Դիոն. ածայ.։)
Նայեցեալ խորհրդով մտաց ի սկզբնաւորն իմ եղելութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
Ծովու, եւ որ ի նմա են եղելութիւնք։ Դողացան եղելութիւնք բնաւիցս բնութեան. (Նար.։)
rascality, wickedness.
Եղեռն. եղեռնագործութիւն.
Մոլեգնականն եղեռնութիւն տոհմին յակոբայ. (Նար. խչ.։)
mournful, dismal, dreary;
lamentable, plaintive;
tragic;
— կատակերգութիւն, tragi-comedy;
— վախճան, մահ, tragic end or death;
— տեսիլ, tragic, sad spetacle, tragedy.
(լծ. հյ. եղեռն, եղերք. յն. է՛լէղօս, որ է ողբերգութիւն։) Իբր Ողբալի. եւ Ողբերգական. եւ Եղեռնական.
Եւ ո՛չ եղերականք ջայլից ... կանանց լալականք. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
weeper, mourner.
Զեղերամայր կանայս ձայնակից ինքեանց կոչէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
Որ թէ ամենայն բանակք անմահից եղերամայրս լինիցին, չեն բաւական իմ անբաւանդակելի կորստեանս. (Բենիկ.։)
Եղերամայր. ժողով լալեաց, կամ ձայնարկուաց կռուոյ»։
funeral song;
elegy.
Որպէս յն. ἑλεγεία . լտ. ululatus կամ τραγῳδία tragoedia Ողբերգութիւն. եղերական երգ. վայնասուն.
Զնոյն ձայն կրկնակական եղերերգութեան լալեաց բազմութեան. (Նար. ՟Խ՟Է։)
pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.
Տատանին տագնապաւ տերեւք տնկոց եղեւին ծառոց շարժեալք ի հողմոց. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
ԵՂԵՒԻՆ. ասի յոմանց (թերեւս շփոթեալ ընդ եբր. սիխ) Ցախ աւելի թուփն. որ եւ ռմկ. սաղէտակ։ (Լծ. նար.։)
endive, succory.
Բաղարջ ընդ եղեգի (կամ եղիգի) կերիցեն. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 8։ Բաղարջով եւ եղեգով (կամ եղիգով) կերիցէ զնա. Թուոց. ՟Թ. 11։)
ԵՂԷԳ ԴԱՆԱԿ. գ. Բառ ռմկ. իբր Դանակ եղեգնեայ։ (Վստկ.։)
reed, cane;
pen;
stem, stalk of corn;
rush;
straw, stubble;
percb, pole;
sweet calamus;
walking-stick, stick, cane;
— ապակադործաց, glass-blower's pipe, blowing-iron, bunting-iron;
— շաքարի, sugar cane;
— հնդկային, bamboo;
— (glass or brass) blow-pipe.
ԵՂԷԳՆ. καλάμη stipula, culmus Ցօղուն, յարդ. եւ Մղեղ նուրբ եղեգան եւ եղեգնաձեւ բուսոց. ծեղ, ծիղ.
ruinous, corruptive, destructive, noxious.
Որ ինչ եղծումն գործէ. վնասակար. աւերիչ. խանգարիչ. ապականիչ.
corruptible;
fragile;
that may be effaced.
Եղծանելի. եղծանուտ. ապականացու. անցաւոր. մահկանացու.
Առ մարդ ոք եղծական։ Առ գիրն եղծական, եւ առ հոգին մնացական. (Նար. ՟Ծ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)
to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.
φθείρω, διαφθείρω, ἁνατρέπω , ἁφανίζω, ἁλλοιόω, καταβάλλω, καταλύω corrumpo, everto, dissolvo եւ այլն. ասի եւ իբր ռմկ. Եղծել, Եղծնուլ (հակառակն ստեղծանելոյ). Ապականել. աւերել, լուծանել. խանգարել. կորուսանել. ջնջել. ի բաց բառնալ. աւրել, խանկրել, փճացնել.
