restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.
Որ ոչ հանգչի. չունօղ զհանգիստ եւ զկայ՝ յերեսաց անդադար աշխատութեանց, կամ տառապանաց, եւ շարժման. ուր ոչ գոյ հանգիստ. րահաթսըզ. արասըզ. պիհուզուր.
Անհանգիստ օրհնութեամբք. (Յճխ.։)
Անհանգիստն հազարաւուխտ (որ չտայր դուլ եւ դադար). (Փարպ.։)
Խռովէին զաշխարհս, եւ անհանգիստ պահէին. (Խոր. ՟Գ. 24։)
Անկանին յուժոյ իբր զանհանգիստ անխնամս. (Պիտ.։)
Զանհանգիստն ընդունի զպատիժս. (Յճխ. ՟Ժ։)
Զտիւ եւ զգիշեր անհանգիստ նմա ժամ աղօթից էր։ Անհանգիստ ի նոյն խորհուրդս ճեպեցուցանէր։ Աղաղակէին առ միմեանս անհանգիստ. (Փարպ.։)
inquietude, uneasiness;
agitation.
Զոր եւ ի վերայ գործեաց երաժշտականք զգուշութեամբ պահեն՝ զջիլսն թուլացուցանելով, զի մի՛ պրկմամբ անհանգստութեամբ պախումն առցէ. (Փիլ. լին.։)
Հանապազ տեղեաց ի տեղիս փոխին, զի անհանգիստ են, եւ գիշահոտ յանհանգստութենէն. (Ոսկիփոր.։)
fidgety, inquiet, noisy.
Որ ոչ կայ հանդարտ. խռովայոյզ.
cf. Անհանգստութիւն.
Աղմուկ. խռովութիւն. յոյզք.
Յաշխարհի նեղութիւն մեծ եղիցի, թագաւորաց անհանգստութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
unclad, naked.
Անհանդերձք, միայն պատմուճանօք։ Ոչ միայն անհանդերձ, այլ եւ ամենայն մասամբ մերկ. (Փիլ. քհ. ՟Ա.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ի մէջ օտարաց կորեաւ՝ անսուգ, անխնամ, անհանդերձ (յն. անթաղ). (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 10։)
Ոչխարք ոչինչ ցանկան պէսպէս խորտկաց, այլ զլոկն զհանդերձ ճարակն ճարակին. (Ոսկ. ես.։)
cf. Անհանդուրժակ.
Անհանդուրժելի արդեօք զծախիցն իցէ առնել յոլովութիւն ընչից. (Պիտ.։)
cf. Անհանդուրժակ.
Անհանդուրժելի եղեալ լովիաս այսմ յանդիմանութեան. (Մխ. առակ.։)
foolish, imprudent, ill-advised.
ἁσύνετος, ἁφρονέστατος, ἁλογώτερος. եւ այլն. insensatus, insipiens եւ այլն. Անբաժ ի հանճարոյ. անիմաստ. անխորհուրդ. անմիտ. անբանագոյն. անխելք. ագըլսըզ. լաշգըն.
Անհանճարիցն եւ խստապարանոցաց մարմնաւոր իմն տեսիլքն վայելէին։ Ոմանք յանհանճարիցն ասեն։ Անհանճարացն ոչ այնպէս պատուհասք ծանունք թուին, որպէս տանջանքն ահագինք։ Զանհանճարացն ճառել. (Ոսկ.։)
Խանգարումն անհանճարից. (Յճխ.։)
Անհանճար հոգիք ոչ ախորժեն առնուլ դեղ. (Շ. մտթ.։)
Անհանճար խնդրօղն յամենայնէ վրիպի. (Սարգ.։)
Վրիպեսցէ ի ձեռն ինքեան յանհանճար խնդրոյն. (Դիոն.։)
Չէ՛ անհանճար սգոյ այնպիսի արտօսր, այլ՝ գթոյ եւ խնամոց, եւ միւսն անհանճար սգոյ է։ Տրտմութիւն անհանճար։ Կամելն Աստուծոյ ո՛չ անհանճար ինչ է։ Զի՞նչ բան զայն անհանճարոյ կայցէ. (Ոսկ.։)
foolishly, imprudently.
ἁσυνέτως, ἁνοήτως, ἁσόφως. imperite, stulte. եւ այլն. Առանց հանճարոյ. անմտաբար. անիմաստաբար. անխելքաբար. շաշգընճա. տելիճէ.
more or very foolish.
