distant country, remote region, abroad, foreign lands;
cf. Տարաշխարհիկ.
Ի տարաշխարհ ճանապարհ գնաց. (Եւս. քր. ՟Բ։ Իսկ ՟Գ. Հեռաւոր աշխարհ, որ գրելի եւ զատարար՝ Տար աշխարհ.)
to oppress, to compel, to constrain, to vex, to tax unmercifully.
Եւ ոչ գնացի ընդ վարողին՝ տարապարհակ, մղոն կրկին. (Յիսուս որդի.։)
unsteady, irresolute, perplexed, wavering, indeterminate, uncertain, cowardly, slothful, sluggish, idle;
— տագնապի տարակուսանաց, painful thoughts, mental anguish.
Էշն աննուիրական է, եւ տարտամ ի գնացս. (Տօնակ.։)
flat, level, plane, smooth, even, shorn;
plain;
esplanade, glacis.
ignorant;
unlearned, untaught, illiterate;
idiotic, silly, simple.
Արք տգէտք եւ առանց դպրութեան են։ Որ կայցէ ի տեղւոջ տգիտին։ Մտանիցեն անդր տգէտք։ Թէպէտեւ տգէտ եւս իցեմ բանիւ, այլ ոչ եթէ գիտութեամբ։ Լա՛ւ է տգիտի, որ գնաց միամտութեամբ իւրով.եւ այլն։
very heavy shower, pelting or drenching rain, floods, torrents of rain;
heavy fall of snow or hail;
— լինել սպառնալեօք, to rain threats;
ետես զնետս — խաղացեալ, he saw a storm of arrows coming.
Որպէս ի տեղատարափաց բռնութիւն է ի մարմնական գնացս անկեալ։ Տեսանե՞ս զհոյլս տեղատարափացս ահագին եւ սոսկալի. (Մաշկ.։)
place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.
Զգուշացուցանէին տեղի տալ եւ զերծանել ի մահուանէ։ Ոչ տեղի ետուն, եւ ոչ ի բաց գնացին։ Յոյզք մտաց եւ սուգ տրտմութեանզ տեղի տուեալ ի բաց գնացին։ Տեղի ետուն ի սմանէ։ տեղի տալ ի խորհրդակցութենէ. (Իգն.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
sight, view;
spectacle, scene;
aspect, look, figure, face;
vision, apparition;
visit;
ի — երթալ, to go to see, to call upon, to pay a visit to;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
— առնել ի բանակն, to send forth spies;
ակն ունիմք — ոյն աստուծոյ, we desire to see God;
եկն ի — իմ, he came to see me, he called upon me.
Ի տես եւեթ երթիցես հիւանդաց։ Որ ի տես միայն հիւանդաց գնաց։ Ի տես երթալ հիւանդին ոչինչ զքեզ արգելու։ Ի տես հիւանդաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։ Իգն.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։ Խոսր.։)
horse-trapping, caparison.
Արկանէ զոսկէթել սթարն ի վերայ սրագնաց երիվարին. (Ուռհ.։)
awake, sprightly, lively, watchful, quick, prompt, speedy.
strutting;
with stately step;
— գնացք, majestic gait, walk, bearing or port.
peacock;
էգ —, peahen;
ձագ —ի, pea-chick;
— գոչէ, the peacock cries or screams;
նազել or սիգալ որպէս զ—, to plume oneself;
to boast.
ταῶς, ταιών pava. (որպէս այն՝ որ սիրէ զմարգս, կամ ճեմել ի մարգս). Հաւ գեղեցիկ քան զհնդկահաւ, բազմագունի ճաճանչեղ, խայտաբղէտ եւ շքեղ ատամբ, սիգաճեմ ի գնացս.
cf. Սլացումն.
Օդագնաց սլացութեամբն թեթեւս թռուցեալ։ Զթեթեւաբար վերաբերութիւն, զարտագնաց սլացութիւն. (Թէոդոր. խչ.։ Շ. հրեշտ.։)
soaring, flight.
