cf. Տաղաւարիմ.
Եթէ ծովն իսկ արտաքս անկցի, առաջի կոյս նաւին տաղաւարելով, ի ծովին լուանալով զոտսն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
to annoy, to disturb, to importune, to trouble, to molest.
Ոչ եթէ չարչարիլն ինչ չար իցէ, այլ տաղտապելն, եւ չտանել չարչարանաց. (Ոսկ. մտթ.։)
cf. Տաղտկանամ.
Ընդ այլ տաղտկամք։ Զի մի՛ տաղտկայցէք ի նեղութիւնս յայսոսիկ։ Տաղտկասջիք յերեսաց անօրէնութեանց ձերոց։ Տաղտկացաւ երկիրն ի բնակչաց իւրոց։ Ի հրամնաց իմոց տաղտկացաւ անձն նոցա։ Տաղտկացայ ազգաւն այնուիկ։ Յումմէ՞ տաղտկացաւ, եւ այլն։ Տաղտկամ իբրեւ ի գարշելեաց. (Նիւս. թէոդոր.։)
Սկսաւ ողողանել յանառակ ցանկութիւնս, մինչեւ տաղտկանալ (ի նմանէ) ամենայն նախարարացն։ Եթէ ես այսպէս տաղտկանամ ընդ այսր բանի թիւրութիւն, քանի՞սն առաւել Աստուած. (Խոր. ՟Գ. 63։ Լմբ. պտրգ.։)
to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.
Ընդ այլ տաղտկամք։ Զի մի՛ տաղտկայցէք ի նեղութիւնս յայսոսիկ։ Տաղտկասջիք յերեսաց անօրէնութեանց ձերոց։ Տաղտկացաւ երկիրն ի բնակչաց իւրոց։ Ի հրամնաց իմոց տաղտկացաւ անձն նոցա։ Տաղտկացայ ազգաւն այնուիկ։ Յումմէ՞ տաղտկացաւ, եւ այլն։ Տաղտկամ իբրեւ ի գարշելեաց. (Նիւս. թէոդոր.։)
Սկսաւ ողողանել յանառակ ցանկութիւնս, մինչեւ տաղտկանալ (ի նմանէ) ամենայն նախարարացն։ Եթէ ես այսպէս տաղտկանամ ընդ այսր բանի թիւրութիւն, քանի՞սն առաւել Աստուած. (Խոր. ՟Գ. 63։ Լմբ. պտրգ.։)
to tire, to disgust, to put out of conceit, to annoy, to sicken, to plague.
Եւ այնոցիկ մանաւանդ թէ լուրն զլսելիս մեր տաղտկացուցանէր. (Խոր. ՟Ա. 31։)
cf. Սեղանակապուտ.
Արծաթսիրութիւնն տաճարակողոպուտ եւ մատնիչ արար զնա։ Ասես, թէ չեմ իբրեւ զսա տաճարակողոպուտ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
whip, rod;
whipping, thrashing.
ՏԱՃԿԻՆԱԿ կամ ՏԱԿՃԻՆԱԿ կամ ՏԱԿԻՆԱԿ. թ. թէկէնէկ, տայագ. պ. թազիյանէ. Գաւազան գանից. ձաղկիչ. մտրակ. թակելու չ՝ըպուխ. ծեծ.
Եթէ տեսանես որ տաճկինակով զարնեն, շատ լաւութիւն գտանէ. (Ոսկիփոր.։)
to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.
Թէ եւ տամք զէն ի հոմանուանցն գոլ, այլ ոչ եթէ այսուիկ ինչ անգիտելի է. (Սահմ. ՟Ա։)
Տաց, թէպէտեւ համարեսցուք, եթէ եպերեալ եւ եւ այլն. (Եփր. թագ.։)
to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.
Չասաց, եթէ ոչ տանիք զբանս իմ։ Տարաք, եւ կամ տարեալ լինիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։ Առ. որս. ՟Է։)
Գիտեմք, եթէ ոչ բաւականապէս իմանալ զաստուածայնոցն իմացուածս տանեմք (այսինքն բաւեմք). (Դիոն. ածայ.։)
pear.
ἅπιον (որպէս թէ երկայն) pyrum կամ pirum (որպէս հրաձեւ. ի յն. πῦρ ). Պտուղ կամ միրգ երեւելի բրգաձեւ. տանծ.
master of a house, head of a family;
landlord, house-holder;
patriarch, chief of a tribe or race;
— տարւոյ, the Sun's house.
