food composed of butter and of dried curds.
• , ո հլ. անստոյգ բառ. մէկ անգամ գործածել է Արծր. Գ. 2. «Զփքինս կապար-ճեզն սրպգով ծածկեալ՝ զսատակչական զօ-րութիւն թռուցանէր ընդդէմ սրբոցն»։ ՆՀԲ մեկնում է. «Եթէ զկայցէ սխալ գրչաց, լինի որպէս պրս. սէպքէ. կերակուր իւղով և չոր թանով կազմեալ, ախորժ ուտելի, խայծ, կեր... Այլ լաւ ևս երևի ընթեռնուլ՝ սպնգով, որ լինի այլ փոխաբերութիւն...»։ Իսկ սպունգ բառի տակ էլ՝ յիշելով Ոսկ. ապաշխ. էջ 49 «ընդ սպունկաւն ծածկեալ ունէր զերկաթն (Նաթան ի յանդիմանելն զԴաւիթ ոճով)». աւելացնում է «ի սոյն նմանութիւն թուի բերիլ և բանն Արծր.»։ ՋԲ դնում է «կերա-կուր կազմեալ իւղով և չորթանով», իբռ պրս. բառ. ԱԲ «կերակուր մը, կեր» կամ փխ. ընդ սպնգով կամ սպնգով ծածկէմ զեր-կաթ, զնետ «վարպետութեամբ խրատել կամ յորդորել»։ Հրտր. Պատկ. էջ 129 բառիս տեղ ունի սպնգով։ Վարդանեան ՀԱ 1920, 337 ընդունելով սպուգ իբրև «սպունգ», կցում է ասոր. [syriac word] spūgā ձևին, որ նոյնպէս զուրկ է ն ձայնից։
(եթէ չկայց է սխալ գրչաց, լինի որպէս պ. սէպքէ) Կերակուր իւղով եւ չոր թանով կազմեալ. ախորժ ուտելի. խայծ. կեր.
Զփքինս կապարճիցն սըպգով ծածկեալ՝ զսատակչական զօրութիւն թռուցանէր ընդդէմ սրբոցն. (Արծր. ՟Գ. 2։)
(Այլ լաւ ե՛ւս երեւի ընթեռնուլ՝ սպնգով. որ լինի ա՛յլ փոխաբերութիւն, որպէս տեսցես ի բառն Սպունգ)։
monks devoted to study.
Բառ յն. սբուտէի. լտ. սդուտիօ՛ղի. σπουδαῖοι studiosi, seduli. այսինքն փոյթք, ժիրք. որպէս ճգնազգեաց միանձունք եւ վանականք երեւելիք.
Ըստ նմանութեան մայրաքաղաքացն սպուդէից՝ արք կրօնաւորք խարազնազգեստք։ Ցրուեալ աշակերտաց նորա սպուդէից ի գաւառս իւրաքանչիւր շինէին վանորայս. (Խոր. ՟Գ. 49. 67։)
Սպուդէք կրօնաւորք քաղաքին։ Սպուդէս մոնաքոսքն. (Մխ. դտ.։)
to put off, to delay, to defer, to neglect, not to care for.
եւ ն. ἁναμένω expecto ὐπερτίθημι differo, procrastino. Սպասել, ըստ որում դանդաղիլ, անհոգ լինել, յերկարաձգել. յապաղել. տնտնալ, ուշացնել, չուզել ընել.
Իսկ զմակեդոն եպիսկոպոս յայտնել քաղաքիս սպուժէր։ Սպուժել այսմիկ ասէին. (Սոկր. ՟Բ. 13. 23։)
Վաղէս սպուժէր։ Սպուժեալ յամէր. (Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Գ.։)
Կամէին քինահանութեամբ ելանել ի վերայ աշխարհիս. իսկ ծերքն ի նոցանէ սպուժէին առ այս. (Արծր. ՟Դ. 11։)
Վասն է՞ր զքաղցր հրամանսդ սբուժէք (կամ բուժէք). ո՞ւր սուրքն, ո՞ւր կապանքն. (Ածաբ. մակաբ.։)
(Ստեփ. լեհ.) իմանայ իսպառ բժշկել, ընթերցեալ եւ այլուր վրիպակաւ.
Զվէրս խօթացելոյն աղօթիւք սպուժեաց. ուր պիտէր վերծանել՝ բուժեաց։
delay, deferring, temporizing;
negligence, carelessness, heedlessness.
ὐπέρθεσις dilatio. Դանդաղումն. անհոգութիւն. յերկարաձգութիւն.
Յոգնելով այնուհետեւ կշտամբութեանցն (աբաստանութեանցն) սպուժումն առնուին լսելիք. (Սոկր. ՟Ա. 31։)
sponge;
սուտ —, bastard —, alcyonium;
— լսնոսկւոյ, spongy platina;
սրբել, ջնջել սպնգաւ, to sponge, to clean or wipe off with a sponge;
ընդ սպնգով ծածկել զերկաթ, զնետ, to admonish kindly, to warn gently.
ՍՊՈՒՆԳ որ եւ ՍՊՈՒՆԿ. յն. սբօ՛նղօս . լտ. սբօ՛նճիտ. σπόγγος spongia. ար. պ. սէֆէնճ, իսֆիւնճ. Սաթնուկ. բոյս ծովային որպէս սունկ՝ ծակոտկէն յամենայն կողմանց, փափուկ եւ թեթեւ, որ յինքն ծծէ զջուր, եւ դիւրաւ մաքրէ զխոնաւուտ աղաս. սիւնկէր, սօնկէր.
