rather sharp;
flageolet.
Սո՛ւր յոյժ կամ փոքր մի.
Այս զիւն (տառ) է սրուկ եւ նուրբ. (Գրչ. արիստակ.։ 1)
sharpening, setting, grinding.
leg, shank.
ՍՐՈՒՆՔ եւ ՍՐՈՒՆԳՆ կամ ՍՐՈՒՆԿՆ. cf. ՍՐՈՒՆ
good-eared, sharp-eared.
Սո՛ւր ունկամբ. հետաքնին ունկնդիր.
Թերեւս ընդդէմ ոք գայցէ ինձ ի սրունկն լսողաց անտի։ Ընդդէմ բախիցէ ոք ի սրունկն լսողաց անտի. (Կոչ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Դ։)
ՍՐՈՒՆՔ եւ ՍՐՈՒՆԳՆ կամ ՍՐՈՒՆԿՆ. κνήμη tibia, crus, sura σφόδρον, -ρα malleolus pedis. (լծ. հյ. Կրուկ. կրունկն. լտ. սո՛ւրա, գռո՛ւս ). Որպէս թէ սրինգ. Սրնգաձեւ ոսկր ոլոգաց հանդերձ մսովն. մասն բարձից ոտից ի ծնգաց ցգարշապարս կամ ցկոճն. ճիվ.
Ի ծունկս եւ ի սրունս։ Ի սրունից մինչեւ ցերանս։ Սրունք նորա սիւնք մարմարեայք։ Բա՛ց զսրունս քո, ա՛նց ընդ գետ։ Սրունքն երկաթիք։ Հաստատեցան բարձք նորա եւ սրունք.եւ այլն։
Յաղագս սրուանցն եպիպտիդոսի։ Կապեցաւ զսրուանցն։ Խորտակեցին զսրունս նորա. (Նոննոս.։)
Զվահանն հանդէպ լանջացն ոչ առնուցու, այլ համարի դնել ի վերայ սրանցն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)
Ի բաց կտրեաց զսրունս նորա. (Խոր. ՟Բ. 31։)
Կողքս եւ սրնկունքս. (Ճ. ՟Գ.։)
Սրուն, կամ սրունկ. (Գաղիան.) որպէս յն. գնի՛մի, կամ անդիգնի՛միօն. տե՛ս եւ ԽՈՏՈՒՑ։ 1
aspersion, besprinkling.
ῤαντισμός aspersio. Ցանումն. ցօղումն. ցայտումն. հեղումն.
Ջուր սրսկման. (Թուոց. ՟Ժ՟Թ. 9. 13. 20. 21։)
Ի փոփոխումն եւ ի սրսկումն. (Զքր. ՟Ժ՟Գ. 1։)
Ջուրք աղբերաց, եւ սրսկմունք անձրեւաց զերեւելի հուր շիջուցանել. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
frozen snow-flake.
faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.
Բեկումն սրտի. ահ եւ դողումն. լքումն.
Խրախոյս իսրայէլի տայր նովաւ աստուած, եւ սրտաբեկութիւն թագաւորին՝ որ լսէր. (Կիւրղ. ել.։)
Տեսիլք ահագինք, եւ արհաւիրք սրտաբեկութեան։ Եւ արդ ի վերայ այսքանեաց յուսահատութեանց եւ ահարկու սրտաբեկութեանց։ Ցաւոցն սրտաբեկութեանն. (Վեցօր. ՟Ե։ Նար. ձ։ Բուզ. ՟Դ. 13։)
auricles of the heart.
Դուրք կամ դրունք սրտի. ախոնդանք առ սրտիւ.
Հարեալ նիզակաւ ընդ սրտադուրսն՝ ի բաց կորզէ զթոքակէսն. (Արծր. ՟Ա. 5։)
consternation, dismay.
Լքումն սրտի. դողումն.
Լսել զսրտաթափումն անարի արանցն, զճչիւն կանացեացն. (Եղիշ. ՟Զ։)
cf. Սրտաբախ.
Թնդեալ սրտիւ. սրտատրոփ. սիրտը թունդ ելած՝ վախէն.
Դողալ, սրտաբախ սրտաթունդ լինել. (Ոսկ. եփես. ՟Բ։)
Պետրոս երթայր զհետ սրտաթունդ. (Ճ. ՟Գ.։)
Սրտաբեկ. սրտաբախ. լքեալ. անսիրտ. անյոյս. եւ Սրտակոտոր.
Մահուն երկիւղիւ սրտակտուր լինել։ Մնասցուք վերջացեալք յայս շնորհէ մեծէ սրտակտուր եւ սրտաթափ։ Դեռեւս սրտակտուր թօթափին. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Յայնմանէ սրտակտուր եղաք ի ձէնջ. (Սիւն. առ պտր. անտիոք.։)
bantering, jeering, mocking.
Հանելն գրգռելն զսիրտ. զկծեցուցանելն. երգիծանք.
Յովբ ոչ կարաց համբերել սրտահանութեան բարեկամացն. (Ոսկ. ես.։)
heart-shaped.
bravery, courage, heart, boldness.
touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.
Որպէս Սրտառեալ, սրտմտեալ, կամ սիրտն այրեալ, սրտակիզեալ. ուստի ՍՐՏԱՌՈՒՉ ԼԻՆԵԼ. κατάπτομαι tangor, ferior, lacessor. Նեղասրտիլ. զկծիլ. դժուարիլ՝ որպէս կարեվէր խոցեալ սրտիւ. սրտջանալ.
Եւ ոչ այսպէս վշտացաւ ոք, կամ սրտառուչ եղեն՝ յանմտութենէ իւրեանց։ Իսկ ամբիծ արանցն սրտառուչ եղեալ՝ կամեցան գրով արձանացուցանել զնորա անօրէնութիւնն։ Սրտառուչ լինի մարգարէն բամբասանացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։ Վրք. ոսկ.։ Նախ. երեմ.։)
Ուրասցի զանձն. որպէս թէ այլոյ մարմին տանջի, այնպէս սրտառուչ լինի (այսինքն ոչ նեղի ի սրտէ). (Մեկն. ղկ.։)
Կամ ա.մ. որպէս Սրտաբեկ. սրտակոտոր. սրտակտուր. հաշեալ մաշեալ սրտիւ. լքեալ. թախծեալ. թաշխծալից. տրտում. ցաւագին. կարօտ. զրկեալ.
Սրտաբեկ սրտառուչ շրջել (զղջմամբ)։ Սրտաբեկ սրտառուչ դառնալոց է։ Սրտառուչ սրտաբեկ կացուցին։ Որոյ չարիք ի մտի կան. սրտառուչ լերդակեղի (կամ լերդակիզի)։ Հերձուածողք սրտառուչ սրտաբեկ յահեղ դատաստանին. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ես.։ Բուզ. ՟Գ. 10։ եւ Կորիւն.։ Սեբեր. ՟Ե. ՟Զ։)
Յաւէտ ընկղմումն տրտմութեան զիմս գրաւէ սրտառուչ անձն. (Պիտ.։)
Թէ ինքն բարի էր, զբարի որդին իւր զորմըզդ չառնէր միշտ սրտառուչ։ Նմա չար ընդէ՞ր խորհեցաւ՝ առնել զնա սրտառուչ յիւրոց արարածոց. (Եզնիկ.։)
Մի՛ մերժեսցուք զնա ի մէնջ, զի մի՛ սրտառուչ զհայրն մեր կացուսցուք զաստուած. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)
Եւ որպէս Սրտակաթ. կաթոգին. անձկալից. ցաւագին. եւ Փափաքօղ.
Կցուրդն կրկնակի, բա՛ց մեզ տէր, բա՛ց, հառաչանք է սրտառուչ մարգարէիցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Սրտառուչ կամօք կրկնեն առ աստուած. (Լմբ. պտրգ.։)
Յոյժ սրտառուչ գոչմամբ լինէին աղօթք արքային. (Ճ. ՟Գ.։)
Քննել զգիրս, եւ զաղօթս եւս սրտառուչ մերձ դնել։ Սրտառուչ լինել զկնի զօրավարիս ի հանդիսի. (Տօնակ.։)
Թէ տանջիցեն կամ հալածեսցեն, այնպէս՝ սրտառուչ լիցի, եւ չգրիցէ ինչ. (Երզն. մտթ.) (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ)։
heart-sick;
compassionate, sorry, afflicted.
Ունօղ զցաւ սրտի՝ առ խօթութեան կամ կարեկցութեան. ցաւագար, եւ ցաւակից.
