watch-tower;
scuttle of a mast;
mark at which one aims in shooting;
summit or top of plants, flowers;
observer, guard;
aspect, sight, face;
writing;
telescope;
binocle, double opera-glass;
— տեղիք, box (at a theatre).
σκοπός scopus եւ այլն. Երեւելի նպատակ աչաց ի բարձր վայրին՝ դիտեալ կամ դիտելի. որպէս ծառ՝ մանաւանդ պտուղ նորա. եւ լեառն, աշտարակ, դիտանոց. եւ Դէմք. եւ Աչք, կամ կերպարանք. պ. տիյտար, տիյտէ։
to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.
Դիտէր զճանապարհն։ Աչք տեառն դիտեն զբարիս եւ զչարս։ Յամենայն շաւիղս նորա դիտէ։ Դիտեա՛ ճանապարհ, պնդեա՛ զմէջ։ Ի հեռաստանէ դիտեն աչք իւր։ Մի՛ զանձանց եւեթ դիտել, այլ իւրաքանչիւր ոք զընկերին։ Դիտել զայնպիսիսն։ Ոչ դիտեմք զերեւելիսս, այլ զաներեւոյթսն.եւ այլն։
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
ԴԻՐ. Կերպ եւ ձեւ դրութեան. նիստ. կարգ. կերպարան, եւ այլն.
ԴԻՐ. Չափ, կամ գաղափար. կաղպար.
cf. Դիցապաշտ.
Ունօղ զկրօնս դից. կռապարիշտ. կռապաշտական.
demoniac.
Դիւազգեաց ոմն ի պարսս. (Միսայէլ.։)
demoniac;
tormented, possessed.
Դիւահար այլակերպութիւն, (Ճ. ՟Ա.) իմա՛, կերպարանափոխութիւն արարեալ ի դիւէ։
being possessed by the devil, possession.
Դիւահարութիւնք վասն հպարտութեան մարդկան լինին. (Եզնիկ.։)
court, seat of justice;
chancery;
archives;
library;
control, register;
court of records.
παστοφόριον atrium, οἷκος domus Դահլիճ. սրահ մեծ յարքունիս, սենեակ կամ հրապարակ. տիվան, իբր ատեան, եւ էյվան, գաւիթ.
plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.
Ի դիւր եւ յուղիղ ճանապարհս։ Ընդ դիւր եւ ընդ հարթ տեղի. (Լմբ.։)
Ըստ ճանապարհաց իւրեանց գնացին, այսինքն ըստ անձին դիւրին. (Ոսկ. ես.։)
decayed, fragile, weak, slippery.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
cf. Դիւրագայթ.
Դիւրագայթ բնութիւն, կամ իմացուած, կամ ճանապարհ. (Խոսր.։ Վրդն. ղեւտ.։ Լմբ. սղ.։)
easy to walk, commodious, easy.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
cf. Դիւրագնաց.
Դիւրագնալի կամ դիւրագնաց ճանապարհ. (Շ. մտթ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Պտմ. աղեքս.։ Իգն.։)
condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.
ԴԻՒՐԱԼՈՒՐ εὑήκοος qui facile auditur, εὑπαράδεκτος acceptabiis (իբր կր) Դիւրաւ լսելի. ախորժալուր. հաճոյական. ընդունելի լսելեաց. դիւրիմաց. մտիկ դնելու, ուզածը, պարզ, յստակ.
that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.
Զպարզն առաջի դնեն իբրեւ զդիւրահաս. (Իգն. յռջբ։)
easy, condescending;
credulous;
credible, that can be easily believed.
Առ ի խաբէութիւն պարզմտացն, կամ դիւրահաւանիցն. (Առ որս. ՟Գ։ եւ Ոսկ. ՟բ. կոր.։ եւ Սանահն.։)
very easy, or possible.
Դիւրահնար ճանապարհ ցուցանելով. (Փարպ.։)
Դիւրահնար ազատեցաւ ի դատապարտութենէ։ Դիւրահնարաբար գործել, կամ կլանել. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)
to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.
Իբրեւ զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ։ Իբր ի քրայս ընտրութեան փութոյ քոյ սիրոյ հանապազ եռամ, եւ ոչ երբէք պարզիմ. (Նար.։)
(Արիւն պաղեալ) ապա պարպատէ, եւ եռայ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
of three stories (house);
three-decker.
Ապարանս կրկնայարկս եւ եռայարկս. (Խոր. ՟Ա. 15։)
two days ago, day before yesterday.
Ոչ էք երթալոց զճանապարհ երէկին եւ եռանդի. (Յես. ՟Գ. 4։)
ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.
boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
Զշաչումն ջրոյն եռացման իբրեւ զպարիսպ քարեայ ձուլեալ արձանացոյց. (Երզն. մտթ.։)
to make to boil;
to warm, to give heat;
to make to swarm or crawl.
Դարձեալ զկապար եռացուցեալ. (Շ. վիպ.։)
triduan, of three days.
Երեքօրեայ ճանապարհն զեռօրեայ յարութիւնն քրիստոսի գուշակէր։ Եռօրեայ կացեալ ի կենսաբեր գերեզմանին. (Կիւրղ. ղկ.։)
that goes, that walks quick, rapid, prompt.
Ճանապարհորդ երագագնաց՝ վաղվավակի հասանէ ի քաղաքն, եւ միայնակեաց ժուժկալ՝ յիւր կարգն. (Նեղոս.։)
musician, composer;
music;
—քն, the Muses.
