word;
speech, language, tongue;
discourse, sermon;
saying;
diction;
talk, conversation, chat;
word, promise;
report, news;
— ընդ Աստուծոյ, prayer;
— հաւու, cock-crowing;
խօսս արկանել՝ առնել, to speak, to talk;
խօսս առնել՝ դնել, to compose, to write;
ի խօսս գալ՝ մատչել, to begin to speak in one's turn;
to converse, to talk;
ի խօսս առնել, to cause to speak;
ի խօսս լինել՝ — կանաց or լեզուաց լինել, to be the public scorn, to become a bye-word;
կարճել զխօսս ուրուք, to interrupt a person, to break in upon;
—քո յայտ առնեն զգեզ, thy speech bewrayeth thee;
cf. Բան.
Յայս երկրորդ խօսս գրեցի. (Մծբ. ՟Բ։)
to irradiate, to cause to shine;
to cause to germinate, or to sproutforth;
ծագեցից Դաւթի ծագումն արդարութեան, I will cause the Branch of righteousness to grow up unto David;
առաւօտն ծագեաց զլոյս իւր, the sun shone forth, day broke.
Զքո գթութիւնդ եւ զմարդասիրութիւնդ զմեօք ծագեալ. (Խոսր.։ Յովհաննէս սակաւ մի անդր ծագեաց զբանն. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. այսինքն ըստ իմիք յայտնեաց։)
dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.
Ծագումն միածնի որդւոյ քո յերկնից (այսինքն միածինդ ծագեալ)։ Այսօր զհոգին ճշմարտութեան դաւանեցին սուրբ հայրապետքն ծագումն առ ի հօրէ յառաջ բղխեալ անհատաբար, եւ այլն։ Ծագումն լուսոյ աստուածային նշանի։ Ծագմամբ լուսափայլ աստեղն։ ծագումն արեւու լուսոյն ճշմարտի (սուրբ կոյս. իբր ծագօղ, արեւելք). (Շար.։)
pliant, folding, pliable;
wrapped up, enveloped;
—ոյ թղթեան, roll of papers;
—ոյ խորան, աթոռ, portable altar;
camp-stool, folding-chair.
Յայսպիսի մատեանս ծալածոյս գրէին զգիրս. (Նչ. եզեկ.։)
outlay, expenditure;
cost;
expense;
consumption;
waste, damage;
sale;
մանր —ք, trifling expenses;
տարապարտ՝ աւելորդ —ք, useless, superflous, exhorbitant expenses;
առանց ծախուց, gratis;
սակաւ ծախիւք, at a slight cost, cheap;
—իւք իմովք, ազգին, բարեկամին, at my, at the nation, at his friends cost or expense;
ծախս առնել, առնել —ս մեծամեծս, to expend;
to make great expenses, to spend a great deal;
to live in great stile.
Որ թէոք վաճառակից նոցա եղեալ էր, ոչ կարէր այնպէս ճշգրտել զանուն եւ ծախս նոցա. այսինքն զիրսն վաճառելիս. (Նչ. եզեկ.։)
to spend, to expend;
to eat, to use, to consume, to waste, to reduce to nothing, to exhaust;
to absorb;
to devour;
to corrode;
*to sell;
— զժամանակն, to waste, to throw away one's time;
— զինչս, to dissipate one's fortune;
զվաստակս —, to lose one's labor, to have one's labor for one's pains;
ի զուր զբանսն —, to speak to no purpose, to talk to the winds;
հրոյ —, ի հուր —, to consume by fire;
— առաւել քան զսովորականն, to exceed the ordinary expenditure.
Զերկու լումայս ունէր, եւ զայն յողորմութիւն ծախեաց. (Մանդ. ՟Ը։)
Զծախ իւղոյն յարգէ, եւ զծախելեացն յիշատակարան պատմեն ամենայն ուրեք. (Կորիւն.) (այսնքն ծախողաց, կամ մարիամու)։
in secret, by stealth, secretly, stealthily.