Էր ոմն ծեր սրտացաւ ի սենեակսն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Պօղոսի աղեկիզեալ եւ սրտացաւ եւ միշտ դողացեալ անձինն ի վերայ բազմութեան որդւոցն. (Վրդն. քրզ.։)
Սրտացաւ ծառայքդ զգլուխդ (տեառն ձերոյ) առեալ փախչիք. (Մամիկ.։)
compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.
Սրտցաւութիւն. ցաւակցութիւն սրտի. կարեկցութիւն. եւ ճիգն մեծաջան, այլ վարի առեալ ի գործիականն՝ Սրտացաւութեամբ. որպէս մ. Կարեկցաբար, եւ Ընտանեբար. γνήσιως genuine συμμισοπονήρων una odio habens malitiam եւ πονικώτερος laboriosus. իբրու բազում ճգամբք.
Առաջի անկանէին սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) վասն առնն զուր մեռելոյ։ Առատապէս սրտացաւութեամբ (կամ սրտցաւութեամբ) հանդերձեցին զնոսա եւ յղարկեցին։ Վասն իրացս արքունի սրտացաւութեամբ ցուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 36. 49։ ՟Ժ՟Դ. 8։ Մի՛ դանդաղիք տալ զնա ինձ սրտացաւութեամբ։ Են բազումք, որ զսիրելն սիրեն, այլ ոչ սրտացաւութեամբ. Սարգ. յհ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)
Թէ հաւատարիմ լիցի, եւ սրտացաւութեամբ ծառայեսցէ. (Վրդն. ծն.։)
Սրտի մտօք սրտացաւութեամբ խնդրէ։ Որ կամիցի ծունրդրութեան ազգ գտանել սրտացաւութեամբ. (Եւագր. ՟Ժ. ՟Ի՟Է։)
cf. Սրտապնդեմ;
to affect, to touch.
Երկդիմի առմամբ՝ որպէս καρδιόω, ἑκκαρδιόω cordifico, cor moveo եւ cor dolore afficio, vulnero, vel aufero եւ այլն. Տալ սրտանալ. քաջալերել. սիրտ տալ. կամ սրտակաթ, եւ կամ սրտաթափ առնել. խոցել զսիրտ. (կրկին է իմաստ եւ յն. ընթերցուածոյ)
Սրտացուցեր զմեզ քոյր իմ հարսն, սրտացուցեր զմեզ միով ակամբ քով, (ա՛յլ ձ. սրտակաթ արարեր). (Երգ. ՟Դ. 9։)
Սրտացուցեր. զնշանակն այսպիսի իմն լինել կարծեմ, իբրեւ հոգիացուցեր. որպէս թէ ասիցէն ցնա, թէ սիրտ ի մեզ եդիր. (Նիւս. երգ.։)
Սրտացուցեր. թէ ոգի ետուր մեզ, եւ սիրտ՝ տեսանել զոր ոչն գիտէաք. (Նար. երգ.։)
Սրտացո՛ զմեզ տեսլեամբ տենչալւոյն (հեթմոյ ի դարձին). (Տաղ.։)
heart's ease.
Դիւրութիւն սրտի. սրտի դիւր. անդորրութիւն ոգւոյ.
Տալ առողջութիւն եւ սրտահեշտութիւն. (Գանձ.։)
to make angry, to put in a passion, to irritate, to enrage, to exasperate, to put out of all patience to excite to anger, to vex, to plague.
indignation, passion, vexation, anger, ire, spite, wrath, rage;
շիջուցանել զբոց սրտմտութեան, to stifle, smother or suppress the fire of one's indignation;
cf. Հրաբորբոք.
θυμός ira, indignatio ὁργή ( էօվքէ, էորքէ ) iracundia. Ցասումն. բարկութիւն. զայրոյթ. վառումն ոգւոյ ի վրէժխնդրութիւն սրտի մտօք.
Մինչեւ անցցէ սրտմտութիւն բարկութեան եղբօր քոյ ի քէն։ Սրտմտութեամբ իւրեանց սպանին զարս։ Անիծեալ սրտմտութիւն նոցա, զի յանդուգն էր։ Տէր մի՛ սրտմտութեամբ քով յանդիմաներ զիս.եւ այլն։
Սրտմտութեան առանձինն է՝ դիմեցումն հոգւոյ խորհրդեամբ չար առնելոյ, յորոյ վերայ նեղասրտեալն է. (Բրս. հց.։)
Սրտմտութիւն է եռանդն շուրջ զսրտիւն՝ արեանն, ի վերածխութենէ մաղձոյ կամ ի պղտորմանէ եղեալ. վասն որոյ եւ դառնութիւն ասի, եւ ցասումն. (Նիւս. բն.։)
little heart;
sap.
Ծուծն բուսոց եւ տնկոց որպէս սիրտ նոցա։ (Վստկ. ՟Կ՟Բ։)
cardialgy;
cf. Սրտացաւութիւն.
cf. Սրտացաւութիւն։
the girding, or clothing with.
Ածելն զմիջով. արկանելն զանձամբ. զգեցումն. զգածումն.
Պատարագ զարտասուսն մատուցանէր, եւ զսիրտն փղձկեալ, եւ սփածումն խորգոյ այրն թագաւոր. (Ոսկ. ես.։)
spread, dispersed;
diffuse, extended;
sporadical;
scattered about, spread here and there;
— ծախիւք, profusely, with great expense, splendidly;
—ք, dispersion, spreading out, scattering;
the Sporades;
dispersed nations;
ի —ս ծաւալել, to disperse, scatter or spread everywhere.
cf. Սփրիդ.
Սփիւրիդս առնէր։ Սփիւրիդիցն իմոց։ Եհան յիւրոց սփիւրիդիցն. (Վրք. հց. ձ։)
Ոմն սփիւրիդս առնէ. (Եղիշ. երէց.։)
Զառաջին նշանին մոռանային զսակառիսն, որպէս յետոյ զսփիւրիդսն։ Բարձին զնշխարս կոտորոցն եօթն սփիւրիդս լի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24. 28։)
cf. Սփոփանք.
Մարդկան խօսի շինութիւն եւ մխիթարութիւն եւ սփոփութիւն։ Եթէ մխիթարութիւն իցէ ի քրիստոս, եթէ սփոփութիւն սիրոյ. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 3։ Փիլիպ. ՟Բ. 1։ Հոգւովդ քո՝ բարութիւն, եւ օծմամբ իւղոյ քո՝ սփոփութիւն. Նար. ՟Թ։)
cf. Սփոփանք.
Զոր ըսփոփմամբ ծերատածեալ, յաշխատութեանցըն հանգուցեալ. (Շ. վիպ.։)
expansibility.
expansion.
Սփռումն տարածութեան նորա ամփոփեցաւ. (Եփր. ծն.։)
Իբրեւ զսերմն է ողորմութիւնն, որ սփռմամբ մատանցն ցանի. (Վրդն. սղ.։)
admiration, wonder, astonishment, amazement, ravishment, extacy.
θαῦμα, ἑκπλήξις admiratio, stupefactio. Սքանչանալն. սքանչումն. սքանչանք. զարմացումն. զարմանք.
Զի ոչ էր արժանի այնպիսի սքանչացման (տպ. սքանչման) իրն։ Սքանչացմամբ գրէ (կամ կնքէ) զբանն։ Յօտարազգեացն սքանչացմանէ լսելի եղեալ դրուատեցաւ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։ Առ որս. ՟Է։ Պիտ.։)
Ո՜ ասելն՝ սքանչացման են։ Ի սքանչացման եղեալ՝ սկսան եւ նոքա աղաղակել. (Իգն.։)
Ի վեր քան զամենայն անուն լի սքանչացմամբ. (Վրդն. սղ.։)
to render admirable, to make wonderful, to astonish, to surprise, to amaze, to ravish, to strike with wonder, to enrapture.
Հիացուցանել. եւ իբր Հիանալի ցուցանել՝ քարոզել՝ ընծայել.
Պատուաբանեաց ի ձեւ առակաց, զանբաւութիւն մեծին սքանչացուցեալ. (կամ սքանչացոյց) (Նար. կուս.։)
charming, surprising, ravishing, bewitching, wonderful.
Հիացուցիչ.
Տգիտին ոչ առնին զարմացուցիչք եւ սքանչացուցիչք. (Վեցօր. ՟Գ։)
doing wonders, working miracles;
prodigy, miracle, portent.
θαυματουργία, θαυματούργημα miraclorum patratio, miraculum. Գործելն զսքանչելիս. եւ Գործեալ սքանչելիքն. գործ սքանչելի. հրաշք.
