praiseworthy, commendable, laudable.
Հռչակելին սոկրատէս, կամ անուն, կամ առաքինութիւն։ Հռչակելի զարմանագործութեամբ, կամ գովութեամբ։ Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս. (Պիտ.։)
cf. Հռչակեցուցանեմ.
Զճգնութիւնս սոցա հռչակեցաք. (Շար.։)
to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.
to watch, to abstain from sleep;
to watch over, to guard, to oversee, to take care of, to have an eye upon;
cf. Հիւանդ.
cf. ՍԿԵՄ։ (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Զ. 13։ ՟Ա. Պետր. ՟Ե. 7։ Յճխ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Հսկութիւն.
watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.
watch, vigil;
vigil, eve of a feast.
awake.
cf. Հպտանք;
harlequinade, buffoonery.
Նոյն ընդ Հպտանք. խենէշ զարդք. պչրանք. պճնութիւն. կցկցումն, եւ սեթեւեթ բանից. եւ ցնորք. կեղծաւորութիւն կամ միմոսութիւն.
Հնարս հտպտանաց գտին բոզքն այն։ Այսմ հտպտանաց ոչ հաւանին նոքա։ Հնարից հտպտանօք։ Հտպտանս եւ աղճատանս իմն կարծել։ Մեղկեալ հտպտանօք եւ շռայլութեամբ. (Մագ. ՟Ե. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Թ. ՟Խ։)
fire-mouthed.
Եւ սերովբէքըն ճշմարիտքըն հըրաբերան. (Շ. ոտ. բարձր.։)
Հրաճաշակ եւ հրաբերանն հեղիաս. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
all on fire, it flames, burning, glowing, blazing, flaming;
— սրտմտութիւն, gust of passion;
impetuous, fiery wrath.
Հրաբորբոք ջահք, կանթեղք, ճառագայթք. (Խոր. հռիփս. եւ Խոր. վրդվռ.։)
Արծաթագործ հրաբորբոք ճարտարապետն. (Արծր. ՟Դ. 9։)
fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.
Բանն մարմնացեալ զհրաբուն փառացն էական ճառագայթ անդանօր փայլեցոյց. (Խոր. վրդվռ.։)
very poisonous.
Ժանեաց հրաթոյն օձից։ Ի տուրեւառութենէ հրաթոյն շնչոյս։ Հրաթոյն կապարճք։ Զսլաքս մրրկատարափս՝ հրաթոյնս դաժանութեամբ. (Բենիկ.։)
unbecoming, indecent;
prohibited, forbidden.
Թո՛ղ եթէ ի հրաժարելեացն, եւ որ ոչ հաճոյք են աստուծոյ։ Ի հրաժարելեացն առնել (ինչ) կամ ասել. (Բրս. հց.։)
to cause to renounce or abdicate;
to dismiss, to discharge;
to forbid, to prohibit, to interdict;
to renounce, to abstain, to deprive oneself of, to forego, to forbear, to refrain, to desist, to resign;
to deny, to disown, to refuse;
to take leave of, to bid farewell to;
to die, to decease;
— յաղանդոյ, to abjure, to recant, to renounce;
— յաշխարհէ, to renounce the world;
to enter a convent;
— յիշխնանութենէ, to abdicate, to resign, to tender, to lay down or throw up one's commission;
— ի թագաւորութէնէ, to abdicate the crown;
աղաչեմ զքեզ կալ զիս հրաժարեալ, I pray thee have me excused, I beg you excuse me, I pray you to be kindly indulgent towards me.
ՀՐԱԺԱՐԵՄ, եցի. չ. παραιτέομαι, ἁποτάσσομαι renuncio, recuso, detrecto, evito, recedo, discedo ἁσπάζομαι valedico, valefacio ἁπέπω, ἁπαναίνομαι nego, renuo. Հեռի յօժարելոյ լինել կամ խորշիլ. հեռի կամ ի բաց կալ. հեռանալ. չառնուլ յանձն. մերժել. մեկնիլ. թողուլ գնալ. չուել. զատանիլ. որոշիլ. բարեաւ մնաս ասել. օտարանալ. պատճառանս դնել. հրաժարիլ, ետ քաշուիլ, չուզել, մէկդի գնալ, զատուիլ.