Զոր սերովբէքն ծածկաբար ընդունել ոչ բաւէին. այսինքն թեւասքօղելով. (Շար.։)
hiding, concealment, secret;
cover, covering;
dress;
եր զխաւար ի —իւր, he made darkness his secret place;
— թաղման, shroud;
— անկողմոյ, counterpane;
— կահուց, cover;
— կառաց, hammer-cloth;
— ձիոց, horse-cloth;
housing;
— նաւուց, awning.
Փորձի ի սատանայէ ի ձեռն ծածկութիս, այսինքն է մարմնոյն. (Ղեւոնդ.։)
veil, muffler;
roof, cover, refuge, shelter.
Զայս հովանիս եւ ծածկոցս. (Մաշտ. ջահկ.։)
ԾԱԾԿՈՑ. Որպէս ռմկ. ծածք. այսինքն Յարկք տանն.
burrowing;
— առնել, to drive into a hole;
to cause to dwell in caverns;
— լինել, to enter a hole.
լրբութիւն սրտի քոյ արար զքեզ ծակումուտ վիմաց. այսինքն մտանել ի ծակս վիմաց. (Երեմ. ՟Խ՟Թ. 16։)
Իբրեւ ծակումուտ մկունս այսր անդր թաքչէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
to fill with holes, to bore, to pierce.
Փորէ եւ ծակոտէ ախտս այս (քաղցկեղն) մարմին. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)
cf. Ծակոտկեան.
ԾԱԿՈՏԿԷՆ. գ. Ազգ հալուէի, որ կարծի լինել խեցեմորթ անուշահոտ, իբր Եղունգն, կամ Կնդրուկ երեւելի (այսինքն թափանցիկ) ասացեալ ի սուրբ գիրս.
Զդրունս յաւանս վանեայս, ակիւղաս ասէ, յականս ծակոտկէնս ... (կամ) ի տախտակս վանեալս. (Ոսկ. ես.։)
stripped of flowers;
— լինել, to shed the blossom.
ԾԱՂԿԱԶԵՐԾ ԼԻՆԵԼ. Զերծանիլ այս ինքն մերկանալ կողոպտիլ ի ծաղկանց.
flowery, blossoming, blooming.
Փթթեալ, այս ինքն այն ինչ բացեալ ծաղկօք. Ծաղիկ բացօղ, կամ բանալով. (զի փթիթ եւ բացումն են լծորդ. որպէս եբր. փաձահ, ֆաթահ. եփփաթա).
culling or gathering flowers;
compiling;
extract;
abstract;
summary, anthology;
— առնել, to gather flowers, to cull;
to extract, to collect, to compile;
— երթալ մեղուաց, to rifle the flowers, to gather honey.
Զայս ամենայն փոքր ի շատէ ծաղկաքաղ արարաք. (Մանդ. ի ցանկն.։)
Ծաղկաքաղ արարի զգիրս զայս ի հայոց մնացորդաց յարեւելից գրոց. (Մեսր. երէց.։)
to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.
Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (այս ինքն մօրուքն սկսաւ ճերմըկիլ, խըռնալ) (Ովս. ՟Է. 9։ Նար. ՟Բ։)
Դեռեւս կամէր ծաղկել ի ծնօտս տէգ մուրուացն (այսինքն նոր սկսեր էր բուսանիլ). (Կաղանկտ.։)
Սրտի բերկրեցելոյ երեսք ծաղկին. այսինքն զուարթանան. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 13։)
to cause to flower or flourish;
to adorn with flowers.
Զայսպիսի անուանադրութեանս շնորհ օրըստօրէ պայծառացուցեալ ծաղկեցո՛. (Պտրգ.։)
Յիշատակարանս առանձին մատնանշան ծաղկեցուցանել. այսինքն ի լոյս ընծայել շարագրութեամբ. (Կորիւն.։)
blunted, pointless;
cut off, mutilated, maimed, mangled;
— առնել, to blunt, to render pointless;
to cut off the extremities, to mutilate, to maim, to mangle;
to lop off;
to retrench, to curtail, to abridge.
