priest, chief priest;
pontiff;
hierarchy;
—ն, հռովմայ, sovereign pontiff.
Այսպիսի եւ վայել էր մեզ քահանայապետ՝ սուրբ , անմեղ, անարատ։ Նայեցարո՛ւք ընդ առաքեալն եւ ընդ քահանայապետ խոստովանութեան մերոյ ընդ Յիսուս Քրիստոս։ Ունիմք այսուհետեւ քահանայապետ մեծ՝ անցեալ ընդ երկինս՝ զՅիսուս որդի Աստուծոյ.եւ այլն։
Որ զբանն Աստուած բաւական եղեր ընդունել յորովայնի միշտ կոյս. (Շար.։)
Եթէ ի բժշկանոց երթայիր, եւ վէրս ինչ, կամ ցաւս ունէիր, եւ այլն։ Որք ի բժշկանոցն երթան, չէ՛ պարտ վայրապար անդր երթալ։ Անամօթք եւս եղեւ յապաշխարողական բժշկանոցին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. եւ եփես. եւ Ղկ.։)
Բոշխնել, վայելել, կամ ընդունել. (Հին բռ.։)
Զի եւ աստ բոշխնիցեմք զբարիսն զգուշութեամբ, եւ անդ վայելիցեմք ի փառսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)
Յամառին, եւ բռնաւորին, եւ ի վայր ջանան արկանել քան զի՛նչ արժէ վաճառն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
Աշխատութիւնք ընդունայնք, եւ վայելմունք երազականք. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)
Եթէ դու՝ եւեթ առ վայր մի (այսինքն առ վայր մի եւեթ) կարասցես յանձն առնուլ. (Փարպ.։)
Այսպիսիքս տան պատճառ վայրապարաց զրպարտողաց մարդկան ի զլացութիւն եւ ի զրախօսութիւն (ընդդէմ) տէրունական գրոց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
Զհետ երթեալ ի կարգի ընդելուզման՝ զվայելուչսն պատուիրեաց։ Ընդելուզումն եւ կարգ յարմարման։ Կազմութիւնն ըստ ընդելուզման դրապանակին ամենաբարիոք ասացեալ է. քանզի բանն առանց գործելոյ անկատար եւ կաղ է. (Փիլ.։)
Տարաձեւութիւն, եւ թախանձեցուցիչ անվայելչութիւն ծնանի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)
ԹՈՂԱՆԻԼ կամ ԹՈՂՈՒԼ. թողաւ. ղան. եւ այլն) ἁφίημι , ἁνίημι, ἑάω, καταλείπω relinquo, sino, mitto, permitto, demitto, remitto, omitto Թոյղ կամ թոյլ տալ. իբր ի վայր կամ ի բաց դնել. ընկենուլ. զանց առնել. լքանել. առնել՝ զի մնասցէ կամ անկցի. թողացուցանել.
Զեղբայր մի ձեր աստ առ իս թողուցուք։ Թողի ի ձեռաց։ Թողից զայգի իմ, եւ մի՛ յատցի եւ մի՛ բրեսցի։ Եթող նշխար։ Թողից զպարարտութիւն իմ, կամ զքաղցրութիւն իմ։ Ոչ թողցէ զքեզ, եւ ոչ ընդ վայր հարկանիցէ։ Գուցէ թողեալ հօր մերոյ զէշսն՝ եւ զմէնջ հոգասցէ։ Զշառաւիղ արմատոյ դորա թողէ՛ք յերկրի։ Թողին զուխտն Աստուծոյ։ Թողցեն օտարաց զմեծութիւնս իւրեանց։ Մի՛ թողուր զիս Տէր Աստուած իմ։ Սիրտ իմ եթող զիս։ Իբրեւ կամեցաւ մտանել յամբոխն, ոչ թողին զնա աշակերտքն.եւ այլն։
Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)
παναρμόνιος. concinnissimus Ամենայնիւ յարմարեալ հանգոյն ընտիր ներդաշնակութեան. կարի յոյժ համեմատ. բարեչափ. վայելչական, գեղեցիկ. խիստ յարմար, օրինած, ճամբով. փէք. ույկուն. ուսլու. տիւզէնլի. եօլլու.
եւ մ. Բնակեալ յամուրս, կամ յամուր վայրս. եւ անքո՛յթ ապահովեալ. ապահով տեղ նստած. ապահո՛վ. էմին.
ԱՄՐԱԽԻՏ ԱՌՆԵԼ Տալ թաքչել յամուր տեղիս. խիտ առ խիտ լնուլ ի խորշս թաքստեան. ծակուծուկ տխել. յն. դնել ի ծածուկ վայրս, կամ ի փապարս եւ այլն.
ἐτεροειδής. alterius vel diversae speciei Տեսակաւ այլ. զանազանեալ ըստ տեսակի. այլաբուն. եւ այլատարազ. ուրիշ կերպ. էնվայի մուխթելիֆէտէն.
Այրակերպեալ զզօրավարն իւր զմիքայէլ՝ զօրագլխին իւրում յեսովայ ի դաշտին ցուցանէր։ (Եզնիկ.։)
Այրակերպեալ զզօրավարն իւր զմիքայէլ՝ զօրագլխին իւրում յեսովայ ի դաշտին ցուցանէր. (Եզնիկ.։)
Որ սիրէ անգոսնել եւ ընդ վայր հարկանել զայլս.
Վասն անընչասէր լինելոյ։ Հանդարտ եւ անընչասէր, որպէս վայել է սրբոց. (Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Իբր անընդել. վայրենի. ἁνήμερος, ἁτίθασσος. immansuetus.