Սպունգ լի քացախով։ Սպունգ լցեալ քացախով. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 48։ Մրկ. ՟Ժ՟Բ. 35։ Յհ. ՟Ժ՟Թ. 29։)
Զօրէն սպընգի անգայտացոյց. (Փիլ. լիւս.։)
Սպունկն աման է ճիճոյ, որ ի ծովն լինի, զոր մարդիկ ամպ անուանեն. (Զքր. կթ.։)
Ոչ ոք սպունկ վիրացն մատուցանէր (առ ի սրբել զչարաւն). (Իսիւք.։)
Իբրեւ սպունկաւ իւիք յինքն հաւաքեալ ժողովէր. (Սանահն.։)
Տեսեալ զնա առիւծուն՝ աջ թաթիւն որպէս սպունգաւ սրբէր զքրտունսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Գ.։)
Սպունկով կարեկցութեան ջնջեաց զարտասուս այրեաց. (Ոսկ. մտթ.։)
Ընդ սպունկաւն ծածկեալ ունէր զերկաթն (նաթան ի յանդիմանելն զգաւիթ ոճով). (Ոսկ. ապաշխ.։)
(Ի սոյն նմանութիւն թուի բերիլ եւ բանն Արծր. որ եդաւ ի բառն Սպուգ։)
cf. Սպառսպուռ.
dung of ruminating animals.
• «ուղտի, այծի. ոչխարի ևն քակոր» Վրք. հց. Բ. 366. Ոս-կիփ. Եփր. պհ. 177 Վստկ. 163։
• ԳՒՌ.-Մշկ. սըբըլդուր, Խրբ. բդուր, Մկ. Սլմ. Վն. պըտըտուր, Բլ. պդրուգ, Մշ. բը-դրդուգ, Դվ. կտըտուր, Ախց. Կր. Ղրբ. կըտը-տoրz
ՍՊՏՈՒՐ գրի եւ ՍՊՐՏՈՒՐ. ռմկ. սպրտուք, սպտոր. Աղբ կամ քակոր ուղտու, այծոյ, ոչխարի եւ այլն, բոլորահատ գնացեալ. ըստ Մենինսքեայ՝ stercus orbiculare.
Եգիտ ծերն սպտուր ըղտու. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
Այծու սպտուր կամ սպրտուր. (Վստկ. ՟Մ՟Կ՟Թ։)
Ի հօտից կաթանէ զմազ եւ զսպտուր քամելով պարզեն. (Ոսկիփոր.։)
Զո՛ր օրինակ ի բուրվառ ոք եդեալ խունկ անոյշ, եւ առ նմին գարշ եւ ընդունայն է սրբոց. (Եփր. ապաշխ.։)
insinuation.
neat, tidy, spruce, clean, terse.
ՍՊՐԿԻԿ կամ ՍՊՐԻԿ ՍՊՐԿՈՒԿ. գրի եւ ՍՐԲԿԻԿ. Մաքուր. ջինջ. յստակ. փայլուն. ողորկ. արծնեալ.
Հարկաւոր է այնոցիկ (սպասուց) սպրկիկ լինել. (Լմբ. պտրգ.։)
Երթայր նստէր ինքըն լըռիկ, աղօթք առնէր խիստ սըպըրկիկ։ Կայր թագաւոր մի աղքատիկ, ւէր քահանայ խիստ սըպըրկիկ. (Շ. առակք.։)
Սպրկիկ եւ կակուղ գետին։ Պարտ է հնձանքն լուանալ սպրիկ։ Կոխողն հնձանի սպրկիկ պիտի յամէն ախտից, ի գոգութենէ, եւ այլն։ Դի՛ր ի սպրկիկ պուտուկ. (Վստկ.։)
Վայրի քօ՛շ մի կայր քարձուկ, անուշահոտ ու սըպըրկուկ. (Շ. առակք.։)
cf. Ստախօսութիւն.
ψευδολογία, ψευδομυθία falsiloquium, mendacium, commentum. Ստախօսութիւն. բան սուտ. խօսք ստութեան.
Զստաբանութիւն ատեա՛, քանզի կորուսանէ տէր զայնոսիկ, ոյք խօսին սուտ. (Ածազգ. ՟Ժ՟Բ։)
Լռութեամբ (լեզուիդ՝) ձեռն քո ստաբանութիւն քարոզէ՝ շուրջ փայլակեալ ի մատանեաց ականց. (Բրս. ընչեղ.։)
Խախուտ ստաբանութիւն է. (Պրպմ.։)
Զստաբանութեան քո ծածկոյթ անարգեցից. (Մագ. ՟Ի՟Բ։)
Ի ստաբանութենէ ոմանց աներկիւղից. (Շ. թղթ.։)
Որ այսքան առասպելական ստաբանութեանցս գտաւ գլուխ։ Անդր եւս քան զքերթողացն զանցանէ ստաբանութիւն։ Զի թէ գոյր հնար յաղագս ստաբանութեանցն զյաղթութեանն առնուլ մրցանակ. (Պիտ.։)
Մերթ՝ որպէս Ի սուտ ելանելն բանից.
Եթէ ընդ քարոզութեանն ստաբանութիւն խռովեալ ես, զինէն է, ո՛չ զքէն՝ ո՛վ մարգարէ, ամբաստանութիւնդ. (Փիլ. յովն.։)
cf. Ստախօս.
Որք ուտեն զհաց յիմարի, ստալեզու են. (Ի գիրս առաքին.։)
lying tale, fictitious story, falsehood, untruth, imposture.
cf. Ստաբանութիւն.
Ստախօսութեամբն պատրեալ, աստուածք լինիջիք ասէ։ Ծիծաղելով եւ ստախօսութեամբ։ Կեղծաւորութիւն զստախօսութեանցն ասէ. (Ճշ.։ Բրսղ. մրկ.։ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
cf. Տածումն.
false opinion, fallacy, error.
ψευδοδοξία falso opinio. Սուտ կարծիք.
Ո՞չ ապաքէն ստակարծութեան է՝ զերկաքանչիւրոցս այսոցիկ աստուստ առնուլ զերեւոյթ. (Պիտ.։)
rendering insubordinate.
waywardness, insolence, petulance, insubordination, mutiny;
ստահակութեամբ գնալ, to behave in a disorderly manner.
ἁταξία inordinatio, confusio στάσις, τὸ στασιαστικόν seditio, factio. Անկարգութիւն. խեռութիւն. հեստութիւն. անսաստութիւն. ապստամբութիւն. խռովութիւն.