Զապառաժս զայս եւ զկարծացեալ յիմարութիւնս փոքր մի ծայրակոտոր փշրեցի. (Կլիմաք.։)
հատմամբ ունկանց լսարանին ... եւ ծայրակտուր փողից յօդին. այսինքն քթին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Ծայրակոտոր.
Զապառաժս զայս եւ զկարծացեալ յիմարութիւնս փոքր մի ծայրակոտոր փշրեցի. (Կլիմաք.։)
հատմամբ ունկանց լսարանին ... եւ ծայրակտուր փողից յօդին. այսինքն քթին. (Յիսուս որդի.։)
to excel, to surpass, to arrive at the highest degree of;
ծայրացեալ, extreme, utmost, furthest.
Առաքինութեամբ ծայրացեալ։ Ի վեր քան զամենայն առաքինութեանց ծագ ծայրացեալ է։ Ծայրացեալդ (այսինքն ի ծայրն հասեալդ) ամենայն առաքինութեանց։ Զյաւէտ ծայրացելոյ բոլոր լրութեան կաթուղիկէ եկեղեցոյ։ Նմանեալ ծայրացելոյ առաջնորդին ձերոյ. (Մագ.։)
"cf. Ծայրակոտոր առնեմ;
to abridge, to shorten;
to cull, to gather, to extract, to compile, to make a collection or selection;
to recapitulate;
to refer briefly, to touch in passing, to say in few words."
Ծայրաքաղ արար ի նոցանէ ՟Բժռ. (ի ճանապարհին. այսինքն ջարդեաց. Վրդն. պտմ.։)
Զայս ծայրաքաղ արարեալ՝ համառօտ յիշատակեցաք. (Խոր. ՟Բ. 31։)
Ի մի վայր բովանդակեալ եւ ծայրաքաղ՝ փոքր ինչ ցուցաք զաղէտս իրին. այսինքն ծայրաքաղ առնելով. (Շ. եդես.։)
to dishonour, to ridieule, to sport with, to turn into ridicule.
Նորակտուտ ծանակեցաք յաշխարհիս յայսմ. (Խոր. ՟Բ. 23։)
shallow, fordable;
low ground, flat;
shallows, banks;
ի — ելանել, to be disembarrassed, to get rid of, to extrieate oneself from, to eseape from danger;
ի — հանել, to liberate, to disembarrass, to relieve.
Ծանծաղ է եւ այսոցիկ խորութիւն, եւ բացայայտեալ մեզ. (Շ. թղթ.։)
Ծովու անհուն եղելոյ, ծանծաղի անբաժ. (Պիտ.) այսինքն առանց ծանծաղութեան, խոր գոլով։
Մի՛ երբէք ըմբռնիլ յայսպիսի ախտս, նաեւ զըմբռնեալսն եւս հանել ի ծանծաղ։ Դիւրին է ի խորխորատից չարեաց ելանել միւսանգամ ի ծանծաղ։ Յաղքատութենէ երկնչի, եւ ի սակաւ ինչ վնասուց. եւ եթէ սակաւ ինչ ի ծանծաղ ելանիցեն, յայնժամ եւ՛ս աւելի կասկածեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Գ. 4. եւ 14։)
heavy, weighty;
massive, voluminous, great;
difficult, bard, onerous, laborious;
disagreeable, troublesome, importunate;
grievous, serious, preponderating;
sluggish, tardy, dull;
hard (of hearing);
strong, rank;
grave;
— քուն, deep sleep;
— կերակուր, indigestible food;
— շունչ, bad breath;
— հարուած, violent blow;
— կին, woman with child;
ծանունս սխալել, to be greatly mistaken;
ծանունս լսել, to give no ear, to pretend not to hear;
— թուիլ, to take ill, to be displeased, angry, enraged;
մի ինչ — թուեսցի քեզ, do not take it ill, do not be displeased;
— է քեզ բանգ այդ, the thing is above your ability;
— է ինձ, that is a heavy sacrifice for me;
թողէք զ— օրինացն, yon have omitted the weightier matters of the law;
heavily;
grievously;
deeply;
vigorously;
seriously;
painfully.