Վայրենի եւ անընտանի իշխանութեանն գործ գործէ։ Զանընտանիսն եւ անձեռնընդելս։ Զանցուցանելով եւ զանընտանեացն զվայրենագունօքն. (Փիլ.։)
Անընտիր գտեալ կրթութեան վայելման լուսոյ՝ իբր զնիւթ մոմոյ սպառեցայց. (Նար. ՟Բ։)
Գիտութեամբ եւ շնորհօք, եւ մի՛ վայրապար անիմաստաբար. (Ոսկ. փիլեմ.։)
Անյայտացուցանէ զվայելչութիւն աստուածատունկ դրախտի. (Պիտ.։)
Եղիցի առ ի մարդկանէ վայելչաբար անփառացի՝ յաղագս շրջապատեալ սփածմանն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)
Ապստամբողական թշնամւոյն, որ ի յերկնից վայր անկեալ. (Շար.։)
Նաեւ քան զամենեսին՝ որք ի զօրութիւն, յիւրմէ առաւելաստացութենէ ձեռնհաս եղեալ՝ յամենայն կամս վայելեաց. (Փիլ. նխ.։)
Շուն ձայն՝ բերի ըստ երից. այս ինքն երկրային, աստեղական, եւ ծովային. (Դամասկ.։)
Զիա՞րդ կերակրոց եւ ըմպելեաց ընդհատումն եւ բախումն գործեսցէ առանց որովայնի, եւ առ ի սոյն արուեստագործութեան. (Փիլ. այլաբ.։)
περίεργος curiosus Որ ի խնդիր է աւելորդաց. զրախնդիր. հետաքրքիր. ընդվայրաքնին.
Իբր խաղողախոտ. (ըստ յն. σταφίς uva passa, որ է չամիչ). Ազգ խոտոյ նման վայրի որթոյ. staphis, pituaria.
Ծաղկուտ վայրք. (Վրդն. ծն.։ Փիլ. իմաստն.։)
ծանրացուցիչ պատաղումն վայրաքարշ կենցաղոյս. (Խոսր.։)
Ծնունդ չար զհայր իւր անիծանէ։ Ծնունդք եւ որդիք ձեր։ Ծնունդք նոցա ընդ նոսա։ Զծնունդս ենակայ։ Ի ծննդոցն ռափայ կամ սկայից։ Ծննդեամբք որովայնի, եւ ծննդեամբք խաչանց քոց։ Օձք ծնունդք իժից։ Եւ ահա ծնունդ մարախոյ գայր։ Մի՛ եղիցի ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ որթոյ։ Գիտէի ոչ զնա, թէ ծնունդ իցէ սոցա. եւ այլն։
Հուր այրիչ եւ սուր սատակիչ են ծնունդք փոխոց։ Իժից ծնունդն զորովայն մօրն ծակեն եւ ելանեն, եւ փոխոց ծնունդքն զոգիս շահողացն ծակեալ պատառեն։ Եւ վաշխիցն վաշխ՝ չար ծննդոց չար թոռունս ծնուցանես. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
ԿՈՒՂԲ (լծ. թ. քէլբ, այսինքն շուն). որ եւ ԿԱՍԴՐԻՈՍ. κάστωρ castor, lurda, fiber, beber. Ջրշուն. կենդանի ծովային եւ երկակենցաղ, լողակ սեւամորթ ի ձեւ շան.
Հետազօտութիւն. խուզարկութիւն. եւ ընդվայրաբանութիւն.
այսինքն Ի հետէ, որոյ նախդիրն դնի ի վերայ նախընթաց բառից. ἁπό, ἁφ’ ἦς, ἁπ’ ἑκεινού ex quo, ab exinde, jam inde, ab ... usque. Զհետ կամ զկնի անցելոց եւ այսր. անդստին, ի սկզբանէ ցայժմ. անընդհատ ցայս վայր. անկից ետեւ, ինչուան հիմա .... cf. ՅԱՅՆՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅԱՅՍՄ ՀԵՏԷ, cf. ՅՈՐՍ ՀԵՏԷ, cf. Ի ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ.
Այս՝ բաջաղանաց եւ ընդվայրի խնդրոց են հոյլք. (անդ։)
Ճարտարաբանել. եւ Պաճուճել բանիւ. վայելչազարդել.
Յաղբիւրէ սելովայ, որ յանկարծաբուղխն է. (Կիւրղ. թագ.։)
Ըստ քերթողաց՝ νύμφαι, μακραί νύμφαι nymphae, sponsae. Ուրուական եւ մտացածին ոգիք կամ չաստուածուհիք զուարճալի վայրաց, են որ մահկանացու՝ եւ են որ անմահ կարծեցեալք. քան զմեզ աղէկները.
ՅՈԽՈՐՏ. մ. ՅՈԽՈՐՏԱԲԱՐ. Յանդգնաբար. անխորհրդաբար. աներկիւղ համարձակութեամբ. յահուր. յահըռնաբար. վայրապար.
Նախահոգութեամբ զչափս եւ զկշիռս եւ զոյգս նոքա դիցեն։ Ոչ վայելէ քրիստոսի աշակերտացն նախահոգութեամբ խօսել սուտ. (Մխ. դտ.։)
Քարինքն (այսինքն զքարինս) նգախարխար առնելով ի վայր արկանել. (Պտմ. աղեքս.։)
Զարտաքսեալքբ ի վայրս նժդեհութեան. (Լմբ. ստիպ.։)
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ ... ստահակաց խրատ, ընդ վայրաց նհանջ (կամ նահանջ). (Անյաղթ բարձր.։)
Որ նուաստացուցանէ, կամ ընդվայր հարկանէ.