act of raising;
carriage;
subtraction;
exception;
suppression, repeal, derogation;
degradation, dissolution, extinction;
deduction, defalcation.
Բառնալն կամ բառնիլն՝ ի վեր, կամ ի միջոյ. վերցընելը, եւ վերցըւիլը.
Անփոյթ առնել ծանունցն՝ համանգամայնցն է ի բաց բարձումն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ճանաչելով զբարձումն քաջ զօրավարաց. այսինքն զկորուստ կամ զմահ. (Փարպ.։)
to load, to burden.
βαστάζω bajulo, tollo Տալ բառնալ. օգնել ի բառնալ. բերցնել կամ վերցնել.
Ի մէջ որայոցն քաղիցէ. եւ մի՛ պատկառեցուցանէք զնա, այլ եւ բառնալով բարձուսջի՛ք. (Հռութ. ՟Բ. 169։)
that has a strong voice;
sounding, that has a loud or shrill sound;
resounding, clamorous, sonorous, clangous;
loudly, aloud.
Բարձրաբար յաղագս նոցա խնդրել. (Անյաղթ պորփ.։)
very high, much elevated, lofty.
Որպէս թէ Բարձր եւ պերճ, եւ բարձրաբարձ. յոյժ բարձր, բարձրակատար, բարձրակառոյց. բարձրացեալ. ամբարձեալ. խիստ բարձր. (յն. պէսպէս).
Զտաճարն նորա կամին բարձրաբերձ շինել. (՟Ա. Եզր. ՟Բ. 18։)
Զբարձրաբերձ աշտարակն շինէին։ Սկսանէին զբարձրաբերձ զբուրգն կանգնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Բարձրաբերձ շինուածք, կամ տեղիք շինուածոց։ Բլուրք, կամ վայրք մայրեաց. (Փարպ.։ Ագաթ.։)
whose summit is very high, lofty.
Ի բարձրագագաթանց պարսպեալ լերանց. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Պարսպեալ իմն է բարձրագագաթն սպիտակափառ լերամբք. (Յհ. կթ.։)
seat, the chair, the highest place;
president, the most honourable;
high, elevated.
Քննեցաւ (սոդոմ) ի բարձրագահ տեառնէն. այսինքն ի բարձրելոյն. (Ագաթ.։)
Բարձրագահ առ դատողական ատենին եղեալ. (Սկեւռ. աղ.։)
Ելանել ի բարձրագահ ծայրն առաքինութեան. (Ճ. ՟Ա.։)
Ի վերայ բարձրագահ դիտանոցի առաքինութեան ելեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)
Խորին եւ յաւէտ բարձրագահ խորհուրդ։ Բնակեալ ի փառս բարձրագահս։ (Անան. եկեղ։)
ԲԱՐՁՐԱԳԱՀՔ, ից. գ. որպէս Յառաջագահք, կամ նախաթոռք. այսինքն առաջին նստարան, կամ երեւելի բազմոց յատենի. προτοκαθεδρία prima cathedra, sedes
Զարթուցեալ մարգարէն (Յովնան), եւ ի վերայ նաւին ողին եղեալ ... ի վերուստ իբրու ի բարձրագահից իմն՝ չարեացն շուրջ հայեցեալ ետես զբազմութիւնն. (Փիլ. յովն.։)
higher, sublime;
supreme, grand;
—, —ս, highly, sublimely, boldly.
ὐψηλότερος, ὐψηλότατος altior, excelsus Առաւել բարձր (ըստ ամենայն նշ). վերագոյն. գերապանծ. գերազանց. Մին բարձրագոյն էր քան զմիւսն. (Դան. ՟Ը. 3։)
Զի նա՝ առաւել բարձրագոյն եւ մեծ էր. (՟Գ. Թագ. ՟Գ. 4։)
Որ կատարեալն են սիրով նորա՝ բարձրագոյն են նոքա ի պատճառանաց օրինաց. (Եփր. ել.։)
Բարձրագոյն ազդեցութիւն, վարդապետութիւն, առաւելութիւն, բնութիւն, եւ այլն։ Զբարձրագոյնսն որոտաց. (Ագաթ.։)
Բարձրագոյն բարբառ, օրհնութիւնք, հատուցումն, եւ այլն. (Կորիւն.։)
Բարձրագոյն իմաստ, շնորհ, բարիք, բերք, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)
Բարձրագունօքն եւ հանդերձելովքն պատկառեցոյց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
Բարձրագոյնս նստեալ քո ի հոգւոջ քում դատարանի. (Մաշկ.։)
Որք բարձրագոյն պատմէին իսրայէլական տոհմին։ Բարձրագոյն գոչէին. (Ագաթ.։)
Բարձրագոյն իմն խորհելով. (Սահմ. ՟Ժ։)
cf. Բարձրաբարբառ.