Գուցէ եղծանիցեմ զժառանգութիւն իմ։ Մի՛ եղծցես զանուն իմ ի տանէ հօր իմոյ։ Կազմելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Եղծանելով եղծցես զնոսա։ Յո՛ր կողմ եւ դարձցի ամպարիշտն, եղծանի։ Եղծաւ գեղ կանանց։ Գոյն երեսաց քոց մի՛ եղծցի։ Մի՛ եղծանիցի հրաման մարաց եւ պարսից.եւ այլն։
Եղծանելի՛ է ո՛չ զյոյժ հաւաստին, եւ ո՛չ զյաւէտ կարելին, այլ որ զմիջին բնութիւնն ունի։ Եւ եղծանելով՝ պարտ է նախ առաջին սուղ ինչ բամբասանս ասել իրացն ասողին. (Պիտ.։)
cf. Եղծուած.
Եղծումն եւ ապականութիւն։ Յեղծումն աւերանաց բերիլ. (Յհ. կթ.։)
Նորոգութիւն եղծմանս։ Ընդ եղծման ջրողողն զազրագործաց։ Ի կեանս՝ որ ընդ եղծմամբ ոչ անկանի։ Եղծմունք, ցնդմունք, եւ հալմունք մեղացս սառնամանեաց պահեստի. (Նար.։)
Յաղագս եղծման։ Եղծումն է ի բաց բարձումն առաջիկայ իրի ... Ամենայն արուեստիս զօրութիւն եղծմամբք եւ ստեղծմամբք դատեալ լինի. (Պիտ.։)
Զեղծմունս նոցա արասցուք, յայտնապէս զանմտութիւն նոցա յանդիմանելով. (Սահմ. ՟Ա։)
plaintive, mournful.
Զտառքս դամբանական եւ եղկական՝ ուժգնակի վերծանեալ. (Մագ. ՟Զ։)
Մուրանաս եղկականդ անձամբ. (Երզն. քեր.։)
lamentable, deplorable, unfortunate, miserable.
Ողջութիւն ստանալով եւ ճոխութիւն, եւ զանիրաւութիւն ունելով, ոչ արդեօք բարեբաստ է, այլ եղկելի լինել հաւաստի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Եղկելիս եւ ողորմելիս քան զամենայն մարդիկ՝ զնոսա համարեսցուք. (Եղիշ. ՟Ե։)
Ոչ երջանկանամ եղկելիս։ Եղկելի զանձն իմ ցուցանէ։ Իմոյ եղկելւոյս անձին։ Եղկելոյս. (կամ եղկելւոյս։ Եղկելի դէմք։ Յեղկելի մարմնոյս։ Ես եղկելիս. Նար.։)
misfortune, misery, disaster, calamity;
lukewarmness.
hind;
roe.
Զգուշանայցե՞ս երկանց եղանց. (Յոբ. ՟Լ՟Թ. 1։)
Եղինք ի վայրի ծնան. (Երեմ. ՟Ժ՟Դ. 5։)
fawn.
disgrace, misfortune, disaster;
wretched, unhappy, miserable, unfortunate;
alas! what a pity! how unlucky! — զիս! — եմ ես! woe is me! wretch that I am! oh! how unfortunate I am! unlucky me! —ս կարդալ անձին, to believe one's self unfortunate;
յ— անկանել, to supplicate, to entreat, to beseech, to expose one's griefs, to pray, to implore on hended knees.
Եղո՛ւկ զիս, եղո՛ւկ զիս ... այդ եղուկդ ամենայն երկրի լինելոց է. (Լաստ. ՟Թ։)
Մի ասիցես, եղո՛ւկ է զնա։ Եղո՛ւկ դուք, վա՛յ ձեզ. (Եղիշ. թղմ.։) (որ լինի եւ ածական)։
Եղուկ վարկանելով զվրիպեալսն յանանց բարեացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
substantial.
