texture, tissue;
tress;
braid;
intertwining, interweaving, wreathing;
knit;
դեղձան —ք, golden tresses;
— ձեան, avalanche, snow-slip.
πλοκή, ἑμπλόκιον, πλέγμα plexus, nexus, torques. Արմատ Հիւսելոյ. Հիւսուսած, հիւսակ. ոլորք. ծալք. յօրինուած հերաց, խոպոպիք. զարդ պսակի, եւ այլոց իրաց, եւ բանից. հուսուածք.
Հիւսք գլխոյ քո իբրեւ զծիրանի։ Զհիւսս եւ զծամակալս։ Հիւսիւք, եւ ոսկեհուռ ծամակալօք։ Մի՛ ի հիւսս ոսկեմանս. (Երգ. ՟Է. 5։ Ես. ՟Գ. 19։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 9։)
Նոյեմաս ուսոյց զարդ եւ հիւսս դստերաց. (Եփր. ծն.։)
Յողաբ արար զերգս եւ զքնարս, եւ նոյեմի քոյր սորա զհիւսս եւ զսնգոյրս. (Մխ. այրիվ.։)
Կտրեալ զհիւսսն դեղձան. (ա՛յլ ձ. զդեղձան հերսն. Խոր. ՟Բ. 63։)
Ներբողեան հիւսիւ. (Ճ. ՟Ա.։)
Հիւսեսցին թելք հոգւոյ ընդ հիւսից պսակելոցն. (Շար.։)
Հիւսեցաւ քառասնոսկեայ ձոյլ շղթային, եւ երեւեցաւ բոլորութիւն հիւսոյն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
ՀԻՒՍ 2. որ եւ ՀՈՍԻ, սոյ. եւ ՈՒՍԻՆ. զոր տեսցես. Հիւսուած ձեանց դիզացելոց ի լերինս, եւ հոսելոց յանկարծ ի վայր։ Այս բառ գտանի ի յիշատակարանս գրոցն ասողկայ, եւ յայլս գրեալ Ուսին. որպէս ասի եւ ռմկ։
Կայ եւ ի Շ. վիպ. ուր ասի.
Ի ձեան հիւսոյ (կամ հոսոյ կամ ի ձեան հոսայ, կամ հիւսսոյ) վախճան առեալ.
եւ այս երեւի առեալ ի (Խոր. ՟Բ. 59.) ուր ըստ հին տպ. եւ ընտիր ձձ. ասի,
Մեռաւ ի ճանապարհի՝ ձեան հիւսոյ կալեալ. ուր այլք գրեն հիւսիսոյ։
• , ի հլ. (յետնաբար նաև հիւսոյ) «գըլ-խի մազի հիւսուածք, հիւսկէն զարդ» ՍԳը. Եփր. ծն. Խոր. որից հիւսել Ոսկ. ես. և յհ. ա. 40. Մծբ. հիւսուլ Յուդթ. ժ. 3. Եզեկ. իդ. 17. հիւսեալ Ել. լթ. 19. հիւսանիլ Թէող. մայր. հիւսածոյ Ոսկ. ա. տիմ. ը. հիւսակ Ոսկ. մ. բ. 24. հիւսեակ «մազի հիւսք» Անկ. գիրք հին կտկ. Ա. էջ 166. հիւսկէն Ել. իր. և լթ. Կիւրղ. թգ. հիւսումն Խոր. հիւսուածոյ Նխ. ել. բազմահիւս Պրպմ. բանահիւս Նար ծաղկահիւս Թէոփ. խ. մկ. զուգահիւսեալ Մաքս. եկեղ. եդեմահիւս Թէոփ. խ. մկ. եռա-հիւս Եղիշ. դտ. ևն։-Հիւս ձևի տեղ ունինք հեւս Եփր. ա. տիմ. 239. բայր աւանդուած է նաև հեսուլ Վրք. հց. բ. 478. հուսկուլ, հե-նել, հուսել, հուսուլ, հիսուլ (Պիսիդ. վեցօր. տող 187), յուսանել Եփր. դտ. 343, յօսել Վրք. հց. բ. 464, յօսուլ, յօսնուլ, յուսել Վրք. հց. բ. 98, ՀԱ 1912, 549 ձևերով։