Որ ինչ լինի բարձր գոչմամբ, մեծաձայն.
very high, to wer-ing;
observatory.
Բարձր դիտակաւ, կամ տեսլեամբ. բարձրաբերձ. երեւելի (վայր, կամ դիտանոց).
Նստեալ ի բարձրադիտակ տեղւոջ. (Ճ. ՟Ա.։)
Պարանոցս բարձրադիտակ՝ խոնարհեալ. (Բենիկ.։)
Որ ելեր ի բարձրադիտակ (վայր, կամ ի բարձր դիտանոց) քառաթեւին. (Շար.։)
that flies above.
Բարձրաթռիչ եղեալ՝ եկին առ նա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
Ահա վերաբերեմք առ քեզ՝ ճախրելով, իբրեւ ի բարձրաթռիչս եղեալ. (Եղիշ. ՟Ա.) իմա՛, որպէս բարձրաթռիչ (թռչուն) լինելով։
high, great, supreme, sublime, excellent.
Ի բանական եւ ի հոգեւոր բնութիւնս զատեալ որոշեցան բարձրակայ վայրիւք. (Մամբր.։)
subject to large waves, stormy.
Ծովն ի բարձրակոհակ վրդովմանց լռեալ կայ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
cf. Բարձրակոհակ.
cf. ԲԱՐՁՐԱԿՈՀԱԿ. Կուտակեալ զբարձրութիւն.
Ծուփ ալէկոծութեան բարձրակուտակ՝ գոռալով. (Ճ. ՟Ա.։)
that looks above;
sublime.
Բարձրահայեաց բանական, կամ բանականացս. (Վրդն. յանթառամն.։ եւ Երզն. լս.։)
Լուսափայլ եւ բարձրահայեաց աչաց (Ստեփաննոսիդ). (Տօնակ.։)
Բարձրահայեաց եւ երկնապիշ լինելով երդնուն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
that has a large size, tall.
εὑμήκος procerus Բարձր կամ երկայն հասակաւ. պօյլու պօսլու.
Յերեւութանալն մարդկան՝ զառն կերպարան եւ բարձրահասակն մարմնակերպութիւնս զգենուն. (Տօնակ.։)
that has very high branches.
Կաղնի բարձրաձաղկ աճեցեալ (յն. ի բարձունս ձգեալ)։ Բարձրաձաղկ իբրեւ զկաղնիս. (Ոսկ. ղկ.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
cf. Բարձրաբարբառ.
Բարձրաձայն հնչել. (Ագաթ.։ Լմբ. սղ.։)
Սկսաւ ասել բարձրաձայն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
proud, lofty, arrogant, presumptuous.
ὐψόφρων, ὐψηλόφρων altum et elatum habens animum որ եւ ԲԱՐՁՐԱՍԻՐՏ, ՄԵԾԱՄԻՏ. Ամբարտաւան. փքացեալ. յոխորտ. մենծսիրտ, հպարտ.
fortified in a very high place.
Կախեաց զնիկանովրայ զգլուխն զբարձրամուր աշտարակէն. յն. ակառն կամ բերդ. ( ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 35։)
to be proud of, to be selfcon-ceited.
ԲԱՐՁՐԱՄՏԵՄ ԲԱՐՁՐԱՄՏԻՄ. ὐψηλοφρονέω alta sum mente, animo sum elato, superbio Ամբարտաւանիլ, մեծամտիլ, փքանալ, հպարտանալ.
Մի՛ բարձրամտեր այլ՝ երկիր. (Ոսկ. հռ.։)
cf. Բարձրամտեմ.
ԲԱՐՁՐԱՄՏԵՄ ԲԱՐՁՐԱՄՏԻՄ. ὐψηλοφρονέω alta sum mente, animo sum elato, superbio Ամբարտաւանիլ, մեծամտիլ, փքանալ, հպարտանալ.
