torches, flam-beaux;
a sort of meteor like a torch.
Բառ յն. լամբատես. λαμπάδες lampades. այսինքն զամպարք, ջահք. նմանութեամբ Ջահանման լոյս երեւեալ յօդս.
flowing copiously.
Լայն կայլակօք. Առատահոս. յորդահոսան.
wide street;
of wide streets.
Արկին հիմն քաղաքի, արձակահիմն, լայնափողոց. (Վրդն. պտմ.։)
having wide nails (human), hoofs (horses).
Մարդ է ուղեւորագնաց լայնեղունգն, (կամ լայնեղունկն). (Սահմ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ. Դամասկ.։)
high breasted;
up to the breast.
Ի մէջ տանն որում ի յատակէն յերիս եւ ի չորս կանգունս ի վերկոյս գեղեցիկ շինեալ լանջաբերձ. յն, ըստ օրինակի լանջաց, կամ զրահի, կամ մարտկոցի. (Փիլ. տեսական.։)
that ornaments the neck.
Լանջագեղօք զարդարեաց զիս. (Մաշտ. ջահկ.։)
the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).
Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)
float or raft of timber;
ship.
Նիստ ի վերայ լաստափայտի հաւատոյն. (Սանահն.։)
to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.
Ի ջղաց զսա ստեղծիչն ստեղծ պաստառակօք, հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
string, packthread, twine;
line, rope;
galloon, ribbon;
snare, gin, noose;
bird-cage;
opisthotones, contraction of the tendons of the neck;
cf. Լորցք;
back-bone, or spinal marrow: 30 anciently 60 stadia or furlongs among the Egyptians;
chord, string;
լար անյարդար, a false chord;
chord.
Կտրեցի լար խաբեութեան ի մահ որսողին։ Զլարն չէ լարիւս թակարդի. (Նար. Ղ. եւ Նար. երգ.։)
Պահէ զքեզ եւ զընկերս քո ի լարից իմոց. (Վրք. հց. ԺԲ։)
rope-dancing.
Ընդունայնարհեստութիւն է լարախաղացութիւն, ձողախաղացութիւն, որ ոչ օգտեցուցանէ զկենցաղս. (Սահմ. ՟Ծ՟Բ։)
good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !
ԼԱՒ. Օգտակար. շահեկան. կամ օգուտ.
gentle-eyed.
Քաղցրահայեաց. որ քաղցրակնարկէ.
to grow better, to be ameliorated, to improve.
Զի յայտ արասցէ՝ թէ ոչ լաւանյ ի վերայ նորա ագահութիւն մահու։ Խայտառակեաց զդժոխս, զի ոչ յաւիտենիցլաւանայ ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)
knowing, clever, wise.
Եւ զայն ոչ ոք ի լաւիմացաց երբէքյանձն առնուցու. (Եւս. քր. ՟Ա. յորմէ եւ Սանահն.։)
goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.
Աստուած բարերար է, եւ լաւութեանց արարիչ։ Վախճան լաւութեան զցանկութիւն սահմանեցին։ Ինքն է պատճառ նորա ի լաւութեանցն դառնալոյ. (Եզնիկ.։)
cf. Լեգէոն.
Լեգէոն պահպանակ թիկնոցաց. (Յհ. կթ.։)
skilled in many languages.
Զամենայն մեզ իբրեւ մատենիւ ոմամբ լեզուզգեց ի ձեռն երանգոցն ճարտարասանեաց զվկային նահատակութիւնքն. (Նիւս. թէոդոր.։)
to lick;
to lap.
ԼԵԶՈՒՄ λείχω, ἁπολείχω lingo, lambo. իտ. lecco. որ եւ ԼԻԶՈՒԼ, ԼԻԶԱՆԵԼ, ԼԻԶԵԼ. Լեզուաւ շփել եւ մաքրել, կամ յինքն ձգէլ. լըզել, լակել. եալամագ. ար. լահս, կամ լէւս էթմէք.
mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.
Որ ունի զձեւ եւ զնմանութիւն լերին. լեառնահանգէտ. լեռնանման. լեռնաբերձ.
cf. Լեռնաձեւ.
to frighten, to dread, to terrify, to scare.
cf. Թեւաբուսիմ.
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
plucked, without feathers, clipped;
— առնեմ, to pluck, to clip, to crop.
Զմահացան թռչունս թեւաթափ առնեմք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
cf. Թեւասքօղեմ.
Թեւածածուկ ահիւ կային քերոբէքն. (Վրդն. ծն.։)
small wing, pinion;
clavicu, lacollar-bone;
skirt, lappet, fringe.
Զապարմանցն թեւակս խառնեալ՝ քան զզօրականացն բանակի, ուր սրահակք ձգիցին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 26։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
Ցորքան զպատուիրանապահութեամբն թեւակոխէր, ի բաց յինքենէ հալածէր զմահն եւ զապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
effort, eagerness, alacrity, earnestness, assiduity;
inclination;
application;
occupation, study.
Առաջին հրահանգացն թեւակոխութեամբք. (Սարկ. քհ.։)
cf. Թեւակոխութիւն.
Առաջին հրահանգացն թեւակոխութեամբք. (Սարկ. քհ.։)
to fly.
πτερόομαι, ἁναπτερόομαι plumesco, volo, excitor, efferor Թեւաւոր կամ թեւազգեաց լինել. թռչիլ. եւ Լողիլ. վերաթեւել. բարձրանալ. եւ Փքանալ. վստահիլ. թեւաւորւիլ.
that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.
Յորմէ ահիւ պակուցեալ թեւապարփակ ծածկութիւ դիմացն. (Սկեւռ. աղ.։)
to shelter with the wings, to cover.