Ստահակութեամբ գնան։ Զմտաւ ածէր զստահակութիւն քաղաքացւոցն՝ որ զնա ի փախուստ դարձուցին. (՟Բ. Թես. ՟Գ. 11։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 3։)
Զստահակութիւնս զամենայն յոգւոց ի բաց վարեալ հալածէր. (Փիլ. իմաստն.։)
Ստահակութիւն ոչ էր նախ, մինչ ոչ էր անհաւանեալ աստուծոյ սատանայ եւ մարդն։ Դառնան մարդիկ ի ստահակութիւն կամակար մտօք. (Յճխ. ՟Զ. ՟Է։)
Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն (մանկանն) տուգանս։ Զանկարգ ստահակութիւնս յինքենէ զատուցեալ։ Խրատ զգաստացուցիչ ստահակութեանն. (Պիտ.։)
Յիշեցուցանէ ապա իսրայէլի եւ զառաջին ստահակութիւնն մարդկային բնութեանս. (Արշ.։)
Երկայնամիտ լինի առ նոցա ստահակութիւնն։ Խոստովանի զյանցանսն եւ զստահակութիւնն. (Իգն.։)
renowned falsely.
Ուր իցէ սուտ համբաւ կամ կարծիք.
Ստահամբաւ դաւողութեամբ՝ սնոտի յուսով. (Յհ. կթ.։)
indocility, disobedience, insolence, rebellion;
rudeness, severity, rigour.
ἁταξία, στάσις, αὑθάδεια petulantia, seditio, contumacia, arogantia. Ընբոստութիւն. ստահակութիւն. յանդգնութիւն, խստութիւն. անկարգութիւն.
Իբրեւ չար ծառայք՝ տերանցն ի վերայ յարձակին խեռութեամբ, ստամբակութեան հաւատացեալ քան զօրութեան։ Յաղագս չարութեան եւ ստամբակութեան. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Զստամբակութեանն իրս ի ներքս ածեն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
Ոչ ուրուք երբէք այդպիսի բանս ստամբակութեամբ յղեալ է առ այր թագաւոր։ Զպերոզի ստամբակութեանն զանչափութիւն. (Փարպ.։)
having a pain in the stomach;
stomach-ache.
ՍՏԱՄՈՔԱՑԱՒ ՍՏԱՄՈՔՍԱՑԱՒ. στομαχικός stomachi vitio laborans. Ցաւ ստամոքի, եւ ախտացեալն նովին.
Օշինդրի գինի օգտէ քովուցն ցաւուն, եւ լերդին՝ որ ի հովութենէ ցաւի, եւ ստոմաքացաւի։ Ոսկէքարն դեղ է ստամոքսացաւից, եւ որովայնից, յորժամ լեսու ոք եւ ըմպէ. (Վստկ. ՟Ճ՟Ձ՟Է։ Տօնակ.։)
Եթէ ոք մատուցանէ նոցա խրատ՝ ըստ ստամոքսացաւացն նմանութեան, որոց դառն մաղձիւք ապականեալ իցեն։ Ոչինչ այլ, բայց զստամոքսացաւացն ախտանամք, որոց թէեւ զառաւել փափկագոյն կերակուրն ընձեռես, այնպէս է որպէս զանարգն. (Շ. ընդհանր.։ Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)
fiction, feint, dissimulation, falsity.
Յօդելն զսուտ բանս. ստութիւն. կեղծաւորութիւն.
Ստայօդութեան ոմանց զանազան ձեւով խաբկանաց բանիւք ունկն դնել՝ շամբուշ մտացէ. (Սարկ. հանգ.։ 3)
pseudoclerical.
Ստութեամբ նուիրական՝ սուտ՝ քահանայ. անսրբազան.
Զգեցելոցդ զսատանայ՝ աշակերտելոցդ ստանուէրն սմբատայ, առանց քահանայութեան՝ կերպիւ քահանայի. (Մագ. ՟Դ։)
cf. Սուտանուն.
cf. Սուտանուն. ψευδώνυμος.
Որք ոչ գիտեն զմի եւ զճշմարիտն աստուած, բազումս եւ ստանուանս ստեղծ անեն. (Փիլ. բագն.։)
Ստանուն հօրն իմացաք մանկունս. (Նիւս. երգ.։)
story-telling, romancing, fabulous, lying.
Պատմօղ զստութիւն. եւ Պատմեալ ստութեամբ. ստայօդ. մտացածին.
Յոյժ հաւանեալ էին ստապատում առնն մոլորելոյ. (Ղեւոնդ.։)
Զի մի՛ ստապատում բանիցն հետեւեսցուք. (Ասող. ՟Գ. 1։)
purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.
κτῆμα, κτῆσις possessio ἑγκτήσις acquisitio, emptio ὔπαρξις, τὰ ὐπάρχοντα, ὐπόστασις substantia, -tiae, facultates ἁποσκευή apparatus եւ այլն. Ստացեալ եւ սեպհական ինչ. ինչք. գոյք. մեծութիւն. ժառանգութիւն. կալուած. անասունք. կահ կարասի. աղխ.
Ելցեն այսր բազում ստացուածովք։ Զամենայն ինչս իւր, եւ զամենայն ստացուածս իւր՝ զոր արար ի միջագետս։ Կեցցուք, եւ մի՛ մեռցուք, եւ մեք եւ դու, եւ ստացուածք մեր։ Յերկիրն՝ զոր ես տաց ձեզ ի ստացուածս։ Ստասցի ստացուածով արծաթոյ.եւ այլն։
Ամենայն ինչք եւ ստացուածք մեր ի ձեռս քո։ Ի գերութիւն վարեցին զարս եւ զկանայս ընչիւք եւ ստացուածովք. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
Որոյ հաստատութիւն ըստ գերազանցագոյն կալեալ ստացուածի. (Պիտ.։)
Զի թէ մեք աստուծոյ եմք, ո՛րչափ եւս առաւել ընտիր ընտիր ստացուածոյ մերոյ նմա վայել է. (Ոսկ. եփես.։)
ՍՏԱՑՈՒԱԾ. κτίσις, κτίσμα creatura, res conditae ποίημα fictura, factum. Ստեղծուած. հաստուած. արարածք.