Աղաչէին զնա՝ բազում յոյժ սքանչելագործութիւնս առնել։ Սքանչելագործութիւն առնել վասն մեր։ Արդ առ իս սքանչելագործութեան չիցե՞ս կարօղ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։ Իսիւք.։)
Զբոլորիցն աստուծոյ զսքանչելագործութիւնսն։ Մեծապէս սքանչելագործութեանն զօրութիւն։ Ինքնատես եղեալ առ յինէն սքանչելագործութեան եղելոյ։ Մի եւ նոյն է ի սքանչելագործութիւնսն եւ յախտակրեալսն (ի չարչարանս). (Ճ. ՟Գ.։)
Իմաստունն գիտասցէ զպատիւ արարչին սքանչելագործութեան։ Մի՛ զարմանար ընդ աստուծոյ առ այդ սքանչելագործութիւն։ Ելին յերուսաղէմ տեսանել զփրկիչն մեր քրիստոս վասն լրոյ համբաւուց սքանչելագործութեանցն. (Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։ Խոր. ՟Բ. 29։)
Նմա ոչ յայտնեցին զսքանչելագործութեանն զտեսութիւնն. (Փարպ.։)
Մարդիկ տեսանելով զոր յարարածս սքանչելագործութիւնք, փառաւորեն զարարիչն. (Գր. հր.։)
worthy to be heard.
wonderful, superb, majestic, very glorious, imposing.
Սքանչելի շքով. մեծապատիւ.
Այր մի ալեւոր՝ մեծահասակ՝ սքանչելաշուք. (ՃՃ.։)
Եւ մեծ սքանչելաշուք յուղարկեցին զնա. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
related or told wonderfully well;
cf. Հրաշապատում.
admirable, stupendous.
Սքանչելի արուեստիւ եղեալ. եւ Սքանչելի արուեստից արարօղ.
Սքանչելարուեստ հրաշիւք ներգործեալ քեւ ի մեզ։ Սուր աստուածամուխ, նշան սքանչելարուեստ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
to render admirable, marvelous.
Սքանչելի կացուցանել. հիանալի հանդիսացուցանել.
Ոչ ծանեայք, զի սքանչելացոյց տէր զսուրբ իւր. (Խոր. ՟Բ. 89։)
excellence.
Սքանչելի գոլն յոր եւ է կարգի. լաւութիւն. շքեղութիւն. մեծութիւն. սքանչելի վիճակ. առիթ սքանչանաց. եւ Սքանչացումն.
Տեսիլ սքանչելութեան գունոյ նորա. (Փարպ։)
Առ հրաշիցն սքանչելութիւն։ Կերպարանին սքանչելութիւն. (Նար. ԺԵ. ՀԵ։)
Յագեսցին լուսոյն սքանչելութեամբ։ Առ սքանչելութեան հուր՝ երեւեալ ըստ մասանց մասանց հոգւոյն սրբոյ. (Ագաթ։)
Սքանչելութիւն տեղեկութեան։ Սքանչելութիւն վարուց. (Եւս. պտմ. Ե. 30։)
Օտար սքանչելութեամբ երկնի եւ երկրի յընթրիս դղորդեցուցեր։ Ինքն յինքեան առնու ի միտ սքանչելութեամբ։ Եւ եղեւ սքանչելութիւն մեծ. (Ոսկ. ղկ։ Վրք հց. Բ. ԺԵ։)
admiration, wonder;
ի — չումն կրթիլ, to be amazed, astonished, surprised.
Սքանչացումն. սքանչանք.
Կալաւ զիս սքանչումն լսողաց. եւ զարմանալի մտաց խորհրդական մարդկան. (Մեկն. ղկ։)
Առ ի սքանչումն հաւատոցն եւ հաստատութեան. (Կիւրզ. ղկ։)
Կարծէր ինչ գործել արժանի սքանչման. (Եփր. աւետար։)
Ամենայն սքանչմանց արժանիք։ Ընդ սքանչմանցն տանել ճանապարհ։ Ի սքանչումն տեսողացն։ Ընդ որ ի սքանչումն կրթեալ։ Ի սքանչման ջլաձիգ լինել բնաւորեցաւ. իսիւք։ (Պարապմ. ՇԹ։ Իգն։ Սկեւռ. ի լմբ։)
Թուեաց անճառապէս սքանչմամբ։ Երկիւղիւ եւ սքանչմամբ։ Տես զհրեշտակաց զսքանչումն. (Նար. Երգ։)
Եւ իբր Սքանչելիք. սքանբք.
Նաեւ այն եւս երկրորդ նշան է, եւ սքանչումն. (Նանայ։)
cf. Սքեմաւոր.
Ունօղ յանձին զձեւ կրօնաւորական սքեմի. սքեմաւոր.
Ուր աբեղէիցն բնակէին սքեմաձեւքն. (Արծր. Դ. 11։)
the taking the religious habit.
dressed in a monkish habit;
monk or nun.
Ունօղ յանձին զսքեմ. միանձն. կրօնաւոր. աբեղայ. հաւատաւոր.
Լամբատիանոսք (աղանդաւորք) զսքեմաւորացն պոռնկութիւն կատարեալ բարի ասեն. (Ոսկիփոր։)
cf. Սքեմ առնում.
Զգենուլ զսքեմ.
Եթէ կրօնաւորութեամբ սքեմաւորեցայց (կամ սքեմեցայց), նոյն պատիւ եւ փառք մնան ինձ. (Վրք հց. ձ։)
cf. Սքեմառութիւն.
Ունելն կամ կրելն յանձին զսքեմ. առնուլն զզգեստ կրօնաւորութեան.
Եթէ պա՞րտ է եպիսկոպոսի կրօնաւորիլ սքեմաւորութեամբ. ոչ է պարտ. (Կանոն։)
act of veiling, covering, wrapping up.
Սքողելն, իլն. պարածածկումն.
Հրեշտակական թեւոցն սքողմամբ ցանկարկեալ պահէիր. (Նար. կուս։)
offered to plane-trees.
Նուիրեալ ձօնեալ սօսի ծառոյ.
Թողլով իւր որդի զանուշաւանն սօսանուէր. (Յհ. կթ. (զի թերեւս այնպէս ընթեռնոյր ի Խոր. Ա. 11. ուր այլ օրինակք հասարակօրէն ունին ի խորագրի եւ յընթացս. Որ սօս անուանիւր։))
cf. Սօսափիւն.
• «թևերի շարժումից դուրս եկած ձայնը» Եզն. «ծառերի տերևների խշրտոցը» Խոր. ա. 19, որ և սօսափիւն «օդի մէջ շշըն-կոց» Յոբ. դ. 16, «սոսկում, սարսափ» Եւս-քր. բ. որից սոսոփիլ «զարհուրիլ, վախենալ, ռոսկալ» Յհ. կթ. 409 (որ հրտր. Էմինի, էջ 177 ունի սոսափեալք ձևով) փխ. սօսափիլ, ինչպէս զրում է ԱԲ. համառօտեալ ձևով է սօսիւն Հին բռ.։
• կընութեամբ սափսափիւն և փ-ը ձայնաւո-րից յետոյ ւ-ի վերածուելով՝ սաւսափիւն, սաւսաւիւն (իմա՛ սօսափիւն, սօսաւիւն). հմմտ. թօթափել, շօշափել կազմուած թափ, շափ արմատներից։ Սօսափիւն բառի երկ-րորդ նշանակութիւնը «վախ, երկիւղ, սար-սափ» և միանգամայն խարխափ, թարթափ, կարկափ, գարգափ, շարշափ բառերի հա-մեմատութիւնը (կազմուած խափ, թափ կափ, գափ, շափ արմատներից)՝ ցոյց են տալիս, որ այստեղ է պատկանում նաև սարսափ «երկիւղ», որ կազմուած է սափ արմատից՝ սար յաւելականով։ Ըստ այսմ սափ արմատի բուն նշանակութիւնը լինում է «շարժիլ, երերալ», որից «դողալ, վախե-նալ»։
• ՆՀԲ «աւիւն. կամ ազդումն ի սօսեաց»։ Գարագաշեան, Քնն. պատմ. Ա 271 և Ալիշան, Հին հաւ. էջ 71 սօսի բառից։-Հիւնք. յն. φόφος «աղմուկ» բառից։
ՍՕՍԱՓԻՒՆ. ψόφος, φωνή, crepitus, sonitus. որ եւ ՍՕՍԻՒՆ. գրի եւ ՍՕՍԱՒԻՒՆ. Աւիւն կամ ազդումն ի սօսեաց. խօշիւն, շրշիւն շարժման տերեւոց. որ բերէ եւ սոսկումն ինչ կամ սարսափումն ի լսելիս. Ֆըսըլթը, խըշըլթը, հառըլթը.