Օդագնաց սլացութեամբն թեթեւս թռուցեալ։ Զթեթեւաբար վերաբերութիւն, զարտագնաց սլացութիւն. (Թէոդոր. խչ.։ Շ. հրեշտ.։)
cf. Սխրալի.
Սխրաստրաս սաւառնմումբ՝ անսայթաքական գնացիւք. (Նար. խչ.։)
cf. Սխրալի.
Սխրաստրաս սաւառնմումբ՝ անսայթաքական գնացիւք. (Նար. խչ.։)
to become vain;
to be reduced to nothing.
to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.
Սողելով մեղմագնաց քայլիւք մերձեցան ի պարիսպն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ջրանցք.
Անցք ջրոց. ջրագնացք. գետ. առու. ուղխ.
conduit, aqueduct;
channel.
Էջք ջրոյ. ջրագնացք. ջրմուղ.
water-pipe, conduit, aqueduct.
Գտանէ աղբիւր սակաւաբուղխ. որոյ ջրմուղ կազմեալ՝ ածեալ հասուցանէ ի մէջ հովտին։ Պատսպարեաց ջրմուղ ներքոսագոյն երկրի՝ ի քարանց տաշելոյ փողոցս գնացից ջրոյն կազմեալ. (Արծր. ՟Ա. 11։ ՟Դ. 11։)
paved;
pavement.
Դուռն՝ որ ասի սալըրկած (կամ սալարկած), որ գնաց ի սուրբն սապինա։ Սալըրկածք, այս է քարեալ պողոտայ. (Մարթին.։)
a few, very few, almost none, almost nothing;
in a moment or instant;
— մի եւ, — միւս եւս եւ, — ինչ պիտոյ՝ եւ, little is wanting to, there was but little wanting, it would but a little.
Սակաւիկ մի եւ գայթագղեալ էին գնացք։ Սակաւիկ միւս եւս եւ եղեալ էի՝ ի մէջ ամենայն չարեաց։ Սակաւիկ միւս եւս մտեալ էր ուրումն։ Սակաւիկ միւս եւս եւ քարկոծ առնիցեն զիս. (Սղ. ՟Հ՟Բ. 2։ Առակ. ՟Ե. 14։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 10։ Ել. ՟Ժ՟Է. 4։)
slow going, gentle movement.
Յողգողդ դեգերանք. անհաստատ գնացք. շրջագայութիւն. յածումն իբր ճեմելով. սահեցումն. անցք դանդաղ կամ փո՛յթ.
to strut along or about, to look grand.
ՍԱՄՍԱՐԵԼ. θρύπτομαι deliciis frangor, effeminari. Որպէս ռմկ. կոտրտիլ. Թեքթեքիլ, թեքթեքիլ. ծեքծեքիլ ի գնացս.
to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err.
cf. Սայթաքեցուցանեմ.
Զի մի ոք մի իւրք սայթաքեսցէ յաստուածագնաց ճանապարհէն. (Ագաթ.։)
fond of, attached, devoted to one's master.
Եւ իբր Տիրասիրական. Խաղացին գնացին յիւրաքանչիւր աշխարհաց՝ տիրասէր խորհրդով. (Եղիշ. ՟Ա։)
to strut, to flaunt.
ՏՈՀՈՐԱԿԵԼ. Զգնալ. ճեմել. նազաքայլ ընթանալ. յն. գնացք. βάδισις gressus.
cf. Վտանգեցուցանեմ.
Յաչացն վտանկեալ՝ գնաց հաւատով ի տապան սրբոյն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Լ՟Ա.։)
to give oneself trouble, to have much trouble, to toil, to be fatigued, worn out with fatigue, to drudge, to work hard.
Արկեալ զանձն ի ջան՝ պէսպէս հնարիւք տաժանիւր։ Մի՛ տաժանիր սնոտի երկամբք։ Զօրքն ամենայն վայրագնաց ջլաձիգ խզմամբ տաժանեալ։ Զոտս տաժանեալս լուացեր։ Զծանրաբեռնեալս եւ զտաժանեալս մեղօք. (Խոր. ՟Գ. 43։ Երզն. մտթ.։ Յհ. կթ.։ Շար.։ Ժմ.։)
to torment, to torture, to rack, to afflict, to cause to suffer, to harrow.