Արարիչ ջուրց, թագաւոր ամենայն ստացուածոց քոց դու ես։ Քեզ ծառայեսցեն ամենայն ստացուածքս քո։ Օրհնեսցեն զքեզ երկինք, եւ ամենայն ստացուածք քո։ Լինել մեզ պտուղ ինչ ստացուածոց նորա. (Յուդթ. ՟Թ. 17։ ՟Ժ՟Զ. 17։ Տոբ. ՟Ը. 7։ Յկ. ՟Ա. 18։)
Ոչ ստացուած է, եւ ոչ արարած, այլ յաւէտ զի՝ հօր էութեանն պտուղ. (Կիւրղ. գանձ.։) ստացուած. Ստացումն. ստանալն՝ զոր ինչ չունիցի ոք կանխաւ. ստացական ինչ։
Մեծատուն ... ո՛չ ստացուածով այնպիսի լեալ, այլ՝ բնութեամբ այնպիսի երեւեալ. (Սեբեր. ՟Բ։)
great quantity of goods;
cf. Ընչաւէտութիւն.
Շատութիւն ստացուածոց, ճոխութիւն, մեծութիւն.
Պտղաբերութիւն, եւ ստացուածաշատութիւն, եւ շահեկանութիւն. (Բուզ. ՟Գ. 3։)
cf. Ընչասէր.
Ստացուածասէրքն, եւ փառասէրքն. (Փիլ. իմաստն.։)
owner, proprietor.
riches, opulence.
Ճոխութիւն. մեծութիւն.
Ստացուածութեա՞նն աղագաւ, եթէ անստացուածութեանն. (Ճ. ՟Ժ.։)
acquisition, gain, possession.
to cause to possess or acquire;
cf. Սըտացուցանեմ.
(որպէս ըստացուցանել) Տալ ստանալ. ժառանգեցուցանել. հաստատել.
Ստացուցեալ նմա զիմասթեանն զհանճար։ Զի ի նմա ստացուսցէ զանախտութիւն։ Երկայն ժամանակօք ստացուցանէ։ խորհուրդ ստացուցանել (այսինքն խորհրդազգած առնել). (Փիլ.։)
Զմարդոյս տիրական իշխանութիւն զուգահաւասար ստացուցանէ ի ծովու եւ ի ցամաքի. (Պիտ.։)
Ընչիւք ստասցեն եւ ստացուսցեն. (Սարկ. քհ.։)
Սիրտ սուրբ ստացո՛ ինձ աստուած. (Պիտառ.։)
Զի՞նչ է յարութիւն. նորոգումն անմահ՝ զերջանիկն ստացուցանօղ զկեանսն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
ՍՏԱՑՈՒՑԱՆԵՄ (որպէս ըստացուցանել) κιβδηλεύω adultero. Ի սուտ հանել. ունայնացուցանել. խարդախել.
Զանճառելի տնօրէնութիւն փրկչին անզգամաբար ստացուցանեն։ Զխորհրդոյն զօրութիւն անհանճարաբար սըտացուցանեն. (Պրպմ.։)
Ստացուցին զգործն՝ զոր եդին ի վերայ նորա. (Ճ. ՟Բ.։)
to prove to be false, to render vain, to adulterate.
false opinion.
ψευδοδοξία falso opinio. Սուտ վարկ՝ կարծիք՝ վարդապետութիւն.
Ստափառութիւն հերձուածողաց։ Ստափառութիւնք, եւ պաճուճեալ բանից պատրանք. (Կիւրղ. գանձ.։ եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
cf. Ըստգիւտ.
cf. Ըստգիւտ. ա.գ. ըստ ամենայն առման.
Տգեղ եւ ստգիւտ եւ ծիծաղելի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Յաղագս կերակրոցն սրբոց, յոր եւ տէր եւ ամենայն ծառայք իւր ոչ ըստգիւտ համարեցան մերձենալ ի ժամանակի. (Սարկ. հանգ.։)
Վասն որոյ մարգարէն անկելոցն ըստգիւտ լինէր (այսինքն մեղադիր) պարսաւանօք. (Աթ. անտ.։ 1)
go-cart.
Գունդ ստեղամբք յօրինեալ. տե՛ս եւ ՍՏԵՂԷՆ ԳԻՆԴ.
Գունդն այն է, որ դիւրաւ շարժի եւ գլի. եւ Ստեղագունդն՝ երեքանկիւնի՝ տղայոց շինեն, որ ի վերայ գնան, երբ դեռ չեն հաստատեալ. (Լծ. փիլ.) (այսինքն շարժական ինչ ի վերայ երից անուոց մանունց)։
poetry;
fiction, invention.
Բանաստեղծութիւն. բանահիւսութիւն. ճարտարաբանութիւն. եւ Ստայօդ կցկցուած բանի.
Որ գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի։ Շունչ զօրութեան մեծիգ միասցի ի քո ինձ շնորհեալ ստեղծաբանութիւնս. (Նար. ՟Բ. ՟Գ։)
Զճշմարտութեան բանս ասէ ընդդէմ կարծեաց ստեղծաբանութեան. (Ոսկ. գծ.։)
Սկսաւ վերաձայնել զնոսա ստեղծաբանութեամբն իւրով մոլորեցուցիչս եւ հերձուածողս. (Վրք. ոսկ.։)
creation.
Արարչագործութիւն. ստեղծումն. եւ Կազմութիւն. գիւտ.
Աստուած անունն ստեղծագործութեան եւ էացուցանելոյ է անուն։ Ի նորոգումն առաջնոյ միաշաբաթին եղծեալ ստեղծագործութեանն. (Բրսղ. մրկ.։ Սկեւռ. յար.։)
Որ ի լուսոյ զէակս ամենայն սկիզբն արարեր ստեղծագործութեան. (Գանձ.։)
Ոչ է շինութիւն յանդելոյն, այլ՝ ստեղծագործութիւն օտարի. (Լմբ. վերափոխ.։)
plasticity, moulding, modelling.