Ծանր է քար։ Որպէս բեռն ծանր։ Բեռինս ծանունս։ Ծանր ամբոխիւ։ Զօրու ծանու։ Ծանր անուր, կամ վնաս, գիշեր, գործ, բան, բարբառ։ Պատուիրանք կամ թուղթք ծանունք։ Ծանր է քեզ բանդ այդ։ Ծանր է յաչս ամոնի առնել ինչ նմա։ Ծանր թուեցաւ նմա։ Մի՛ ինչ ծանր թուեսցի քեզ։ Զծանր ծանր օրինացն. այսինքն զծանրագոյն իրս, եւ այլն։
Ծանր լլկելովն ճնշեալ զմարմինն՝ չարչարէր։ Ծանունս լսէին, այսինքն դժուարանային ի լուրն. (Երզն. մտթ.։)
heavy, onerous;
oppressive;
difficult.
Պատուիրանքս այս ո՛չ ծանրաբեռն ինչ է. (Օր. ՟Լ. 11։)
Ծանրաբեռինս կենդանեացն ընդ այսպիսի սպասաւորութեամբք լծեաց. այսինքն զբեռնաբարձս. (Նիւս. կազմ.։)
to weigh, to be heavy, to grow dull;
to increase, to grow heavier;
to grow worse, to become more grievous;
to be angry, enraged;
— աչաց, to be oppressed by sleep;
to become purblind, to lose one's sight;
— ականջաց, to become hard of hearing;
— կնոջ, to be with child;
— ումեք, to be a burden or a charge to, to molest;
ծանրացեալ ի հոգոց, loaded with anxieties;
careworn;
ծանրացեալ ալեօք, bowed down by the weight of years;
ծանրացեալ էր հասավաւ, he was very old;
ծանրասցի գործ նոցա, let more work be laid on them;
ծանրացաւ պատերազմն ի վերայ նորա, the battle went sore against him.
զոր անուանել յայսմ հետէ խուժիկ ծանրանամ. (Փարպ.։)
asthma, shortness of breath.
Յայտնի լինի այսպիսիս ի ձեռն ախտիցն ըռնգանցն ծանրաշնչութեան. (Նիւս. բն.) յն. մի բառ. κόρυζα gravedo.
cf. Խստասրտութիւն.
heaviness, gravity;
weight, load;
heaviness, grievousness;
importance;
heaviness, dullness;
uneasiness, low-spirits, dejection;
gravity, seriousness;
— գլխոյ ստամոքաց, oppression, heaviness in the head;
weight on the stomach;
— լսելեաց, hardness of hearing;
— քնոյ, lethargic sleep.
որ զծանրութիւն աւուրն բարձաք եւ զտօթ։ Ոչ արկից զձեօք այլ ծանրութիւն։ Հպարտացուցանէ զքեզ սիրտ քո ծանրութեամբ։ Ծանրութիւն համարեցաք խնդրել ի թագաւորէն հետեւակս. եւ այլն։ Ծանրութիւն բեռանց։ Բեռինք ծանրութեան (այսինքն ծանունք)։ Ծանրութիւն հարկաց, արուձիոյ, վշտի, ողբոց, ցաւոց, փառաց։ Քուն եւ ծանրութիւն։ Ծանրութիւն քնոյ, կամ որովայնամոլութեան. եւ այլն. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Եղիշ. եւ այլն։)
knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.
Փորձիւ ծանօթինց. այսինքն իրաց ծանուցելոց կանխաւ. (Լմբ. իմ.։)
Զմիածինն չեւ էր ուրուք ծանուցեալ, վասն այսորիկ յիրաւի զնորա ծանօթս ի սկզբան անդ փութացաւ դնել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. յն. ծանօթութիւն.)
Ըստ այսմ իմա՛ եւ զասելն (Սեբեր. ՟Ժ.)
Զիարդ ասասցես եթէ եբ աստուծոյ եմ, զի ոչ ունիս ի քեզ ծանօթս ինչ. այսինքն նշանս։
cf. Ծանօթ.