Տանջեցեր զհակառակորդսն։ Զայն որ պարտն իցէ տանջելոյ՝ տանջեցեր։ Յաչս մարդկան տանջեցան։ Որովք մեղանչէ ոք, նովիմբք (կամ նոքիմբք) եւ տանջի։ Անհնարին տանջանօք տանջիս։ Անդամալոյծչարաչար տանջեալ։ Եկիր տարաժամ տանջել զմեզ։ Զիւր սուրբ ոգիսն՝ նոցա անօրէն գնացիւքն տանջէր։ Զոմն տանջեցին, զոմն սպանին։ Ի ժողովուրդս իւրեանց տանջեսցեն զմեզ։ Ի ժողովուրդս տանջիցիք.եւ այլն։
circus, theatre, spectacle, scene;
sight, the eyes.
Ի տեսլարանին եցոյց կապիկ։ Ազգ փղաց անցեալ կացին ի մէջ տեսլարանին։ Մինչ ի տեսլարանէն ի բաց գնացին։ Ի հրապարակս եւ ի տեսլարանս եւ յատեանս. (Փիլ.։)
thick with leaves, leafy, bushy.
Իբրեւ զտերեւախիտն ի բուսակս՝ ի գնացս ջուրց. (Պիտ.։)
the universe, the whole world, the earth, macrocosm;
ընդ —րս, ընդ ամենայն or բնաւ —ս, ընդ ոլորտս —րաց, throughout the world, every where;
առնել —րս անապատ, to reduce the earth to a waste.
Տիեզերք ամենայն զկնի ուսման նոզցա գնացին. (Եղիշ. ՟Գ։)
business, trade, commerce, dealings, merchandise, goods, wares, commodities;
market, sale, purchase;
market-place, hall, mart, fair;
—ք, provisions;
cf. Մեծաքանակ;
փոքրաքանակ —, retail trade;
ի — արկանել, to sell, to put up or offer for sale;
— լինել, to be sold, to be on sale;
cf. Հատանիմ.
gain, lucre, profit;
cf. Շահավաճառութիւն;
կենցաղօգուտ —, benefit that commerce confers on the world.
Գնեմ սակաւոյ, եւ վաճառեմ շատի. եւ առնեմ վաճառաշահութիւն։ Ի նաւաստիկ վաճառաշահութեանց դիւրաւ ճանաչի։ Թողին զվաճառաշահութիւն իւրեանց։ Զվաճառաշահութիւնսն արհամարհելով։ Արգելու ի վաճառաշահութենէ շահից։ Եթէ յուղեգնացութեանդ վաճառաշահութիւն ինչ յուսալի է. (Վրք. հց. ձ։ Պիտ.։ Անան. ի յովնան.։ Նանայ.։ Սոկր. է. 46։ Մագ. ՟Թ։)
saleable, marketable, venal;
— լինել, to be sold, disposed of.
Ծառայիցն ազատութիւն, եւ վաճառիկ ստացուածոցն ի բաց գնացումն։ Յոբեղինին, յորում վաճառիկ ստացուածոցն, եւ արծաթագին ծառայիցն ազատութիւն լինէր։ Ազատութիւն ամենայն հարկաւոր ծառայութեան անդոց եւ հայրենեաց ի վաճառիկ ստացողաց. (Ածաբ. պենտեկ.։ Խոսրովիկ.։ Տօմար.։)
place, spot, space, extent, part, ground;
field, plain, camp, country;
անհուն —ք, immense, vast spaces;
յայսմ —ի, here, in this place;
now;
յայնմ —ի, there, in that same or very place;
then;
մինչեւ ցայս —, thus far, to this place;
until now;
յոր —, in which place, wherever;
— մի, առ — մի, a short time, a moment, an instant, a little;
ընդ —, in vain, vainly;
ի —, below, under, beneath;
cf. Զէն;
cf. Վեր;
յայլում —ի, somewhere else, in another place;
ի վերուստ մինչեւ ի —, from top to bottom;
from head to foot;
գազանք —ի, wild beasts;
մեղր ի —է, wild honey;
ի —ի բնակել, to live in the open air, in camp;
—ս հատանել, to go along way;
զ—օք գալ, to go around, round about, to go here and there;
զ—օք ածել զաչս, to look round about;
ի մի — գալ, to assemble, to resort to one place;
ընդ — հարկանել, to abandon, to forsake, to cast off, to desert;
ի — հարկանել, արկանել, to disparage, to sneer at, to defame, to slander;
ի — շարժել, to beat down, to overthrow;
զաչս ի — արկեալ, looking down, with one's eyes cast or bent down;
ցո՞ր — նեղութեանց հասի ես, to what trouble have I brought myself!