ἠ πλαστική ars fingendi, sive statuarii, sculptra. Կազմութիւն. քանդակագործութիւն. արհեստ դրօշելոյ.
Ի ձեռն նկարագրականութեան եւ ստեղծականութեան կերպարանելով տեսիլս (կռոց). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
creature;
invention, production.
Հեգնէ զստեղծուածն եւ զդրօշած եւ զկերպարանս կռոցն. (Ոսկ. ես.։)
Դիւաց գիւտք խաւարին, եւ չարադեւ մտաց ստեղծուածք. (Ածաբ. յայտն.։)
κτίσις, κτίσμα creatura, structura. Արարած աստուծոյ. հաստուած. եղական. յօրինուած արարչին. եւ Ստեղծումն. կազմութիւն եղելոցս. բնութիւն.
Լցաւ երկիր ստեղծուածովք քովք։ Հնազանդ լերուք ամենայն մարդկեղէն ստեղծուածոյ վասն տեառն։ Զի նա գիտաց զստեղծուածս մեր, եւ յիշեաց թէ հող եմք։ Մի՛ թէ ասիցէ՞ ստեղծուածն ցստեղծիչն իւր.եւ այլն։
Վերստին ստեղծ զմեզ ի լինելութիւն առաջին ստեղծուածի։ Ետես ի ստեղծուածիս մերում զառ ի վատթարն միտումն. (Նիւս. կազմ.։)
Գիտասցեն զստեղծուածս իւրեանց, եւ յիշեսցեն՝ թէ հող եմք. (Երզն. մտթ.։)
Եւ Կազմութիւն կամ դիւտ եւ հնարք մարդկեղէն.
invented, devised, fictitious, false.
Ոչինչ ասեն գերագոյն գոլ զնա քան զստեղծուածոյսն իւրեանց աստուածս (յն. անաստուածս), եւ բազմատեսակս կերպարանս. (Դիոն. ածայ.։)
Վասն խղխայթեալ եւ ստեղծուածոց (կամ ստեղծուածոյց) բանից նոցա բարկութեամբ գրգռեալ. (Իսիւք.։)
cf. Ստեղծանեմ.
cf. Ստեղծանել, մանաւանդ ըստ ՟բ. նշ. πλάσσω, περιπλάσσω formo, fingo.
Ցուցանել նմա լոյս, եւ ստեղծուլ իմաստութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Գ. 11։)
Որգան տեսակաւ զնա ստեղծուն։ Էութիւնս (հրեղինաց) ի հրոյ ստեղծուին. (Դիոն. երկն.։)
Գնացեալ յաղուանս՝ ստեղծու եւ նոցա գիր. (Վրդն. պտմ.։)
creation;
invention.
Աստուծոյ ի ծառայի կերպարան ստեղծման եղեր պատճառ. (Նար. կուս.։)
Զստեղծումն մարդոյն ասէ՝ յանարգ բնութենէ կաւոյ՝ բանական իմաստութեամբ պատուեալ՝ աստուածային պատկերին վեհագոյն պարստութեամբ. (Նար. յովէդ.։)
Արասցեն ստեղծումն բանի պուետիկոսաբար. (Մագ. քեր.։)
Ամենայն արուեստիս զօրութիւն եղծմամբք եւ ստեղծմամբք դատեալ լինի. (Պիտ.։ 1)
dactyl meter.
Չափ ոտից յերաժշտութեան՝ վարելով առաւել զստեղն, կամ զսուղ վանկս որպէս ի շտապաձայնութիւնս.
Ըստ երաժշտական չափոց շտամբաձայնութեան ստեղնաչափութեան. (Քերթ. եկեղ.։)
branchy.
Ունակ ստեղանց. բազմոստեան. աճունաճեղ.
Ծուխ տեսանէ վերացեալ ի խնկոց, եւ ի ծառս ստեղնաւորս կերպարանեալ. (Վրդն. երգ.։)
perjury, false oath.
ψευδορκία perjurium. որ եւ ԵՐԴՄՆԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. Սուտ երդնուլն. երդումն սուտ. ստելն երդման.
Բուսանի յերդմնասիրութենէ ստերդմնութիւն եւ ամբարշտութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
perjurer;
taking a false oath, perjuring.
ἑπίορκος perjurus. Սուտ երդուօղ. երդմնազանց.
Մարդելուզաց, ստոց, ստերդմանց։ Ամենայն գողոյ, եւ ամենայն ստերդման։ Հրէայք ապստամբօղք, եւ ստերդմունք բնակիչք սորա յաւիտեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 10։ Զաք. ՟Ե. 3։ ՟Ա. Եզր. ՟Բ. 23։)
Ասասցո՛ւք առ ստերդումնն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Այսմ եւս պարտաւոր, զի ստերդմունք էին. (Երզն. մտթ.։)
Իսկ գ. որպէս Ստերդմնութիւն.
Պահետ զշրթունս քո յանիծից, ի հպարտ բանից, նաեւ ի ստերդմանց. (Եփր. պհ.։)
strayed, erred, roving, astray.
ՍՏԵՐԻՒՐ կամ ԸՍՏԵՐԻՒՐ. ա. Թիւր. ելեալ ըստ երիւր կամ ըստ յերիւր՝ այսինքն արտաքոյ արահետ ճանապարհի կամ կարգի, խոտորեալ. սխալական.
Ուղեգնաց զգուշաւոր ի ստերիւր եւ ի սայթաքօղ գարշապարաց ուլոցն հետոց. (Սկեւռ. ի լմբ.։ 1)
to lead astray, to turn aside, to put out of the right way, to cause to err, to pervert;
to distort, to wrest, to misinterpret, to misconstrue.
ՍՏԵՐԻՒՐԵՄ կամ ԸՍՏԵՐԻՒՐԵՄ. πλανάω errare facio, seduco παρασημαίνω adultero. Թիւրել. խոտորեցուցանել. մոլորեցուցանել. կամակորել. ի դերեւ հանել. խանգարել. եղծանել. ծռել, մոլրցընել, խանկրել.
