cf. Տողք.
Մինչեւ ցաւոք կլանիցեմ զտողուկս (կամ զտողուս, կամ զտողունս) իմ. (Յոբ. ՟Է. 19։)
small or young dragon;
— թռուցիկ, cf. Փռռան.
δρακόντιον dracunculus. որ եւ ՎԻՇԱՊԻԿ. Վիշապ փոքր. ձագ վիշապի.
dragonet.
Կիթն, յորմէ ելանէր փոքրիկ վիշապիկ (կամ վիշապակ) մի. (Պտմ. աղեքս.։)
inconvenience, discomfort, displeasure, vexation, pain, trouble, grief, affliction, sorrow, suffering, torment, tribulation;
—ք ամպրոպաց, tempest, foul weather;
— դառնութեան, bitter grief, desolation;
դժնդակ —ք, great hardships, misfortunes;
ի վշտէն, առ վշտի, առ վշտի վտանգին, through affliction, tribulation or grief;
—ս հասուցանել, to grieve, to pain, to concern, to distress, to cause sorrow, to afflict, to vex;
ի —ս մտանել, to grieve at, to be pained at, to take to heart, to sorrow for, to be afflicted;
— է ինձ, I am greatly concerned at, it is with pain that I;
բազում —ք ի վշտաց հասանէին ազգին, many disasters successively fell on the nation;
ամենայն փափկութիւն հայոց եհաս ի —ս վտանգի, all the pleasures of the Armenians were changed for extreme dangers;
ի վշտի մաշեն զանձինս, they consume themselves with mourning;
չիք ինչ հեշտի առանց վշտի, no joy without alloy.
Ո՞վ ոք գոնէ սակաւ ինչ մասն զայսպիսի վիշտս վշտացաւ. (Ոսկ. եբր.։)
wounded, ulcerated.
Ցուցանի ի վիրաւորէն, որ վիրաւորեցաւ յաւազակաց։ Ոչ օտարոտի ոք էր վիրաւորին քրիստոս. այլ մերձաւոր եւ դարմանիչ նորա. (Եզնիկ.։)
to wound, to ulcerate.
Հարին եւ վիրաւորեցին զիս։ Վիրաւորեցաւ վասն մեղաց մերոց։ Մեղար, եւ վիրաւորեցար։ Եւ զնա վիրաւորեցին։ Վիրաւորէր երրորդ մասն արեգական։ Զի՞նչ են վէրքդ այդոքիկ ... զորս (այսինքն որովք) վիրաւորեցայ ի տան սիրելւոյ իմոյ.եւ այլն։
fond of martyrs.
Բարիոք ձեզ եկաք ի լռութենէ ի բանն, եւ ի վկայասիրէն ի վկայսն։ Այնքան էր վկայասէր, մինչ զի տուգանս վարկանել զանցանելն աւուր տօնին։ Մաքուր կրօնիցդ պաշտօնեայքդ եւ վկայասէրքդ. (Ածաբ. ի կիպր.։ Լծ. ածաբ.։ Նիւս. թէոդոր.։)
to witness, to bear witness, to give evidence, to testify, to depose, to attest, to vouch, to certify;
to acknowledge, to own;
to approve;
to be martyrized, to suffer martyrdom;
սուտ —, to give false evidence, to bear false witness, to perjure;
վկայ անիրաւ վկայեաց զանիրաւութիւն, he has perjured himself, he has borne false witness;
վկայեմ օրինացն թէ բարւոք են, as the law is good I approve it;
պետրոս եւ պօղոս վկայեցին յամս ներոնի, Peter and Paul were tortured in Nero's reign;
վկայեն միտք իմ, I am convinced, I am conscientiously persuaded.
to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.
clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.
Նայիցի ոք ընդ վճիտ ճառագայթս արեգական. (Ի գիրս խոսր.։)
decisive, peremptory, definitive;
criminal, guilty.
Եթէ զանմեղն ոք, որոյ ոչինչ ի վճռականացն գործեալ իցէ, սպանիցէ, չարութիւն գործէ. (Եզնիկ.։)
to hurt, to iujure, to prejudice, to damage, to bring loss or harm, to offend, to wrong, to shock, to wound;
— միմեանց, to injure one another.