Ի սօսիսն. զորոց զսաղարթուցն սօսաւիւն ըստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչըլոյ օդոյն եւեթ ուստ շարժումն սովորեցան ի հմայս աշխարհիս հայկաղանց. (Խոր. Ա. 19։)
Զայնչափ հոգւոց՝ զորս եհան առ նոքօք յիւր երկինսն, զսօսաւիւնն (կամ զսօսաւինն) զիա՞րդ ոչ առնուին. (Եզնիկ։)
Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)
Յաւուրս պենտակոտէից զղրգիւն եւ սօսափիւն նախ զքահանայիւքն պատէր. (Եւս. քր. Բ։)
noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.
ՍՕՍԱՒԻՒՆ. ψόφος, φωνή, crepitus, sonitus. որ եւ ՍՕՍԻՒՆ. գրի եւ ՍՕՍԱՒԻՒՆ. Աւիւն կամ ազդումն ի սօսեաց. խօշիւն, շրշիւն շարժման տերեւոց. որ բերէ եւ սոսկումն ինչ կամ սարսափումն ի լսելիս. Ֆըսըլթը, խըշըլթը, հառըլթը.
Ի սօսիսն. զորոց զսաղարթուցն սօսաւիւն ըստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչըլոյ օդոյն եւեթ ուստ շարժումն սովորեցան ի հմայս աշխարհիս հայկաղանց. (Խոր. Ա. 19։)
Զայնչափ հոգւոց՝ զորս եհան առ նոքօք յիւր երկինսն, զսօսաւիւնն (կամ զսօսաւինն) զիա՞րդ ոչ առնուին. (Եզնիկ։)
Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)
Յաւուրս պենտակոտէից զղրգիւն եւ սօսափիւն նախ զքահանայիւքն պատէր. (Եւս. քր. Բ։)
sleepless, watchful.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Քուն աննիրհ, եւ կուրութիւն բարի, ի մի՛ կարասցէ տեսանել զմեր առաքինութիւնս. (Կլիմաք.։)
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
cf. Աննիրհ.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Քուն աննիրհ, եւ կուրութիւն բարի, ի մի՛ կարասցէ տեսանել զմեր առաքինութիւնս. (Կլիմաք.։)
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.
μὴ ἑξεικονίμενος. non formatus, non figuratus. Ոչ նկարեալ իւր սարօքն. անկատար ձեւացեալ. ուրուական. անկերպարան. անձեւ.
Մի է նկարեալն եւ աննկարն ըստ յուսոյ առնն՝ ծնանել կնոջն, թէ եւ բազում միջոց է նկարելոյ եւ աննկարի. (Մխ. դտ.։)
Բանականաց, անբանից, անշնչից, կենդանեաց, աննկար նիւթոյ. (Ոսկիփոր.։)
indescribable.
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
Որդի աննկարագիր։ Աննկարագրելի բնութիւն. (ՃՃ.։)
cf. Աննկարագիր.
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
Որդի աննկարագիր։ Աննկարագրելի բնութիւն. (ՃՃ.։)
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
ἁνόμοιος. dissimilis, absimilis, dispar. Որ չէ նման այլում. այլազան. տարբեր. զանազանեալ տեսլեամբ կամ որակաւ. պէնզէմէզ, մուխթէլիֆ.
Եթէ աննման իցէ որդի, աննմանաւն աննման զիա՞րդ ճանաչիցի. (Սեբեր. ՟Է։)
Զպատիւսն՝ աննմանիցն մասն բաշխեալ տայ. (Փիլ. քհ.։)
Խառնումն աննմանիցն անչափապէս. (Դիոն. ածայ.։)
Մի ի բազմաց եւ յաննմանից բացակատարի. (Արիստ.։)
Պատահումն յէութիւնն բաժանելով՝ յաննմանն բաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)
Բերքն պակասք եւ աննմանք. (Փարպ.։)
Անյարմար. անվայելուչ. անճահ. անպատշաճ. անդէպ. անտեղի. օտար. անշուք. ցած իմն. ուսլուպսուզ. եագըշըգսըզ. μὴ πρόσηκον, ἁπεικόν, ταπεινόν. inconveniens, absurdum, humile, vile.
Ասել՝ թէ օդով ծածկեալ էր երկի, աննման է։ Առ բազում իրս աննմանս գայթագղեալ կործանին. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Գ։)
Զաննմանն ինձ կամ ցուցի։ Զաննման ինձ բան. (Նար. ՟Ծ՟Է. Նար. կ.։)
Ոչ է ապա յաննմանիցն՝ եւ ձեզ գալ յարեւելս. (Շ. թղթ.։)
Չէ՛ ինչ աննման, այլ՝ ի դէպ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։) եւ (Տօնակ.։)
Ցանկայ անդէպ մեծութեան եւ աննման. (Ոսկիփոր.)
Զաննմանս եւ զանմօտաւորս ինքեան խօսէր։ Յանձն էառ ասել զաննմանսն վասն իւր։ Աննմանքն վայելեն եւ ոչ վայելեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.
Գեղն աննման։ Ի տեսիլս անպատումս, յաննման փոփոխմունս. (Ագաթ.։)
Ամբարհաւաճք եւ աննման չարք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9։)
ԱՆՆՄԱՆՔ. գ. ըստ յն. անօմիի. ἁνομοίοι. anomoei. Անամեան հերետիկոսք, հետեւօղք այետիոսի եւ եւնոմիոսի, որք զորդին աստուծոյ աննման հօր ասէին.
Աննմանիցն յանդիմանին աղանդք։ Արդ ո՞ւր են ինձ աննմանիցն աղանդք. (Նիւս. կազմ.։)
Զամենայն հերձուածս զեւնոմիոսացն՝ այսինքն աննմանիցն. (Կանոն.։)
without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.
ἅσημος, ἁσήμαντος. cuisignum, seu nota nonest impressa, nonsignatus. Ուր չկայցէ կամ չլինիցի նշան, կամ նիշ ինչ որոշիչ, եւ կամ դրոշմ գծեալ որոշելի. նիշանսըզ.
Լինէր աննշանն լաբանու. (Ծն. ՟Լ. 42։)
Զարծաթ, զոսկի, եթէ աննշան, եւ եթէ նշանաւոր բաժակաց. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Աննշան առ տիպս է անտեղի տալին (այսինքն կարծրն). (Նիւս. կազմ.։)
իբր Աննշանաւոր. ἅσημος, ἁπαρασήμαντος, εὑτελής. non insignis, ignobilis, vilis. Ոչ երեւելի. անծանօթ. ոչ հռչակաւոր. չհանդիսացեալ. անշուք.
Ճանաչելով զաննշան խոտանն, եւ զփորձ ընտիր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Աննշան եւ աղքատ ոք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
Զաննշանից եւ զվատ արանց։
Ոչ ի փոքունց եւ յաննշանից. (Խոր. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 77։)
Յաննշանից ոմանց։ Բաց ի սակաւուց ոմանց, եւ յաննշանից. (Շ. թղթ.։)
Գոն զօրութեան անուանք եւ մեզ իսկ աննշանք եւ անծանօթ. (Ոսկ. եփես.։)
Ոչ նշանակօղ ինչ. խառնաձայն. որ եւ ԱՆՆՇԱՆԱԿ, ԱՆՆՇԱՆԱԿԱՆ. ἁσήμαντος. incertus.
Զառաւելութիւն ձայնի զօրացն աննշան հնչման ծովու նմանեցուցանէ. (Մխ. երեմ.։)
Աննշան գոչումն են ձայնք նոցա (անասնոց)։ Աննշանս խօսին (հերձուածօղք). (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)
cf. Աննշմար.
Որ ոչն նշմարի. ուր ոչինչ տեսանի.
Խաւար աննշմարելի. (ՃՃ.։)
without lustre, dull, gloomy, dark.
Անմասն ի նշուլից լուսոյ. անլոյս. աղջամղջին. cf. ԱՆԲԱՑ.
Աննշոյլ խաւարաւ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 16։)
Աննշոյլ մոլորութիւն, կամ բանտ, կամ մթութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Զ։)
Գիշեր նսեմ եւ աղջամղջին, աննշոյլ ամենեւին. (Մաշկ.։)
irreparable.
Անպակասութիւնն աննորոգելի. Աննորոգելի եղծմամբ պատառեաց. (Նար. ՟Լ՟Թ. եւ Նար. խչ.։)
unprofitable, useless, vain.
ἁκερδός, ἁνωφελής, ἁνόνητος, ἅπορος. inutilis, lucro carens. Ուր կամ յումմէ չիք ինձ շահ. անօգուտ. անպիտան. անպտուղ. վայրապար. սնոտի. փուճ. ֆայտասըզ, պիր շեյէ եարամազ.