Եթէ զտանուտէրն բէեղզեբուղ կոչեցին, ո՛րչափ եւս առաւել զընտանիս նորա։ Ծառայք զտանուտեառնն։ Առն զտանուտեառնն։ Տրանջէին զզտանուտեռնէն (կամ զզտանուտեառնէն)։ Ասասջի՛ք զտանուտէր տանն.եւ այլն։
absolutely, despotically, independently.
Տանուտէրաբար խօսելով զնոսա, ո՛չ ասաց՝ թէ հաստատո՛ւն կացէք ի սէրն հօր, այլ՝ իմ։ Ոչ եւս աղաչանք լինին առ հայր, այլ տանուտէրաբար տայ նոցա զզօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. 40։)
zodiacal ephemeris.
Մասն գուշակական տոմարի, ցուցիչ տանուտեարց տարւոյն՝ թէ ե՛րբ՝ զիա՛րդ ասին իշխել.
tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.
Ո՞ւր են՝ որ ասիցեն, եթէ տանջանաւորացն մխիթարութիւն է, եթէ ամենեքեան ի տանջանս գտանիցին։ Տանջանք ի տանջանս տանջանաւորացն յաւելուցուն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Տանջիչ.
Տանջելեացն եւ հալածչացն յաղթէին. Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։
to rough-hew, to roughen down, to chip, to square, to plane, to smooth, to polish.
λαξεύω, λατομέω, ἑκλατομέω, κατακύπτω , χωνεύω dolo, caedo, incido, excido πελεκύζω securi ferio. որպէս թէ Մաշել եւ արտաքսել զկոշտս. պ. թիրաշիյտէն. Գերծուլ, քերծուլ. կոփել. կոկել. հարթել. փորել. մաքրել հատմամբ զփայտ, զքար, զպղինձ, եւ այլն.
Ի տաշել զփայտն։ Վէմք սրով տաշին։ Հիպատոսն զորդի իւր տաշեաց տապարաւ, թէ ընդէ՞ր առանց նորա կամաց ճակատս ետ, եւ յաղթեաց. (Զքր. կթ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Եւս. քր. ՟Բ։)
visual;
prophetic;
—ն, the eyes.
Ո՛վ տիմոթէէ՝ աչք տեսանողական եւ յականօղ ես սրբեցելոց ժողովրդեանն աստուծոյ. (Տօնակ.։)
theatre, spectacle;
scene;
sight, the eyes;
landscape, scenery;
watch-tower;
look-out man, top-man;
vedette;
շուրջ —, amphi-theatre;
— աշխարհի լինել, to be a subject of scorn or opprobrium.
circus, theatre, spectacle, scene;
sight, the eyes.
Ոչ զտեսլարան զաթէնս կործանել. ((իբր հանդիսարան ուսմանցմ) Պտմ. աղեքս.։)
theatre-shaped.
Որ է ի ձեւ տեսլարանի կամ ամփիթէատրոնի.
visual;
contemplative, ascetic, intellectual.
Յեռոթէոս տեսողական սահմանս արտագրեաց. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Տեսանողութիւն;
theorem;
vision, visibility.
intelligence, flash of wit, conceit, witticism.
Եթէ հանդերձեալ իցէ լուսաւոր առնել զտեսուածս. (Բրս. թղթ.։)
Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.
Բազում արտասուօք ժտէր ի տեառնէ զտեսչութիւն իրացն (այսինքն տեսանել եւ իմանալ) թէ յորո՛ւմ պատուի էր նա։ Տեսանեմ զարհաւիրս գեհենին, եւ զսոսկալի աղետիցն զտեսչութիւնն (այսինքն զտեսիլն). (Վրք. ոսկ.։ Մանդ.։)
quire of paper, stitched-book, copy-book;
pamphlet.
Զի թէ զերկինս տետրեր ձեւեմ, եւ զանբաւ անտառս գրիչ հատանեմ. (Մարաթ.։)
Զի թէ զերկինս տետրեր ձեւեմ, եւ զանբաւ անտառս գրիչ հատանեմ. (Մարաթ.։)
leaf;
leaves;
— ծաղկանց, corolla, petal;
տատանիլ որպէս զ—, to quiver like an aspen leaf;
եւ — չանկանի թէ աստուած չկամի, no leaf falls but God's will drops it.
to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.