Ոչինչ վնասեաց նմա։ Վնասեցէ ինչ ընկերի իւրում։ Զվնասն՝ զոր վնասեաց (ումեք)։ Անմտաց անցեալ առ նոքօք՝ վնասեցան։ Վնասեցան առ ի չճանաչելոյ զբարիս։ Եւ զի ոչ վնասէին յառաջագոյն զրկեալքն՝ գոհանային։ Իբրեւ գաւով ինչ ի նմանէ կամ ի հրէից անտի զայրն վնասեալ։ Մի՛ վնասէ՛ք երկրի, մի՛ ծովու, մի՛ ծառոց.եւ այլն։
Որքան սաստկագոյն եւ հաւաստի տեսանել ոք կամիցի (զարեգակն), այնքան զզգայութիւնսն վնասէ. (Առ որս. ՟Բ։)
sympathizing, sensible to another's woe, compassionate, condoling with;
— լինել ումեք, to grieve or condole with, to sympathize in suffering, to partake one's grief, to share in one's affliction, to take pity on, to pity, to commiserate, to compassionate.
Վշտակի՛ց լեր (իբր վշտակի՛ր լեր, ճգնեա՛) իբր զբարւոք զինուոր քրիստոսի յիսուսի. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 3։)
afflicting oneself or toiling needlessly;
suffering willingly.
Երանի՛ տացուք վշտահանացն, զի սոքա յերկինս փութան. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)
suffering, patient;
severe.
Այսոքիկ վշտաբեր պատմութիւնս քո։ Արդ վշտաբեր տարւոյն յաշունն հասանելոյ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Ա։)
to suffer, to endure, to bear;
to be sad, afflicted, to sorrow, to mourn, to be deeply grieved, to have one's heart full of affliction, to fret for;
to be offended, vexed, irritated.
Եւ եղեւ ի վշտանալն նորա ի ծննդեանն։ Վշտանայցէ ոք ի ձէնջ, յաղօթս կայցէ։ Ի սասակագոյն վշտանալոյն մերոյ. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 17. Յկ. ՟Ե. 13։ Գծ. ՟Ի՟Է. 18։)
Վշտացաւ, որչափ ինչ պարտ է վշտանալ առնն։ Վշտասցուք ասա մտօք, զի մի՛ վշտանայցեմք անդ տանջանօք։ Որով նա ուրախացաւ, նոքա վշտացան. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. յհ. Ոսկ. եբր.։)
flax;
tow, hards of flax, flaxen tow, stuffing;
oakum.
Լուսանային զվուշսն։ Եղբա՛յր աղեքսանդրէ, բարւոք լուա՛ զցօղունդ, զի վուշ է։ (Վրք.հց. ՟Ժ՟Ա։)
Ի փոքր վշոյ վառի հուր. յն. σπινθήρ scintilla. որ է կայծ.
confiding, trusty, unsuspicious;
— լինել, to be sure, reassured;
to trust;
— առնել, to strengthen, to reassure, to remove one's fears, to give one's word for;
— եմ զի, I am sure, I am convinced that, I do not doubt that;
— լերուք յիս, rely, reckon on me;
ոչ էր — յերեւելիսս, he had not placed his hopes in wordily things.
Վստահ է ի նա սիրտ առն իւրոյ։ Յայդ ինչ մի՛ վստահ լինիցիս։ Վստահ էին, զի արարեալ էին ընդ սեղանովն մուտ անյայտ։ Վստահ ես յանձն քո։ Եթէ ոք վստահ յանձն իցէ։ Վստահ եմ յայդ։ Վստահ եմ կապանօքս իմովք։ Վստահ եմք ի ձեզ տերամբ.եւ այլն։
Եւ նոքա վստահ ի դաշինսի՝ խաշամբք եւ տամբ՝ կահիւ եւ կաղմածով խաղային՞ (Եւս.քր. ՟Ա։)
cf. Վստահանամ.
Մի՛ ոք վստահեսցի ի մեղաց. (Ոսկիփոր.։)
to be a companion in danger, to encounter risks or dangers together.
Վտանկակի՛ց լեր իբրեւ զբարւոք զինուոր յիսուսի քրիստոսի. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
cf. Վտանգեցուցանեմ.
Իբրեւ վտանգեցաւ, խնդրեաց զերեսս տեառն։ Վտանգեցաւ յաղեղանցն։ Հա՛ն զիս ի պատերազմէս, վասն զի վտանգեցայ։ Յետոյ վտանկեսցի (կամ մորմոքեսցի) յանձն իւր։ Հեռացեալք եւ մօտեալք՝ զնոյնօրինակ վտանկէին.եւ այլն։
chasing, driving out, expulsive;
— լինել, to be driven out, banished, exiled.
