to be beset, seized or caught;
to hesitate, to be uncertain, embarrassed, in suspense, to vacillate, to waver, to float, to haw, to boggle;
to lie in ambush, in wait for, to plot;
to apply one's thoughts or one's mind to;
վարանեալ կայր, he was at a loss how to.
Վիրօք յանցանաց՝ վշտանայ հոգիս, վարանեալ շրջիմ. (Ժմ.։ (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։)
scattering, dispersion;
defeat, rout, destruction.
Տէ՛ր տեսանես զվարատումն երամոց աղաւնեաց քոց յորսորդաց չարաց։ Ողբամք դառնապէս զան ի միմեանց վարատմանն պատճառս. (Սարկ. աղ. եւ Սարկ. հանգ.։)
running;
very rapid, violent, impetuous.
Իբրեւ վարգիչ իմն օդով սրավարեալ՝ գայ հասանէ վաղվաղակի յաշխարհն կորդուաց. (Յհ. կթ.։)
rose-coloured, rosy, roseate.
Այն ինչ վարդագոյն ծայրակարմիր արեգակն ընդ երկիր ծաւալել կամէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 28. յն. այն ինչ արեւելք կամ ծագումն յաջորդէր։)
cf. Վարդապետարան.
Կանխեն ի վարդապետանոցն նորա. զամենեսին զնոսա արգելուլ անդէն ի վարդապետանոցն։ Երթալ ի վարդապետանոցն։ Յանասնոցն վարդապետանոցս յղեսցուք։ Եւ զանձինս եւ զորդիս ածցու՛ք յողորմածութեան վարդապետանոցն. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. 27։)
Ոչ գիտէ զգովութեանցն օրէնս աստուածային վարդապետարանն. (Բրս. գորդ.։)
school;
very erudite, learned, versed.
Կանխեն ի վարդապետանոցն նորա. զամենեսին զնոսա արգելուլ անդէն ի վարդապետանոցն։ Երթալ ի վարդապետանոցն։ Յանասնոցն վարդապետանոցս յղեսցուք։ Եւ զանձինս եւ զորդիս ածցու՛ք յողորմածութեան վարդապետանոցն. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։ ՟Բ. 27։)
Ոչ գիտէ զգովութեանցն օրէնս աստուածային վարդապետարանն. (Բրս. գորդ.։)
doctrine, dogma, tenets;
teaching, instruction, precept, maxim, sentiment;
theory;
doctor's degree, lectureship;
աստիճան վարդապետութեան, doctorate;
քրիստոնէական —, catechism;
cf. Զեղում.
Վասն նորին լուսաւոր վարդապետութեան։ Անաչառ վարդապետութեամբ առաջնորդել։ Պատուականագոյն վարկանիմ զվարդապետութեան նորա օրինկս. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Պիտ.։)
Transfiguration of our Lord.
Վարդավառ ասի, որ է՝ Արդ աւար, եւ կոչի Վարժարան. այլ վասն զի յոյնք զսա պայծառակերպութեան եւ պսակաց կոչեն տօն, եւ հայք վարդավառ, նոյն եւ մի, զոր այս հրաշաձայնէ պայծառութիւն։ Էր երբեմն սովորութիւն ոմանց ի վարդավառի ցանել զմիմեամբք զվարդաջուր. իսկ յետոյ մնաց առ ռամիկս լոկ ջրացանութիւն. մինչեւ կոչել ոմանց եւ զտօնն Շատրուան։ Իսկ Մենինսքի գրէ, թէ կոչի ապրիզէգեան, որ է ասէ տօն հայոց, քաղդէացւոց, եւ պարսից, ջրացանութեամբ ի վերայ միմեանց՝ նաեւ վարդաջրով, ի ժգ թըրմախ ամսոյ, որ է չորրորդ օր գարնանային հասարակածի։
to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.
Տե՛ս զյաջորդ բառն, որ առաւել է հայկաբան։
goad, spur, whip;
conductor;
rector, director;
governor;
leading into captivity, driving out;
fulfilling, carrying into effect.