Պատուանակագոյն է եղուտն քան զմակեղուտն։ Եղուտ է՝ որ առընթեր գոլով՝ գոյացուցենէ, եւ ոչ գոլով՝ ապականէ։ Եղուտքն յեղտիցն լնանին, եւ ոչ ի մակեղտիցն. (Անյաղթ պորփ.։)
Առանց եղուտ եւ արարչագործ բանին եւ հոգւոյն իմանայք զաստուածութիւնն իբրեւ զհրէայս. (Ղեւոնդ.։)
horny, corneous;
trumpet, horn.
ԵՂՋԵՐԵԱՅ (կամ ԵՂՋԵՐԻ, կամ ԵՂՋԵՐ) ԵՂՋԵՐՈՅ (իբր եղջերւոյ կամ եղջերէի). ա. κεράτινος corneus, ex cornu factus. գ. κερατένη buccina. Կազմեալն յեղջերէ. եղջուրէ շինած .... վարի իբր Փող եղջերեայ. եղջիւր փչելի. որ եւ ասի ԵՂՋԵՐ ՓՈՂ, իբր եղջերափող. եբր. շօֆար. յորմէ ի մեզ Շեփոր, կամ շիփորայ.
cerastes, horned serpent;
cornelian;
brazen-faced, bold, shameless.
ԵՂՋԵՐԻԿ կամ ԵՂՋԻՒՐԻԿ. σκληροπρόσωπος durus facie Իբրեւ զեղջիւր պնդացեալ երեսօք. կաշի երես, անամօթ .... յն. կարծրադէմ.
stag;
hart;
բառաչէ —, the stag bells.
Ուր եղջերուք զեղջիւրս ընկենուն, արդարեւ վայր անապատագոյն է։ Ի մարտի երկիւղածութեան ո՛չ երբէք տարցի նապաստակ զերկրորդութիւն եղջերուի. (Փիլ. լիւս.։)
chimsera, fabulous monster.
Եղջերուաքաղդ նշանակէ իմն. բայց չեւ եւս ճշմարիտ ինչ կամ սուտ, եթէ ոչ զգոլն կամ զոչն գոլ առդիցէ. (Պերիարմ.։)
Սարգսի ուրումն ասելով կախարդի՝ էշ եւ սկունդ ունողի ... բայց առ մեզ յիշատակ այսպիսում սարգսի անգոյ է առաւել քան զեղջերուաքաղն անուանեալ. զի նա գոյութիւն թէեւ ոչ ունի, անուան պատահեցաւ. իսկ սարգիսս այս ո՛չ գոյութիւն ունի յազգս մեր, եւ ոչ անուն։ Վարկանել որպէս զհեթանոսական եղջիւրաքաղսն, զորոց ասեն անուանս միայն ունել, եւ գոյութիւնս ոչ. (Շ. թղթ.։)
to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.
εἵμι, εἷναι sum, esse (տե՛ս եւ Եղանիմ, Լինիմ, որք լնուն զայլ եւս ժամանակս չէզոքաբար)։ Էական բայ՝ իբր Այս ինչ գոլ, եւ այսպիսի ինչ. կամ պարզապէս՝ Գոլ, կալ, գտանիլ իրօք. թ. ... պ. էմ, կամ իյմ, տէն. Առնու զամենայն խնդիր պէսպէս առմամբ։ Ուղղ.