որ եւ ԱՆՀԱՆՃԱՐԵՂԱԳՈՅՆ. ἁσυνετώτερος, ἁφορνέστατος. magis isipiens, stultissimus. Առաւել անհանճար. անիմաստագոյն. աւելի անխելք՝ խենդ.
folly, imprudence;
insipidity, dulness.
ἁσυνεσία, ἁπαιδευσία, ἁλογία. imperitia, inscitia. Անհանճարն գոլ. անմտութիւն. տգիտութիւն. մոլորութիւն. անզգայութիւն. անխելքութիւն. ագըլսըզլըգ.
Զբողջախոհութեան անհանճարութիւն. (Արծր. ՟Դ. 11։)
implacable, irreconcilable.
Անհաշտ խռովութեամբ. (Յհ. կթ.։)
imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.
Տհաս. խակ. խամ.
Պարզէր զանհա՛ս եւ զխակ լեզուսն տղայոց. (Ճ. ՟Թ.։)
Իբր անհաս ոչ ըմբռնական։ Յընթացս թեւոց թեթեւոց հողմոց անհաս երագմամբ։ Փախեաւ որպէս անհաս։ Պատուար անհուպ եւ անհաս մատուցման դժնեայ դժրողաց. (Նար.։)
Ոչ եթէ զանհաս բնութենէն կարիցէ ոք ճառել։ Զանհասն զիա՞րդ ոք կարիցէ քննել։ Անհաս ի քննողաց։ Անհաս մտաց եւ խորհրդոց. (Ագաթ.։)
Անհաս է քան զմիտս. (Յճխ.։)
Կամ թաքուն. գաղտնի. խորին. դժուարիմաց. ἁπόκρυφος. absconditus.
Զբանս անհաս քննեսցէ (կամ ի գաղտնիս նորա մտախորհ եղիցի). (Սիր. ՟Լ՟Թ. 10։)
Ոչ հասու. ոչ լիով խելամուտ. անգէտ. անտեղեակ. ἁγνοῶν. ignorans, minime comprehendens.
Անհասք դոցա եղեալ մեր։ Անհաս եղեալ մտածութեամբ՝ լռեմք. (Խոր. աշխարհ.։)
Ամենայն երկնաւոր զօրութիւնքն անհաս են աստուածային փառացն. (Յճխ. ՟Գ։)
Անհաս եղայ, եւ ոչ կարացի հետազօտել խորհրդոցն Աստուծոյ. (Նար. երգ.։)
Թշնամին անհաս գոլով նորին մարդանալոյն խորհրդոյ. (Լմբ. անառակ.։)
cf. Անհաս.
Անհասական՝ խորհրդոց։ Անուամբդ անհասականաւ. (Նար.։)
cf. Անհաս.
Անհասանելիք են խորքս. (Պիտ.։)
Ի բարձրագունից յանդուգն եւ անհասանելի խուզմանցն. (Դիոն.։)
Սեւեռք ոտից անհասանելւոյն։ Խորհուրդ անհասանելի։ Զանհասանելին իշխանականս իմացման. (Նար.։)
incomprehensibility;
unripeness.
Զանփոփոխութիւն, զանհասութիւն. (Աթ. ՟Ը։)
Անհասութիւն խորհրդոյս. (Սարգ.։)
Եւ անհաս գոլն երագ կամ խորին իրաց.
Զսքանչացումն ընդ անհասութիւն խառնեալ։ Անհասութիւն հասողացն ... Անբան անհասութիւն. (Լմբ. էր ընդ. եւ Սղմ.։)
Տհասութիւն. խակութիւն. խամլըգ.
Ետես զխակութեանն զանհասութիւն. (Ագաթ.։)
Անհասութեան խակութեանդ լեալ տարփանք. (Խոր. ՟Բ. 1։)
inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.
ἅστατος, ἁστήρικτος, ἁβέβαιος. inconstans, fluxus, incertus, invalidus. Որ չունի զհաստատութիւն, անկայուն. շարժուն. դիւրափոփոխ. այլայլակ. անհիմն. անհաւաստի. թէմէլսիզ. էյրէթի. պիգարար.
Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեան. (Դիոն.։)
Ամենայն այսպիսիքս (երեւոյթք յօդս) անհաստատ են. (Արիստ. աշխ.։)
Անհաստատ խորհուրդ, կամ երեւմունք երազոց. (Յհ. կթ.։)
Զանհաստատն (մանուկ) խնամել. (Պիտ.։)
inconstancy, instability, mutability, frailty;
fragility.
