ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.
Սամուէլ նախ անծանօթ էր Աստուծոյ։ Իշխանք նոցա անծանօթ եղեն ի նմանէ։ Իբրեւ անծանօթք, եւ ծանուցեալք. (՟Ա. Թագ. ՟Գ. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 27։ ՟Բ. Կոր. ՟Զ. 9։)
Անծանօթս առնէ ի ճշմարտութենէն. (Յճխ. ՟Դ։)
Անծանօթ խնամոցն Աստուծոյ։ Զիա՞րդ ոչ պահելովն զպատուիրանն՝ անծանօթ է ի նմանէ (այս ինքն ոչ ճանաչէ զԱստուած) (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. յկ. ՟Բ։)
Հայրենի անծանօթ ծոցոյն։ Զանծանօթն Հօր էութիւն. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)
Յանծանօթս եղեալ՝ համբեր խոնարհութեամբ. (Ագաթ.։)
to be unknown;
to be disguised.
Զբարկութիւնն ա՛րկ ի վերայ հեթանոսաց, եւ որ բնաւին անծանօթանան քեզ. (Մխ. երեմ.։)
treeless.
Յանծառ յանպտուղ յանփոխ անապատի բնակելով յովհաննէս. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
free;
without servants.
Կամ ոյր չիք ոք ծառայ. խըզմէթքեարսըզ.
Ձանձրացուցանէին բազմածառայքն զանծառայիցն զտուրսն, խնդրելով հանապազ զմիս այլեւայլ որսոց. (Փարպ.։)
that is not servile, free.
ԶԵսայեայ զազատախօս բարբառ, եւ զանծառայական միտսն։ Կացին մնացին հաստատուն յանծառայական միտսն ազատաբար. (Ոսկ. ես.։)
Զանծառայականն տէր ի ծառայի կերպարանս սէրն խոնարհեցոյց. (Տօնակ.։)
Զխոնարհիլն անծառայականին ի մեր նուաստութիւնս. (Շ. բարձր.։)
Անծառայելի ի չարէն պահէ զխոհականութիւնն. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Անծեր.
ἅγηρος, ἁγήραος. insenescibilis, senii expers. Որ ոչն ծերանայ եւ ո՛չ հնանայ. յաւերժական. մշտնջենաւոր. անփոփոխ. անեղծ. անանց. յաւիտենական.
Յանծերանալին եւ յանմահն կեանս։ Սակաւ մի աշխատիս, եւ անծերանալի է ուրախութիւնն. (Ոսկ. ՟ա. յհ.։)
Պայծառութեամբ պանծալի, զօրութեամբ անծերանալի եւ անապական. (Արիստ. աշխ.։)
unbegotten, unborn;
barren, steril.
Իսկութիւն անծին. (Յճխ. ՟Ա։)
Աստուած մի է, անծին, միայն անձնիշխան. (Կոչ. ՟Դ։)
unborn state.
ἁγεννησία. ingeitum esse, ingenitura. Անծնեալ կամ անծին գոլն. որ է յատկութիւն Աստուծոյ Հօր, որպէս ծնելութիւնն յատկութիւն է Որդւոյ. եւ զի եւնոմեան աղանդաւորք զիսկութիւն Աստուծոյ դնէին յանծնելութեան, նովին ուրանային զԱստուածութիւն Որդւոյ ծնելոյ, եւ Հոգւոյն բղխելոյ.
Ո՛չ Հայր ի բաց կացեալ է յանծնելութենէն, վասն զի ծնաւ. եւ ո՛չ Որդի ի ծնանելոյն. քանզի յոչ ծնիցելոյն է. (իսկ եւնոմեանք) զանծնելութիւնն եւ զծնելութիւնն՝ բնութիւն Աստուծոյ դնեն։ Եթէ անծնելութիւնն բնութիւն է Աստուծոյ, ծնելութիւնն ոչ բնութիւն։ Ասա՛ դու զանծնելութիւնն Հօր, եւ ես զծնելութիւնն Որդւոյ բնախօսեցից քեզ. եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Գ. ՟Զ։)
իբր անեղութիւն՝ հասարակ երից Անձանց Աստուածութեան. առաւել վասն հոմաձայնութեան յունին, որ անխտիր գրի երբեմն. τὸ ἁγέννητον. non factum esse, կամ τὸ ἁγέννητον. non natum esse. վասն որոյ եւ կրկին թարգմանութեամբ ասի, (Կիւրղ. գանձ. ՟Ա.)