κυβενήτης gubernator, rector. Որ վարէ. ղեկավար. ուղղիչ. առաջնորդ. քաղաքապետ. իշխան. (ռմկ. կառավար ).
Առանց առաջնորդի եւ վարիչ, եւ առանց տեսչութեան. (Վեցօր. ՟Ա։)
Սէր սուրբ, որ է վարիչ չարի, եւ յորդորիչ բարւոյ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.
παρέργως, ἑν παρεκβάσι obiter ὠς ἕτυχε, τυχόν perfunctorie, praeter susceptum opus, in digressu, casu, fortuito ac temere, indiscriminatim. Նոյն ընդ ձայնիցս Վայրապար, եւ Հարեւանցի. կամ առանց վարկի. որպէս եւ յն. բարէքվա՛սի. Վեր ի վերոյ. գործ առ գործով՝ երկրորդաբար. անխտրաբար. ըստ դիպաց. որպէս եւ լինիցի. առանց պաճուճանաց, եւ անխորհրդաբար. յանդգնաբար.
ՎԱՐԿՊԱՐԱԶԻ. ա. πανεργός quod est praeter susceptum opus, accessivus, levis. Ումպէտ. թեթեւ. դիւրին. ոչինչ. յետին. երկրորդական. ոչ մեծ ինչ վարկանելի. անշուք.
stipend, salary, hire, pay, wages;
emoluments, perquisities;
retribution, recompense, payment;
letting out on hire, hiring, renting;
—ք տան, rent, house-rent;
— բժշկի, physician's fees;
cf. Նաւ;
տուն ի —ու տալի, house to let;
—ս արկանել, դնել, to contract, to make an agreement, to agree;
ի —ու ունել, առնուլ, to rent, to farm, to hire;
to freight, to charter;
ի —ու տալ, to let on hire, to let out, to lease;
ի —ու ունել զտուն, to rent a house;
հատուցանել զ—ս տան, to pay house-rent;
տալ զարծաթ ի —ու, to put out money to interest;
արժանի է մշակն —ու իւրոյ, the labourer is worthy of his hire.
Բայց հեղգացայ ի գործ բանին, որով չունիմ ակըն վարձին. (Յս. որդի.։)
meritorious, deserving of recompense.
Երեք են ճանապարհք փրկելոցն. ծառայականն, վարձականն, եւ որդիականն. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.
Բազում ոսկի տուեալ ի վարձանս՝ առնու զտիկին օրիորդն) սաթինիկ. (Խոր. ՟Բ. 47։)
hired, paid, mercenary;
renter, tenant, lessee;
journey-man, day-labourer.
Գնաց տուբի խնդրել վարձաւոր (կամ վարձուոր)։ Զազգատո՞հմ իմ խնդրես, թէ վարձաւոր (կամ, եթէ վարձուոր), որ երթայցէ ընդ որդւոյդ քում. (Տոբ. ՟Ե. 5. 16։)
cf. Վարձիմ.
Մեղքն՝ աստ վարձեցան ձեզ զամօթ, եւ վախճան նոցա դարձեալ ժողովի մահն երկրորդ. (Եփր. հռ.։)
cf. Վարձական.
Յերիս բաժանի առ աստուած սիրոյ համբարձումն. ի ծառայականն, ի վարձկանականն, յորդիականն։ Վարձկանականն սէր, եւ ծառայական, եւ որդիական. (Տօնակ.։ Լծ. նար.։)
net, netting;
snare.
Սփռեցից ի վերայ նորա զվարմ իմ, եւ ըմբռնեսցի ընդ պաշարմամբ իմով։ Իբրեւ զվարմ ձգեալ ի գլուխ գահաւանդի՝ զոր որսորդք յորս հաստատեցին։ Արկից ի վերայ նոցա զվարմ իմ, եւ իբրեւ զթռչունս երկնից իջուցից զնոսա։ Որոգայթս իբրեւ զվարմս հաւորսաց կանգնեցին. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 20։ Ովս. ՟Ե. 1։ է. 12։ Երեմ. ՟Ե. 26։)
Այսպիսօրէն գործով իբր վարմաւ որսորդաց թակարդեալ՝ հատան ի զօրութէնէ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
moth, worm, wood-fret-ter, moth-worm;
ring-worm, herpes.