Երկու այսոքիկ ծանօթականք նմա էին, մարմնով չարչարիլն, եւ աստուածութեամբ անչարչարելի գոլ. (Դամասկ.։) յն. առընթեր էին, կամ առ ձեռն պատրաստ։
to take or acquire knowledge of, to inform oneself, to know;
to be acquainted, to become or get acquainted with, to make the acquaintance of.
Ի լերինն արժանաւորացն տեառն ծանօթացաւ։ Ծանօթանայ ախորժալի (այսինքն ճանաչի). ծանօթանայր բանակ (գոլ). (Պիտ.։ ստէպ։)
fellow-servant, helpmate;
colleague, fellow-member, fellow-professor.
Քո ծառայիս (այսինքն երկրի) մեզ սորուն ծառայակ ցացս հրաման տացես պատրաստել զդարմանոց մերոց պէտս. (Խոսր.։)
to serve, to wait upon;
— բանից, մտաց գրոց, to translate literally;
— freely.
Ստէպ ծառայես զտաճարս զայս։ Թողցես աստ զքոյրս զայս՝ ծառայել զիս աւուրս ինչ։ Անհնարին հրոյ զխռիւս ծառայել. (Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Զ։ Եփր. ծն.։)
service, office;
servitude, slavery, captivity, yoke;
vassalage, dependence, subjection;
ի— արկանել՝ կացուցանել՝ նուաճել, ի հարկի ծառայութեան կացուցանել, to subjugate, to reduce to slavery;
— առնել, հարկանել, մատուցանել, to serve, to render service.
Գիտես զծառայութիւնն՝ զոր ծառայեցի քեզ։ Վարձք ծառայութեան։ Խիստ ծառայութիւն։ Լիջիք ի ծառայութիւն։ Կալան զերկիրն ի ծառայութիւն։ Զաշխարհն ի հարկի ծառայութեան կացուցին։ Բուսուցեր զդալարի ի ծառայութիւն մարդկան. այսինքն ի պէտս. (եւ այլն։)
to rise, to mount in tree-shaped masses;
— հերաց, to stand erect or on end;
to bristle up.
Ճենճերն ի տապակէ անտի ելեալ դիզացեալ ծառանայր. յն. այսր անդր տայր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)
mastication.
Ծարաւով ծնկեալ։ Զծարաւ բժշկել (այս ինքն բուժել, փարատել). (Յհ. կթ.։)
Անչափ ծարաւովն՝ որ առ քրիստոս. այսինքն կարօտով. (Նար. երգ.։)
thirsty, dry;
thirsting or panting for, ardent, eager;
— սուր, slaughterous, exterminating sword;
— արեան, bloodthirsty, sanguinary;
— եմ յոյժ, I am very thirsty.
Առիւծ քաղցեալ, եւ գայլ ծարաւի։ Որ ծարաւիդ էք, երթա՛յք ի ջուր։ Բերե՛ք ջուր ընդ առաջ ծարաւեաց։ Ապաւէն ծարաւեաց։ Որպէս ջուր ցուրտ անձին ծարաւոյ ախորժալի է։ Արբո՛ ինձ սակաւ մի ջուր, զի ծարաւի եմ (յն. ծարաւեցայ)։ (Իբրեւ զերկիր ծարաւի) (այս ինքն անջրդի) որ սպասիցէ անձրեւի. եւ այլն։
to be or feel thirsty, to be athirst;
— արեամբ, to be greedy of blood.
Դեւք չարք ընթանան ծարաւելով. այսինքն անյագաբար. (Յհ. կթ.։)
blue-eyed, mild-eyed.
այս անուն գանգրահեր. (եւ ծաւի. Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)
applause, clapping of hands;
earthen baking-dish;
—ս or — զ—ի հարկանել, to applaud, to acclaim, to clap the hands;
to praise, to approve.