Թեւասքօղեալ զդէմս եւ զոտս իւրեանց։ Ապտակ ածէին լուսափայլ դիմին, այնմ որ սերովբէքն ի յահէն թեւասքօղէին. (Գանձ.։)
to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.
Թեւարկեալ պահպանական ամենայաղթ զօրութեամբ. (Զքր. կթ.։)
manner of working or managing a rudder or oar, act of steering or rowing.
Դարձցին ... ղեկացն թեւարկմունք յանքոյթ նաւահանգիստն. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
winged, that has wings.
Ի խաչ թեւաւոր ըզձեռսդ ահաւոր բեւեռեալ ի խոր. (Գանձ.։)
to edge, to sharpen, to point, to grind;
to forge, to fashion, to fabbricate;
to twist, to warp;
to bend, to incline;
to exercise, to instruct, to inform;
— զլեզու, to become biting or sarcastic.
χαλκεύω fabrico, tundo, cudo θήγω acuo եւ παιδεύω erudio եւ այլն. (լծ. Ծեքել. Թակել. Հակել) Ծեծելով եւ ծռելով կոկել. կռանել. հարթել. զանհարթն ուղղել. զբութն սրել. եւ նմանութեամբ՝ Հրահանգել. կրթել. դաստիարակել.
Ոչ ամենահատ պողովատիկք թեքի առ ի վանումն թշնամեաց. (Պիտ.։)
fig-tree;
—ք, orchard of fig-trees.
Իբր ի սաստիկ իմն ի մրրկէ վաղահասուկ թզենեաց. (Խոր. ՟Գ. 40։)
pigmy, dwarf, shrimp.
πυγμαίος, νάνος pymaeus, nanus, pumilio, pusillus homo Կարճահասակ յոյժ՝ իբր թզաչափ երեւեալ, գաճաճ.
if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.
Գիտաց, թէ ցածուցեալ են։ Ասիցեն, թէ կին նորա է։ Պատմեցաւ, թէ ահա ծնաւ։ Չպատմել նմա, թէ գնայցէ.եւ այլն։
even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.
Եւ զայլ ամէն թշնամիսն ետուն ի ձեռս նորա, եւ հրամայեցին թէպէտ պահել, թէպէտ սպանանել. (Մաղաք. աբեղ.։) (զոր մարթ է գրել եւ տրոհաբար, թէ պէ՛տ։)
back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.
Ջեռան թիկունք նոցա։ Վահան պղնձի ի վերայ թիկանց նորա։ Ձեռն քո ի վերայ թիկանց թշնամեաց քոց։ Զթիկունս ետու ի հարուածս։ Լի էին աչօք թիկունք նոցա։ Յետս ընդդէմ ոչ դառնային ի թիկունս իւրեանց.եւ այլն։
Մի՛ յահագին սրոյ առն մահկանացուի զթիկունս դարձուսցուք. (Եղիշ. ՟Ե։)
Դարձաւ մահ յորջ իւր, եւ թիկունս ետ նահատակին. (Եփր. համաբ.։)
Հատանէ սահմանն ի թիկանց Ակկարոնի. (Յես. ՟Ժ՟Ե. 11։)
Յաջմէ եւ յահեկէ, ի դիմաց եւ ի թիկանց. (Լմբ. սղ.։)
theriac.
Որպէս սքանչանի թիւրակէս՝ ի խածանօղ մահացու սողնոց առ կենացս նիւթ պատրաստեալ. (Նար. մծբ.։)
double tongued, deceiving.
Քան զթիւրաշուրթն անզգամն, որ ի ցոյցս բանի վստահանայ հանդերձ անուսումնութեամբ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.
Թիւրեալն ոչ կարասցէ զարդարիլ։ Ընդ թիւրելոյն թիւրեսիցս։ Որպէս զորմոյ թիւրելոյ։ Զճանապարհս նորա պահեցից, եւ ոչ եւս թիւրեցայց. (Ժող. ՟Ա. 15։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 27։ Սղ. ՟Կ՟Ա. 4։ Յոբ. ՟Ի՟Գ. 13։)
sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.
Զթիւրութեանն արտահալած առնելով զաւանդիչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Թմբրեմ.
Թմբրեցուցանել զքունն որ առ ի մահ. իմա՛, ի քուն կամ քնով։
Թմբրեցոյց զպահապանսն, եւ զդահիճսն ցնորեցոյց. (Հ=Յ. նոյ. ՟Լ.։)
to fall asleep, to doze, to be lethargic, drowsy;
to be astonished, thunder-struck, to get deranged;
— ի գինւոյ, to get intoxicated, to be plunged in drunkenness;
թմբրեալ սիրտ, a sluggish understanding.
ԹՄԲՐԻՄ καρόομαι, ἑξίσταμαι gravedine soporis opprimor, obstupefio որ եւ ԹՄՐԻԼ, ԶՄԲՐԻԼ. Ընդարմանալ. անզգայանալ, որպէս ի քնոյ, յարբեցութենէ, յահէ, եւ այլն. տե՛ս (Երեմ. ՟Ժ՟Ա. 39։ Ես. ՟Ի՟Թ. 9։ Յուդթ. ՟Ժ՟Գ. 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 8։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)
numbness, stupefaction;
sleepiness, drowsiness, doziness;
թօթափել զ—, to awake up from one's stupor;
անկանել ի խոր —, to fall in a profound lethargy.
Թմբրութիւն գինւոյն, կամ մահու բաժակի, կամ մտաց, կամ խաբից խաւարին գործոց. եւ այլն. (Նար.։)