Զքար՝ որ տեւօղ նիւթ է։ Ճանկդեղ իբրեւ զտեւօղ յամարայնի։ Եթէ տեւեսցեն մարդկայինքս մինչ ի ծագել փառաց նորա։ Ի ձեռն նոցա (առն՝ կնոջ) մահկանացուս տեւեսցէ բնութիւն. (Լմբ. իմ.։ Մխ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)
Եթէ զանօրէնութիւնս իմ պահեսցես, ո՞վ տեւեսցէ քեզ. (Եփր. աղ.։)
cf. Տեւականութիւն.
Տեւումն լուսոյն ի վերին կիսագունդն՝ տիւ է. (Վրդն. ծն. (որպէս թէ տիւ իցէ տեւ լուսոյ)։)
cf. Տեւականութիւն.
Տեւումն լուսոյն ի վերին կիսագունդն՝ տիւ է. (Վրդն. ծն. (որպէս թէ տիւ իցէ տեւ լուսոյ)։)
Estate, State;
domination, rule, power;
sovereignty, empire;
Barony, lordship;
—ք, the dominions;
— ձեր, Your Majesty;
առաջի քոյոյ հզօր տէրութեանդ, before your high Majesty;
— քո ազգէ մինչեւ յազգ, your dominion endures throughout all generations.
Եթէ աթոռք, եթէ տէրութիւնք, եթէ պետութիւք, եթէ իշխանութիւնք. (Կողոս. ՟Ա. 16։)
cf. Տիք;
come now! come on! courage!
— նա, rather, it is better;
moreover;
տի՜նա, cf. Տի՛.
ՏԻ ՆԱ. շ. Կից եւ ընդ այլ մակբայս, ՏԻ՛ ՆԱՏ ԱՀԱ, ՏԻ՛ ՆԱ ԱՌԱՒԵԼ, ՏԻ՛ ՆԱ ԵՒ ՈՉ. ἥδη, ἥδη δε καὶ am vero, imo et, immo μάλιστα maxime ἁλλὰ γαρ οὕχ, οὑδε οὑδέν sed ne quidem, nec etiam. Ապաքէն. արդէն իսկ. նա աւանիկ. մանաւանդ թէ. յաւէտ. առաւելապէս իսկ. եւ ոչ իսկ. տէ՛, տէ՛ հա, պիլէ, իլլա.
Տի՛ նա, ոչ միայն մերասեռի՛ցս բնութիւն բանաւոր, եւ հրեշտակք, այլ գրէ թէ բոլոր իսկ տարերքս ի միասին լեալ ընծայաբերք. (Խոր. վրդվռ.։)
master, conqueror of the universe.
Տիեզերակալին աղեքսանդրի մակեդոնացւոյ։ Ինքնակալ եւ տիեզերակալ արքայ։ Ի սողոմոն տեսէ՛ք, թէ քանի տիեզերակալ թագաւոր էր. (Խոր. ՟Բ. 85։ Մագ. ՟Ա.։ Նար. երգ.։)
of tomorrow;
ի վաղորդեայն աւուրն, the day following;
ի վաղուեան գիշերին, tomorrow night.
Որ զվաղուեան աւուր դառնութեան լեղւոյն քաղցրացուցեր զճաշակ. (Շար.) այսինքն զհին ուրբաթ աւուր դրախտին. կամ զվաղու ի ուրբաթ աւուր (եթէ իցէ երգն վասն հինգ շաբաթի աւուր, որ այժմ երգի յուրբաթու)։
soon, directly, suddenly, incontinently, immediately, in haste, in a hurry.
Վաղվաղակի զապուռ ժողովել։ Վաղվաղակի աւուր հարկանիջիր։ Վաղվաղակի տագնապաւ հատուցից։ Այնպիսին վաղվաղակի սատակեսցի։ Վաղվաղակի փրկէին։ Վաղվաղակի առաքեսցէ։ Չոքաւ վաղվաղակի։ Յայնժամ վաղվաղակի եւ այլն։ Գրի եւ Վաղվաղակ (եթէ չիցէ վրիպակ գրչի).
cf. Վաղվաղուն.