Յաղագս անծնելութեան եւ ծնելութեան, անեղութեան եւ եղելութեան։ Կամ պարզապէս անծնելութիւն թարգմանի փոխանակ անեղութեան, յասելն (Կիւրղ. գանձ. ՟Ե.)
Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)
barrenness;
cf. Անծնելութիւն.
Զձուս քարբից փշրելով, նեխութիւն եւ անծնութիւն յանդիմանիցեմք. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)
barren, steril.
Մառախուղ է խոնաւ գոլոշի՝ անծննդական ջրոյ (այս ինքն ոչ բերօղ զանձրեւ). (Արիստ. աշխ.։)
cf. Անծննդական.
Անծնունդ գաւազանն մերձեցեալ ի վէմն անծնունդ՝ ջուր բղխեաց. (Ճ. ՟Ժ.։)
sterility.
Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)
proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.
Ինձ ա՛նկ է իշխանութիւնն, ինձ պատշաճ է. (Եւս. քր. Ա։)
ԱՆԿ յանկ, կամ յանգ Իբր վախճան. լրումն. անկումն ի նպատակ. cf. Յ, cf. ՅԱՆԳ. եւ cf. ՅԱՆԿ ԵԼԱՆԵԼ, ՀԱՆԵԼ. եւ այլն։
unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.
Անզէնք եւ անկազմք ի մայրիս աներկիւղաբար շրջեսցին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Տղայոց մատուցանէ զհացն՝ ոչ խիստ եւ անկազմ. (Նիւս. կազմ.։)
Աներեւոյթն եւ անկազմն ծածկեալ ունէր որպէս խաւար զերկիր. (Յճխ. ՟Է։)
Նախ անկազմ եղեալ, եւ ապա զզարդն առեալ. (Կիւրղ. ծն.։)
fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.
Չէ իբրեւ զմարգարէ ոք անկած, թէ նախ առնուցու, եւ ապա տացէ. (Ոսկ. ես.։)
Յիշխանութենէ պատուոյ անկած էր։ Թէ եւ կարի ի մտաց անկած էր. (Լաստ. ՟Գ. ՟Ի՟Բ։)
Ուր անկած է, անդ են եւ արծուիք. (Ոսկ. խչ.։)
Ինքն Տէրն զմարմինն ի գէշ առակեաց վասն չարչարանաց խաչին, եւ ի գերեզմանի դնելոյն. այլ եւ անկած ասի ըստ այլոց, զի անկաւ նա ի բնութիւնս մեր խոնարհագունիւքն. (Տօնակ.։)
fallen state, humiliation.
Դեւք զանկածութիւն եւ զթշնամանս ի վերայ խոնարհաց բերեն. (Եւագր. ՟Ժ։)
cf. Անկամակութիւն.
Անհնար է անշնչութիւն եւ անկամութիւն զամենայնէս համարել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
cf. Անկայ.
Ի շարժմանէդ մշտախաղաց անկայական, զանշարժելիդ՝ շարժօղ բնաւից՝ որ այժմ կան. (Երզն. ոտ.։)
to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.
Թիթղունս ոսկիս՝ թելս թելս անկանել ընդ կապուտակին եւ այլն։ Զխառնուածսն անկեալ անդստին ի նմանէ։ Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան։ Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին։ Զոստայնս սարդից անկանեն. եւ այլն։
that does not take bribes, incorruptible, honest.
Դատաւոր կացոյց ի վերայ մեր զխիղճ մտաց մերոց, որ եւ անկաշառ դատի զմեզ։
cf. Անկաշառ.
Զորս՝ զի չարք են, դատեցաւ անկաշառառուն եւ անաչառ հայրն։ Որոց բնութիւնն յանկաշառառու ատենին դատապարտեաց մահու. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
loose, untied, free.
that cannot be plundered or robbed.
Գանձ անկապուտ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Զգեստ կամ զարդ անկապուտ։ Անկապուտ ճոխութիւն կամ իշխանութիւն, կամ կեանք. (Նար.։)
Անկապուտ ուխտ հաստատեալ. (Շ. վիպ.։)
incessant, unceasing.
Կերան զբաղարջն զխիստն եւ զանկասն. (Ճ. ՟Թ.։) եւ (Տօնակ.։)
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
ἁνυπότος, ἁνυπονόητος. non suspicans, incurious. Որ չունի զկասկած. որ ոչն խիթայ. աներկիւղ. յապահովացեալ, եւ անպատրաստ. կասկած չունեցօղ. իշքիլսիզ. շիւպհէսիզ. վազիֆէսի օլմայան.