Ծախք անշահք։ Յանշահ ծախուցն. (Ագաթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)
Անշահ կողմն, արշաւանք, բան, յուսահատութիւն. (Պիտ.։ Նար.։ Բրս. ճգն.։)
Խաբեցին՝ անշահք փոխանակ շահաւետին առնուլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)
Ոչ անշահ յիշատակ այնոցիկ, որք առաքինութեանն եղեն ընդունակք. (Նիւս. սքանչ.։)
Մի՛ անշահ եղիցին կրիցդ պտուղք. (Նար. ՟Հ՟Ը։)
Գուցէ զուր տարապարտուց եւ անշահ՝ մշակութիւնս մեր եղիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
Սնափառի պահք անվարձ, եւ աղօթք անշահ. (Կլիմաք.։)
Որ ոչ շահի ինչ. ցականեալ. ունայնաձեռն.
Տարակուսելոց եւ անշահից ի քահանայից՝ յաղագս կերակրոց ոչ անքատս լինել. (Փիլ. քհ.։)
Յայնմ եւս անշահ մնացեալ՝ յաղօթս ապաւինի. (Խոր. ՟Գ. 53։)
Առանց շահի կամ օգտի. ἁνόνητα. frustra. ի զուր. փուճ տեղը. նաֆիշէ. ապէս եերէ.
Սոսկ եւ վայրապար եւ անշահ անցանել ընդ լերինս գեղեցկութիւն. (Տօնակ.։)
cf. Անշահ.
cf. Անշահ.
ԱՆՇԱՀԵԿԱՆ գրի ստէպ եւ ԱՆՇԱՅԵԿԱՆ. cf. ԱՆՇԱՀ.
free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.
ὀ, ἠ ἁμόλυντος, ἁμίαντος, ἅχραντος. immaculatus, -ta;
incontaminatus, intacta. Ոչ շաղախեալ. աններկ. անաղտ. ամբիծ. անարատ. անփորձ. անապական. չի պլըշտըկած, մաքուր, սուրբ. քիրսիզ, փաք, փաքիզէ.
Թուղթ կնքեալ ամենայն իրօք անշաղախ սուրբ կոյսն է։ Այրի եղելոյ աշխարհի անշաղախ փեսայածին. (Ոսկ. յաւետիս.։)
Անշաղախ ըստ նմանութեան արուսեկին բարձրութեան։ Անշաղախ մաքրոցն։ Անշաղախ մարմնով. (Նար. ձ. ՟Ձ՟Ա. ՟Ղ՟Ա։)
Մկրտութեան օծումն անշաղախ։
Զմնացեալքս պահեսցէ կենդանի եւ անշաղախ. (Մագ. ՟Կ՟Է։)
Հաւատս անխոտորս եւ անշաղախս. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
unclouded, clear.
Ուր չիք շամանդաղ. անմռայլ. պայծառ. անաղօտ.
Անշամանդաղ գիտութիւն. (Նար. ՟Գ։)
uncompounded, simple.
Պարզ, անշահադիր, եւ անվայրափակ։ Աննիւթ եւ անշարադիր։ Անշարադիր եւ անշփոթ. (Աթ. ՟Ը։ եւ Բրս. երրորդ.։ Նիւս. կազմ.։)
Ստեղծ նա զիմանալիսն պարզս եւ անշարադիրս բնութեամբ. (Վահր. ի ծաղկ.։)
immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.
ἁκίνητος, ἁνήλατος, ἁσάλευτος. immobilis, immotus, immutabilis. Որ ոչ շարժի ի տեղւոջէն կամ ի վիճակէն. անսասան. անդրդուելի. կայուն. հաստատուն. անփոփոխ. անվրդով. դէփրէնմէզ. հարեքէթսիզ. cf. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 16։ ՟Ի՟Է. 15։ Օր. ՟Զ. 8։ ՟Ժ՟Ա. 18։ Յով. ՟Խ՟Ա. 15։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ Եբր. ՟Ժ՟Բ. 48։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 58։)
Անշարժք ի յուսոյ աւետարանին. (Կող. ՟Ա. 23։)
Որ նախ շարժէն, անշարժ է. (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Է։)
Անշարժն յառաջագոյն է քան զշարժունն. զի անշարժն սկիզբն է շարժման. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
Անշարժ խորհուրդ, կամ օրէնք, գիտութիւն, բարութիւնք, խաղաղութիւն, յոյս, հաւատ. եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 6։ Պիտ.։ Փիլ.։ Ագաթ.։ Ոսկ. հռ.։ Վեցօր. եւ այլն։)
Անշարժ լինել կամ պահիլ արդարութեան, թագաւորութեան, եկեղեցւոյ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 7։) (Շար.։)
Աշխարհն հաստատուն լիցի, եւ անշարժ ի նմանէն. այսինքն մի՛ օտարասցի յիւրմէ. (Բուզ. ՟Բ. 34։)
Անյօժար. որ ոչ բերի. անընդոստ. Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքն անշարժ առ քաջ պտուղսն մնայր. (Խոր. հռիփս.։)
Անշարժ են այնքան մեծի տեսութեան. (Իգն.։)
Անշարժ գոլ սիրոյ անցաւորիս. (Սկեւռ. աղ.։)
անշարժաբար. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.
Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)
Հեզաբար եւ անշարժաբար հարկանողին համբերէ. (Բրս. բարկ.։)
Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)
Առ արդարեւ բարձրեալն բոլորիւք զօրութեամբք անշարժաբար բարւոք կայիւք հաստատեալ. (Դիոն. երկն. ՟Է։)
Անշարժաբար հիմնացուցանել, կամ արձանացուցանել. (Յհ. իմ. ատ. ՟Գ։)
Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)
immovably, firmly.
ԱՆՇԱՐԺ ԱՆՇԱՐԺԱԲԱՐ. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.
Ի նմա բնակեալք անշարժ։ Անշարժ հաստատեալք ի հաւատս. (Փարպ.։)
Հեզաբար եւ անշարժաբար հարկանողին համբերէ. (Բրս. բարկ.։)
Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)
Առ արդարեւ բարձրեալն բոլորիւք զօրութեամբք անշարժաբար բարւոք կայիւք հաստատեալ. (Դիոն. երկն. ՟Է։)
Անշարժաբար հիմնացուցանել, կամ արձանացուցանել. (Յհ. իմ. ատ. ՟Գ։)
Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)
not oblique, straight, direct.
ἁρρεπής. non vergens, constans. Ոչ շեղեալ. ոչ թիւրեալ կամ միտեալ եւ խոնարհեալ ի կողմն ինչ. անխոտոր. անմէտ. ուղիղ. ուղղորդ. սեպացեալ. շիտակ. չիծռած. էյիլմէզ. տօս տօզրու, տիք.
Քարանձաւ կանգուն անշեղ. (Խոր. ՟Ա. 15։)
Անայլայլելի անմահութիւն, եւ անշեղ եւ անխոտոր մշտաշարժութիւնն։ Անշեղս ի վատթարն կոյս. (Դիոն. ածայ.։)
Ի վայր իջուցանեն յանշեղ սերտութենէն ի սնոտի հնազանդութիւն. (Մաքս. դիոն.։)
uninhabited, desert.
ἁοίκητος. inhabitabilis, inhabitatus. Ուր չիք շէնք. աւերակ. անբնակ. ամայի. վերան. խարապ.
Բլուր հողոյ անշէն յաւիտեան։ Անշէն լիցի տուն նորա։ Ի տունս անշէնս։ Անապատ անշէն. (Յես. ՟Ը. 28։ Յոբ. ՟Ը. 14։ ՟Ժ՟Ե. 28։ Իմ. ՟Ժ՟Ա. 2։)
Յանշինէ անտի ընդդէմ եգիպտոսի։ Յագեցուցանել զանկոխն եւ զանշէնն։ Տէր արար զշէնս եւ զանշէնս. (Յես. ՟Ժ՟Գ. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Ը. 17։ Առակ. ՟Ը. 26։)
Ոչ միայն զշէնս, այլեւ զանշէնս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
Եւ լինիցի՞ այդպիսի հանգիստ ի դաշտի անշէնս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա.)
inextinguishable.
ἅσβεστος. inextingubiis. Անշիջանելի. անշիջական. որ ոչ շիջանի. մշտավառ. մշտաբորբոք. չմարելու. սէօնմէզ.