Հրաժարեն ի պատիր խաբէութենէ. (Յճխ.։)
ՀՐԱԺԱՐԵԼ Վախճանիլ. լուծանիլ ի մարմնոյ.
Հրաժարելոյն մխիթար լինել ի հանդերձեալսն։ Վասն հրաժարելոյն յերկրէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Հրաժարեմ.
Կարճել զյօժարութիւնն. արգելուլ. չթողուլ. հեռացուցանել. խրատել. յետս կալ.
Հրաման տալով, կամ հրաժարեցուցանելով։ Զմկրտեալսն հրաժարեցուցանեն ի սատանայէ։ Հրաժարեցուցանել ի մսոյ, կամ ի ծառոյ, ի մարմնական իմաստից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Յճխ.։ Եզնիկ.։ Մագ. ՟Ե։)
Եթէ ուտես ի հրաժարեցուցեալ փայտէդ։ Ի ճաշակումն հրաժարեցուցեալ պտղոյն. (Կամրջ.։)
cf. Հրաժարումն.
Ըստ ուխտի եւ հրաժարման յաշխարհէ։ Առնուլ զձեւս սուրբ հարցն՝ խոստովանութեամբ եւ հրաժարմամբ. (Յճխ. Մաշտ.։)
Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)
renouncing, giving up, resignation, renunciation, abdication;
dismission;
departure from this life, decease, death;
monastic life;
—ումն յանձնէ, ի կամաց անձին, resignation, self-denial, thorough self-forgetfulness, abnegation.
Ըստ ուխտի եւ հրաժարման յաշխարհէ։ Առնուլ զձեւս սուրբ հարցն՝ խոստովանութեամբ եւ հրաժարմամբ. (Յճխ. Մաշտ.։)
Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)
renunciation, renouncing, relinquishment;
abdication;
resigning, resignation;
denial, refusal;
leave of absence;
dismission, discharge;
permission;
parting, leave;
farewell, adieu, good-bye;
— առնել, տալ, cf. Տալ հրաժարական ողջոյն;
to renounce, to give over, to relinquish, to resign;
to retire from, to leave off;
to bid adieu or farewell;
ի —ի կացուցանել, to dismiss, to discharge, to send or turn away;
առնուլ — անդարձ, to bid an eternal farewell, to bid adieu for ever.
Արձակիչ կապելոց, հրաժեշտ վնասակարաց։ Խնդրեաց ի տեառնէ հրաժեշտ տկարութեանն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Դ։)
Հրաժեշտ առին մահ եւ խաւար ի ծագել լուսոյն եւ ի գալ կենացն. (Յճխ. ՟Զ։)
Լինի հրաժեշտ ի յերանութեանց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
mixed with fire.
Հրախառն խաւար արտաքին. (Յճխ. ՟Ե. եւ ՟Ժ։ Վրք. ոսկ.։ Պիտառ.։)
diffusing or spreading fire.
Հրածորան աստուածային լուսովն զուարճացեալ լցեր զառաքեալսն։ Այսօր ի շրթունս հողեղինացն հրածորան հեղեալ ի յերկնից. (Շար.։)
cf. Հրակերպեան.
fire-like, flame-shaped;
— դասք or հրակերպեանք, angels.
Ի հրակերպեան ճառագայթսն. (Յճխ. ՟Բ։)
to instruct, to teach, to exercise, to drill, to discipline, to tutor, to train up, to form, to regulate, to civilize, to polish, to fashion.
Հրահանգել ի լաւութեան կարգս, կամ ի սրբութիւն։ Սուրբ եւ անբիծ զտեսութիւնն հրահանգել յաստուած. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ը. ՟Ի։)
instructive;
instructing;
instructor, teacher, tutor.