Ոչ ինչ խիթացեալ զգուշացաւ անկասկած լինէր. (Բուզ. ՟Գ. 20։)
Զի տանէն անկասկած եւ անյերկուանալի գաղութ բնակափոխութեանն. (Փիլ. իմաստն.։)
ԱՆԿԱՍԿԱԾ. ՅԱՆԿԱՍԿԱԾԻ. ՅԱՆԿԱՍԿԱԾՍ. ἁνυπόπτως, μετὰ ἁσφαλείας. sine suspicione, tuto. Առանց կասկածելոյ կամ կասկածանաց. աներկիւղաբար. յապահովս. առանց վախի. գօրգուսուզ.
cf. Անկասկածելի.
Հրամայէ նմա զայն իշխանութիւն անկասկածաբար ունել. (Խոր. ՟Ա. 12։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
Զանկատարսն մտօք եւ մարմնով. (Յճխ. ՟Թ։)
Իմաստասէրն խնամ տանի անկատար ոգւոց։ Միոյ մասին պակաս ելոյ՝ հարկ է զբոլորն անկատար գոլ. (Սահմ. ՟Ե. ՟Ժ՟Թ։)
Եւ անգործ. որ չէ եդեալ ի գործ. չելեալ ի գլուխ. եւ ոչ կատարելի.
infinite, endless.
Որոյ չիք կատարած. անվախճան. նիհայէթսիզ.
imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.
Փոփոխումն յանկատարելութենէն ի կատարումն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Անկատարելութիւն.
Փոփոխումն յանկատարելութենէն ի կատարումն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)
seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.
Ո՛վ դու անկար խորան խորհրդոյ՝ տաղաւարին հօրն հաւատոյ. (Գանձ.։)
Այսպիսեացս անկար է ուղիղ ընթանալ վասն ինքնիշխան լինելոյ. (Լմբ. բենեդ.։)
to be unable, to be incapable, to be insufficient.
Անկարանայ բան յարժանաւորն խօսելոյ. (Երզն. լս.։)
without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ
Օտար ի կարգէ եւ ի կանոնէ. անտեղի. անիրաւ. խառնակ. անպատշաճ. (յն. եւ լտ. պէսպէս լինի). եօլսուզ. նիզամսըզ.
Եւ արտաքոյ կարգի կամ բնութեան. անսովոր. օրանսըզ. ատէթտէն խարիճ.
Մի՛ յանկարգ իբրեւ հեթանոս կոծ կամ աշխարանս ոք անյուսութեամբ գնիցէ ինձ. (Բուզ. ՟Ե. 44։)
cf. Յանկարգ.
ԱՆԿԱՐԳԱԲԱՐ ԱՆԿԱՐԳԱՊԷՍ Առանց կամ ընդդէմ կարգի. խառնիխուռն. յանդէպս.
Ոչ կարգիւ, այլ՝ խառն եւ անկարգաբար։ Անկարգաբար յարուցեալ ընդդէմ։ Անկարգաբարն վարել հրամանաւ. (Պիտ.։)
to disorder.
Յանկարգութիւն դարձուցանել. խանգարել.
Հա՛ն զժանգն յատենէ, զի մի՛ աղմկեալ խռովեցուսցէ եւ անկարգեսցէ զիրաւունսն։ Տեսանէ անկարգեալ զհոգեկան մասունսն. (Լմբ. առակ. եւ Սղ.։)
disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.
Անկարգ ինչ. եւ խոտորումն ի կարգէ. անտեղութիւն. խառնակութիւն. ցոփութիւն. (յն. պէսպէս). եօլսուզլուգ. օրանսըզլըգ.
Զանկարգութիւնս տեսանել Տէր ոչ կամի։ Ի նոյն անկարգութեան զեղխութիւն։ Որ զԱստուծոյ մերոյ շնորհսն դարձուցին յանկարգութիւն. (Յոբ. ՟Լ՟Ե. 13։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ. 4։ Յուդ. 4։)
Հետեւեալ լինի զեղխութեան անկարգութիւն, անպատկառութիւն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Անհնարին.
Զանկարելեաց կախի եւ աւելորդից յուսոց. (Դիոն. եկեղ.։)
Անկարելի է մեզ գիտել զերկնայնոցն իմացութեանց խորհուրդս. (Դիոն. երկն.։)
Անկարելի է առանց խոնարհութեան ժառանգել զտեղի անկելոց։ Որպէս չարչարել առանց մարմնոյ անկարելի է, նոյնպէս եւ խռովել առանց հոգւոյ անհնար է. (Զքր. կթ.։)
want of compassion, insensibility.