Հուր անշէջ. (Յոբ. ՟Ի. 26։ Մտթ. ՟Գ. 12։ Մրկ. ՟Թ. 43. 45։ Ղկ. ՟Գ. 17։)
Անշէջ ճրագ, լոյս, կայծակն, եւ յիշատակ. (Եղիշ. դտ.։ Խոսր.։ Նար. կուս.։ Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)
Հրովն անշիջաւ. (Անյաղթ. եւ Շ. բարձր.։)
Զանշէջ հուրն բորբոքեաց ի սրտի իւրում։ Անշէջ բոց է ոխակալութիւն եւ նախանձն. (Ոսկիփ.։)
Անշէջ եւ առանց մոռանալոյ է յիշատակ սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)
Առանց շիջանելոյ. առանց մարելու. սէօնմէյէրէք.
Զհուրն որմզդական անշէջ հրամայէ լուցանել. (Խոր. ՟Բ. 78։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
ἅχαρις. ingratus, ut ratia carens, insuavis, injucundus. Յետնեալ ի հոգեւոր կամ ի մարմնաւոր շնորհէ. ուր պակասին շնորհք, կամ վայելչութիւն. անշնորհք, շէնք շնորհք չունեցօղ.
Անհաւատից եւ անշնորհից եւ յոլով բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)
Անշնորհ մկրտութիւն. (Մագ. ՟Ա։)
Անշնորհ սնափառութեամբ ցնդին յարտասուս. (Կլիմաք.։)
Ակամայն եւ ի հարկէն անշնորհ է, եւ առանց վայելչութեան. (Վրք. սեղբ.։)
Բանք իմաստասիրացն անշնորհք են, եւ օտար ի ճշմարտութենէ. (Սարգ. յուդ. յռջբ։)
Ասի եւ իբր.
ἁχάριστος. ingratus, gravitudinis expers. Ապաշնորհ. անշնորհակալու. ապերախտ. ոչ փոխարինօղ. նամքէօր.
Անհաւանք ծնողաց, անշնորհք. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 2։)
Զայնպիսի քաղցր տեսութիւն թողուլ, յանշնորհն եւ ի ժլատն ընթանալ (բռնաւորի) ծառայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)
Եւ այսպէս անշնորհ՝ սերմանողին ցուցանին. (Իգն.։)
Կշտամբէ զանշնորհն լինել նոցա, եւ առանց ողորմութեան. (Շ. յկ. ՟Ծ՟Թ։)
ԱՆՇՆՈՐՀ ԱՌՆԵԼ. Չճանաչել կամ առ ոտն հարկանել զտուօղն շնորհի. աներախտի կամ անարժան շնորհակալութեան համարել.
Դորին խրատ անշնորհ առնել զդիսն իշխեաց, որոց նմա զայն շնորհեալ էր գեղեցկութիւն. (Ագաթ.։)
Անշնորհ առնէր զտալիսն եւ զբերելիսն կարասոյն. (Բուզ. ՟Դ. 10։)
ungrateful, unthankful.
Յոյս անշնորհակալին իբրեւ զսառն ձմերայնոյ հալեսցի. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 29։)
Թողուլ անշնորհակալաց ընտանեացն զիւրեանց իւնչսն։ Անշնորհակալ լինել աստուծոյ. (Բրս. հց.։)
Գիշերոյ պահպանութեան անշնորհակալս առնէ. (Խոսր.։)
Զանշնորհակալի եւ գարշելեաց հրէիցն զհատու զյանդգնութիւնն. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
Անշնորհակալու (այսինքն արարածք). (Ածաբ. ծն.։ Խոսր. Սարգ. եւ այլն։)
Յանշնորհակալուս բազմերախտութեանն աստուծոյ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Մի՛ապերախտք եւ անշնորհակալուք առ բարեգործն երեւեսցուք. (Սկեւռ. յեսայ.։)
Դարձեալ ԱՆՇՆՈՐՀԱԿԱԼԻ՝ իբր Ոչ արժանի շնորհակալութեան.
Զպարգեւս աստուածոցն անշնորհակալի համարիս. (Ճ. ՟Ա.։)
breathless, dead;
inanimate, senseless.
ἅψυχος. inanimus, anima carens. Անշունչ. եւ որ ինչ անկ է անշնչից.
Անշնչականացն անկեալ երկիրպագանիցէ։ Սովորութիւն է գրոց՝ եւ անշնչականացն տալ աւետիս ուրախութեան. (Ոսկ. ես.։)
Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)
Ի բնական եւ յանշնչական խաղացից. (Եզնիկ.։)
Վերականգնեսցես ի յանշնչական մեռելութենէն։ Բուսուցանես յերկրի դալարի՝ զմեռեալն յանշնչականէն։ Յանշնչական արձանաց։ Ի կենդանեաց, եւ յանշնչականաց. (Նար.։)
to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.
ἁψυχέω. exanimor. Պակասիլ ի շնչոյ. նուաղիլ. նուդգու դութուլմագ. եւ Հանել զոգի. մեռանիլ. ճանընը թէսլիմ էթմէք.
Զարհուրեալ անշնչացաւ։ Անշնչանայր իբրեւ զմեռեալ. (ՃՃ.։)
Մեռաւ, եւ անշնչացաւ. (Ագաթ.։)
Տէրն մեր անշնչացաւ ի խաչին ըստ մարմնոյ. իսկ ըստ աստուածութեանն կենդանի եւ արթուն՝ զդժոխս աւերեաց. (Նիւս. երգ.։)
Որ ի խաչին անշնչացար։ Կամաւորապէս անշնչացար։ Որ զդատակնիք մահու ելոյծ իւրով անշնչացեալ մարմնով զհոցեալ մարդոյն. (Շար.։)
unchangeable;
that cannot be overturned.
Անխաղաց. անփոփոխ. անյեղլի. հաստատուն. տէօնմէզ. թէպտիլ օլմազ.
(Խոզն) բնաւորեալ է անշրջելի ունել զպարանոց. (Մխ. առակ.։)
Հանգուցանէ յետ եօթնշրջական (կամ եօթն շրջագայ) կենցաղոյս յանշրջելին եւ ի հաստատունն. (Ճ. ՟Թ.։)
Իբրեւ զգոյն ի մարմնի անշրջելի մնայ. (Ասող. ՟Գ. 21։)
Եւ որ այլ եւս են անշրջելի. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
without confusion;
unperplexed, not embarrassed;
tranquil.
Եւ Անխռով. անվրդով. անյողդողդ.
Անշփոթ լինել զամենայն աւուրս կենաց մերոց. (Ճշ.։)
ԱՆՇՓՈԹ գրի եւ ԱՆՇՓՈՅԹ, եւ ԱՆԸՇՓՈԹ. ἁσύγχυτος, ἁσύμφυρτος. inconfusus, non confusus. Ոչ շփոթեալ. ոչ խառնակեալ. անայլայլելի. ոչ կորուսեալ զիւր բնութիւն կամ զյատկութիւն.
Անշփոթ մնացին գոյացութիւնքն, կամ բնութիւնքն։ Անշփոթս զնոսա պահելով ի միմեանց. (Պրպմ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Գ։)
Պահեալ զբնութիւնսն անշփոթս, եւ ստուգապէս միաւորեալս. (Սարկ. հանգ.։)
Անշփոթ միութիւն։ Վասն անշփոթ եւ անայլայլելին գոլոյ. (Շ. թղթ.։)
Յատկութիւն էութեանցն անշփոթ. (Լմբ. ստիպ.։)
Խառնելով ի նիւթ ինչ, որ անշփոթ է. (Շ. ամենայն չար.։)
Աստուած ոչ անշփոթ աղօթս ի հնազանդելոցն պահանջէ պահանջէ. հրեշտակք միայն են անկողոպտելիք. (Կլիմաք.։)
Զկարգ դասու առ միմեանս անշփոթ կալցին. (Պիտ.։)
Այս հաստատութիւնս անշփոթ մնասցէ. (Մխ. դտ.։)
Եւս եւ Անապական. անշաղախ. անփորձ յառնէ. (գուցէ իբր անշփելի. անհպելի). եւ կամ Չունօղ ամօթալի ինչ.
Առ քեզ ունիմք բարեխօս զանարատն զանշփոյթն (զկոյս). (Գանձրն.։)
to become vile, to grow despicable;
to grow ugly, to fade.
Անշուք լինել. նուաստանալ. եւ Կորուսանել զգեղ. անշքեղանալ.
Զանշքանալն յորդւոց ի մարդկանէ տեսլեան նորա. (Արշ.։)
impalpable.
Անշօշափելին եւ անչարչարելին. (Ածազգ. ՟Բ։)
Անշօշափելին շօշափի։ Անձեւն, եւ անշօշափելին (Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)
Տեսանելի եղեւ անմարմինն, եւ շօշափելի՝ անշօշափելին. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Անշօշափելի բնութիւնն ձեռօք մարդկան շօշափեցաւ. (Խոսր.։)
Որ ամենայն մեղաց անշօշափելի եւ անըմբռնելիդ ես. (Ճշ.։) այսինքն անմերձ, անշփելի.
unbounded, unlimited, infinite.