Զանհաստատութիւն մտացն պնդել ի հաստատութիւն յուսոյն. (Յճխ. ՟Ը։)
Ի խորհրդոցն անհաստատութենէ տարակուսեալ լինէին. (Յհ. կթ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
ἅτμητος. non sectus, indivisibilis, ἅτομος, atomus, individuus, insecabilis, στιγμή, punctum. Ոչ հատեալն, եւ ոչ հատանելին. անբաժանելի. որ ոչ մասնատի, կամ չունի մասն. եւ Հիւղէ. կէտ. վայրկեան. պէօլիւնմէզ, շախս, զաթ.
Ամենեքեան փոխեսցուք յանհատին (ի վայրկենի) ի թարթափել ական։ Անհատ անուանեալ՝ եւ թարթափումն ական՝ զանմասն այնր ամանակի վախճան. (Նիւս. կազմ.։)
Ոչ կտրեալ կամ հատեալ ի բաց. անխզելի. անքակ. ամբողջ անարատ. ἅτμητος, ἁρραγής, ἁλώβητος. non decisus, non fractus, illaesus եւ այլն. քեսիլմէմիշ. քեսիլմէզ.
(Ըստ հերայ գլխոյ)՝ բազմութեանն անհատ լինել՝ իբրեւ մի մարմին. եւ եթէ հատցին գիսակքն՝ բազմացն զօրութիւնքն անկցին։ Պնդեալ զնա կարի քաջ անհատ ջլօք։ (Փիլ.։)
Փշրեալ, եւ բաշխի ի մասունս անհատս։ Նուիրեալ, եւ ի մասունս անհատս բաշխեալ. (զի յիւրաքանչիւր մասին սուրբ հաղորդութեան է նոյն Քրիստոս ամբողջ) (Նար. ՟Խ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)
Հրեղէն բերանով զանհատ սուրբ սուրբն ասելով։ Ձայնք պաշտօնէից ի տուէ եւ ի գիշերի անհատ էին ... Անհատ աղօթիւք. (Եղիշ. խչ. եւ Եղիշ. պատմ.։)
Այսոքիկ յանհատսն վարին, եթէ մանրամասնաբար թեւակոխեսցես. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
Այրէ ի սպառ՝ բայց ոչ ծախէ, անհատ պահէ միշտ ի յերեր. (Շ. եդես.։)
Վա՛յ քեզ անձն իմ, զի անհատ եւ անվճար շաղափեցար պղծութեամբ աշխարհիս. (Մաշկ.։ Իսկ Դիոն. եկեղ. ՟Գ.)
indivisibly, inseparably;
individually.
Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ. (Շար.։ եւ Քեր. քերթ.։)
individual, atomic.
Հերք գլխոյն բոլորեալ՝ զանհատական զերկնաւոր պարուցն զնմանութիւն բերելով. (Ոսկիփոր.։)
Ո՛վ անծախելի բարերարութեան, ո՛վ անհատական բարերարութեան. (Արծր. ՟Ա. 1։)
Անհատական թիւ խորհրդական երկեակ տասնեկի, (Նար. ՟Ի՟Զ.) ի պէսպէս միտս ձգի. cf. Լծ։
that flows incessantly.
Անհատաբար հոսեալ. մշտնջենաբուխ.
cf. Անհատուած.
Անհատուածելի իսկութեանց։ Անվախճան կենացդ սովաւ հաղորդիմք անհատուածելի. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
that cannot be payed.
Որոյ չիք հատուցումն կամ վճար, իբր անփոխատրելի.
illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.
crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.
Յանհարթ աւազինս։ Յանհարթ խոշորութենէն. (Պիտ.։)
Անհարթ յողդողդումն. յն. ἁνωμαλία Փիլ. նխ. ՟բ.։
Կամ անկազմ. չեւ յօրինեալ ըստ պիտելոյն ի դեղ (խոտ թիւնաւոր).
unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance
ἁνωμαλία, τὸ ἁνώμαλον. inaequalitas, τὸ ἅστατον, inconstantia. Անհարթ գտանիլն. անհաւասարութիւն. անկարգութիւն. խառնակութիւն. յողդողդութիւն. այլափոխութիւն. կոշտութիւն, միակերպ չըլլալը. տիւզկիւնսիւզլիւք. սարփլըգ. պիգարարլըգ.
