ambulatory, that walks;
fuggitive;
dying;
deceased.
Գնացօղ. գնայուն. գաղթական. փախստական. ճանապարհորդ. վախճանեալ.
that causes to walk, that moves.
globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.
ԳՆԴԱԿ. որպէս Շրջանակ. պարունակ. պսակ. վանադկ.
ԳՆԴԱԿ. χορός chorus Գունդ փոքրիկ. պար մեղուաց. եւ Հաւաքումն այլոց իրաց.
Գնդակ մեղուաց պարս տուեալ էր ի բերան առիւծուն. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)
Տեսութիւն աւելի է քան զգիր՝ որչափ մերձաւոր է գնդակի (յն. մասն է պարու) զգայարանացն. (Ածազգ. ՟Ժ։)
cf. Դասակից.
round, spherical, orbicular, spheroidal.
Ոզնի՝ գնդաձեւ կերպարանօք. (Եպիփ. բարոյ.։)
Այսու ոչ եթէ զբոլորակութիւն ինչ յայտ առնէ, եւ ոչ զգնդաձեւ ինչ կերպարանս. (Ոսկ. ես.։)
brigadier, colonel.
Սպարապետ, գնդապետ, հազարապետ. (Երզն. քեր.։)
to make round or spherical;
to condense;
to become round.
Դեւք որ կարօղ են զօդս գնդել, եւ պարզել. (Եզնիկ.։)
dry cow-dung.
(Ի կթելն զմեղր) գշկուրմուխ պարտ է առնել։ (Մժեխք) ի գշկրմխէն փախչին. (՟Յ՟Ա. եւ ՟Ճ՟Զ։)
to evaporate.
Յորժամ լցեալ պարունակքն լինին աճեամբն զոր գինի ի վեր գոլորշացեալ բերէ. (Բրս. արբեց.։)
content, easy, satisfied;
— լինել, to be content, satisfied, to take it kindly.
Բայց դու այժմու ի մէնջ պարգիդ գո՛հ լեր. (Փարպ.։)
to thank, to return thanks.
εὑχαριστέω gratias ago, ἑξομολογέομαι confiteor, glorifico Գոհ սրտիւ շնորհ ունել բարերարին. շնորհակալ լինել. գոհաբանել, եւ երախտապարտ զանձն խոստովանել. գոհութիւն տալ, շնորհակալ ըլլալ.
grace, thanksgiving, thanks;
— or Խորհուրդ գոհութեան, Eucharist.
Պատարագ՝ գոհացողութիւն տուեցելոցն պարգեւաց։ Գոհացողութիւն նովաւ աստուծոյ մատուցանեմք. (Խոսր. պտրգ.։)
cf. Գոհացողութիւն.
Գանձ արժանի պարծանաց, եւ գոհութեան զտեառնէ (առաքինութիւնն է). (Սարկ. քհ.։)
to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.
Գողացաւ յակոբ զսիրտն ղաբանու, այսինքն գողացաւ զանձն իւր յ՝ղաբանայ, զի ճանապարհ՝ զոր ոչ գիտասցէ ղաբան, գնասցէ նա։ Ոչ գողացաւ զնա ընչիւ, բայց յայսմ գործով. գողացաւ զանձն իւր ի սրտէ անտի ղաբանու. (Եփր. ծն.։)
theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.
Որք զմեծամեծս գործեն գողութիւնս պարկեշտ եւ պանծալի անուամբ իշխանութեան եւ առաջաւորութեան ծածկելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
robbery;
stealth.
Հռեբեկա հրամայէր որդւոյն զգողումն օրհնութեանցն կեղծաւորեալ կերպարանօքն. (Ոսկ. ես.։)
by road.
Գաղտնի ուղի՝ իբր ճանապարհ գողոց. ծածուկ ճամբայ.
stolen, robbed;
unlawful, natural.
Ըստ իմաստնոյն՝ բանք եւ ջուրք գողունք՝ քաղցունք են. (Մխ. ապար.։)
being, existence, that is, substance;
goods;
ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ, as much as his means or property allow, as much as he had;
entirely, completely;
ի — ածել, to create, to cause to exist.
existence, essence.
Ոչ ունկան գոյականութիւն, եւ արագապէս մտառեալ լսէ։ Այս ճարպ պարարտութեան՝ երկրի թանձրութեան՝ հողանիւթ գոյականութեան. (Նար. ՟Հ՟Է. ՟Ղ՟Ե։)
substance;
reality;
essence, being, creature.
Մի կատարեալ անհաս գոյացութիւն եւ մի անձն եւ մի քրիստոս. (Մխ. ապար.։)
God preserve us from it, God forbid;
take care.
Գուշ՝ գուցէ լսի. ըստ այնմ, գուցէ մոլորիցիմք ի ճանապարհացն աստուծոյ. (Երզն. քեր.։)
scurf
Ապարհութիւնք, եւ գոնջութիւնք՝ սորին են սակի. (Անյաղթ հց. իմ.։)
to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.
Գոռացեալ ընդ պարսից տէրութեան. (Ագաթ.։)
Գոռաց հպարտութեամբ (սենեքերիմ). (Գէ. ես.։)
haughtily, proudly.
Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)
to be proud of, puffed up, elated.
Ի գոռոզացեալ մարմինս, որք ոչ երբէք պարանոց ինքեանց արարչին խոնարհեցուցանէին. (Կիւրղ. ղկ.։)
difficult to cure.
difficult to walk, rough, rugged
Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)
cf. Դժուարագնալի.
Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)
difficult, painful.
Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)
warlike, invincible.
δυσμάχητος vix expugnabilis Ընդ որում կռուիլն է դժուար. անպարտելի. անառիկ.
difficult to conquer.
Դժուարաւ յաղթելի. անպարտելի.
rough, rugged;
steep.
Ճանապարհորդն տեսանէ հարթահատ դաշտս, եւ դժուարավայրս լերանց. (Ճ. ՟Թ.։)
to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.
Նա՝ որ ոչ հարկանի, ընդ վայրապար հարումն օդոյն դժուարի։ Զքրիստոս բժշկել մի՛ դժուարեսցուք. (Լմբ. ատ.։)
rugged, impracticable, rude, rough.
Ուր են դժուարք լերանց, ճանապարհաց. ապառաժուտ. դժուարին.
fraud, infidelity, perfidy, non-observance;
snare, contravention;
deceit.
Եթէ դժրութիւնք, եթէ զրպարտութիւք։ Զդժրութիւնս անդրէն դարձոյց. (Ոսկ. անոմ. ՟Դ։)
cf. Դժրողութիւն.
Եթէ դժրութիւնք, եթէ զրպարտութիւք։ Զդժրութիւնս անդրէն դարձոյց. (Ոսկ. անոմ. ՟Դ։)
cheat, infidel, perfidious, disloyal, traitorous.
Ճանապարհորդէին զդժրող ճանապարհն. (Վրք. ոսկ.։)
cf. Դժրիչ.
Ճանապարհորդէին զդժրող ճանապարհն. (Վրք. ոսկ.։)
to suck, to suck milk from the breast.
Ծնաւ ի կուսէ, եւ խնամածութեամբ պահպանեալ՝ դիեցաւ կաթամբ ի նմանէ. (Մխ. ապար.։)
cf. Դիզանեմ.
Բարդեա՛ եւ դիզեա՛ անձինդ մեղապարտի բամբասանս յոքունս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Ի վերայ անձանց ձերոց զայդչափ բազում մահապարտութիւնն դիզեալ կուտեցէք. (Փարպ.։)
cf. Դիզեմ.
Բարդեա՛ եւ դիզեա՛ անձինդ մեղապարտի բամբասանս յոքունս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Ի վերայ անձանց ձերոց զայդչափ բազում մահապարտութիւնն դիզեալ կուտեցէք. (Փարպ.։)
omentum.
ԴԻԿԼԻԿՈՆ լաւ եւս՝ ԴԻԿԼԻԴՈՆ. յն. տի՛գլիտօն. ի ձայնէս. δικλίς, δίκλιδος իբր Երկփակ. երկբացիկ, եւ այլն. ... պէսպէս առմամբ. եւ առանձինն՝ Թաղանթ որ պատէ ի ներքուստ իբրեւ պարկ զախոնդանս.
opponent, contrary, enemy, adversary.
Դիմամարտ գոլով սրբոցն ընդ կռապարիշտ պաշտամունս. (Շար.։)
cf. Ընդդիմանամ.
Գտեալ օգնութիւն ի կայսերէ՝ դիմացաւ պարսից. (Պտմ. վր.։)
to make run or to rush on.
Զուռուցիկ տիկսն (ի վերայ գետոց) ... ընդ պարիսպն դիմեցուցանէին. (Կաղանկտ.։)
suitable, proper, decent, fit;
— պատահեմ, ելանեմ, to brave, to attack, to touch.
Յառաջ խաղալ, առ դիպան պատահել զօրացն պարսից։ Պատեհ է դիպան ելանել զօրացն յունաց. (Բուզ. ՟Դ. 22։ ՟Ե. 4։)
to cause to touch or strike.
Դիպեցուցանէ զերեքթեւեանն կրծից տախտակին։ Դիպեցուցանէ աղեղամբ ընդ մէջ թիկանցն։ Որ զդաւթեան պարսաքարն դիպեցուցեր ճակատու այլազգւոյ. (Խոր. ՟Ա. 10։ ՟Բ. 81։ ՟Գ. 9։)
to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.
Դիպեսցիս պարու մարգարէից։ Ոգւոյ բարւոյ դիպեցայ։ Դիպեսցի մեզ պատերազմ։ Գուժկան գուժկանի դիպեսցի։ Կին ատելի եթէ դիպեսցի առն բարւոյ։ Փորձութեամբք՝ որ դիպեցան ինձ ի նենգութեանց հրէից։ Դիպեսցին նմա սնոտիք։ Լոյսն քո քեզ խաւար դիպեցաւ։ Դիպեսցին պերճութիւնքդ ձեր հանգոյն մոխրոյ։ Եւ այն դիպեսցի ինձ ի փրկութիւն.եւ այլն։
accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.
Ըստ դիպմանց իմն ի ճանապարհի. (Յհ. կթ.։)