• Brosset JAs. 1834, 369 ևն վրաց. քսովա ձևի հետ։ ՆՀԲ լծ. հիւսէյին իշլէ-մէք! Մորթման ZDMG 31, 432 և 573 մեր բառին է կցում հյ. հիւսն, գերմ. Haus «տուն», բևեռ. huçi «տուն», hվ-çini «հիւսն, հիւսել»։ Justi, Zendsp. 190 ա զնդ. pis «զարդարել», սանս. piç, pinçáti, պրս. abistan, փռիւգ. πεσοινοῦς։ Տէրվ. Նախալ. 105 հիւսել, հիւսկէն, հեսկ դնում է հնխ. viç=visk արմատից, որի պարզական vi ձևից գալիս են սանս. vā, հսլ. viti, լտ. vfere, հյ. հենուլ ևն։ Müller WZKML 8, 282 pis արմատի (pis «գրել», pis «զարդա-րել») *pipis կրկնականից։ Հիւնք. հիւս «ձեան հիւս» բառից։ Scheftelowitz BВ 28, 282 սանս. pā̄ça «չուան, կապանք» և գերմ. fangen «բռնել» բառերի հետ հնխ. pek' արմատից (նոյնը նաև Boi-sacq 778)։ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 142 յն. ύφαινω «հիւսել» բառին ցեղակից։
• ԳՒՌ.-Աս. հիւսէ՝լ, Սչ. հուսել, Ախց. Կր. Պլ. Ռ. Սեբ. հուսէլ, Տփ. հո՛ւսիլ, Հմշ. հու-սուշ, Հճ. հիսսել, Սվեդ. հիսսիլ, Զթ. Խրբ. հիսիլ, Երև. ուսէլ, Ալշ. Մշ. հուսկել, Սլմ. ուսկել, Դվ. ուսկէլ, Տիգ. ուսքէլ, Ննխ. ֆսէլ. իսկ Ղրբ. լիւսիլ «շեպը կամ աւելուկը մազի նման հիւսել», որից էլ գյ. լիւս «շեպի հիւսք, հիւսուած շեպ կամ աւելուկ»։ Նոր բառեր են հիւստակ, հիւստկել։-Վերջին լիւսել ձևը երևի յառաջացած է հյ. հիւսել և մի կորած *լեսել հոմանիշ ձևերի խաչաձևումից. հմմտ. յն. πλεϰω «հիւսել», πλόϰος «մազի հիւսք», սանս. praçna-«հիւսած բան, կո-ռով», լտ. plicō «ծալել», հսլ. pleta, plesti «հիւսել» և t աճականով՝ լտ. plecto, հբգ. flehtan, հհիւս. flétta «հիւսել» (Boisaq 793, Walde 591), որոնց արմատն է հնխ. plek'-որ և պիտի տար հյ. *լեսել։
• , ո հլ. «լեռներից ցած գլորուող ձիւ-նադէզ» Խոր. գրուած է նաև հոսի Շնորհ. վիպ. Տաթև. ամ. 285. հոս Շնորհ. վիպ. հո-սին Առաք. պտմ. 200. ուսի, ուսին Յիշատ. 1445 թ. (Դիւան ժ, էջ 6)։
• ՆՀԲ հիւսել և հոսել ձևերից և կամ հիւսիս բառից։ Հիւնք. հիւսիս բառից։
• Պատահաեան նմանութիւն ունի չին. hsúe3 «ձիւն»։
• ԳՒՌ.-Խտջ. հուսի, Բլ. Մշ. հուսին, Վն. ուսի, Ոզմ. օւսէ1, Մկ. ուսը՛։