Պետրոս սահմանեալ վաղվաղուկ, եթէ ոչ լուասցես զոտս իմ ի յաւիտեան. (Բրս. հց.։)
hasty, quick, lively, brisk, ready, speedy, prompt, precipitate.
Եթէ վաղվաղուն ձեռօք իցէ առ ի հարկանել, սակայն պարտ է կնոջն համբերել, վասն զի այր իւր է. (Վեցօր. ՟Է։)
gain, lucre, profit;
cf. Շահավաճառութիւն;
կենցաղօգուտ —, benefit that commerce confers on the world.
Գնեմ սակաւոյ, եւ վաճառեմ շատի. եւ առնեմ վաճառաշահութիւն։ Ի նաւաստիկ վաճառաշահութեանց դիւրաւ ճանաչի։ Թողին զվաճառաշահութիւն իւրեանց։ Զվաճառաշահութիւնսն արհամարհելով։ Արգելու ի վաճառաշահութենէ շահից։ Եթէ յուղեգնացութեանդ վաճառաշահութիւն ինչ յուսալի է. (Վրք. հց. ձ։ Պիտ.։ Անան. ի յովնան.։ Նանայ.։ Սոկր. է. 46։ Մագ. ՟Թ։)
Սիմոն մոգն եկն առ Պետրոս՝ առ վաճառաշահութիւն։ Ոչ վարձու առաք զիմաստութիւն, եթէ ի վաճառաշահութիւնս զսա ի կիր արկանիցեմք. (Լմբ. պտրգ.։ Վրք. ածաբի.։)
cf. Վայելք;
վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.
Ոչ գիտէին զվայելն միանգամայն ընդ օգտիւ ոգւոցն կազմեալ պատրաստեալ։ Ե՛կ եւ վայելեսցուք. ո՛ վայել, որ զերկունս ցաւոց նիւթէ։ Զարարածոցս վայելն ի չափ ձգէ օրէնքն. (Փիլ. իմաստն.։ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. իմ.։)
Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Եւ այլ անթիւ բանք, որք ոչ վայելեն աստուծոյ. բայց թէպէտ եւ ըստ ինքեան ոչ վայելեն, այլ սակայն ըստ մեզ վայելեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
worthy of enjoyment;
enjoying.
Եւ որ բարերար ոք իցէ, եթէ բարերարութեան վայելելիք չիցեն, ու՞մ շահ իցէ բարերարութիւն. (Եզնիկ.։)
to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.
Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Եւ այլ անթիւ բանք, որք ոչ վայելեն աստուծոյ. բայց թէպէտ եւ ըստ ինքեան ոչ վայելեն, այլ սակայն ըստ մեզ վայելեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
convenient, suitable, proper, congruous, pertinent, decent, becoming, fit;
well made or shaped, comely, elegant, prepossessing, genteel, pretty, graceful;
enjoyable, enjoying;
—ս, elegantly.
Թագաւոր եթէ ոչ ունի զիմաստութիւն աթոռակից իւր, ոչ կարէ ի վիճակին իւրում վայելուչ գոլ. (Եղիշ. ՟Բ։)
to be distinguished, to render oneself illustrious, to be remarked;
to enjoy.
Օդային անկուածովք ոմամբք (զգեստուց) ամաչիցեմք առաւել՝ քան թէ վայելչանայցեմք. (Ածաբ. աղք.։)
suitableness, proportion, propriety, decency, conveniency;
decorum, dignity, nobleness;
comeliness, elegance, grace, beauty, splendour;
enjoyment, use;
delight, pleasure, advantage;
— երեսաց, comeliness, loveliness, attractiveness.
Եթէ յերեւելի տարերսս էր վայելեալ, բարի էր վայելչութիւն իբրեւ զբարւոյ արարածս։ Քիմք զկերակուրս ճաշակեն առ ի վայելչութիւն իւր. (Իսիւք.։)
Ոչ եթէ որում չգտանին պիտոյքն, համբերօղ է, այլ որ յաննախանձելի վայելչութիւնսն է, եւ չարեացն համբերէ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
to whine, to cry out, to deplore, to lament aloud;
to utter woes, to menace with woe.