Մի՛ բարձրամտեր այլ՝ երկիր. (Ոսկ. հռ.։)
presumption, pride, arrogance, haughtiness.
Նոցունց իսկ լինիցի բարձրամտութեան առիթ. (Բրս. հց.։)
lofty, proud, supercilious, haughty.
ԲԱՐՁՐԱՅՕՆ՝ ասի լեառն՝ Որոյ բարձր է արտեւան կամ եզր ի դուրս քուաձեւ երեւեալ-բարձրագաթն.
Թանձրութիւնքն ձեան բարձրայօն լերանցն սպառին. (Երզն. լս.։)
haughtiness, pride, arrogance.
Բնութիւն ունելով զբարձրայօնութիւն. (Խոր. ՟Բ. 89։)
remarkable, signal, signalized, famous, renowned.
Հրաշանշան. մեծահրաշ, սքանչելի յոյժ.
built very high.
Բարձր շինեալ. բարձր շինուածով.
that relates sublime things, sublime, profound.
Պատմօղ, կամ պատմելով զբարձրագոյնս.
Վասն որոյ եւ բարձրապատում իսկ հնչեցուցանէ (աւետարանիչն)։ Բարձրապատումս սկսան հռչակեցուցանել զպատիւ միածնին. (Ագաթ.։)
with long legs.
Իբրու արդ բարձրասրուն, եւ կամ այլ ինչ վերագոյն քան զունակութիւն անչափ՝ գարշելի է. (Պղատ. տիմ.։)
that has high branches;
covered with many leaves, leafy.
Ունելլով յինքեան զբարձրավարս արմաւենին։ Նա է բարձրավարս արմաւենին, որ զբարձրութիւն բնութեանս մերոյ ընձիւղեաց. (Նիւս. երգ.։)
Ելեր ի բարձրավարս արմաւենին. (Պիտ.։)
to be puffed up, to be proud of, to bridle up, to assume airs of importance.
ԲԱՐՁՐԱՎԶԱՆԱՄ ԲԱՐՁՐԱՎԶԻՄ. ὐψαυχενέω կամ ὐψαυχενίζω cervices tollo, gorior, jacto Բարձրավիզ կամ բարձրապարանոց լինել. փքանալ. սոնքալ.
Շուն մեռեալ զինքն ոչ պատկառէր, կամ բարձրավզանայր՝ ասել. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)
Բարձրազվեալ ամբարտաւանի եղկելին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Բարձրավզանամ.
ԲԱՐՁՐԱՎԶԱՆԱՄ ԲԱՐՁՐԱՎԶԻՄ. ὐψαυχενέω կամ ὐψαυχενίζω cervices tollo, gorior, jacto Բարձրավիզ կամ բարձրապարանոց լինել. փքանալ. սոնքալ.
Շուն մեռեալ զինքն ոչ պատկառէր, կամ բարձրավզանայր՝ ասել. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)
Բարձրազվեալ ամբարտաւանի եղկելին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
pride, haughtiness, arrogance.
ἁπονία arrogantia եւ այլն. որ եւ ԲԱՐՁՐԱՊԱՐԱՆՈՑՈՒԹԻՒՆ. Ամբարտաւանութիւն. ամբարհաւաճութիւն. գոռոզութիւն. փքացումն. հպարտութիւն.
Զմայր չարեացն զամբարտաւանութիւն եւ զբարձրավզութիւն ունէր արմատացեալ յոգւոջն ... Զբարձրազվութիւնն ասեմ եւ զամբարհաւաճութիւնն. (Ոսկ. ղկ.։)
Խրոխտացեալ բարձրավզութեամբ. (Թէոդոր. խչ.։)
cf. Բարձրապարանոց.
Մի՛ ախորժեսցես ի վեր ամբառնալ զձեռնդ Աստուծոյ (ընդդէմ քո) ըստ բարձրավզիցն. (Ածաբ. աղք.։)
Զբարձրավիզն խոնարհեցուցեր. (Սկեւռ. լմբ.։)
Նշանակ բարձրավզին եւ փքացելոյ վասն ամբարհաւաճութեանն։ Ինձ մահկանացուիս զի՞նչ արժան է բարձրավիզ լինել, փքանալ, փռնդալով առ նմանիսն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Յանզղջութենէ անձանց, եւ ի բարձրավիզն լինելոյ մտաց եւ ապարասան ի վերայ առաքինութեան սրբոց արանցն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
to elevate, to lift up, to raise, to exalt, to raise higher, to raise again, to ascend, to promote, to advance.
ԲԱՐՁՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ Բարձր առնել զԱստուած օրհնութեամբ. փառաբանել.
ὐψόω, ἁνυψόω exalto, in altum extollo, αἵρω , ἁναιρέω, ἁναλαμβάνω sursum tollo, affero Բարձր առնել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. վերացուցանել. ի վեր առնուլ՝ հանել՝ յարուցանել՝ կանգնել, համբառնալ, տնկել. բարձրցընել, վեր հանել, վեր վերցընել.
Շինեաց պարիսպ, եւ բարձրացոյց յոյժ։ Բարձրացուցանել զտուն Աստուծոյ մերոյ, կանգնել եւ շինել զանապատս զայս։ Խոնարհեցուցանեմ զփայտ բարձրացեալ, եւ բարձրացուցանեմ զփայտ խոնարհեալ։ Մի՛ բարձրացուցանէքզեղջիւրս ձեր։ Բարձրացո՛ տէր Աստուած իմ զերեսս իմ առ քեզ։ Բարձրացուսցէ նշան ի հեթանոսս։ Եթէ բարձրացուսցես իբրեւ զարծուի զբոյն քո, եւ անտի իջուցից զքեզ։ Հոգի տեառն վերացոյց զիս եւ բարձրացոյց.եւ այլն։
ԲԱՐՁՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ Բարձր առնել պատուով. մեծարել գովութեամբ, իշխանութեամբ. մեծացուցանել, փառաւորել. մեծցնել.
Սկիզբն արարից բարձրացուցանել զքեզ առաջի ամենայն որդւոցն Իսրայէլի։ Բարձրացուցի զքեզ ի միջոյ ժողովրդեանդ։ Բարձրացուցի զքեզ յերկրէ։ Որդիս ծնայ եւ բարձրացուցի, եւ նոքա զիս անարգեցին։ Արդարութիւն զազգ բարձրացուցանէ. նուազեցուցանեն զազգս մեղք։ Զորս կամէր ինքն՝ բարձրացուցանէր, եւ զորս կամէր ինքն՝ խոնարհեցուցանէր։ Տէր խոնարհեցուցանէ, եւ բարձրացուցանէ։ Որ բարձրացուցանէ զանձն, խոնարհեսցի. եւ այլն։
Արութիւն ցուցեալ զազգ մեր բարձրացոյց. (Խոր.։)
Նուագէին առաջի արքայի բանիւքն Աստուծոյ, բարձրացուցանել եղջերեաւն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 5։)
Բարձրացուցէ՛ք զտէր Աստուած մեր՝ գոչէ մարգարէն։ Աստուած հարցն մերոց, գովեմք զքեզ, եւ առաւել բարձրացուցանեմք. եւ այլն. (Անյաղթ բարձր.։ եւ Շար.։)
Այլ ի սուրբ գիրս ՝ ուր ըստ յն. է Բարձրացուցանել զԱստուած, ի մեզ թարգմանի՝ Բարձր առնել զԱստուած։
ԲԱՐՁՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. որպէս Սաստկացուցանել զձայն. համարձակ գոչել. վերագոչել. ամուր կանչել.
Բարձրացուցէ՛ք զբարբառ ձեր ի վերայ նոցա։ Առ ո՞ բարձրացուցեր զբարբառ քո։ Բարձրացո՛ իբրեւ զփողոյ զբարբառ քո։ Բարձրացուցին զձայնսն փողովքն եւ ծնծղայիւք.եւ այլն։
Եւ ինքեանք զպաշտօնն բարձրացուցեալ յեկեղեցւոջն՝ զտէրունի կանոնն կատարէին. (Եղիշ. ՟Գ։)
ԲԱՐՁՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Չափազանց օրինակաւ վարիլ. մեծացուցանել զբանն. բանը մեծցնել.