Ես եմ աստուած, որ էն։ Որ էն (յն. էօղն) առաքեաց զիս առ ձեզ։ Ի սկզբանէ էր բանն, եւ բանն էր առ աստուած, եւ աստուած էր բանն։ Եմ եմ եւ ես մարդ մահկանացու. եւ այլն։
Էիր մարդ, եւ եղեր հրեշտակ. էիր մահկանացու, եւ եղեր անմահ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
Քո՛ են երկինք, եւ քո՛ է երկիր։ Տեառն է երկիր լրիւ իւրով։ Իմ է վրէժխնդրութիւն։ Նոցա է արքայութիւնն երկնից։ Որ ինչ իմ է, ամենայն քո է. եւ որ ինչ քո՛ է, այն իմ է. եւ այլն։
Դիւաց է կերպարանս ցուցանել։ Որ անհնարին յիմարութեանն է. (Եզնիկ.։)
Ոչ միայն չգնան ընդ նա, այլեւ կամին իսկ ոչ. որ վերջին իսկ ամբարտաւանութեան է. (ոճ յն) (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
Ի քէն է տէր աղբիւր կենաց։ Ի տեառնէ է բանդ այդ։ Ի մէ՞նջ ես, թէ ի թշնամեաց մերոց։ Ի նմանէ իսկ եմ։ Ես չեմ յայսմ աշխարհէ։ Եւ դու ի նոցանէ ես». այսինքն ի դասէ նոցա. (եւ այլն։)
Արեգակն չէ՛ ի բանաւորաց եւ ի մտաւորաց. (Եզնիկ.։)
Պատմ. զօրութեամբ յարակից բառին. զոր օրինակ.
Պարառ. զօրութեամբ նախադր. Շուրջ. զոր օրինակ.
Մինչդեռ նա յայսր ի մտաց խորհրդի էր. (Եղիշ. ՟Ը։)
Սոյնպէս վարի ամենայն նախադրութեամբք կամ մակբայիւք։ Տե՛ս եւ զդիմազուրկս ամենայն, ՎԱՅԵԼ Է, Ի ԴԷՊ Է, Ա՛ՆԿ Է, եւ այլն։
Տեսանել է յամենեցուն ընթրիս։ Այլ մեզ քան զայդ ո՛չ իմանալ ինչ է, ո՛չ առնել։ Անդ էր լսել զձայն լալոյ։ Եթէ էր տանել առ բժիշկ. (Փարպ.։)
Ոչինչ է ընդ այն զարմանալ։ Ի յոբայ փորձանացն է տեսանել. (Եզնիկ.։)
Զոր իմանալ է առ փարաւոն եւ առ սատանայ». այսինքն իմանալի՛ է. (Արշ.։)
Ծնողացն բնութիւն՝ անմահի եւ մահկանացուի բնութեան երեւեցաւ ել միջասահման. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ամենայնի՝ որ ոչ սպիտակ է, սեւի ելոյ. (Փիլ. իմաստն.։)
Նախկին ելոյր սա տուն սպանման. (Անան. եկեղ։)
Ի կերպարանս աստուծոյ ելով՝ ոչինչ յափշտակութիւն համարեցաւ եւ այլն. (Անան. եկեղ։)
Ըմբռնելով՝ ո՛չ իբրու ոչ ելոց, այլ իբրու մանաւանդ ելոց, եւ ոչ միով իւիք կասկածանս առտուելով՝ իբրու ոչ են. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։ (որ են հելլենաբանութիւնք զգուշալիք)։)
Է՛ միոյ, եւ է երբեմն՝ զի երից երեւոյթ։ Պտղոց անբերութիւն եղեալ բազում ժամանակս, է՛ր երբեմն՝ վասն բազում անչափ թօնից անձրեւաց, եւ էր երբեմն վասն խորշակի եւ խռովութեան. (Փիլ. իմաստն.։)
Է՛ ուրեք, զի քաջապէս յաղթեցաք թշնամեացն, եւ է՝ զի նոքա մեզ յաղթեցին. եւ բազում այն է՝ որ յաղթօղ գտեալ եմք, եւ ոչ յաղթեալք. (Եղիշ. ՟ե։)
Է ՈՐ, ԵՆ ՈՐ. իբր Ոմն, ոմանք. cf. ԵՄ եւ ՈՐ. Բայց ասի նաեւ՝ Է որ, իբր Է՛ զի, զոր օրինակ.