Որպէս թէ մանուկ ոք ի դանիցն վայիցէ, եւ արտաքս ոստիցէ. (Բրս. գոհ.։)
place, spot, space, extent, part, ground;
field, plain, camp, country;
անհուն —ք, immense, vast spaces;
յայսմ —ի, here, in this place;
now;
յայնմ —ի, there, in that same or very place;
then;
մինչեւ ցայս —, thus far, to this place;
until now;
յոր —, in which place, wherever;
— մի, առ — մի, a short time, a moment, an instant, a little;
ընդ —, in vain, vainly;
ի —, below, under, beneath;
cf. Զէն;
cf. Վեր;
յայլում —ի, somewhere else, in another place;
ի վերուստ մինչեւ ի —, from top to bottom;
from head to foot;
գազանք —ի, wild beasts;
մեղր ի —է, wild honey;
ի —ի բնակել, to live in the open air, in camp;
—ս հատանել, to go along way;
զ—օք գալ, to go around, round about, to go here and there;
զ—օք ածել զաչս, to look round about;
ի մի — գալ, to assemble, to resort to one place;
ընդ — հարկանել, to abandon, to forsake, to cast off, to desert;
ի — հարկանել, արկանել, to disparage, to sneer at, to defame, to slander;
ի — շարժել, to beat down, to overthrow;
զաչս ի — արկեալ, looking down, with one's eyes cast or bent down;
ցո՞ր — նեղութեանց հասի ես, to what trouble have I brought myself!
ընդ վայր, in vain, uselessly;
ցայդ վայր, so far, as far as that, to that place, there;
ցոր վայր, where, whither;
ցո՞ր վայր, how far ?.
Այնքան վայրս հատեալ՝ եկն ետես։ Միթէ զվայրօք ինչ գալ եւ մուրանա՞լ պարտ էր վարդապետին։ Հուր ընդ վայրս բորբոքեալ։ Ծաղկածին վայրից։ Այն վայր է այցելութեան, յորում ելք հնարից ոչ գոյ. (Իգն.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Բրսղ. մրկ.։ Նար. կ.։ Նար. ՟Հ՟Դ։)
Մի թէ ի վա՞յր ինչ ոք էր, կամ տկար ոք. իմա՛, նուազեալ, յետնեալ։
Ի վայր հարկանելն զնա՝ նոցա յաչաղմանն եւ մախանաց եւ չարութեան էր։ Ոչ թէ ուսանել կամելով եւ կամ իմանալ՝ ասէին զայս, այլ զի ի վայր արկցեն զփառսն որ յաղագս Քրիստոսի էր։ Տային նմա պատճառս առ ի վայր արկանել զնա՝ զՆազարէթ յիշէին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3. 5. 11։)
cf. Ընդունայնաբան.
Երանի՛ թէ իմաստուն էաք, եւ ոչ վայրաբանք (կամ ընդվայրաբանք). (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
living in the open air;
wild, savage;
deserted, uncultivated;
լինել խորանաւ ի —ս, to dwell in tents.
Աղքատ եւ վայրաբնակ. մանաւանդ եթէ տարաշխարհիկ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
to fly low.
Ասեն զարծուոյ, եթէ զախորժելի աղբերացն զննելով զվերաբղխմունս, եւ ի նմա վայրաթեւեալ իջանելով լուանայ. (Ճ. ՟Ժ.։)
common, ordinary;
vagabond, dissolute;
vain, chatty.
Թէպէտեւ այլոց չիցեմ առաքեալ, այլ դէպ ձեզ եմ. տեսանե՞ս, զի ոչ էր վայրահար ոք, թէպէտեւ ունէր (աշակերտեալ) զաշխարհս ամենայն. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
in vain, uselessly, vainly, to no purpose;
vain, useless, futile, insignificant, common.
Ոչ թէ գինի վայրապար, այլ՝ գինի անոյշ։ Ոչ եթէ վայրապաղ բարեկամաց վստահանամք, այլ հարազատաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 23։)
Այլ վայրապարքն յայսպիսեաց աստի ինչ ոչ ուղղեցին։ Զայս վասն վայրապարացն արգելաք. ապա թէ ոչ՝ չեն ինչ ի հակառակացն այս։ Մատնեն մահու, եւ ոչ վայրապար մահու, այլ անարգ մահու. (Իգն.։)
Եթէ եղբայր զեղբայր ի վայրապարս տրտմեցոյց. յն. յանտարբերս, այսինքն ի չնչին իրս. (Բրս. հց.։)