ἁόριστος, ἁτέκμαρτος. infinitus, indefinitus. Ոյր չիք ոլորտ, կամ եզր. անեզր. անպարագիր. անբահման. անբաւ. անհաս.
Գիտասցես (զգործս աստուծոյ) անյայտս եւ անոլորտս մահկանացու ազգին. (Փիլ. այլաբ.։)
Յանբաւ եւ յանոլորտս յառաջանայ. (Նիւս. երգ.։)
Անոլորտս զիւրեանցն յիրեցուցանեն սահմանս. (Պիտ.։)
Յանկէտն եւ յանոլորտն, եւ որ գեր ի վեր ունի քանակի եւ սահմանի՝ իր եւ անուն. (Սկեւռ. լմբ.։)
Լոսյն անոլորտ ժողովեցաւ ի մարմինն. (Տօնակ.։)
Զանոլորտ աստուածային բնութեանն ցուցանելով զխորս. (Նանայ.։)
Զանոլորտ բնութիւնն ոլորտացոյց։ Անսահման եւ անոլորտ է բնութիւն աստուածութեանն յերկինս ի վեր, եւ յերկիր ի խոնարհ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա. եւ ՟Ը։)
Անոլորտ յաւիտեան. (Վրդն. պտմ.։)
without malice, not revengeful, not malignant.
Ոչ ոխակալ. որ ոչ պահէ ոխս. անյիշաչար. անչարայուշ. երկայնամիտ. ըստ յն. ասի՝ Յանձնառօղ չարեաց. համբերատար. ἁεξίκακος. tolerans malorum, patiens, clemens.
Անոխակալ եւ բարեգութ. (Շար.։)
Անոխակալ եւ անյիշաչար տէր. (Ժմ.։)
Ընկա՛լ անոխակալ։ Ընդ ոչ բարկանալոյն՝ անոխակալ. (Նար. ՟Բ. ՟Խ՟Թ. եւ այլն։)
unpolished, uneven, rough.
Ոչ ողորկ. անհարթ. խոշոր. անկազմ. անշուք. անպաճոյճ. որ կոկ չէ.
Անողորկ բուտ. (Եւագր. ՟Ը։)
unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.
ἁνελεήμων, ἁνελεής, ἁνηλεής. immisericors, durus, crudelis. Ոյր չիք ողորմ կամ ողորմութիւն ի սրտի. անգութ. անգորով. անագորոյն. անկարեկից. անմարդի. խիստ. անաչառ. անխնայ. սաստիկ, (անձն, եւ գործ). մերհամէթսիզ, գալպի փեք.
Մի՛ մատնեսցես զստացուածս քո անողորմից։ Անողորմ դատաստան. (Մանդ. ՟Է։ Անողորմ սրտմտութիւն. Առակ. ՟Է. 9։ Յկ. ՟Բ. 13։ Իմ. ՟Ժ՟Թ. 1։)
Զմիտս իւրեանց անողորմ ունելով առ աղքատս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
Զտունս անողորմ (ա՛յլ ձ. անողորմաց. Ճ. անողորմածաց) պարսաւել. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Անողորմ բարուք։ Ի բերան անողորմ սրոյ. (Պիտ.։)
Անողորմ հարուածք, կամ վրէժք, թշուառութիւնք, հատուցմունք, ողորմութիւնք, չարչարանք, տառապանք. (Եղիշ. ՟Բ։ Պիտ.։ Նար. ՟Ը։ Յհ. կթ.։ Լմբ. ատ.։)
Կամ Անարժան ողորմութեան. աններելի.
cruelly, barbarously, atrociously;
— չարչարել, to tyrannize.
ԱՆՈՂՈՐՄ. ԱՆՈՂՈՐՄԱԲԱՐ. ἁνηλεῶς. immisericorditer, crudeliter. Առանց ողորմութեան, կամ ողորմելոյ, կամ ներելոյ. անխնայաբար.
Հրեշտակք անողորմ դատին զմեղաւորս. (Շար.։)
Զոր հանապազ տեսանէիր (զաղքատն), եւ անողորմ զանց առնէիր. (Ոսկ. ես.։)
Մեռանին անողորմ՝ ծերք եւ երիտասարդք. (Ոսկ. ի նեռն.։)
Զերկոցունց նոցա զկեանս անողորմաբար դադարեցուսցէ. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)
implacable, severe, inflexible, inexorable.
Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)
Անողոք աններելի սրտմտութեամբ։ Անողոքելի քինուցն ոխակալութեամբ. (Պիտ.։)
Կերչացն կոյաք անողոքելիք։ Անողոքելի պարսաւիչ. (Նար. ՟Կ՟Թ. ՟Ձ՟Ը։)
cf. Անողոք.
Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)
Անողոք աններելի սրտմտութեամբ։ Անողոքելի քինուցն ոխակալութեամբ. (Պիտ.։)
Կերչացն կոյաք անողոքելիք։ Անողոքելի պարսաւիչ. (Նար. ՟Կ՟Թ. ՟Ձ՟Ը։)
unchaste, incontinent, impure, immodest.
ἁκάθαρτος. impurus impudicus. Անմաքուր անհամեստ.
Զանողջախոհ կենցաղ երկրածնացս մաքուր հանդիսի կուսութեան ետուն. (Նար. առաք.։)
Եւ ἁσωφρόνιστος, animadversioni expers. Անխորհուրդ. անխոհեմ. անզգաստ.
Թողութիւն անողջախոհ. (Ածաբ. յայտն.։)
insanable, incurable.
ἁνήκεστος. insanabilis, gravis. Անբժշկելի. անբուժելի. անդարմանելի. չարաչար. սաստիկ. անհնարին. չըռնտնալու, ճար չըլլալու.
Անողջանալի վէրք, կամ խոցուած, ապականութիւն, մեղք, տանջանք. (Նար. ՟Դ. լ. ՟Հ՟Թ։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։ Բրս. ՟խ. մկ.։)
Կամ Թողեալ առանց բուժելոյ զվէրս. վէրքը չըռնտցուցած, չգոցուած.
without style, orderless, confused;
— իմն, pellmell, promiscuously.
Ուր չիք ոճ կարգաւոր. անկարգ. անյարմար. անշուք. միւշէվվէշ.
Անոճ իմն կակազէ։ Անյարմար եւ անոճ բանից. (Խոր. ՟Ա. 21. 31։)
Այս դիոնեսիոս թրակացի գտեալ զգիրս զայս, անոճ եւ անյարմար կարգեալ. (Մագ. քեր.։)
without force, feeble.
ἅτονος. infirmus, ἁσθενής, invalidus. Ուր կամ ոյր չիք ոյժ. տկար. անզօր. անգործ. անձեռնհաս. եւ Անվաւեր. (գրի եւ ԱՆՅՈՅԺ, ԱՆՈՒԺ). գուվվէթսիզ, կեչմէզ.
Տկար եւ անոյժ ի նրբութենէ (այսինքն առ նրբութեանն) իցէ փայտն. (Նիւս. երգ.։)
Անոյժ եւ անհաստատ լիցի ձեռնադրութիւն. (Կանոն.։)
without branches;
that does not rise or stir.
ԱՆՈՍՏ որ եւ ԱՆՈՇՏ. իբր Անընդոստ. որ ոչ ի վեր ոստնու, կամ ոչ ի վեր վազէ. անշարժ. խիստ. դիմակաց. անմեղկելի. որպէս յն. ἁνήλατος. contumax, inobediens, non emollitus.
Մնացի իբրեւզսալ դարբնաց անոստ։ Անոստ սաստկութիւն կարծրութեան չարին կակղացեալ. (Նար. ՟Կ՟Դ. եւ Նար. առաք.։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
(Զկուռս) անոտս անձեռս ի վերայ ուսոց իւրեանց կրեն. (Թղթ. բարուք.։)
Սուտն անոտք է, եւ ընթանալ ոչ կարէ. (Նչ. խնդ.։)
ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.
Մի ի սնարից եւ մի յանոտից. յն. առ ոտիւքն. (Յհ. ՟Ի. 12։)
Կայ ընդ անոտիւք մահճաց իմոց. (Վրք. հց. ՟Ի։)
Իբրու ոչինչ տակաւին ոտից գոլով պիտոյից, յանոտս սոքա եւ գետնաշարժս առ երկրաւ ծնան. (Պղատ. տիմ.։)
to walk on the tip-toe;
to walk on the tip of one's toes.