Պղծեցեր զերկիրն ... մեղաց ոչ երբէք պղծի երկիր, քանզի արարածս պիղծ ոչ լինի. այլ՝ բարձրացուցանելով զիրսն ասէ. (Մխ. երեմ.։)
height, hill, eminence, summit, top, ridge, hillock;
promontory, cape;
hight, elevated
Հուր եկեալ զբարձաւանդ նորա այրեաց. (ՃՃ.։)
height, eminence, zlevation, act of raising up, summit, sublimity, grandeur, highness.
ὔψος altitudo Բարձր գոլն, չափ ի ստորէ ի վեր, դիմաբաժանեալ ընդ խորութեան կամ ընդ ցածութեան. բարձրութիւն.
Զի՛նչ է լայնութիւն եւ երկայնութիւն, եւ բարձրութիւն եւ խորութիւն։ Արասցես զտապանն, յերեսուն կանգոյ զբարձրութիւնն։ Բարձրութիւնք լերանց՝ նորա են։ Որոյ բարձրութիւն իւր՝ բարձրութիւն մայրի։ Գողիադ...բարձրութիւն նորա վեց կանգուն եւ թզաւ.եւ այլն։
Ընդ բարձրութիւն հասակին հիացեալք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ի բարձրութիւնս ելանէին, ուր ըզզանգակսըն հնչէին. (Շ. եդես.։)
ԲԱՐՁՐՈՒԹԻՒՆ. ὔψος, ὔψωμα, ὔψωτις, ἁνάστημα exaltatio, erectio, sublimitas Բարձրանալն, բարձրացումն. մեծութիւն. առաւելութիւն. գերազանցութիւն. փառք, փառաւորութիւն.
Նայեաց ի գործս ձեռաց իմոց, եւ ի բարձրութիւն Երուսաղէմի։ Դու բարձրութիւն Երուսաղեմի, դու ցնծութիւն Իսրայէլի։ Աճեաց ի բարձրութիւն թագաւորութիւն նորա։ Ետու զայդ ի տուն Աստուծոյ իմոյ ի բարձրութիւն։ Երթալով յովսափատ մեծանայր ի բարձրութիւն։ Հպարտացաւ յոյժ բարձրութիւն նորա։ Փառք նորա լցան անարգանօք, եւ բարձրութիւն նորա ի սուգ կործանեցաւ։ Զբազումս չարչարեաց բարձրութիւն նորա.եւ այլն։
Ոչ է հնար ընդունել զբարձրութիւն զաւետեացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Հանդերձ կատարելութեամբս եւ պատուոյս բարձրութամբ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Գիտացեալ զնախահօրն կործանումն, մանաւանդ թէ զսատանային՝ իսկ ի բարձրութենէ եւ ի հպարտութենէ լեալ. (Նար.։)
cf. Բարձրաձաղկ.
Ծառ բարձրուղէշ եւ պտղաւէտեալ. (Երզն. լս.։)
Յայգւոյն փշալից յայտնեցաւ որթն բարձրուղէշ. (Ոսկիփոր.։)
leg;
cf. Բարձ.
Մասունք մարմնոյ ի միջոյ եւ ի վայր իբրու կրկին բարձք կամ բարձօղ զծանրութիւն մարմնոյն. որ եւ Ազդերք. Երանք. եւ ստորին կողմանք նոցա մինչեւ ի ծունկս եւ յոլոգս կամ ի սրունս. ... որպէս յն. σκέλος, μηρός femur, femen
Արասցես նոցա անդրավարտիս կտաւեայս՝ ծածկել միջովք չափ, եւ բարձիւք չափ։ Մէջք նորա, եւ բարձք՝ պղնձիք։ Ի տալ տեառն զբարձս քո ի քակտումն, եւ զորովայն քո յուռուցումն։ Ոչ խորտակեցին զբարձս նորա։ Բարձք նոցա՝ բարձք ուղղորդք։ Բազուկք, եւ բարձք նորա իբրեւ զտեսիլ փայլուն պղնձոյ։ Եւ ոչ սասանեցան բարձք իմ։ Առնապանք պղնձիք ի վերայ բարձից նորա.եւ այլն։
Ի խարսխաց բարձիցս մինչեւ ցափն կառուցման լրութեան անդամոցս՝ չէ՛ առողջութիւն. այսինքն յոտից մինչեւ ցգլուխ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Որոց բարձք՝ այծից, եւ եղջիւրք ի գլուխս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Անսովոր են հոլովքս.