(Ատելութիւն) առ տգէտս եւ վայրենաբարոյս առաւել զօրանայ. է՝ որ վասն յափշտակելոյ ի ժողովրդենէ միմեանց՝ ագահութեան ախտիւ, եւ է՝ որ յաղագս հարստահարելոյ զընկերն՝ փառասիրութեան աղագաւ. (Շ. ընդհանր.։)
Իցէ՞ ակն ունել նայել։ Իցէ՞ արդեօք տեսանել։ Իցէ՞ արդեօք, թէ տեսից. (եւ այլն. Նար. ՟Ի՟Ե։)
շ. մջ. ԻՑԷ՜ ԹԷ. մ. շ. մջ. εἱ; si? ἅρα, οὗ num ergo Որպէս նշանակ երկբայութեան կամ անհնարին գոլոյ. Եթէ՞, այսինքն միթէ. ա՛րդեօք. աճապա.
Կամ որպէս նշանակ յուսոյ, եւ ըղձից. Ե՞րբ իցէ. երանի թէ. իցի՞ւ.
Ըղձական մակբայն է, որ նշանակէ զցանկութիւն ցանկալեացն. իցէ՞ թէ տեսանիցեմ զայդ. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)
dark or obscure place, valley, side.
ԵՄԱԿ որ եւ ԾՄԱԿ, եւ ՇԵՄԱԿ. σκιώδης, -δει opacus, -um Վայր անարեւ ի լանջակողմն լերանց եւ բլրոց՝ կից հովտաց, մօտ ի ձորն. ըստ եբր. էմէգ. որ ի (Յես. ՟Է. 24.) գնի ի մեզ՝ ձոր աքովրայ. եւ ՟Ի 26. եմակ աքովրայ։
under;
cf. Ընդ.
ὐπό sub Նախդիր բաղադրիչ կամ բարդիչ ըստ հելլենաբանութեան նշանակութեամբ ձայնիս Ընդ՝ մանաւանդ ըստ որում ի ներքոյ. ստոր. տակը.
to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.
Ի խօսելն ընդ աստուծոյ աղօթիւք՝ հեղգանամք զնոյնն (զկնկուղ) ենթադրել։ (Լմբ. եկեղ.) որպէս Հանգուցանել, կարգել.
Զգարնանային հասարակօրութիւնն սկիզբն պարագայց ամսոց ենթադրէ։ (Փիլ. ել. Ա. 1.)
ըստ փիլիսոփայից, Ի ներքոյ դնել նախ ինչ մի որպէս հիմն բանից եւ իրաց. Ὑποτίθημι substituo, substerno, suppono
Զայն իսկ՝ հրոյ սկիզբն եւ այլոց ենթադրեսցուք մարմնոց։ Արդ ենթադրելի է նախ զմին եւ զմիւսն. եւ առ ի յետոյս ենթադրելովքն դարձեալ անցցուքլ։ (Պղատ. տիմ.)
submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.
Ենթադրութեամբ հերիայ յօշատեցաւ ի տիտանացն դիոնեսիոս. (Նոննոս.։)
Վաճառուց (դաշանց), եւ այլոց սմանց առ միմեանս ենթադրութեանց, որք կարօտանան պատշաճաւոր դասութեանց. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
ԵՆԹԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Խնդիր. ճարտասանական՝ որոշեալ պարագայիւք, ուր դրութիւնն է անորոշ առանց պարագայից.
Զանազանեցաւ յենթադրութենէ դրութիւն շրջակայիւքն։ Եթէ առդիցես դրութեանս դէմս կամ պատճառս, որք են շրջակայք, առնես ենթադրութիւն. (Պիտ.։)
Յայնժամ առօղն եւ առեալն լինէին մի ենթադրութիւն եւ մի անձն. զի տեսակ մարդոյն կայանայր ի վերայ նախկին ենթադրութեանն, ոչ ինքեամբ. (Մխ. ապար.։)
sublunary.
Մասնականացն, եւ ենթալուսնեացն ոչինչ միշտ եւ նոյնպէս բնաւորեցաւ գոլ. (Անյաղթ պորփ.։)
subject.