Իջցէ (կամ եկն) իբրեւ զցօղ՝ անոտնաձայն լռութեամբ. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. երգ.։)
without quality or accident.
ἅποιος (որ եւ անարար). carens qualitate, qualitatis expers. Ոյր չիք որակ. որ չէ երբեմն այսպիսի՝ եւ երբեմն այնպիսի, այլ միշտ նոյն եւ նոյնպիսի. անփոփոխ. անյեղլի. անմասն ի զգալի գունոյ եւ ի ձեւոյ.
Անորակ եւ անարարուած է աստուած։ Աննիւթ են շնորհքն աստուծոյ, եւ անորակք։ Խնդրել զանորակն եւ զանտեսակն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Անուանակիր եղեալ անորակին. (Անյաղթ բարձր.։)
Անորակ է աստուած, զի ոչ գոյն երեւի, եւ ոչ ձեւ. (Շ. բարձր.։)
Կերպաւորեցա անորակ։ Անորակ գունակութեան։ Զանորակին կերպարան. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Կ՟Գ. եւ մծբ։)
Որպէս առ անորակ մարմին՝ պատահումն. (Անյաղթ պորփ.։)
Անորակի արփւոյն հատածք որակացեալ. (Անան. եկեղ.)
Անորակ (այսինքն անայլայլակ) ներմարդութեամբն միաւորեալ զբնութիւն աստուածութեանն. (Թէոդոր. խչ.։)
childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.
ἅτεκνος. carens liberis, orbus, ἅπαις, sine prole, vel puero. Անզաւակ, եւ անզաւակացեալ. որդի չունեցօղ, որդոցմէ զրկըւած. եվլատսըզ. տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 2։ ՟Խ՟Բ. 36։ Ղեւտ. ՟Ի. 20. 21։ Երգ. ՟Դ. 2։ Երեմ. ՟Ժ՟Ը. 21։ Ովս. ՟Թ. 14։ Ղկ. ՟Ի. 28. 30։)
Զմեռելոյ ուրուք անորդւոյ։ Ի վախճանել անորդւոյն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
Յետ վախճանելոյ անդրանկին անորդւոյ՝ առնուլ զկին նորա, եւ յարուցանել զաւակ եղբէրն. (Կիւրղ. թուոց.։ Յանորդի վախճանել. Եւս. քր. ՟Ա։)
Եւ ոչ զանորդեացն բնաւին հանել զժառանգութիւն. (Մխ. դտ.։)
Բազմորդիք են բազմուսմունքն, եւ անորդիք են անուսմունք. (Փիլ. ել.։)
Ոչ եթէ անորդի ոք էր յառաջ, եւ ապա խորհուրդ ի մտի եդեալ՝ հայր եղեւ. (Կոչ. ՟Է։)
to remain without children, to lose one's children.
ἁτεκνόομαι. liberis orbor. Անորդի մնալ. անզաւակիլ. զաւկէ զրկըւիլ. եվլատսըզ գալմագ.
Մի՛ գուցէ անորդեցայց յերկոցունց ի ձէնջ ի միում աւուր. (Փիլ. լին.։)
inseparable, indivisible.
ԱՆՈՐԻՇ որ եւ ԱՆՈՐՈՇ. յն. աօ՛րիսթօս. ἁόριστος. indefinitus, indecretus. Չորոշեալ. անսահման. եւ Անզանազան. անխտիր.
Անհատք անբաւք եւ անորիշք են առ ի թուել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)
Անհուն ասէ զանորիշսն։ Զմիջինսն անորիշ եթող։ Մասնական ձայնք անորիշք են. (Անյաղթ պորփ.։)
Ձայն անորիշ եւ անզանազան ըստ ինքեան նշանակելումն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 210։)
Անորիշ բարուք գնայ ամենայն ուրեք. (Պտմ. աղեքս.։)
Եւ ἁχώριστος. inseparabilis. Չզատուցեալ. անբաժան. անմեկնելի. անքակ. այրըլմազ.
Անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի. (Պիտ.։)
Զանորիշ զանքակ երրորդութեանդ միութիւն. (Փարպ.։)
Անորիշ բաժանմամբ, համագոյ միութեամբ. (Շար.։)
Անորիշ հպմամբ։ Անորիշ սրտիցս շնչով. (Նար. կուս. եւ Նար. յիշ.։)
Ինձ համապատիւ միշտ անմեղութեամբն անորիշ յինէն. (Տօնակ.։)
Պատսպարիմք մարմնով ի քրիստոսի խաչն՝ որպէս յանորիշ զօրութիւն անեղին. (Համամ առակ.։)
Բանն աստուած միացեալ ի մարմնի անորիշ եւ անփոլի. (Տօնակ.։)
Որք անարատ, ուղիղ եւ անորիշ հաւատ պահեցին առ նա. (Վրք. հց. ձ։)
Տարմացեալ է մարախոյն ազգ, եւ անորիշ ի միմեանց, եւ ոչ բնաւ զատանին. (Լմբ. յովէլ.։)
ԱՆՈՐԻՇ ԲԱՅ. ἁόριστον ῤήμα. indefinitum verbum. ըստ հայումս, ἁπαρέμφατος. infinitivus. Աներեւոյթն անդէմ, եւ անամանակ. այլ առ յոյնս է եւ յայտարար անցեալ ժամանակի անորոշակի՝ դիմաւոր կամ անդէմ.
Անորիշդ որպէս անունն իսկ յայտ առնէ, անորոշաբար զամենայն ժամանակս նշանակէ. (Մագ. եւ Երզն. քեր.։)
Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին, յարակային (ընդ անցելոյն) գերակատարին, անորոշին ընդ ապառնւոյն. (Թր. քեր.։)
Անորոշաբար. առանց որոշելոյ. խառն. առ հասարակ. եւ անընտրողաբար.
Հասարակաբար եւ անորիշ առնէ զկշտամբանս. (Զքր. կթ. աւագ հինգշաբթի.։)
Եթէ հասարակ եւ անորիշ խառն ընդունէր զչարացն պարս. (Պիտ.։)
Որոշմամբ (յն. ընտրողաբար) ողորմութեամբն վարի, եւ ոչ անորիշ (յն. անընտրողաբար) ողորմութեամբն, եւ ոչ անողորմ դարձեալ ողորմած ասէ, եւ արդար տէր. (Բրս. սհմ. Բրս. կրօն.։)
undetermined, indefinite, uncertain;
vague, indistinct, confused;
inarticulate;
contingent;
Անորոշաբար.
Նշանակք բարւոյ եւ չարի եւ անորոշի. զանազանի սեմն՝ բարւոյ, եւ քամն՝ չարի, եւ յաբեթն՝ անորոշի. (Փիլ. լին.։)
Որպէս Անսահման. անհուն. չորոշեալ.
Անորոշիցն ոչ գոյ մակացութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)
Բաղազանութիւն անորոշին ընդ ապառնւոյն. (Թր. քեր.։)
indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.
ἁδιορίστως, ἁορίστως. indistincte, indefinite, ἁδιαφόρως. indifferenter. Առանց որոշելոյ. անորիշ. անխտիր. հասարակաբար. անյայտաբար. եւ Անխորհրդաբար կամ անպատճառ.
Խայթոց մահու մեղք, ո՛չ եթէ այս կամ այն, այլ անորոշաբար, յայտ է եթէ ամենայն մեղք. (Բրս. հց. ՟Ծ։)
Աստ անորոշաբար ասէ, այլուր յայտնապէս. (Առ որս. ՟Է։)
Ոչ մեծին եւ փոքուն, այլ անորոշաբար. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Անուանքս այսոքիկ ի գիրս անորոշաբար փոփոխեն զմիմեանս. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Դ։)
Անորոշաբար արարչագործել զամենայն որդւոյ ըսն աստուծոյ (հօր). (Աթ. ՟Ը։)
Որդի անդստին ի բնութենէ հօրն անճառապէս եւ անորոշաբար։ Որ առ աստուծոյ եւ ընդ աստուծոյ է անորոշաբար, եւ ոչ արտաքոյ նորա. (Սարգ. ՟բ. պետ. յռջբ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)
Յերիս անձինս անորոշաբար բաժանեալ, եւ անխառնաբար միաւորեալ. (Տօնակ.։)
destitute, abandoned by all, helpless.
Որ չունի զոք օգնական. անտերունչ.
Անոք ուրեք յանօգնականաց (կամ անուրեք յօգնականաց) էր. յն. յամայութեան օգնականաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։)
Անոք անուրեք. (Լաստ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։ Եւագր. ՟Թ։) cf. ԱՆՈՒՐԵՔ։