Տո՛ւր ձեռաց իմոց զզօրութիւն ... եւ բարձանց իմոց զժուժկալութիւն բանաւոր անուացն. (Եփր. ծն. քրիստոսի.։)
moralist;
cf. Բնախօս.
Բարոյախօսն ասէ. (Եպիփ. բարոյ. ստէպ։ (որոյ գործն յայլոց ընծայի փիլոնի կարպացւոյ. եւ յայս բերի յաջորդ վկայութիւնն))
Փիլագոս՝ բարոյախօսն ամենայն կենդանեաց. (Վրդն. պտմ.։)
to moralize.
ԲԱՐՈՅԱԽՕՍԵԼ. φυσιολογέω de natura dissero Խօսել կամ ճառել զբարուց եւ զբնութեանց, մանաւանդ կենդանեաց.
Եւ առակաւ իմն ասէ՝ այլ ընդ այլոյ բարոյախօսեալ զայնպիսի բնութեանց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
natural.
Օրէնք ընդաբոյս՝ բարոյածինք՝ հաստատեալ կան ի բնութիւն նոցա (այսինքն ձկանց). (Վեցօր. ՟Է։)
morally
Զգաղափար առնլի է բարոյապէս (կամ բարւոյապէս). (Մխ. առակ.։)
cf. Բարոյապէս.
Բնականաբար եւ բարոյականապէս (կամ բարոյապէս) զոր կարէ տանել բնութիւն դիւին. (Կանոն.։)
Բայց ես եւ այլն իմն ասեմ բարոյականապէս. (Եղիշ. կան.։)
cf. Բարք.
Մարթ էր ի բարոյիցն հաւատարիմ գտանել՝ քան յերդմանէն. (Ոսկ.։)
Պատուելով զշնորհակալու բարոյսն. (Փիլ. լին.։)
Բնական բարոյիցս ջերմութեամբ (զոր օրինակ հառաչանօք, արտասուօք եւ այլն) զնա թախանձել։ Յետ զբարոյսն սահմանելոյ՝ գրեցի զուղղութիւն նորին. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)
Բայց ե՛ւս անբանական բարոյից է ասուն կենդանեաց ի յարօտս մահու ճարակել։ Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց։ Ի գազանական բարոյից նոխազք նուիրելիք. (Նար. կ.։ Նար. ՟Կ՟Թ. եւ Նար. մծբ.։)
Հաւուց տարմք, որք մարդասէր բարոյիւք ընտանի գոլով մերային ազինս. (Լաստ.։)
Կենդանիք եւ այլ եւս անբաւ բարոյիւք. (Արշ.։)
Բնական բարոյից ընտանի սովորութիւնք (յամենայն արարածս) այլ ընդ այլոյ յեղանակեցան. (Նար. խչ.։)
goodness, probity;
benignity, mildness, clemency;
proceeds, produce.
Ոչ էառ հուր, քանզի բարութն թրջեալ էր ի մէջ ջուրց ծովուն եւ տղմոյն։ Հրդեհեալ բարութն ի վեր էառ զտունն. (Առաքել պտմ.։)
ἁγαθωσύνη bonitas Իսկութիւն բարւոյ՝ հակակայ չարութեան եւ վատթարութեան. լաւութիւն յինքեան եւ առ այլս. առաքինութիւն. բարեգործութիւն, եւ բարերարութիւն. աղէկութիւն.
Քաղցրութիւն, բարութիւն, հաւատք։ Պտուղ լուսոյ ամենայն բարութեամբ է։ Զամենայն հաճութիւն բարութեամբ։ Յամենայն բարութիւնս արդարութեամբ։ Սիրեաց զչարութիւն քան զբարութիւն։ Ըստ ամենայն բարութեանն՝ զոր արար Իսրայէլի։ Զգթութիւնս քո, եւ զբազում բարութիւնս՝ զոր ետուր մեզ.եւ այլն։
Մեծ գետն՝ որոյ չորք վտակք են՝ սեռական առաքինութիւնն է՝ զոր բարութիւն անուանեն։ Գետն՝ սեռական առաքինութինն է՝ բարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)
Չկամեցան զիւրեանց բարութիւնսն ծանուցանել անմտացն. (Փարպ.։)
Կարգեաց ստանալ զբարութիւն, եւ ոչ զգեղեցկութիւն. զի գեղեցկութեանն տուիչ ինքն է, եւ բարութեամբն զանձնիշխանութիւնն արար բարութեան. (Եզնիկ.։)
ԲԱՐՈՒԹԻՒՆ. եւ ԲԱՐՈՒԹԻՒՆՔ. Բարին. բարիք. բարի իրք. ստացուածք կամ իրք վայելելիք. բարիքներ, աղէկ բաներ.