Զյոքնաբեղուն կերակուրսն վտարական զօրութեամբն յիւրաքանչիւր անդամս առաքել։ Քարշողական զօրութեամբն խնդրէ, սոնյպէս եւ վտարական զօրութիւնն առաքէ. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
to dislodge, to remove, to expel, to drive away, to send off, to banish, to exile;
to usurp, to seize, to assume wrongfully.
Զոր թէ վասն արդարոցն ոք զմտաւ ածիցէ, ոչ վտարի ի ճշմարտութենէ. այսինքն չօտարանայ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Կ՟Գ։)
Անտիոքոս եպիփանէս պտղոմեան թագաւորութեանն ակն եդեալ վտարէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
cf. Վտտիմ.
Ոչ վտտիցեն նոքա զձեզ. (անդ։)
to make lean or thin, to emaciate, to weaken.
Ոչ վտտիցեն նոքա զձեզ. (անդ։)
tent, pavilion;
— ժամու, Tabernacle;
— հարկանել, կանգնել, to pitch a tent, to dress a pavilion;
ի —ս բնակել, to dwell in tents;
բառնալ զ—ն, to strike a tent.
Ի վրանս խաշնարածաց։ Ի վրանս հովուաց։ Բնակեալ են ի վրանս։ Զվրանն մողոքայ.եւ այլն։
dwelling in the same or a neighbouring tent.
Ե՛րթ զբարւոք ճանապարհդ ընդ հասակակիցսդ քո եւ ընդ վրանակիցս. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
cf. Վրէժխնդիր;
defensive weapon;
means of defence;
—ք կնճի, razors;
—ք փղի, tusks of an elephant.
κολαστής castigator, ultor ἁμυντήριος idoneus vindictae. Վրէժխնդիր ոք, եւ գործի նորին. պատժողական ինչ. եւ Զէն հարկանելոյ եւ պաշտպանելոյ.
Որ ոք սրտմտէր առ դաւիթ, ինքն լինէր վրիժակ նմա աստուած. (Համամ առակ.։)
to make use of defensive weapons;
— զոք, to slay with a weapon.
to cause to fail or miss, to turn aside, to mislead, to deceive, to delude, to pervert;
to deprive of, to take away;
cf. Մազ.
Ոչ վրիպեցոյց զարդարութիւն իւր եւ զճշմարտութիւն ի տեառնէ իմմէ։ Վրիպեցոյց զքեզ տէր ի փառաց։ Նոքա էին որդւոցն իսրայէլի ըստ բանիցն բաղաամու առ ի վրիպեցուցանելոյ. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 27։ Թուոց. ՟Ի՟Ե. 11։ ՟Լ՟Ա. 16։)
deceiver, knave, cozener, hoaker.
Վրիպեցուցիչքն զպատճառքն չասէին, վասն որոյ նաեւ սոքա զիջանէին։ Վրիպեցուցիչքն բամբասէին, թէ ինքն միըայն է՝ որ քարոզէ զայն. (Ոսկ. գաղ.։)
cf. Տագնապեցուցանեմ.
Շտապեալ տագնապէ զմեղաւորս ի սիոն։ Մարմնոյ ցաւք նեղեն եւ տագնապեն զմարմին։ Բնութիւնք անմարմնոց ահիւ մեծաւ տագնապեն, յորժամ ձեւացեալ նոքա երեւին ումեք։ Իիւծեալ մեռօրէն տագնապէին զպահապանսն. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։ Իգն.։ Շ. ոտ. Շ. հրեշտ.։)
to be grieved, distressed, disturbed, embarrassed, to be torn with anguish, to be in great pain;
to have an urgent and pressing necessity, to be in despair;
to be hurried, in haste;
տագնապէր ջերմամբ մեծաւ, he had been seized with a violent fever.
Ո՛րպէս վտանգեալ տագնապիմ յամենայն ժամու յաղագս սուտ անուանս (ուրացութեան)։ Զի մի՛ եւ նոքա գայցեն յայս տեղի տանջանաց, յորում ինքն վտանգեալ տագնապէր. (Փարպ.։ Իգն.։)
working hard, very laborious;
troublesome, tiresome.
Ո՞ ոք տաժանագործ նիւթող կամ ոստայնանկ (իբրեւ զսարդ). (Փիլ. լիւս.։)
cf. Տաժանք.