Ահաւասիկ ես ստերիւրեցից զնա. (Ովս. ՟Բ. 14։)
Յաղագս ընդ իմ պաշտօնն խոտորնակ գնալոյն ստերիւրեմ զնա ի խաղաղութենէ իւրմէ։ Զգործս քո մի՛ ստերիւրեր ի խրատուցս վերակացութենէ։ Մի՛ ստերիւրեր զճշմարտութիւնն. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատեն.։)
Որոց կամիցին ստերիւրել զնա (զճշմարտութիւնն). (Պրպմ.։)
Որով կամեցան ստերիւրել զասացեալսն՝ ստուգեցին զնա. (Իգն.։) cf. ԸՍՏԵՐԻՒՐԵՄ։
ԸՍՏԵՐԻՒՐԵՄ որ եւ ՍՏԵՐԻՒՐԵԼ. նովին հնչմամբ. Խեղաթիւրել. խոտորեցուցանել յերիւրէ, այսինքն յարահետ ճանապարհէ. եւ կամ հանել արտաքոյ քան զյերիւրումն՝ այսինքն քան զբարեկարգութիւն.
Պոռնկութիւն ըստերիւրէ ի պէսպէս անարժան հրապոյրս. (Յճխ. ՟Ը։)
Չկարէ ըստերիւրել յիրաւանց զիրաւագէտն. (Եզնիկ.։)
Որք ըստերիւրիք յԱստուածային կամաց. (Լմբ. իմ.։)
Տե՛ս եւ ՍՏԵՐԻՒՐ, եւ այլն։ 1
to go astray, to be led astray, to leave the right path, to wander, to err, to fail.
παροδεύω, παρατρέω praetergredior, transgredior δισατρέχω praetereo. Թիւրիլ. խոտորիլ. զարտուղիլ. ելանել զանցանել ըստ.
Եւ ոչ ստերիւրեցայց ի ճշմարտութենէն. (Իմ. ՟Զ. 24։)
Թողուլ զուղիղ ճանապարհն, եւ ստերիւրիլ յայլ. (Պրպմ.։)
Որ յայս ճանապարհէս ստերիւրի։ Ես ստերիւրեալ գնամ ի նոցա շաւղացն։ Լմբ. (առակ. եւ Լմբ. առ լեւոն.։)
Սատանայ ստերիւրեալ հոգւով մոլորութեամբ. (Յճխ. ՟Բ։)
Մերթ պահեն զօրէնսն, եւ մերթ ստերիւրին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)
deviation, wandering, error.
μέθοδος եւ այլն. Ստերիւրիլն. խոտորումն. եւ Թիւրելն. ի դերեւ հանելն.
Սաստկագոյն ստերիւրումն քան զսոսա։ Անընտրողութեամբ, ստերիւրմամբ, եւ զգայարանացս ախտաւոր շարժիւք. (Խոսրովիկ.։ Սկեւռ. աղ.։)
Ապա եթէ արուեստ է, եւ ըստերիւրումն ինչ յեղելոցն զնոսա, եւ կամ արգելլոյ զորս ի ճակատագրէն, արդեօք ամենայն մարդկան կարելի՞ է ստերիւրելն, եթէ ոմանց է, եւ ոմանց ոչ. (Նիւս. բն.։)
sterility.
to be angry, displeased, tired, to dislike, to grieve;
to disobey, to oppose.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Մի՛ դժկամակ լինիք ընդ նեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
Ժողովուրդն ընդ այս դժկամակս լինէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
Յաւետ դժկամակ յայսմիկ գտաւ. (Յհ. կթ.։)
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
Իսկ մանուկն դժկամակեաց, եւ սրտմտեալ պնդեաց զդուռն տանն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
cf. Դժկամակեմ.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Մի՛ դժկամակ լինիք ընդ նեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
Ժողովուրդն ընդ այս դժկամակս լինէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
Յաւետ դժկամակ յայսմիկ գտաւ. (Յհ. կթ.։)
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
Իսկ մանուկն դժկամակեաց, եւ սրտմտեալ պնդեաց զդուռն տանն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
malignant.
որ եւ Դժնամիտ. Դժնեայ մտօք. դառնացեալ, խայտառակ. ծաղածանակ.
Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս, եւ ձաղադէմս. (Փարպ.։)
Դժմիտ դաժանին, եւ վատին եւ յոռւոյն։ Դժմիտ ասեմք զմարմնոյս սողոսկուտ բնութիւնս։ Դժմիտքն կրաբերին ի չարէն. (Երզն. քեր.։)
that has a bad or malignant look or aspect;
haggard.
Դժնեայ հայեցուածով. խոժոռադէմ.
Խորակն, եւ դժնահայեաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)
very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
ἁργαλεώτερος, δυδυχέστερος, δεινότερος, χαλεπότερος, -τατος molestior, pejor, pejus, gravissimus;
miserior, -ius Առաւել կամ կարի դժնդակ. վատթարագոյն. խստագոյն.
Դժնդակագոյն վնաս, մոլեգնութիւն, պատիժ, տանջանք. (Փիլ.։ Կիւրղ. գանձ.։)
Դժնդակագոյն է ցանկութիւն։ Չարեաց դժնդակագոյնն նախանձ. (Փիլ.։)
Դժնդակագոյն քան զիւր նախնի թագաւորսն լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Դժնդակագոյն է քան զամենայն դեւս։ Այս է քան զամենայն դժնդակագոյն մեզ ի նոցանէ վտանգ. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Դժնդակագունիցն դիպեալ կրից. (Երզն. մտթ.։)
եւս Չարաչար.
Զնոյն սատակումն կրել, նաեւ դժնդակագոյնս եւս, որչափ դժնդակ՝ քան որ արհամարհեն զօրէնս մովսէսի, արհամարհել զտէրն. (Բրս. հց.։)
to be angry, to make ones self odious, rude or troublesome.