Զոր օրինակ քերթողքն ասեն զերաժշտացն պար, զի օրհնեսցեն զարարիչն եւ զգործն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 6։)
Երաժիշտք եւ սուգք տարապարտ պատմութիւն». յն. երաժշտութիւն ի սուգ՝ տարաժամ պատմութիւն. (Սիր. ՟Ի՟Բ. 16։)
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Գլուխ պարաւորացն, կամ երաժշտապետ երգոցն՝ մարգարէն դաւիթ. (Տօնակ.։)
that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.
Ախորժեմք (գտանիլ) ընդ շնորհապարտսն եւ ընդ երախտահատոյցսն. (Տօնակ.։)
favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.
Կամ Գործ բարի՝ վարձուց եւ պարծանաց արժանի.
Զի՞նչ երախտիք իցեն». այն է ըստ յն. պարծանք, փառաւորութիւն.
chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.
ἁγελάρχης, ἁγελάρχος gregarius Գլուխ երամոյն. դասապետ. պարագլուխ.
social, loving its own kind or species.
տատրակն բնութեամբ է ողջախոհ, եւ աղաւնին՝ երամասէր. (Մխ. ապար.։)
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)
to declare happy, to felicitate.
Եթէ ընդ առիւծս արգելցին, ի մէնջ պարտ է երանիլ. (Բրս. գոհ.։)
happy!
cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.
Արդարեւ երանի՛ զազատեալսն ի տրտմութեան տեղւոյ։ Երանի՛ զամենեսին։ Երանի՛ է զարժանացեալս այսմ պարարման եւ ցնծութեան։ Արդարեւ երանի է զայնպիսին. (նոր ձեռ. երանելի՛ է զայնպիսին) (Լմբ. սղ.։)
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
μακαριότης beatitudo Երջանկութիւն ծայրագոյն. պարառութիւն ամենայն բարեաց. բարեբախտութիւն կատարեալ՝ բաղձալի եւ նախանձելի.
Զի՞նչ է սահման երանութեան. Երանութիւնն է պարառութիւն ամենայն բարեաց. (Շ. մտթ.։)
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
Ընդ երանօք իմովք. (այսպէս) յոյոնն պարկեշտագոյն թարգմանեաց. բայց եբրյեցին զառնացի անդամոցն իսկ ասաց, զի ի թլփատութիւնն յաստուծոյ ուխտն երդնուցու. (Կիւրղ. ծն.։)
cf. Երաշխ.
Որ յերաշխի առնու զմանուկ անմիտ։ Որ զմահապարտ յերաշխի առնու. (Առակ. ԺԹ. 28։ ԻԸ. 17։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
ἕγγυος, ἑξέγγυος sponsor, fidejussor Որ առնու զայլս յերաշխի. խոստմամբ անձնատուր փոխման պարտեաց այլոց. եւ Վկայ հաւատարիմ անձնագրաւ.
guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.
garden;
orchard.
Որ պարտէզն է, նոյն եւ բուրաստան կոչի. (Նար. երգ.։)
wool.
Որպէս զբուրդ պարզեալ ի սանդրէ՝ յստակեցի. (Ոսկ. գծ.։)
cf. Բռնադատեմ.
Զխօսեալ աղջկունս եւ յայլոց յափշտակեալս՝ պարտ է առաջին խօսելոցն ի բաց տալ, թէպէտ եւ բռնազբօսեցան. (Կանոն.։)
tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.
Բռնակալ խստապարանոց, եւ յԱստուծոյ ատելի։ Զսերուիղիոս սպան զեւկիոս բռնակալ։ Վախճանեցան բռնակալքն աթենացւոց։ (Եւս. քր.։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Ըմբիշ՝ որ կռուի բռնահարութեամբ եւ կռփահարութեամբ. փէհլիվան. եւ լայնաբար՝ Քաջ մարտիկ կամ նահատակ յասպարիսի խաղուց, կամ պատերազմաց.
Տային զանձինսն իւրեանց ի մարզիչս եւ ի բռնամարտիկս. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 14.) իմա՛ յասպարէզ խաղուց, ըստ յաջորդ նշ։
cf. Ըմբռնեմ.
Յակոբ զգարշապարն եսաւայ բռնեաց։ Աջոյ ձեռին մերոյ բռնօղ։ Հասանել եւ բռնել (այսինքն արգելուլ) զպատիժն. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։)
Կորուսանէ սատանայ զպահս պահողին, եթէ զանպարկեշտաբար բռնիցէ. (Եփր. պհ.։)
cf. Բուծանեմ.
(առաւել ռմկ) Բուտ տալով սնուցանել՝ պարարել. բուծանել.
fattened.
Բտեալ. բուծեալ. պարարակ.
Իբրեւ զբտկան անասուն պարարին՝ թոյլ տալով Աստուծոյ. (Վրդն. սղ.։)
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
որ եւ ԲՐԱԲԻՈՎՆ. յն. վռավի՛օն. լտ. պռա՛վիում, եւ բռէ՛միում. βραβεῖον bravium, praemium Յաղթանակ. մրցանակ. վարձ յաղթութեան յասպարիսի. մրցանակ. պսակ, արմաւենի, ձիթենի, դաբնի, ծաղիկ անթառամ, խիլայ, եւ այլն.
stormy;
snowy, full of snow.
Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)