Եթէ վաճառեսցէ բժշկի ոք, եւ կամ հրահանգողի, ոչ իցէ դարձուցանել զայնպիսին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
fire spreading, shedding fire on.
Հրահոսան ճառագայթ. (Մխ. այրիվ.։)
to flow like a torrent of fire.
cf. Հրձգութիւն.
Յամպոց ինչ ճայթիւն արձակելոյ, եւ ի վայր հրաձգութիւնն արկանէ։ Հրաձգութիւն իմն արտաքս ելանէր. (Արծր. ՟Գ. 4։)
pyramid;
cf. Հրակերպ.
πυροειδής igni similis πυραμίς pyramis, figura in conum velut flamma ignis. Որ ունի զձեւ հրոյ կամ բոցոյ. բրգաձեւ. մանաւանդ՝ հրատեսիլ. հրակերպ. հրեղէն. լուսափայլ. լուսաճաճանչ.
imperative, imperious, lordly, dictatorial;
imperative mood.
προστακτικός imperativus δογματικός decretalis, dogmaticus եւ այլն. Նշանակ հրամայելոյ, կամ հրամանաց. պատուիրողական. վճռական. վարդապետական. եւ քերականաց՝ մի յեղանակաց կամ ի խոնարհութեանց բայից. տե՛ս եւ ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՆ.
Զհետ իշախանացն հրամայական վճռին։ Մի ազգն է հաւատոց ի հրամայական կուսէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։ Կոչ. ՟Դ։)
to command, to order, to enjoin, to impose, to prescribe;
to permit, to allow, to authorize;
to establish, to settle, to dispose;
ոչ —, to forbid, to prohibit, to proscribe, to interdict.
κελεύω, προστάττω, συντάττω եւ այլն. jubeo, mando, praecipio եւ այլն. (լծ. պ. ֆէրմուտէն. յն. խրիմադի՛զօ) Հրաման կամ պատուէր տալ. պատուիրել. տիրաբար առաջադրել. պարտս ի վերայ դնել ի կատարել. կարգաւորել. տնտեսել. կարգել. սահմանել. եւ Թոյլ տալ։ (Գրի եւ կարճելով իբր ռմկ. Հրամել )։
Հրամայեա՛ աստուած զօրութեամբ քով։ Գործոցն՝ զոր հրամայաց աստուած առնել։ Որպէս հրամայեաց նմա հրեշտակն, կամ մովսէս, կամ փարաւոն։ Եղեւ զոր հրամայեցերն։ Հրամայեա՛ ինձ գալ առ քեզ ի վերայ ջրոցս։ Հրամայեաց նմա ռոճիկս յիւրոց խորտկացն։ Քահանայքն յերուսաղէմ հրամայեսցեն ի ծախս տեառն։ Հրամայեաց շրթամբք իւրովք։ Աստուած իմ, որ հրամայեցեր զփրկութեանցն յակոբայ։ Որպէս օրէնքն հրամայէին։ Հրամայեցաք, զի եւ այլն։ Լսել զամենայն՝ որ հրամայեալ է քեզ ի տեառնէ.եւ այլն։
imperatively;
with authority, authoritatively;
imperiously.
Հրաման տալով. հրամայելով. իշխանաբար, տիրաբար, ճոխաբար.
courier, messenger;
envoy, ambassador.
executor, proxy;
mandatory;
obedient.
commander.
ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐ τακτικός ordinarius προστάττων ordinans, praecipiens ἠγούμενος dux, rector οἱκονόμος dispensator δεσπότης dominus. (Գրի եւ կարճելով՝ ՀՐԱՄԱՏԱՐ) Որ տանի յինքեան զիշխանութիւն հրամայելոյ, կամ տարեալ զհրաման մեծին առ հպատակս՝ հրամայէ ի դիմաց նորա. հրամանատու. կարգաւորիչ. տէր. իշխան. տնտես. հազարապետ. բդեաշխ. կուսակալ.
