archer;
Sagittarius.
Աճեաց, եւ եղեւ աղեղնաւոր։ Գտին զնա աղեղնաւորք աղեղամբք։ Յուսացան ի կորովս աղեղնաւորացն եւ պարսաւորացն։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Հարին աղեղնաւորքն զարքայ Յովսիաս։ Նետօղք եւ աղեղնաւորք մտանիցեն անդր։ Պատուէ՛ր տուք ամենայն աղեղնաւորաց. եւ այլն։
Որ մերկ առանց զինու աղեղնաւորքն էին. (Եղիշ. ՟Գ։)
Վիրաւորեալ սիրով եմ ես. սէր է Որդի Աստուծոյ, աղեղնաւոր է Հայր, եւ զՄիածին իւր իբրեւ զնետ առաքեաց ի մարդկային բնութիւնս. (Նիւս. երգ.։)
Աշնայնոյ՝ լուծ (որ եւ կշիռ), կարիճ, աղեղնաւոր. (Փիլ. ել.։)
archery.
Աղեղնաւորութիւնք՝ վատասրտացն եւ անարեաց առանձինն նահատակութիւն է. (Փիլ. լին.։)
cf. Յաղեմ.
Հողմով հիւսիսոյ փչելով ի գէջ ամպ, եւ աղեալ՝ առնէ կարկուտ. ընթերցի՛ր կամ իմա՛, պաղեալ, եւ պնդեալ իբրեւ զաղ։ (Վրդն. սղ. ՟Ճ՟Խ՟Ը.)
cf. Աղէտական.
Աւա՛ղ անզերծ եւ վտանգալի աղետակոծ տարակուսանացս. (Կեչառ.։)
suppliant;
flattering, adulator.
παράσιτος, κόλαξ parasitus, adulator Քաղցրաբան. մարգելոյզ. շողոմարար մեծատանց առ ի վայելել ի սեղանոյ նոցա. խօշամէտ, միւֆիխօր.
to supplicate, top pray.
Համայնից ունօղս զբնաւից աղերսաբանեմ զմեռելոցն՝ քեզ կենդանեաց. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)
supplication, entreaty, instance.
Առանց փրկանաց եւ աղերսաբանութեան հատուցանելոց են զկորստեանն պարտս. (Սարկ. քհ.։)
Նշանակ չափաւորապէս զօրութեան առաջիկայ իրողութեանցս՝ հանդերձ աղերսաբանութեամբ. (Մխ. դտ.։)
cf. Աղերսալից.
Աղերսալի հառաչանօք եւ մաղթանօք զԱստուած հաշտեցուցանէին. (Եփր. պհ.։)
Աղերսալի պաղատանօք ի Քրիստոսէ հայցէր։ Յաղերսալի գոհութիւնս ծախէր։ Աղերսալի եւ հեշտալի բանս առաջի դնէին. (Յհ. կթ.։)
Պաղատանս աղերսալից անդր առ Աստուած մատուցանէին։ Մեղմով եւ աղերսալից բարբառով ասէր ցյանցուցեալն. (Յհ. կթ.։ Եզնիկ.։)
full of supplication, suppliant.
Աղերսալի հառաչանօք եւ մաղթանօք զԱստուած հաշտեցուցանէին. (Եփր. պհ.։)
Աղերսալի պաղատանօք ի Քրիստոսէ հայցէր։ Յաղերսալի գոհութիւնս ծախէր։ Աղերսալի եւ հեշտալի բանս առաջի դնէին. (Յհ. կթ.։)
Պաղատանս աղերսալից անդր առ Աստուած մատուցանէին։ Մեղմով եւ աղերսալից բարբառով ասէր ցյանցուցեալն. (Յհ. կթ.։ Եզնիկ.։)
supplication, petition;
գիր աղեբսանաց cf. Աղերսագիր.
Անառակ որդին աղերսանօք աղաչէր զքեզ. (Շար.։)
Զձեռն շարժեաց ի պատճառս աղերսանաց. (Յհ. կթ.։)
Զաղերսանս ըղձիցս յերկինս առաքեմ։ Այս Սողոմոնի յուսոյ աղերսանք. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Խ՟Ը։)
Եթէ ի թռչման աղերսանքն կասեցին, ողորմութեանն զօրութիւն զնա թեթեւացուսցէ. (Բրս. ողորմ.։)
cf. Աղերսանք.
Երջանկացն փառատրական աղերսարկութիւն։ Աղօթանուէր աղերսարկութիւն։ Մաղթողական աղերսարկութեամբ մեծին ի ծնունդս կանանց. (Նար.։)
to supplicate, to implore, to entreat, to petition.
Բերան իմ աղաչէր, եւ աղերսէի զկին իմ։ Աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, եւ ի ձայն բարձր աղերսիցէ։ Աղերսեա՛ առաջի նորա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 28։ Սիր. ՟Ժ՟Է. 22։)
Ի ձեռն սիրոյն մտերմաբար աղերսեցեր. (Նանայ.։)
Աղերսեմք զփառաւորեալ արարչութիւնդ։ Ոչ կամեցայ առ այս զոք աղերսել. (Նար. ՟Լ՟Գ։ Մխ. դտ.։)
Պիղատոսի աղերսէր։ Գերեալն աղերսէ գերողին ... Աղերսեն առ նա. (Շար.։ Լմբ. սղ.։)
Ընդ նմին վասն նորին աղերսել առ քեզ։ Զատեանն դատաւորին թողեալ՝ խառնակրօնիցն աղերսեմ. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ա։)
grey-haired;
cf. Աղէթափ.