Իբրեւ ցեց հանդերձի, եւ որդն փայտի։ Իբրեւ զցեց ի վերայ ձորձոց։ Իբրեւ ցասր՝ որ ուտիցի ի ցեցոյ։ Ցեց ոսկերաց՝ սիրտ հոգած։ Ապա թէ ոչ՝ եւ զիս ցեց կերիցէ.եւ այլն։
mud, mire, dirt;
ընդ — գալ, to get splashed, to be covered with mud.
Ընդ ցիխ (կամ ցեխ) աղբոյն եւ տղմոյն (ի փորի) որդունքն զուղիցին. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
dispersion;
vast open space;
— or — եւ ցան, dispersed, scattered about, spread;
cf. Ցան;
ցիր ընդ ցիր լինել, to be dispersed, scattered about, spread over;
— եւ ցան մտօք absent-minded, distracted.
Ուռկանեցին ... զցիրս ցնդման բաժանման երկրի որդւոց աշխարհի. (Նար. խչ.։)
Երկիր եղեւ ցիր որդւոց մարդկան. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)
pale, stake, pile;
peg, pin;
upright, erect, straight;
acute, sharp;
դատապարտել ի —, to sentence to be empaled;
հանել, վարսել ի —, to empale.
ՑԻ՛Ց ի ցից. ա. որպէս Ցցեալ. ի դուրս ցցուեալ. ուղղորդ. ցցած, ցըցւած, շիտակ տնկուած.
water-parsley, apium palustre;
white hellebore, veratrum.
Ցմախ, քունտօռ. կամ ցմախտակ, քունտուս կամ քորդոս։ (Բժշկարան. եւ Հին բռ.)
to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.
Սուրբ երրորդութիւնն ցնծացեալ բերկրի յանտրտմական յիւրում էութեան։ Բերկրեալ ցնծան ի յաւիտենական ուրախութիւնսն. (Եղիշ. ՟Ա։ Խոսր.։)
pipe, conduit, duct, tube;
watering-pot;
besprinkling;
dispersion.
Ցնորք համարին զմարմինն Քրիստոսի. եւ թէ իբրեւ ընդ ցնցուղ անց ընդ կոյսն։ Տիկս իմն կազմեն. եւ ապա երկուց փքոցն ի ցնցուղսն հողմաբերս, եւ անտի յամենայն փողսն տալ զփուքն ... Երկու փողակք տան եւ առնուն զօդն՝ իբրեւ ցնցղով իւիք սոսորդով ի բերանս։ Յորժամ ոլոռունք կաթինն պանրացեալ խնուցուն զցնցուխ ստեանն. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ եւ Շ. մտթ.։ Սեբեր. ՟Է. ՃՃ.։)
showing, indication, mark, index, sign, testimony;
demonstration, evident proof;
show, appearance, parade, ostentation;
spectacle, laughing-stock, butt;
հաստատուն —, plain proof;
— բարեկամութեան, show of friendship;
— մեծարանաց, demonstration of respect;
ի —, ի —ս, ի —ս ինչ, only for show, for pretence, for ostentation;
—ս առնել, to shew, to show off, to make parade or display of, to display;
առնել ինչ ի —ս մարդկան, to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere shew, to obtain applause fraudulently;
լինել ի —ս, to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of;
զոմանս — առնել ի խրատ այլոց, to hold up to opprobrium for example to others.
Այսոքիկ բարձրագոյն ցոյցք էին օրինակի հանդերձելոցս։ Ծնանելն կուսի որդի՝ այս ի վեր են քան զբնութեանն ցոյցք։ Զցոյց զօրութեան որդւոյն Աստուծոյ՝ զոր հայցեցի, ոչ ետուր. (Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)
humour, matter, pus, sanies.