ընդ վայր, in vain, uselessly;
ցայդ վայր, so far, as far as that, to that place, there;
ցոր վայր, where, whither;
ցո՞ր վայր, how far ?.
Անցեալ ընդ մէջ նոցա՝ գնաց, ցո՛ր վայր ինքն կամեցաւ։ Ցո՛ր վայր յառաջանան եւ դադարեն. (Շ. մտթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)
drawing or inclining downwards, descending;
mundane;
sensual.
κατωφερής, καταφερής qui deorsum fertur, declivis, proclivis, pronus, propensus ad voluptates. Որ բարի ի վայր՝ ի խոնարհ՝ ի ստորինս. ստորաբեր. վայրաքարշ. գետնաքարշ. վայրագնաց. երկրասէր. մարմնասէր.
giving oneself up to the vanities of the world, vileness, baseness.
Զհանդիսից եւ զճգնաց ժամանակս՝ զբաղմանց եւ վայրաքարշութեանց առնեմք ժամանակ։ Բայց դու մի՛ իրս արհամարհ վայրաքարշութեան համարիր (զծոցն հայրենի). (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)
bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.
Ուր եւ գնացեր, վատթար եւ՛ս եղեր. (Վրք. հց. ՟Ը։)
rose-bush, rose-tree;
վայրի —, dog-rose, hip-rose;
—ք, rosery, ground planted with rose-bushes.
Իբրեւ զտունկ վարդենոյ (կամ իբրեւ վարդենի նորատունկ) յերիքով։ Ծաղկեցէ՛ք որպէս զվարդենի բուսեալ ի գնացս ջուրց. (Սիր. ՟Ի՟Դ. 19։ ՟Լ՟Թ. 17։)
hired, paid, mercenary;
renter, tenant, lessee;
journey-man, day-labourer.
kite;
— ծովային, kite-fish, milvago.
Յօդեգնացից զցինն։ Հաւփալք ի ցնոց առմիմեանս. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)
to debauch, to lead into wrong courses, to corrupt, to vitiate, to pervert.
Տալ ցոփանալ. ցոփ կացուցանել. ցոփագնաց առնել. թուլացուցանել.
profligacy, disorder, libertinism, licentiousness, debauchery, lewdness, scandalous behaviour.
ἁσυνθεσία praevaricatio եւ այլն. Ցոփ գոլն ի գնացս կամ ի բանս. թուլամորթութիւն. յողդողդութիւն. անառակութիւն. թեթեւութիւն.
stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.
Խոստանայ՝ զհրոյ գնացս վառեալ յեղէգն՝ ցօղուամբ սանձել։ Զհրոյ գնացս ի ցողուան դժուար է արգելուլ. (Նեղոս.։)
flight;
— ի —, running away.
իբր մ. ՓԱԽ Ի ՓԱԽ. Ի բաց փախչելով. տարագնաց փախստեամբ.
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
Ինքեանք գնացին փախստական ի հայս։ Ամենայն իսկ գունդքն դիւաց ի պահոց եւ յաղօթից փախստական գնան. (Ես. ՟Լ՟Է. 38։ Եզնիկ.։)
cf. Փախստական.
ՓԱխստեայ եղեալ գնացին։ Որք փախստեայ թաքուցեալ էին ի կիրճս. (ՃՃ.։)