act of covering.
Եւ ոչ կափուցմանց աչաց նոցա արժանի գտան. (Յհ. կթ. (զի եւ կափուցանելն զաչս վախճանելոյն՝ կարեւոր սիրելեացն է)։)
like a dauce;
dancing, skipping;
— պար, dance, ball.
Վասն կաքաւաձեւ պարուցն՞ որ զուարճացեալ գայր առաջի տապակին խաղայր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Յաշտիճան ոտին կաքաւաձեւ բախելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. յն. զկաքաւ ոտամբ բախելով։)
cf. Կաքաւ.
cf. Կաքաւք.
cf. Կաքաւք.
cf. Կեղակարծ.
Որպէս ճշմարտիւ, եւ ո՛չ կեղակարծելի. (Անյաղթ բարձր.։)
doubt, misgiving, uncertainty, suspicion, mistrust.
ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.
cf. Կեղակարծիք.
ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.
gangrene or fistula (of ureter).
Յանդամս ծածուկս որովայնի նորա եղեւ նմա արգել, եւ յետ այսր ցաւ խորութեամբ. Զի էր նա կեղանկ. եւ եղեւ ճարակ կեղոյ առանց բժշկութեան յաղիս նորա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 17։)
to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.
to bark;
to peel, to pare;
to shell;
to scale.
Կեղեւեաց ձուլեաց զամենայն, եւ առ նա զարծաթն եւ զոսկին (որ էր պատեալ զամենայն վայրօք տաճարին). (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 24։)
to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.
Նկուն ճիրանք աղկաղկաց մնոցն մորմոքողաց զիս կեղեքեսցեն. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
tearing, rending, laceration;
violence, vexation, oppression.
double-faced, double-dealing, dissembling;
hypocrite, dissembler.
Կեղծաւոր խորամանկութիւն, խարդախութիւն, կամ խորհուրդ, սէր, զղջումն. (Վեցօր.։ արծր։ Յճխ.։ Խոր. ՟Բ. 71։ Մխ. երեմ.։)
hypocritical, dissembling, fallacious, feigned, simulated.
Ե՛կ ի քեզ, եւ զկեղծաւորական զխաբէութիւն մտաց եւ պաճուճանաց ընկեա՛ ի քէն. (Մանդ. ՟Դ։)
cf. Կեղծաւորանամ.
Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։
cf. Կեղծաւորանամ.
Առաքեցին գաւաճանս կեղծաւորեալս զանձինս առ արդարս ունել. (Ղկ. ՟Ի. 10։)
dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.
Սիրով կոչեցի զնոսա, եւ առանց կեղծեաց։ Ստութիւն եւ դաւաճանութիւն կեղծեացն սատանայի. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)
to vivify, to give life to, to quicken, to animate, to revive, to restore.
կեանք որ կենագործէ զմեզ։ Փրկական խորհրդով կենագործեաց զհաւատացեալս։ Զմահացեալսն կենագործէ ի տէր. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Զ։)
cf. Կենազրաւ.
Որ խուզէ կամ խզէ զկեանս այլոյ. հետամուտ ի կարճել ի կենաց. սպանօղ.
comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.
Որ այլ ազգաց վիճակեցաք կենակիցս։ Ի չար կենակցաց կամ ի չար խրատուց. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. առակ.։)
Ո՛վչարի խղճի մտացն, կենակից լինի պիղծ անձինն, եւ տանջէ մինչեւ ցմահ. (Բաղիշ. ի յհ. մկ.։)
Ի հասարակաց յարութեանն զկենակից մարմինն առնու յերկրէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)
Յիշատակօք կենակցացն (վախճանելոցն) ամենայնի համբերեն. (Նիւս. կուս.։)
living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...
Սոյնպէս եւ արք իմաստութեամբ բնակեսցեն ընդ նոսա, հանճարով վարել զկենակցութիւնն. (Շ. ՟ա. պ. ՟Խ՟Բ։)
to breed, to multiply, to increase.
Առ նոյիւն յոգնախումբ հոյլս պաճարեղէն անասնոցն կենասերեալ պահիւր առ ի յապառնիսն ամանակացն լինել սերմ սերելոյ. (Անան. եկեղ։)
vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys
Արարչին կենարար արուեստիւք։ Կենարար երանութեամբքն։ Ի կենարար խրատսն. (Յճխ.։)
to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.
painting;
zoo-graphy.
Ըստ կենդանագրութեան իմն ճշգրտապէս նմանութեամբ յօրինուածոյ։ Մնայ յիշատակ անդրեօքն եւ համանման կենդանագրութեամբն. (Պիտ.։)
burnt-offering, burnt sacrifice, holocaust.
burning another alive;
burnt alive.
viviparous, mammiferous.
Ամենայն հոյլք կենդանածնաց անասնոց պաճարաց. (Անան. եկեղ։)
Գերագոյն կեանք, եւ կենդանապետական կեանք է, եւ ամենայն կենաց է պատճառ, եւ կենդանածին. (Դիոն. ածայ.։)
birth, bringing forth.
vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.
Տունգք աճեցմամբն եւ շնչաբոյս. (Շ. բարձր.։)
կենդանական սէր, կամ գործք բարեաց, ձայն. (Յճխ.։ Շար.։ Շ. խոստ.։)
ԿԵՆԴԱՆԱԿԱՆ. ζωτικός vegetabilis. Տնկական. բուսական. ունօղ զաստիճան ինչ կելոյ ի ձեռն աճման.
granting life.