Իմաստք խելացն՝ հրամանատար ամենայն անդամոցն. (Յճխ. ՟Ի։)
command, order, ordination;
leave, license, permission.
Զմի խնդրեցի ի տեառնէ ... զհրամանատրութիւն տաճարի նորա։ Առ հեղիաս առաքելութիւն աստուածային հրամանատրութեանն. (Նար. կ. ՟Ղ՟Գ։)
Indian or Tibet-musk;
pyrausta.
Ազգ մշկոյ, այսինքն միսկի։ Խոր. աշխարհ.։ (Իսկ Ստեփ. լեհ. կամի իմանալ եւ զթիթեռնիկ յածեալ զճրագաւ, եւ խանձողեալ հրով նորին։)
igneous, fiery, pyric, ardent.
Լուսինն խոնաւ է, եւ արեգակն ջերմ. ոմն զօդ գիճին որպէս զառէջս մանէ նուրբ, եւ այլ ոմն հրային ազբամբ զնոյն յարմարեալ՝ պատմուճան զգեցուցանեն կենդանեաց որպէս որդեկաց զտուրեւառ շնչոցն կենդանութեան. (Լմբ. սղ.։)
burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.
all fire, ardent, burning.
Հրանուտ եւ արփիահրաշ ճառագայթիւք։ Հրանուտ եւ աստուածպետական սուրբ հոգին. (Զքր. կթ. ծն. եւ Զքր. կթ. մկրտ.։)
charming, graceful, of admirable beauty.
Հրաշագեղ խորանն աստուծոյ։ Հրաշագեղ դիտանոց սրբոյն սիոնի։ Հրաշագեղ տաճար. (Արծր.։ Ճ. ՟Ը.։ Վահր.։)
cf. Սքանչելագործ.
Հրաշագործ տաճարաւ մեծամտէին. (Նչ. եզեկ.։)
admirable, wonderful;
astonishing, surprising.
Տաճար հրաշազան։ Հրաշազան խաչ, կամ պատկեր, եկեղեցի, տեսիլ, յօրինուած, գործք, պատուհաս. (Յհ. իմ. եկեղ. ։ Նար. խչ.։ Ճ. ՟Ա.։ Հ. կիլիկ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ Երզն. լս.։ Տօնակ.։ Ոսկ. ես.։ Նչ. եզեկ.։)
to ornament or adorn wonderfully well.
Հրաշազարդեալ ճառագայթիւք, կամ մեծագանձ սպասիւք. (Անան. եկեղ.։ Արծր. ՟Դ. 11։)
wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.
Ամենասրբուհի՛ գերագոյ եւ հրաշալի։ Հրաշալի բարբառք։ Հրաշալի յարութիւն։ Հրաշալի նախահարք։ Հրաշալի ճգնութեամբ. (Շար.։)
extremely well built or done, wonderful, astonishing, surprising;
masterpiece;
եօթն —ք, the seven wonders.
ἑξαίσιος eximius, magnificus, stupendus. Հրաշիւք իմն, կամ հրաշալի ճարտարութեամբ կերտեալ, կառուցեալ, յօրինեալ. հրաշալի. հրաշափառ, վսեմ. եւ Հոյակապ եւ մեծագործ ինչ. սքանչելի եւ ահաւոր գործք.
wonderful construction, grand and imposing monument, marvelous work, surprising fact.
Տաճարացն հրաշակերտութիւն։ Սկիզբն հրաշակերտութեան. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։ Դամասկ.։)
cf. Սքանչանամ.
Ողջախոհ վարուք եւ իմաստութեամբ հոգւոյն բոցափայլեալ առ ամենեսեան ճշմարտապէս հրաշանայր. (Կաղանկտ.։)
wonderfully painted;
magnificently embroidered;
*very clever (painter).
Զգեստս արքունականս ոսկէճամուկս եւ շղաշատեռն հրաշանկարս. (Յհ. կթ.։)
very luminous, brilliant, resplendent.
Զերրորդութեանն հրաշապայծառ ճառագայթ. (Խոր. վրդվռ.։)