գետք ծափս հարցեն ի միասին ձեռամբ։ Եւ ամենայն ծառք անտառի ծափս հարցեն ոստօք իւրեանց. այսինքն ցնծասցեն, նշան տացեն խնդութեան Սղ. (՟Ղ՟Է. 8։ Ես. ՟Ժ՟Ե. 12։)
senate;
assembly of elders;
the ancients;
անդամ ծերակուտի, senator;
վճիռ ծերակուտի, senatus-consultum;
—, — կուտական, senatorial.
Զայն եւս զարմացեալ էին վասն նորա ծերակոյտն. այսինքն ժողովեալ ծերքն, հարք. (Վրք. հց. ՟Ի։)
Արս իմաստունս ի ծերակոյտ ժողովրդենէ անտի։ Յովնաթան քահանայապետ՝ ծերակոյտ ժողովրդեամբ հանդերձ։ Յերուսաղեմացւոց, եւ ի ծերակոյտ հրեաստանյայց։ Իշխանաց ազգաց, եւ ծերակոյտ (այսինքն ծերակուտի) գաւառաց բազմաց։ Բազմութիւն ծերակոյտ ալեացն հնացելոց. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 23։ ՟Ժ՟Բ. 6։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 10։ ՟Դ. 44։ ՟Ժ՟Դ. 37։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 28։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)
old age;
ալիք ծերութեան, ալեւորեալ —, great age, extreme old age;
decrepitude;
ի— խոնարհել, to be getting old;
ի խոր — հասանել, to attain an advanced age;
մեռանել ի բարւոք ծերութեանմ to die in a happy old age.
Յայս երկրիս թէ եւ քան զփիղ երկայնակեաց է, չէ բարի ծերութիւնն. (Մեկն. ծն.։)
cf. Ծերուկ.
Ո՛վ խաղացեալ մանուկ, մարգարէացար զօրհնութիւնդ լեզուով ծերունւոյդ. այսինքն եղիսաբեթի ծերունի մօրդ. (Լմբ. վերափոխ.։)
to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.
Մի՛ ոք զբանս այսու ծեքեսցէ։ Յաղագս ծեքելոյ զօրհնութիւնս՝ հերձուածողացն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Միշտ այնու ծեքէ զանուանս նոցա. այսինքն կեղտ անուամբ կոչէ. (Նչ. եզեկ.։)
funny, laughable;
ridiculous, risible.
Ծիծաղելիս վիճակս ետուն (դից). եւ նոքիմբքայսոքիւք գարշելեօք եւ ծիծաղելեօք զինքեանս թշնամանեցին. (Առ որս. ՟Է։)
to smile, to laugh;
to laugh at, to scoff, to deride, to mock;
to look pleasant, to smile, to laugh;
ընդ քիմս —, to laugh constrainedly;
— ընդ միտս, to laugh in one's sleeve;
մեղմ —, to titter;
— յանդէպս, to giggle;
բարձրաձայն —, to burst out laughing, to laugh out;
— յոյժ յոյժ, յանչափս, to burst, to split ones sides with laughing, to choke with laughter;
չիք ինչ —ղելոյ, there is nothing to laugh at;
եւ —ղեցան յոյժ, and they burst out laughing;
անդ ծիծաղէր լիութիւն եւ գեղեցկութիւն, the whole country laughed with fertility & beauty.
Մարմնոյն ծիծաղելն փափկութեամբ. այսինքն խնդալ. (Լմբ. ժղ.։)
Ուր ծիծաղին գեղեցկութիւնք, եւ կամ մեծութիւնք. այսինքն ծաղկին. (Յն. ուր իցեն. Կոչ. ՟Գ։)
laughing, given to laughter.
Ոչ է պարտ ծիծաղել, եւ ոչ ծիծաղկոտաց յանձին ունել. այսինքն համբերել. (Վրք. հց. ձ։ եւ Բրս. կան.։)
birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.
Զծնէ (այսինքն զ՝ի ծնէ) կաղն գնացուցանէր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)
adorned with purple, imperial, royal.
Ծիրանազարդ կայսերական պատուով։ Զհայրենեացն լքանելով ծիրանազարդ զփառք. (Խոր. հռիփս.։)