Մեռեալք՝ յետ միոյ եւ երկուց աւուրց հոտին, եւ ցումն եւ թարախ եւ որդունս ծնանին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)
stick, switch, rod;
beams or rays of light;
— ծերութեան իմոյ, the staff of my old age;
— պանդխտաց, Jacob's-staff;
— հովուի, shepherd's crock;
— կտղաց, crutch;
— հնդիկ, ebony;
— եպիսկոպոսական, pastoral staff, crosier;
— ի ձեռին, stick in hand;
շրջիլ ի ցպոյ, to go or walk with crutches.
Կօշիկք ձեր յոտս, եւ ցուպ ձեր ի ձեռին։ Ցուպ ի ձեռն (կամ ի ձեռին) անցի ընդ այս յորդանան։ Ցպով եւ քարամբք գաս ի վերայ իմ։ Անցուցից զձեզ ընդ ցպով իմով։ Նստցին ծերք՝ իւրաքանչիւր ցուպ ի ձեռին իւրում ի բազմութենէ աւուրց։ Ո՞չ դա է ցուպ ծերութեան մերոյ։ Մուրող, որ շրջիցի ի ցպոյ (այսինքն ցպով).եւ այլն։
demonstrative, indicative;
— առնել, to demonstrate, to evince, to evidence, to prove, to show;
cf. Մատն;
— դերանուն, demonstrative pronoun
ՑՈՒՑԱկԱՆ ՄաՏՆ. Մատն այն՝ որով ցուցանեմք զոք կամ զիմն, երկրորդն յետ բութամատին.
cf. Ցրուեմ;
to transgress, to violate, to break, to infringe;
— զխորհուրդս, to reveal secrets;
to thwart the projects, to counteract the designs, to baffle the devices of a person;
— ցինչս, to lavish, to waste, to squander, to run through, to dissipate;
— զմիտս, to distract, to divert, to call off;
— զխաւար, to dispel the darkness.
Ցրել զուխտն Աստուծոյ, կամ զպատուիրանս նորա, կամ զոր Աստուած խորհեցաւ։ Ցրել զհրաման թագաւորին, կամ զխորհւորդ աքիտոփէլայ։ Կամ, Զգունդնլ ամենայն յայսկոյս յայնկոյս ցրել։ Ցրեցից զձեզ ընդ ազգս.եւ այլն։
talking insipidly, mawkish, dull, stupid, silly, witless.
Ոչ եթէ ըստ կարծեաց ոմանց ցրտաբանից՝ լծորդութիւն անուանի. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ծ՟Ը։)
cold.
Բորբոքեցո՛ յանձն իմ ցրտին, զհոգիս ջեռո՛ սիրով քոյին. (Յիսուս որդի.։)
dispersion,
Զանուն տեղւոյն՝ ուր բնակեցաւն, կոչէ ցրօնս. զի անդ զառաջինն սկիզբն եղեւ բաժանելոյ որդւոց նորա. (Խոր. ՟Ա. 5։)
dewy;
cool, fresh, refreshing.
coolly, freshly.
Ցօղագին ամպ։ Ամպ ցօղագին. (Վրք. հց.։ Ճ. ՟Ա.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։)
full of dew, wet with dew, dew-besprinkled.
ՑՕՂԱԼԻ ՑՕՂԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ ցօղով. եւ Յորդառատ որպէս զանձրեւ. եւ Զովացեալ կամ տամկացեալ իբր ցօղով.
cf. Ցողալի.
ՑՕՂԱԼԻ ՑՕՂԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ ցօղով. եւ Յորդառատ որպէս զանձրեւ. եւ Զովացեալ կամ տամկացեալ իբր ցօղով.
cf. Ցօղաբեր;
born of dew;
— որգ, dew-worm.
Առ ի ստացումն մեծագին, եւ ցօղածին լուսաբերին. (Յիսուս որդի.։)
to grow cool, to cool, to be refreshed;
to drop with dew.