Այսոքիկ են ամբարեալքն քո անօրէնուեւեանն տաժանեաց թշուառաքիրտն թոշակք. (Նար. խչ.։)
cf. Տաժանք.
Այսոքիկ են ամբարեալքն քո անօրէնուեւեանն տաժանեաց թշուառաքիրտն թոշակք. (Նար. խչ.։)
cf. Տաժանք.
Այսոքիկ են ամբարեալքն քո անօրէնուեւեանն տաժանեաց թշուառաքիրտն թոշակք. (Նար. խչ.։)
cf. Տաժանք;
great fatigue, much labour, trouble, toil, weariness, pain, hard work, drudgery.
Այսոքիկ են ամբարեալքն քո անօրէնուեւեանն տաժանեաց թշուառաքիրտն թոշակք. (Նար. խչ.։)
throne, seat, bench.
Եդեալ եղեւ տախտս փղոսկրեայս, եւ արկին ի նմա անկողինս։ Մորթիկ մի փոքրիկ ի ներքոյ նորա ի տախտի։ Էր իմ եւ տախտ ոսկեղէն, եւ ի վերայ նորա անկողինս բազումս ոսկեհուռս։ Նստաւ մերձ նմա ի տախտի նորա. (Վրք. հց. ՟Ե. ՟Ժ՟Ա։)
by little and little, by slow degrees, insensibly;
yet, still;
— little by little, slowly, by degrees.
Յորժամ տակաւ ոտքն նորա կակղանայցեն. Զիջանէր տակաւ, երթայր ջուրն եւ թուլանայր յերկրէ։ Ողջակէզքն տակաւ վառեալ բորբոքեալ մաշէին. եւ այլն։
versification;
verses.
Զհագներգութիւն եւ զվանգ տաղաչափութեան շարադասեալ։ Պիտանիք այսոքիկ են ի տաղաչափութեանն, այլեւ օգտակարք ի պատմութիւնսն։ Եւ է լծորդութիւնս պիտանի ի տաղաչափութիւն յարմարութեան բանի. (Երզն. քեր.։)
song-writer, ballad maker.
Սոքա (ազգատոհմք հոմերոսի) էին տաղասացք, եւ երգեցիկք, եւ քերթողք. (Մագ. քեր.։)
hut, a poor cottage.
σκηνίδιον tentoriolum, mapale, tugurium. Տաղաւար փոքրիկ եւ աղքատին. խուզ. խոլիկ.
cf. Տաղտկանամ.
Այսոքիկ (զարդք) յաւուրս հարսնութեան վայելեն, բայց յետոյ տաղտկանան. ((յն. թարշամին) Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.
Այսոքիկ (զարդք) յաւուրս հարսնութեան վայելեն, բայց յետոյ տաղտկանան. (յն. թարշամին) (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
temple, fane, church;
palace, court, hotel;
banqueting-hall;
banquet, feast;
— խորհրդոյ, council-hall, House of Parliament.
Թէ ոք է տաճար հոգւոյն, նա է տաճար հօր եւ որդւոյ. քանզի ուր հոգին աստուծոյ բնակէ, անդ աստուած բնակէ. (Աթ. ՟Ա։)
house-steward;
chief-captain;
high-priest;
governor or ruler of the feast, high seneschal;
cf. Հացերէց.
Աբիմելէք, եւ ոքոզաթ տաճարապետ նորա. (Ծն. ՟Ի՟Ա. 22։ ՟Ի՟Զ. 26։)
to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.
Սոքա չեն ի վարձու տալոյ զիշխանութիւն հոգւոյն սրբոյ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն տալոց. (ռմկ. տալու պէս չեն)։)
to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.
Ոչ կարէին նոքա տանել զմեծ գիտութիւնս զայս։ Զանմարմնոցն զմաքրութիւնսն մարմնական կրիւք տարեալք ի յանձինս իւրեանց։ Զոր ոչ բնութիւնք արարածոց զաստուած տանիւր։ Որ տարար յորովայնի զանտանելին ամենեցուն. (Իգն.։ Շար.։)
Բարւոք ինչ մտօք տանիցի ոք վշտաց յանիրաւի. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 19։)
small pear or pear-tree.
Տանձ մանր, կամ տանձի փոքր.
Կարող էաք ասել զտանձիկն իգական, եւ զդեղձուկն չէզոք. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)