Կենդանաձիր. պարգեւիչ կամ պատճառ կենդանութեան.
cf. Կենդանակերպ.
life-giving, vivifying, vivificative.
Աղբիւր է ամենայն բարեաց, եւ ցատու սուրբ խրատուց. (Յճխ. ՟Ե։)
cf. Կենդանատու.
vivifying.
ԿԵՆԴԱՆԱՐԱՐ ζωοποιός, -ιοῦν vivificus, -cans. որ եւ ԿԵՆԱՐԱՐ. Որ կենդանի առնէ զմեռեալս. անմահարար. կենդանացուցիչ. կենսատու. կենագործ, պատճառ կամ առիթ կենաց.
Կենդանութիւն, կամ զօրութիւն կենդանարար. (Յճխ.։ Դիոն.։)
Կենարար շնորհք, բարութիւն, իմաստք, խրատք. (Յճխ.։)
Զկենդանարար շնորհք, բարութիւն, իմաստք, խրատք. (Յճխ.։)
to vivify, to give life to, to animate, to reanimate, to revive;
to resuscitate.
Որք մեռեալ են մեղօք, կենդանացուցանէ պահք. (Յճխ. ՟Թ։ Այս արհեստ (բժշկական) մերձեցեալ կենդանացոյց (այս ինքն առողջացոյց)։ (Գարունն) իբրու ի մեռելութենէ իմն կենդանացուցեալ (զտունկս). Պիտ.։)
vivifying, reviving.
Կեանք է, եւ կենդանացուցիչ ամենայն կենդանեաց. (Յճխ.։)
living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.
Ζῶν, ζῶσα, ζωόν, ζῶν, vivus, vivens, animans. Իբր Կենսունակ. Ունօղ զկեանս կամ զինքնաշարժ գոլ, կեցօղ ըստ այլեւայլ աշտիճանաց կենդանութեան հոգւոյ, ոգւոյ, եւ շնչոյ. կեանք ունեցօղ, ողջ, ապրօղ. տիրի, սազ, ճանլը.
Կենդանի երանութիւն սիրոյն աստուծոյ, որ անփոփոխն է կենդանի երանութեամբ։ Զրկեալ ի կենդանի երանութեանցն ժառանգութենէ։ Զնորա գութն ի մեզ ձգեալ կենդանի խնամօք իւրօք. (Յճխ. ստէպ։)
Ամենայն կենդանի։ Չորք կենդանիք։ Կենդանին առաջին նման առիւծու. եւ այլն։ Հասարակօրէն ուր բանն է զանբան կենդանեաց, ի մեզ դնի Անասուն կամ Գազան. որպէս թ. ճանավար. որ եւ pecus, ovis.
quite alive, yet alive;
during life;
alive, living;
— ունել, ըմբռնել զոք, to take one alive;
— այրեցաւ, he was burnt with life yet in him.
alive, living;
vital;
vivacious.
կենեղուտ աճմամբ գան ի կատարելութիւն ըստ ներքին մարդոյն. (Տօնակ.։)
bringing, causing or giving life, vivifying.
Կենսաբեր աւետիք, վարդապետութիւն, քարոզութիւն, բան, գալուստ, յարութիւն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Զ. ՟Թ. Նար.։ Շար.։)
fond of life.
Կատարեալ հանգիստն ութերորդ անվախճան դարուն կենսասիրաց անձանց. (Սարկ. տոմ.։)
cf. Կենդանատու.
Կեանքն կենդանեաց զկեանքն կենսատու (հայր զորդի) ծնեալ. (Յճխ. ՟Ա։)
Կենսատու խաչ. մահ, գերեզման, աւազան, երանութիւնք, օրէնք. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Նար.։ Շար.։ Խոր. ՟Բ. 80։ Յճխ. ՟Ժ։ Նչ. եզեկ.։)
salutary, wholesome.
բան ինչ կարճառօտ եւ կենսուսոյց ասասցէ նոցա. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Կենցաղավարիմ.
life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.
tusk, tooth, fangs.
որպէս ռմկ. է ճանկ, ճանկաւոր. Ծուռ. կոր. ժանեւոր. կտուցաձեւ.
Առիւծն զճանճ կեռօքն կռփել. (Մագ. Ը։)
whale;
cetus.
Յերիս օրս ոչ ճաշակեաց (ինչ) կետոսն (կամ կիտոսն. Մի ձ. իշկետոսն) կերակուր. (Երզն. մտթ.։)
meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.
Պտուղ ի կերակուր։ Խոտ դալար ի կերակուր։ Յամենայն կերակրոց՝զոր ուտիցէք։ Որս նորա կերակուր էր նմա։ Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Ի կերչէ ել կերակուր։ Խնդրեն յաստուծոյ զկերակուրս իւրեանց։ Մրջիւնառիւծն սատանեցաւ առ ի չգոյէ կերակրոյ։ Զազգ անուշակ կերակրոյն։ Կերակուր նորա էր մարախ եւ մեղր վայրենի։ Ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Արժանի՛ է մշակն կերակրոյ իւրում։ Կերակրովք եւ ըմպելեօք։ Ամենեքին զնոյն զհոգեւոր զկերակուրն կերան.եւ այլն։