Իջմամբ որդւոյն Աստուծոյ բոց հնոցին ցօղանայր։ Հնոց նցօղանայր. (Շար.։)
the thirty fourth letter of the alphabet and the seventh of the vowels;
seven thousand;
seven thousandth;
It is used both as a vowel & as a consonant. As a vowel for example in the words իւրաքանչիւր, ուխտ, etc., and as a consonant in the words հաւատ, սեաւ, հիւանդ, etc.;
It is only used as a medial final letter, sometimes serves for the consonant վ, for instance : օթեւան — օթեվան, երիւար — երիվար, վաւաշ — վավաշ, etc, or for the diphthong u, as, հւսւտ instead of հիւսիւս;
There is no proper word beginning with this letter, but on account of its affinity with the letter հ, it is sometimes substituted for it;
Joined with ի (իւ), it is generally pronounced like the French u as : դիւր, հիւր, դիւթ, & preceding the ո (ու) is pronounced like the English ou. Preceded also by ա (աւ), was anciently pronounced o as : աւրհնեմ — օրհնեմ, աւր — օր;
It is sometimes used instead of the suffixes ի & յ as : ւայդմանէ — յայդմանէ, ւիւրաքանչիւր — յիւրաքանչիւր;
In poetry, it is sometimes used instead of the conjunction եւ or ու.
Որպէս ձայնաւոր՝ նոյնանայ իբր լծորդ ընդ եու, իւ, ի։ Նմին իրի փոխանակ u տառի լատինացւոց՝ մեք հանգոյն յունաց եւ գաղղիացւոց, ου , ou, գրեմք ու։
Իբրու բաղաձայն՝ ի մեզ լծորդ է ընդ վ. զի անխտիր գրի, վաւաշ, վավաշ. օթեվան, օթեւան. իջեվան, իջեվան, իջեւան, իջաւան, իջավան, եւ այլն. եւս եւ ու եւ ո, լծորդ գտանին. զոր օրինակ լուաղակ, լուղել. կամ լողակ, լողալ. կցուրդ, կամ կցորդ. եւ այլն։
Պսակ ետուր դու յաղթողին, ւառողջութիւն յոյժ հիւանդին։ Ի յօրինակ աղբեր կողին, ւառաքելոցըն քարոզին։ Յանփուտ փայտից պատեալ ոսկին, անապական մարմնոյ քոյին՝ ւաստուածութեան օրինակին։ Աներեւոյթ հակառակաց, ւերեւելի մարդկան չարաց. (Յիսուս որդի.։)
the thirty fifth letter of the alphabet, and the twenty ninth of the consonants;
eight thousand, eight thousandth.
Փ. Տառ բաղաձայն՝ Փիւր յորջորջեալ, որպէս սաստիկ Բ. այլ ձեւով եւ յատկութեամբ եւ տառադարձութեամբ հանգէտ ֆի, Φ տառի յունաց. յորմէ լտ. F, ՌՌՌ էֆ։ Վասն որոյ զասացեալսն զայնմ գրո, յունաց ի քերականութեան թրակացւոյն՝ թարգմանիչն երկրորդէ զփիւր տառէ մերմէ. այսինքն թէ ի կարգի բաղաձայնից է անձայն, եւ թաւ.
փ. Լծորդ լինի ի մեզ երբեմն ընդ բ. զի նոյն են փաղառութիւն, բաղառութիւն. դերփել, գերբել. կարապ, կարափ. պոր, փոր. պայքար, փայքար, սեպհական, սեփհական, սեփական, եւ այլն։
to flee, to run away, to escape, to get away, to evade, to elude, to avoid.
Փախեաւ ել արտաքս։ Փախիցո՛ւք յերեսաց իսրայէլի։ Փախեան յերեսաց ջրոյն։ Փախիցեն՝ որպէս փախչիցին ի պատերազմէ։ Փախչել ի քաղաքն ապաստանի։ Այլիմ կեանք թեթեւագոյն են քան զսուրհանդակ. փախեան, եւ ոչ երեւեցան։ Յերեսաց Սարայի տիկնոջ իմոյ փախուցեալ եմ ես։ Վասն որո՞յ ես դու փախուցեալ ի նոցանէն, եւ եկեալ ես առ մեզ։ Նա փախուցելոյ ի բարկութենէ եղբօրն առաջնորդեաց. եւ այլն։
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
Տաց զամենայն հակառակորդս քո փախստական. (Ել. ՟Ի՟Գ. 27։)
Յորդանան լուեալ՝ փախստական դառնայր. (Տաղ.։)
fastening, lock, padlock;
stick;
shut;
— արկանել, to lock, to padlock, to latch, to bolt, to shut.