Ոչ կարեկցելն. անգթութիւն։ Ի գիրս խոսր.։
unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.
Անկարծ հաւատով գնա՛ ի խոստացեալ ժառանգութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Զտգէտս եւ զանկարծս իրաց խաբել. (Սեբեր. ՟Դ։)
Բանակեալ էր յանհոգս յանկարծս եւ աննենգ խաղաղութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 38։)
cf. Անկարծ.
Գտին անկարծելի փրկութիւնս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
mended, not repaired;
irreconcilable.
unable, feeble, incapable.
Սահման ժամանակին առաւել քան զանկարողացն լիցի. (Մխ. դտ.։)
Տկար իմաստիւք, եւ անկարող մտանել եւ ելանել ի խորս համատարած ծովուս. (Տօնակ.։)
Շատախօսն ո՛չ եթէ առ ի խօսել կարող է, այլ առ ի լսել անկարօղ. (Ոսկիփոր.։)
Մերթ՝ որպէս յետին չքաւոր. կարողութիւն չունեցօղ. եօխսուլ.
not indigent, not in want.
ἁπροσδεής. non indigus, non egens. Որ չէ կարօտ իմիք. չունօղ զկարիս ինչ. ունօղ զամենայն պէտս կարեւորս առատութեամբ. ճոխ. աննուազ. ապէնիազ. բանի մը պակասութիւն կամ կարօտութիւն չունեցօղ, ունեւոր. եհթաճ՝ միւհթաճ օլմայան, իհթիյաճը եօգ, վարլը.
Եթէ նախ քան ի մէնջ խնդրելն դու կարկառեսցես, անկարօտ ես. (Նար. ՟Խ՟Զ։)
Փարթամաց անկարօտից. (Մխ. դտ.։)
Անկարօտ լիութիւն, կամ արքայութիւն, գանձ, քաղաք. (Յճխ.։) (Ագաթ.։)
Յըմպելիս անկարօտս. (Եղիշ. խր.։)
not compelled to move on the ground.
Անկարօտ ի ճեմս կամ ճեմելոյ յերկրի. խաղացեալ իբր ի թռիչս թեւոց. որպէս չորեքկերպեան կենդանիք, եւ անիւք Եզեկիէլի.
Զուգակշիռ հետեւմամբ, անկարօտաճեմ ճախրանօք. (Նար. խչ.։)
plenitude, fulness, abundance.
cf. Յանգաւոր.
Զտուն հօր՝ կրսեր որդւոցն սովոր են տալ. բայց տեսցի անկաւորին լինել։ Ամենայն շնորհ իսկ բովանդակ յանկաւորսն երթիցէ։ Զի չվայելէ զսրբոյ եկեղեցւոյ ժառանգութիւնն յանկաւորացն հեռացուցանել, բայց եթէ անկաւորացն կամաւորութեամբ. (Մխ. դտ.։)
hospital.
Տուն եւ տեղի, ուր անկեալ դնին եւ դարմանին ակարք ձրի. հիւանդանոց. հասդալար. պիյմարխանէ.
certain, sure.
Անկեղակարծելի խոստովանեսցի յամենեցունց՝ զօրաւորագոյն ունելով բնութիւն. (Պիտ.։)
sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.
ԱՆԿԵՂԾ ԱՆԿԵՂԾԱԿԱՆ ԱՆԿԵՂԾԱՒՈՐ. ἁνυπόκριτος. non simulatus, minime fictus. որ եւ ԱՆԿԵՂԾԻԿ. Անմասն ի կեղծեաց եւ ի կեղծաւորութենէ. անխարդախ. պարզ. ուղիղ. հաւատարիմ. անպատրուակ. տօզրու. հագըգէթլի. սատըգ.
Զպատմուճան մտաց եւ զգոգս բնութեան անշաղախ եւ անկեղծ պահեսցուք. լինի իմանալ եւ անկեղտ, կամ անեղծ։
Անկեղծաւոր խոստովանութիւն. (Սարկ. քհ.։)
sincerity, candour;
loyalty, fidelity;
honour, truth.
Յորս չիք ինչ նշմարանք եւ կամ գիւտք խաւարի, այլ ամենեւին անկեղծութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ա։)