Եօթնադիսակ վարս գլխոյ նորա՝ նշանակ ենթակայ եօթնարփի շնորհացն աստուծոյ. (Եղիշ. դտ.։)
Գետող ասեն զանձն, իսկ գիտելի զենթակայ իրն։ Աստեղաբաշխութիւն ենթակայ ունի զերկնային մարմինն. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
Նախադասութիւնքն (բաղկանան) ի ստորոգելոյ եւ յենթակայէ։ Ունի նախադասութիւն՝ ենթակայ եւ ստորոգեալ. (Անյաղթ պորփ.։)
to cause to subsist or exist.
Զոր յոքնաբան նիւթ ի վար առեալ ենթակայացուցանէր. (Մագ. ՟Խ՟Գ։)
existence;
hypostasis.
ὐπόστασις subsistentia, et substantia որ եւ ԵՆԹԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ, եւ ՍՏՈՐԱԿԱՅՈՒԹԻՒՆ. գրի եւ ԸՆԹԱԿԱՅՈՒԹԻՒՆ. Իրական գոլն հաստատութեամբ. իսկութիւն. գոյաւորութիւն. գոյացութիւն. բնութիւն, եւ անձնաւորութիւն. զորս ըստ տեղւոյն պարտ է զանազանել.
Բանականն եւ մահկանացուն բաղադրեցաւ յենթակայութիւն մարդոյ. (Պորփ.։)
Փոխանակ միոյ ընթակայութեան տեառն մերոյ երկուս ենթակայութիւնս եւ դէմս տարօրինապէս խորհեցան. (Սանահն. իբր յաթանասէ։)
Մի ենթակայութիւն». որ է ուղիղ ըստ հասարակ առման իբր Անձնաւորութիւն. (այլ առ նախնիս յունաց Ենթակայութիւն կամ իբօսդասիս՝ է՛ր զի իբրեւ անձն, եւ է՛ր զի իբրեւ բնութիւն առեալ լինէր)։
cf. Ստորակէտ.
ὐποδιστολή subdistinctio, interpunctio, coma, virgula Ստորակէտ. ստորատ. այն է կէտն (,) եդեալ յընթացս անկատար բանից. ըստ յունաց նաեւ ի վերայ սկզբնատառ ձայնաւորաց. այլ ի մեզ լոկ իբր մակակէտ տառիս ի. որ եւ գրի ի ի՝.
Միջակն () յաւարտելոյն (։) եւ յենթակիտէն (,) ունի զիւր ունակութիւնն։ Բութն եւ ենթակէտն զանկատաարութիւն բանին յայտնեն. (Երզն. քեր.։)
pinna-marina.
Ծովային կենդանի՝ կամ խեցեմորթ, որ ասի տոկալ ի հուր. (շփոթելոյվ զյատկութիւնս կոնքեղի կամ պինայի ընդ բոնոսոսի եւ ամիանդայ)
Զհուր վառեալ որսորդաց՝ ետես եպենէսն, եւ առփմամբ կերակուր իւր կամեցաւ առնել. եւ ըմբռնեալ զնա որսորդաց, մերկ զնա արարեալ թողին. (Մխ. առակ.։)
Ծովային եպենէսն, որ ի հուր շրջի, եւ հուր ուտէ. զարսն փետեն, թագաւորական զգեստ առնեն, եւ փոխանակ ջրոյ հրով սրբի. (Վանակ. հց.։)
Են կենդանիք՝ որ ի հրոյ ոչ ծախին, այլ առաւել պայծառանան. որպէս զեպենէսն ասեն, եւ զբոնոսոր գազանն. (Վրդն. ել.։)
blame, contempt.
Առանց եպերանաց է արդար դատաւորին իրաւունքն. (Յճխ. ՟Զ։)
Առանց խծբծի եւ եպերանաց գեղեցկապէս կեցեալք։ Պարսաւանս եւ եպերանս ունի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
Եպերանաց խծբիծ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
to blame, to despise.