Ընչեղութիւնք եւ աղքատութիւնք, եւ ամենայն կենացս անհարթութիւնք։ Ամենայն խռովութեամբ եւ անհարթութեամբ յորձանօք մարդկային կեանքս միշտ բերեալ լինի. (Նիւս. կուս.։)
Որպէս սանձիւք ընդդէմ բաղխելով զխորհրդոցն անհարթութիւն։ Անհարթութիւն բարուց. (Բրս. հայեաց. եւ Բրս. ընչեղ.։)
Զանհարթութիւնն ի պատշաճականսն՝ ուղղակի միաւորութեամբ հանդէպ հաւասարէ. (Նար. խչ.։)
Անհարթութիւնք ի մարմինս (ըստ խառնուածոցն) գործիցին։ Որ զայն ամենայն անհարթութիւնս տայցէ գործել. (Պիտ.։)
Անհարթութեան սուղ ժամանակին զանանցական կեանս հատուցանէր փոխարէնս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)
inevitable;
fearless, assured.
Որ ոչ հարթչի, կամ խուսափէ. աներկիւղ. անքոյթ. անկորուստ. անկապուտ.
exempt from tax or impost.
Անհարկ եւ անբեկար. (Մխ. դտ.։)
Անհարկ իշխանքն եղեն ընդ հարկաւ. (Մաղաք.։)
Զանհարկսն՝ անդրէն դարձի իմաստութեամբ բժշկեալ. (Մխ. դտ.։)
cf. Անհարսն.
ἁνύφευτος, ἁπειρόγαμος. innupta, nuptiarum expers, intacta. Կոյս անապական. ոչ մտեալ յառագաստ հարսնութեան. պսակեալ որպէս հարսն ընդ փեսայի, այլ առանց մերձաւորութեան. անփորձ յառնէ. անշաղախ. միշտ կոյս, կոյս եւ մայր, մայր եւ կոյս.
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
Զկամս անշարժս եւ անհաւանս ի յորդորմունս խօսից նոցա. (Փարպ.։)
improbable, unlikely.
Զիա՞րդ օտարոտի եւ անհաւանական նախնեացն եղեալ՝ պատճառէք պատճառս. (Մագ. ՟Խ՟Ա։)
cf. Անհաւանական.
Այլեւ անհաւանելի եւս առաջիկայս։ Այլեւ անհաւանելի էր՝ եւ կուսին լռութեամբ խաղաղանալ. (Պիտ.։)
to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.
Յանհաւանելն քո՝ կորուստ երեցունց աշխարհացն լինի. (Փարպ.։)
Անհաւանելն օրինացն եւ իշխանացն (գործ է անիրաւութեան). (Արիստ. առաք.։)
Մինչ ոչ էր անհաւանեալ Աստուծոյ սատանայ եւ մարդն. (Յճխ. ՟Զ։)
incredulity;
disapprobation;
obstinacy.
Խռովութիւն հօր առ որդի, եւ որդւոց անհաւանութիւն. (Յճխ. ՟Ե։)
Անհաւանութիւն խորհրդոյն. (Փարպ.։)
unequal.
Աննմանք եւ անհաւասարք (ի կրօնս)։ Առ օրէնս երկրի անկցորդ, եւ առ հասարակաց իր՝ անհաւասար. (Նար. խչ. եւ Մծբ.։)
Մաճասին երակն փոփոխական եւ անհաւասար լինի. (Մխ. բժիշկ.։)
Մի՛ արդեօք անհաւասա՞ր Աստուած անզուգաբար մեզ բաժանելով զկենցաղոյս. (Բրս. ապաշխ.։)
Մի՛ հեղգասցի ի գործ, կամ ի բաշխելն անհաւասար. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Անհաւասար բաշխել. (Նիւս. բն.։)
inequality, disparity, disproportion.
ἁνισότης. inaequalitas. Պակասութիւն հաւասարութեան. առաւելութիւն կամ նուազութիւն. անզուգութիւն. աննմանութիւն. անմիաբանութիւն. խտիր. ույմազլըգ. նահէմվարի.
Այս զո՛յգ անհաւասարութիւն ունի յաղագս ամենեցուն փոփոխման. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)
uncertain, unassured, doubtful;
contingent, casual.
incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.