Ընդդէմ անժամ աղաչողիս՝ մի՛ պատճառեր ըզդրանց փակին (այսինքն փակման, կամ փակ գոլոյ). (Յիսուս որդի.։)
cf. Փանդուրակ.
Թողեալ զՅիսուս Քրիստոս զփրկական անունն՝ փակդուակայ որդի անուանես. (Եղիշ. ՟Բ։)
Թողեալ զՅիսուս Քրիստոս զփրկական անունն՝ փակդուրակայ որդի անուանես. (Եղիշ. ՟Բ։)
turban;
head-dress, head-band, fillet, band;
hood, cowl;
cf. Վակաս, cf. Ուրար.
Առեալ որդի նորա (կրօնաւոր) զփակեղն իւր՝ պատատեաց զերկու ձեռս իւր. (Վրք. հց. ՟Ե. (ուր ըստ հին թարգ. դնի դաստառակ. կամ անկարելի. թերեւս արկանելի)։)
to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.
Փակեցից զճանապարհս նորա պատնիշօք։ Փակեցի զծով դրամբք։ Փակելով փակեաց տէր արտաքուստ զամենայն արգանդ։ Եւ տէր փակեաց զարգանդ նորա, զի ոչ ետ նմա որդի։ Եւ դու Դանիէլ փակեա՛ զբանսդ, եւ կնքեա՛ զգիրդ։ Փակիցէ զգութ իւր ի նմանէ։ Եւ փառք Աստուծոյ զքեւ փակեսցին։ Փակեսցէ զքեզ տէր այսօր ի ձեռս իմ.եւ այլն։
shutting, fastening.
Որպէս առաջին ադամաւն փակումն եղեւ դրախտին, երկրորդաւս եղիցի բացումնն. (Պիտառ.։)
to devour, to consume;
to burn.
Զուրուք արդար մարմին ցեց եւ որդն ոչ փաղաղեաց. (Վանակ. յոբ.։)
univocal;
synonymous;
synonyma.
Էակն ստուգաբար փաղանուն ոչ կարէ գոլ. վասն զի ի փաղանունսն ոչ գոյ առաւել եւ նուազ. . . եւ դարձեալ փաղանունքն հասարակաբար տան անուան եւ իրի հաղորդութիւն. իսկ էակն ոչ հասարակաբար տայ. (Անյաղթ պորփ.։)
syllable.
Յաղագս վանգի (յն. փաղառութեան)։ Փաղառութիւն է իսկապէս պարառութիւն ձայնորդաց (այսինքն բաղաձայնից) ձայնաւորաւ կամ ձայնաւորօք. որպիսի, կար, գութ։ Յաղագս երկար վանգի. Երկար փաղառութիւն լինի ըստ յեղանակս ութ. . . Յաղագս սուղ վանգի. Սուղ փաղառութիւն լինի ըստ երկուս յեղանակս. (Թր. քեր.։)
Ճառէ զվանգէ, եւ բուռն հարկանէ զփաղառութենէ, զեկուցանելոյ աղագաւ զբնութիւն երկոցունց. զվանգէ, իբր թէ ի միոջէ կողմանէ ձայնաւորն վանգեալ իցէ ի ձայնորդաց. . . յառաջոյ կամ ի վերջոյ. իսկ փաղառութիւն՝ որ է հեգ, շուրջանակի պատեալ ունի զձայնաւորն կամ զձայնաւորսն. զձայնաւորն, ո՛րգոն, կար. եւ զձայնաւորսն, որպէս՝ գութ։