Եպերեալ զնա՝ ասէ. գնա՛ գնա՛ աստուած որդիդ պարսից, եթէ այր իցես. (Խոր. ՟Գ. 55։)
Ապա եւ զսա (զսէր աստուծոյ եւ ընկեբին՝) կենաց ծառ ասել՝ ոչ եպերելի է. (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Եպերանք.
Զի ո՛չ այն ձեզ յեպերումն ինչ կամ յանարգանս լինելոց է. (Նանայ.։)
episcopal.
Յաղագս եպիսկոպոսական ձեռնադրութեանս. (Փարպ.։)
suffragan, companion of a bishop.
συνεπίσκοπος coepiscopus Պաշտօնակից եպիսկոպոսի, որպէս այլ եպիսկոպոս կամ քորեպիսկոպոս.
Արիստակէս հօրն էր գործակից եպիսկոպոսակից յամենայն ընթացս վարդապետութեանն. (Բուզ, ՟Գ. 2։)
cf. Եպիսկոպոսարան.
Եկեալ ի նախնական հասանէին եպիսկոպոսանոց. (Կաղանկտ.։)
archbishop.
Սրբոյն աթանասի եպիսկոպոսապետին աղեքսանդրի։ Սրբոյն բարսղի եպիսկոպոսապետի կեսարու. (Ի խորագիրս գրոց նոցա։)
Սուրբ եւ առաջին ամենայն եպիսկոպոսապետաց՝ հայրապետն հռովմայ. (Շ. թղթ. առ կայսր.։)
archbishopric.
Եկաց յեպոսկոպոսապետութիւն հայոց ասպուրակէս։ Տալ փոխանակ նորա յաթոռ եպիսկոպոսապետութեանն զսուրմաակն. (Խոր. ՟Գ. 41. եւ 64։)
horn, trumpet;
— անօթ, matrass, retort.
Էր մարիամ մագդաղենացին՝ գլուխ երգողաց գալարափողից. (Գանձ.։)
arrival, approach, accession.
Մարմնաւոր գալուստ փրկչին. (Աթան. է։)
Բայց թէ յինչ պատճառանաց այսր գալուստ նռցա, ոչ գիտեմ. (Խոր. ՟Բ. 54։)
Ի կարգի եկեղեցական գրոց՝ Գալուստ ասի Քրիստոսի, Մարդեղութիւն, Տեառնընդառաջն, Ծաղկազարդն, եւ Կատարած աշխարհ. որպէս եւ Գալուստ հոգւոյն սրբոյ՝ Օրն պենտեկոստէից։ (Շար.։ ՃՃ.։ Տօնակ.։)
Անսովոր է յոքնականն.
Նոյի պատմութիւն յայտնէ զերկուց գալստեանցն Քրիստոսի, ծով գոլով աշխարհս. (Տօնակ.։)
cf. Գահերիցութիւն.
Զամենայն ժամանակ եւ զհասակ պատշաճ վարկանին վարդապետութեան եւ գահագլխութեան. (Լծ. ածաբ.։)
first rank, head, first place;
president.
πρωτόθρονος primo loco sedens Գահերէց. նախապատիւ.
(առաւել յոքնակի). πρωτοκλισία primus in convivio locus Գահերիցութիւն. յառաջագահք. առաջին բարձ.
to succeed to the throne, to take the place of some one in dignity.
Սուրմակայ ակնկալեալ փոխանակ սրբոյն սահակայ գահակալիլ յաթոռն. (Յհ. կթ.։)
remarkable in dignity, royal prince.
Նշանաւոր գահու. թագաւորազն.
Արշակունեաց գահանշանաց. (Նար. մծբ.։)
ambition, immoderate desire of honour and grandeur.
Սէր բարձի եւ պատուոյ. իշխանասիրութիւն.
Քահանայք գահասիրութեամբ մի հակառակեսցեն ընդ միմեանս. (Կանոն.։)