Դառնանալ. դժուարիլ. զայրագնիլ.
Եւ դուք մի՛ դժնդականայք ընդ իս. (Սոկր.։)
that has a bad or bitter root.
Իւրականօք կորստեան բերիւք դժնդակարմատն շառաւեղօք. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.
ԴԺՆԻՄ կամ ԴԺՆԵՄ. Դժուարիլ. խոժոռիլ. դառնանալ.
Կարօղ էիր առնել զդժուարանալն եւ զդժնելն. (ՃՃ.։)
atrociously, severely.
Դժնդակապէս. չարաչար. եւ Դժնէաբարոյ. ժանտ.
Զհնդիկն եւ զբարբարոսն, զդուժն դժնէաբար. (Նար. ՟ղգ։)
of a horrible aspect.
ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
cf. Դժնէատեսիլ.
ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
that dwells in hell.
Բնակեալն ի դժոխս, ի լիմպոսի, եւ ի գերեզմանի.
Ընդ գերեցեալ դժոխաբնակաց վտարանդելոցն հոգւոց արգելեալ կան ի վտանգի. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Վազելով շնչովն առ դժոխաբնակ մարդկան շունչսն, եւ մարմնով առ մարմնածածուկ ներքսագոյն դժոխս (գերեզմանի). (Նիւս. խոստով.։)
more vexatious, very bad.
Դժնդակագոյն. դժուարագոյն. թշուառագոյն.
Դժոխագոյն թշուառութեամբ յերկաքանչիւր կողմանց զրկեալ գտանի. (Պիտ.։)
Անկան քան զամենայն անկումն դժոխագոյն. (Երզն. մտթ.։)
infernal.
Դժոխային. եւ Դժուարին, թշուառ.
Խզեսցե՛ս զերիզապնդեայ մահազդեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)
very bad, wicked, atrocious, fierce, wild.
Դժնեայ խեռութեամբ. անսանձ. յանդուգն. մոլի.
Դժոխախեռ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք հանգոյն մոլեկանացն։ Դժոխախեռ հայհոյութեամբքն. (Պիտ.։)
infernal.
Որ ինչ անկ է դժոխոց՝ ըստ ամենայն նշ. իբր Դժոխային, այսինքն տարտարոսական, եւ լիմպոսական.
Շինէ եկեղեցի յանուն սուրբ պետրոսի առաքելոյն՝ անպարտելի դժոխական առաջնորդի. (Արծր. ՟Դ. 11։)
Մարդկային շնչովն առ դժոխականսն ժամանեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Կենդանացուցեր ի դադարմանէ դժոխական անբանութենէ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Ինքն մեռեալ տնօրինական, կայր ի բանդին դըժոխական. (Յիսուս որդի.։)
Իբր Թշուառ, դժնդակ.
Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։
what burns or is burnt in hell.
Առ ի հրաւիրումն դժոխակէզ այրմանն յաւիտենականի. (Անան. եկեղ։)
implacable, inexorable.
δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).
inexpugnable;
that war against the devil.
Դժուարակռուելի.
Լայնաձիգ եւ դժոխամարտ հին ասպարիզի հանդիսի. (Նար. առաք.։)
infernal.
Դժոխական. եւ Դժնդակ. դժուարին.
Դժոխային գործովք գրաւեալս՝ ի լոյսն։ Դժոխային ագահ. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ծ՟Զ։)
Դժոխային է ենթակայի ոչ առ իւրն արհեստ պատահիլ. (Մագ. ՟Հ։)
moved with much difficulty.
δυσκίνητος qui difficulter movetur, tardus Դժուարաշարժ.
Յախտից ոմանց դժոխաշարժից եւ յարատեւողաց սկիզբն էառ. (Արիստ. որակ.։)
Ունակութիւն եղեալ ի նմա՝ տարրասցի, եւ դժոխաշարժ լիցի. (Անյաղթ անդ։)
ehief or prince of hell, Satan.
Պետ դժոխոց. բանսարկուն սատանայ.
Վշտացան դժոխք, եւ դժոխապետն։ Դժոխապետն ասէ, եւ այլն. (Ճ. ՟Գ.։)
cruel, fierce, very tormenting.
Յոյժ տանջողական, եւ դժնդակ.
Դժոխատանջ եւ բազմազան հալածանօք. (Պիտ.։)
cf. Դժոխատեսիլ.
Առ չարսն՝ դժոխատիպս եւ սրտմտականս (ցուցանեն կերպարանս). (Շ. հրեշտ.։)
whose root is bad.
Որոյ արմատ է դժնդակ եւ ժանտ.
Դժոխարմատ ծառոյս դառնութեան պտուղք. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
very diffiicult to ascend or to issue.
Դժուարաւ ելանելի (արտաքս).
Դժոխելանելիս ի նմա յօրինէ շինուածս. (Խոր. ՟Ա. 15։)
unruly, insolent.
δυσήνιος frenorum impatiens Դժուարասանձ. անսանձ.
Որպէս զձի ինչ անհաւան եւ դժոխերասան. (Բրս. հայեաց.։)
Իբրեւ զերիվար ոք դժուարահաւան եւ դժոխերասան. (Առ. որս. ՟Դ։)
obdurate, disobedient.
Դժուարընկալ. իբր դժուարաւ ունելի, կամ անսաստ. եւ Անհամբեր.
(Բարկացեալն) անգիտանայ զինքն, անգիտանայ զմերձաւորսն. դժոխընկալ է, թշնամանէ, հարկանէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։)
Միանգամայն դժոխընկալք են՝ որք վտանգինն. (Բրս. յուդիտ.։)
Խտյտայ տղայն ի նեղահարութեանն, դժոխընկալ է ըստ բնութեանն բանդի. (Մաշկ.։)
voracious, gluttonous
Որոյ որովայնն է իբրեւ դժոխք անյագ եւ շատակուլ.
hell;
limbo;
sepulchre, tomb.
վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)
Յանշէջ հրոյն զերծցուք, եւ զդժոխօքն արհամարհեսցուք. (Եղիշ. ՟Բ։)
Սմա արդ պարտ է պատուհաս ինչ վերջին. մահ արդ ոչ է վերջին, բայց այն՝ որ ի դժոխսն ցաւք. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
Եւ որպէս Լիմպոս. գոգն աբրահամու, միանգամայն եւ Գերեզման. զի յերկուսին անխտիր հային այս բանք գրոց.
Իջից ես սովին սգով առ որդի իմ ի դժոխս. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 34։ տե՛ս եւ ՟Խ՟Բ. 38։ ՟Խ՟Դ. 29. 31։)
Իջուցանէ ի դժոխս, եւ հանէ. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 6։)
Յո՞ չոգաւ. միթէ ի գերեզմա՞ն երկրի, զոր գիրք դժոխք կոչեն. (Եզնիկ.։)
small wine.
οἱνίκος villum Սակաւիկ մի ակմ դոյզն գինի. գինիեկ.
Այնչափ աղքատ, մինչ զի եւ գինեակն եւս հատաւ. (Սեբեր. ՟Ը։)
Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)
that produces much wine, abounding in wine.
ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.
Անուշութեան որթք գինեբերք. (Եղիշ. երէց.։)
Բազումս բազմաբերս եւ գինեբերս ի նմա տնկեաց հովիտս. (Խոր. ՟Ա. 15։)
wine-colour.
Ունօղ զգոյն գինւոյ. գինետեսիլ. գինիի գունով.
Գինէգոյն է սուտակն. (Վրդն. ծն.։)
Յասպիս բազմագոյն եւ գինէգոյն. (Տօնակ.։)
tipsy, intoxicated.
οἱνώμενος vino captus Գինւով զինեալ, այսինքն արբեալ կամ արբեցուցեալ.
Ոչ նոյնպէս պատրիս, յորժամ զգինեզէնն եւ զարբեալն տեսանիցես, որպէս զկին մարդ, զի կաքաւիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
Զփիղսն ... պատրաստեսցէ գինեզէնս խնկալիցս ... Գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)
tipsy, drunk
μεθύων, οἱνοπλήθης ebrius, vino plenus Գինւով լցեալ. արբեալ. գինով, հարբած.
flowered sour grapes or verjuice;
flower of the wild wine.
որ ասի եւ ԳԻՆԵԾԱՂԻԿ, եւ ԳԻՆՒՈՅ ԾԱՂԻԿ. οἱνάνθη flos vitis, oenanthe որ եւ flos labruscae Խաղող ծաղկեալ. ազոխ նորաբոյս։ Է եւ անուն խոտոյ։ (Գազիոն։)
barrel or vase of wine.
Կարաս գինւոյ. քիւք։ (Վստկ. իա։)
cf. Գինեհար.
οἵνοφλυξ qui vino bullit, vinosus Որ գինւով կիզու, այրի առչորի. արբեալ. գինելից. գինեհար.
Գինեսէրք ոչ զտրտմութիւն հանդարտեցուցանեն, այլ չար ընդ չարեաց փոխանակեն. (Բրս. յուդիտ.։)
that has the flavour of wine, winy, vinous.
Որ ունի զհամ գինւոյ.
Գինէհամ եւ կարմրատեսիլ. (Զքր. կթ.։)
Ազգի ազգի միրգք քաղցրահամք եւ գինեհամք. (Եղիշ. երէց.։)
wine-taster (instrument).
Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)
drunk, tipsy.
Հարեալ ի գինւոյ. արբեալ.
Ի գինւոյ եւ յարբեցօղ կատաղմանց գինեհարացն. (Համամ առակ.։)
to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.
οἱνοπλήσσομαι vino percutior, inebrrior Հարկանիլ ի գինւոյ. մոլիլ գինւով. արբենալ. Գինովնալ, գինին գլուխը զարնել.
Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)
to be seasoned with wine.
οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.
Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)
cf. Գինեկարաս.
οἱνοχοή trulla Գինւոյ աման. շիշ. սափոր. տաշտ.
Մի՛ ի գինեման հայիր՝ թէ ե՛րբ ունայնացուսցես. (Բրս. արբեց.։)
great drunkard, toper, sucking-bottle.
οἱνώμενος, παροίνος temulentus Մոլեալ ի գինի. եւ գինւով արբեցօղ. արբեալ.
Բազմութիւն արանց գինեմոլաց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 41։)
Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
to get drunk, tipsy.
οἱνεύομαι vino obruor, vinosus sum Իսպառ արբենալ, եւ որպէս թէ ի գինի փոխել. գինիի մէջ թաթախուիլ, գինի կտրիլ.
Ոմանք յանմտացն առ ի հինգ աւուրս պահոց գինենան. (Ճ. ՟Գ.։)
that loves to drink, drinker, tippler.
φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.
Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
Բամբասէ զդառն արբեցութիւնս գինեսիրաց. (Համամ առակ.։)
Առ արբեցօղս այս բերիք զիս եւ գինեսէր. (Վրք. հց. ՟Բ։)
tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.
οἱνοπώλης vini venditor Վաճառական գինւոյ. գինի ծախօղ.
Գինեվաճառք ձեր խառնեն ջուր ընդ գինի. (Գէ. ես.։)
Եկն ի գինեվաճառն, եւ ասէ ցնա, տու՛ր գինի, զի ուրախ լիցուք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Գինեվաճառ լինի, եւ բազում ագահութիւնս ագահեն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Մա՛րթ էր նոցա այգիս տնկել, ի գինեվաճառս հատանել. իմա՛ բերիլ ի գինեվաճառութիւն։
cf. Գէշագէշ.
Թռչունք մահաբերք գիշագէշ պատառեն. (Մանդ. ՟Դ։)
that eats dead bodies, carnivorous, ravenous.
Առիւծ կամ արջ գիշախանձ։ Իբրեւ շունք գիշախանձք։ Գիշախանձ թռչնոց. (Կոչ. ՟Ժ։ Վրք. ոսկ. ձ։ Շ. եդես.։ Լաստ. ՟Ժ՟Գ։ Վրդն. օրին.։)