sly, circurnspect, considerate, guarded, wary;
sure, safe, secure;
զգուշ լինել կալ, cf. Զգուշանամ;
ի զգուշի առնել, cf. Զգուշացուցանեմ;
— վայր, place of safety.
ὀρατικός perspicax, cautus, circumspectus Որ ուշ ունի զգաստութեամբ. ուշադիր. արթուն. անձնապահ. եւ Երկիւղած. զգուշաւոր, աչքաբաց.
Զայր շոյտ եւ զգոյշ ի գործ իւր՝ թագաւորաց առաջի պարտ է կացուցանել. յն. ականի կամ դիտօղ. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 29։)
Որ երկնչին, զգոյշ եւ պատրաստ հանապազ կան. եւ զգուշանալովն՝ ոչ ըմբռնին յարատոյ մեղաց. (Խոսր.։)
Ծանր է լեզուին յանցանք, եւ դիւրին. սորին զգոյշքն անխռով մնան. (Լմբ. առակ.։)
Զգոյշք միայն խորշելոյն յԱստուծոյ, եւ ոչ մերձելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Մերթ Անքոյթ, ապահով, կամ զգուշալի.
Երկիւղիւ զիս միայն խրատել կամեցեալ՝ եդիր զիս ի զգոյշ վայրի. (Փիլ. յովն.։)
Ի ԶԳՈՒՇԻ ԱՌՆԵԼ. Դնել ի զգուշութեան. պահել. անքոյթ առնել. յապահովել. ամրացուցանել. ἁσφαλίζω tutum reddo, munio
Ի զգուշի՛ արա դու զմեզ, զի մի՛ ընդ քո այլ ումեք երկիր պագանիցեմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
ԶԳՈՅՇ ԼԻՆԵԼ. ԶԳՈՅՇ ԿԱԼ. προσέχω (յորմէ պռօսխումէն). caveo, attendo βλέπω, ὀράω video հր. vide, videte. φυλάττω, -σσω observo Զգուշանալ. բացառական խնդրով՝ իբր Անձնապահ լինել. եւ տրականաւ՝ որպէս Ուշ ունել. միտ դնել. քաջ դիտել, հայել, տեսանել. տե՛ս, տեսէք, զգոյշ կեցիր, աղէկ նայէ.
Զգո՛յշ լեր չուտելոյ (կամ ի չուտելոյ) զարիւն։ Զգո՛յշ լեր, գուցէ անցանիցես ընդ այն տեղի։ Զգո՛յշ լերուք ի սուտ մարգարէիցն։ Զգո՛յշ եղերուք ի շանց անտի։ Տեսէ՛ք եւ զգո՛յշ լերուք յամենայն ագահութենէ։ Զգո՛յշ լերուք անձանց ի խմորոյ սադուկեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Զգո՛յշ լեր անձին քում։ Զգո՛յշ լերուք ողորմութեան ձերում։ Զգո՛յշ լերուք սրտիւք ձերովք ամենայն բանիցս այսոցիկ։ Զգո՛յշ կացէք անձանց։ Զգո՛յշ կացէք, մի՛ ոք գիտասցէ, կամ մի՛ ոք զձեզ խաբեսցէ։ Զգո՛յշ լինիջիք պատանեկին Աբեսողոմայ։ Զգո՛յշ լեր սպասաւորութեանդ.եւ այլն։
Զգո՛յշ լեր նորա իմաստութեանն։ Եւ դու զգո՛յշ լեր, թէ զիա՛րդ հանճարեղաբար ...։ Զգո՛յշ լեր եւ աստ, զի՞նչ ասէ աւետարանիչն. (Ոսկ. յհ.։)
Տ. ԶԳՈՒՇԱՒ. ԶԳՈՒՇԵԱՒ
• «ուշադիր, անձնպահ, աչքաբաց, երկիւղած» Առակ. իբ. 29. Խոսր. Լմբ. առկ. և պտրգ. «ապահով անվտանգ» Փիլ. յովն., ո-րից՝ ի զգուշի առնել «ապահովել, պահել. պահպանել» Կոչ. 308, զգոյշ լինել կամ զգոյշ կալ ՍԳր., զգուշագոյն Ղևտ. ժե. 31. Կորիւն, զգուշալի Փիլ. գ. I. Ոսկ. յհ. ա. 15, զգուշա-նալ ՍԳր. Ոսկ. եբր., զգուշաւոր ՍԳր., զգու-շեաւ Փիլ., անզգոյշ Ոսկ. եբր., բազմացօու-շալի Կանոն., հանապազազգոյշ Փարպ. ևն։
• -Կազմուած է զ նախդիրով՝ գոյշ բառից. տե՛ս անդ։-Հիւբշ. IF, 19, 464։
• ՆՀԲ «որ ուշ ունի զգաստութեամբ»։ ՓԲ «անող զզեկ» (իրա-զեկ ևն). ուրեմն ուզում է հանել զգալ բայից. Lag. Ur-gesch. 549 qhuš արմատից։ Müller Kuhns u. Schleichers Btrg. 5, 138, Lag. Btrg. bktr. Lex. 29, 37, Հիւբշ. KZ, 23, 16 զնդ. *uzgaoša«ականջները ցցած՝ տնկած» ձևից։ Müller, ՏWAԱ. 38, 577 պրս. gōš, զնդ. gaoša «ականջ» բառից։ Պատկ. Փորձ, թ. 1880 մարտ ընդունում է *uzgaoša մեկնութիւնը։ Տէրվ. Նախալ. 119, Լեզու, 1887, 91 ի-րար է կցում գոյշ, գոյշ թէ, գուշակել, զգուշանալ բառերը։ Հիւնք. զգալ և ուշ բառերից։ Meillet, Rev. crit. թ. 1896, էջ 423 զ մասնիկ է համարում։ Հիւբ. 150 ռնում է զնդ. *uzgaoša-? Վերի մեկ-նութիւնը տալիս է Հիւբշ. IF, 19, 464 հլ. թրգմ. ՀԱ, 1907, 185ա և ZAPh 2, 265։ Karst, Յուշարձ. 407 սումեր, ša kusa, sagkussa «խոհեմ»։
• ԳՒՌ.-Ոզմ. սկուշ, Ջղ. ըսգ'ուշ, Պլ. ուս-գուշ.