Բարութիւն ամենայն երկրիս եգիպտացւոց ձեզ լիցի։ Տաց ձեզ յամենայն բարութեանց եգիպտացւոց։ Ո՞ ցուցցէ մեզ զբարութիւն։ Անձն նորա ի բարութեան անձինք ձեր։ Կեցցեն ի բարութեան անձինք ձեր։ Զքաղցեալս լցոյց բարութեամբ։ Տունս լի ամենայն բարութեամբք։ Զբարութիւնս երկրի կերջիք։ Անձն ունիս բազում բարութիւնս։ Այր զօրութեան ես դու, եւ բարութիւնս աւետարանես.եւ այլն։
Բարութիւնք յուսոյն կենացն յաւիտենից։ Վայելել ի բարութիւնսն անպատում. (Յճխ. ՟Ը։)
Երկիր բարութեան. գանձ բարութեան. շնորհք բարութեան. օր բարութեան. տօնք բարութեանց. գրգռութիւն բարութեանց. եւ այլն։
crimination, imputation, calumny, false accusation;
pretext;
motive.
Առանց բարուրանաց իսկ լուծանէր զշաբաթն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)
concupiscence, lust.
Մի՛ բարսգիտութեան զհետ լինիցիս. (Կոչ. ՟Դ։)
Aspen (poplar)
որ եւ ՀԱԳՆԻ. ըստ յն. ա՛ղնոս. ἅγνος hagnus, agnus, vitex իտ. aanocasto, vitrice ... Ծառ ուղղաբերձ ըստ նոճւոյ, եւ տերեւք նորա դիւրաշարժք ի հողմոյ, որ լինի ի ջրարբի տեղիս որպէս զուռի.
Եւ զբարտի ծառն մի՛ աւելի պատուէք քան զուռին եւ զկաղամախին, եւ զայլս ի ծառոց. եւ մի՛ կարծէք, թէ փայտ խաչին Քրիստոսի բարտի էր ... Այդ ծառ՝ որ բարտի անուանի, ի կռապաշտութեան ժամանակն ի պաշտօն առեալ էր նոցա. (Շ. թղթ.։)
cf. Բարուրանք.
Որպէս բարբուրանք. cf. ԲԱՐՈՒՐՔ. πρόφασις եւ այլն.
Զի՞նչ առ այսոսիկ կարասցես գտանել բարրանաց յօդուածս. (Սարկ. հանգ.։)
Ի ճեսարանս՝ փառամոլ բարրանօք զցայգ ի ցերեկ փոխարկէին. (Անան. եկեղ։)
Անգործ արարէք զսուր նոցա՝ առ ի յոչ ճարակել զձեզ բարրանօք։ Անձամբ զանձն բարրանօք սիրել անտեղի է կարծիք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Լ՟Ե։ Շ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
Ոչ է պարտ սնոտի բարրանօք՝ իւրաքանչիւրոց անձանց պատուամատոյց լինել. (Լմբ. պտրգ.։)
Զստութիւն ինչ կամելով ճշմատութեան բարրանօք ծածկել, եւ ճշմարիտ երեւեցուցանել. (Սկեւռ. յար.։)
Մի՛ բարրանաց դնէր պատճառ, եւ ի գործոց լինիր յամառ. (Երզն. այբուբ.։)
to pretend, to feign.
ԲԱՐՐԵԼ ԲԱՐՐԻԼ. Պատճառանս կարկատել. բաղբաղել. եւ Կեղծաւորիլ.
Հնազանդեալ էին ... եւ զտարեւորական զհարկս՝ առանց բարրելոյ հարկէին. յն. անպատճառ. ἁπροφασίστως (Փիլ. իմաստն.։)
Հերձուածողն. բարրի քարոզել զհոգին սուրբ, եւ հայհոյէ զհոգին. (Սեբեր. ՟Գ։)