Վասն առաւելութեան պարգեւացն՝ անհաւատք լինիմք յերախտաւորէն. (Բրս. ծն.։)
Թէ այսմ անհաւատ լիցիս, ե՛րթ ի Սոդոմ. (Յճխ. ՟Ե։)
Նորին ուխտին անհաւատք գտան։ Առ մեծ զօրութիւնն Աստուծոյ անհաւատ գտան. (Լմբ. սղ.։)
incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.
Կարի անհաւատալի գործ նախախնամութեան՝ վասն մեր մարմնաւորութիւն Աստուծոյ. (Նիւս. բն.։)
Անհաւատալի ամենեցուն խնդիր, կամ տեսիլ, բանք։ Անհաւատալի իմում տկարամտութեանս կարծեցեալ. (Փարպ.։)
to disbelieve.
cf. Անհաւատամ.
unfaithful, disloyal, perfidious.
Իբր ոչ հաւատարիմ. է առաւել ռմկ. ի յետին դարս. որպէս եւ ԱՆՀԱՒԱՏԱՐՄՈՒԹԻՒՆՆ. որ ըստ նախնեաց ասին ԱՆՀԱՒԱՏ, եւ ԱՆՀԱՒԱՏՈՒԹԻՒՆ. ἅπιστος, ἁπιστία. infidelis, infidelitas.
Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)
Ախտաւոր ոք եւ մարմնեղէն՝ անհաւատարիմ առնէ զմարդն իբր աստուածային գեղեցկութեամբն զարդարեալ (գոլ). (Նիւս. կազմ.։)
incredulity, infidelity, irreligion.
Գողութիւն, նենգութիւն, ապականութիւն, անհաւատութիւն։ Ոչ արար անդ զօրութիւնս բազումս վասն անհաւատութեան նոցա։ Հաւատամ Տէր, օգնեա՛ անհաւատութեանս իմում։ Միթէ անհաւատութիւն նոցա զԱստուծոյ հաւա՞տսն խափանէր։ Յաւետեացն Աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ։ Անհաւատութեամբն փշրեցան, եւ դու հաւատովք հաստատեցար. եւ այլն։
Պակասիլն ի հաւատարմութենէ առ մարդիկ. անիրաւութիւն. անհաւատարմութիւն. խայընլըգ.
Իշխանին անհաւատարմութիւն է առ թագաւորն՝ եթէ յումեքէ կաշառս առեալ՝ զնա ի պատիւ եւ ի զինուորութիւն կարգէ. (Լմբ. պտրգ.։)
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Անհետ փախուստ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Փախստեայ անհետ կորնչէին. (Յհ. կթ.։)
Ուր չիք հետք մարդոյ. անկոխ. ἅβατος. invius. իզսիզ.
Պահել անհետ զյարատես փոխարինութիւն (կամ զյարատեւ փոխանորդութիւն) կենաց. (Պիտ.։)
Յառաջնմէ իսկ օրէ անտի անհետ առնիջիք զխմոր ի տանց ձերոց. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 15։)
Անհետք առնիջիք զամենայն խմոր ի տանց ձերոց. (Եփր. ել.։)
cf. Անհետազօտ.
ἁνεξιχνίαστος, ἁνεπίβατος. ipervestigabilis, impervius, inaccessus Այն՝ զորոյ զհետս ոչ լինի խնդրել եւ գտանյլ. անզնին. անքնին.
Անհետազօտելի է մարդկայնոց խորհրդոց. (Նիւս. սքանչ.։)
Սահման, կամ շաւիղ անհետազօտելի. (Նար. ՟Լ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)
Առ խուզմունս իմաստիցն խորս, որ անհետազօտելիք ասացան ի վսեմամիտ գերահրաշիցն. (Նանայ. յռջբ։)
Անհետազօտելի բոլորումն կորստեան խորհեցաւ կարգաց։ Զանհետազօտելին ումեք՝ դմա է ընձեռել մահու դատաստան. (Պիտ.։)
Անհետազօտելի գովեստիւ տօնեալ. (Նար. գանձ խչ.։)
Կամ առանց քննութեան եւ ընտրութեան եղեալ. անխորհուրդ. անդատ՝ ըստ յն.
"cf. Անհետ լինել."
irrefutable;
undeniable, incontestable.
Զօրութեամբ անհերքելի իշխանութեան քո. (Եփր. աղ.։)
without foundation, without base.
Որ չունի հիմն հաստատուն. խախուտ. անհաստատ. թէմէլսիզ, ասլը եօգ.
Յանհիմն խորհրդոց խօսել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)