ԱՂԷԲԵԿ կամ ԱՂԵԲԵԿ. իբր Ալեբեկ. ալեխառն. ալիք ի մօրուսն կամ ի հերս անկեալ. ճերմակ ընկած. ճերմակ ընկած. գըռ.
cf. Աղէխորով.
Առաջի ունելով զմեռեալ որդի՝ աղէխարշ գորովոյն տագնապեալ զնա։ Աղէխարշ գթով կորզել հնարիմ. (Լմբ. պտրգ.։)
distaff.
Թելքն՝ որ գործեալ եւ պարապեալ, զանցեալն նշանակէ. որ դեռ մանեալ լինին՝ զներկայս. եւ որ տակաւին յաղէկատն է, զապառնին. (Արիստ. աշխ.։)
pitiable, that excites compassion.
Առաջի դնելով նմա զեղուկ աւազումն այրութեան իւրոյ՝ յայտ ածէր զաղէկոտոր խնամսն։ Ոչ յիշեցան նոցա աղէկոտոր խնամք ծնողականաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Աղէտաւոր.
ԱՂԷՏԱԲԵՐ որ եւ ԱՂԻՏԱԲԵՐ. Որ բերէ աղէտս այլոց, կամ յանձին իւրում. պատճառ աղետից. ցաւալի.
miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.
Աղիողորմ հեծեծանաց։ Ընդ աղիողորմ թշուառութեան կականման ձայնի. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)
Ի ձայն աղիողորմ հառաչեն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)
little brick;
tablet;
draught-board;
arithmetical table, logarithm.
Քառասուն եւ հինգն ծննդական թիւ է՝ բաղկացեալ յաղիւսակէ երեքկնացն. եւ է աղիւսակն, ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. շարադրութիւնն ՟Խ՟Ե։ Զամենայն երկին ընդ ոտիւք գոլ էին. քանզի եւ գոյնն՝ շափիղայի առաւել նմանեալ էր. եւ աղիւս՝ միահամուռ աստեղաց է աղիւսակ, դասիւ թուոց՝ բանից եւ համեմատութեանց յարմարեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։ Փիլ. ել. ՟Բ. 37։)
cf. Աղիւսագործութիւն.
Ի խիստ ծառայութենէ եգիպտացւոցն, եւ յաղիւսարկ կտտանացն. (Նար. յովէդ.։)
to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.
Զօդել եւ յարել ի մի զբազում ինչ իրս. կուտել. բեռնաւորել. խռկել. լնուլ. յօրինել. կապկըպել, դիզել, խընճախընճ լեցնել. պիլե գօմագ, տիզմէք, եըզմագ, եիւքլէթմէք. συντίθημι, πληρόω եւ այլն compono, conjungo, repleo, instruo
Զհամատարած անդունդսն աղխաղխեաց ելից (մամոնայ) բազում անօրէնութեամբ։ Բազում բեռամբք աղխաղխես զնաւդ։ Նիւթս վաճառականաց աղխաղխիցէ։ Թէպէտ եւ զամենայն ինչ աղխաղխիցեն, աղքատանան։ Զփիւնիկ ասորին լցեալ աղխաղխեալ արձակեաց. (Ոսկ.։ յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Բարձեալ բերիցէ (նաւն) աղխաղխեալ օղերձեալ զբազմաշահ վաճառսն. (Վեցօր. ՟Զ։)
Զայլ ամենայն աղխաղխելով զկապուտս ազգաց։ Զաղխաղխեալ ի սայլսն զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի. (Պիտ.։)
cf. Աղխամաղխեայ.
ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. σύμμικτος commistus, miscellanea Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք). տէնկ տէնկ, պապէթ պապէթ մալ, մաթահ.
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
Ռետամբ լցին զաղխամաղխեայ վաճառաց քոց։ (ուր ի 17.)
moveables, goods, effects, commodities.
ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք).
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
Ռետամբ լցին զաղխամաղխեայ վաճառաց քոց։ (ուր ի 17.)
rude, barbarous, coarse, uncivilised, gross;
that has a disagreeable sound.
ԱՂԽԱՏՐՈՅԶ կամ ԱԽԱՏՐՈՅԶ. Խռովարար, խռովայոյզ ամբոխ, եւ ամբոխեալ. խառնակ.
Անդ ապա զնուաճեալսն առ ինքեամբ զաղխատրոյզսն բանիւք համոզեալ։ Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի աղխատրոյզ շփոթից ի վերայ ածեալ. (Յհ. կթ.։)
Ցարդ եւս բան ըստ իւրեանց աղխատրոյզ բառին պատմի. (Յհ. կթ.։)
Ախատրոյժ. ձայն ամբոխի։ (Հին բռ.)
to lock, to fasten, to enclose, to shut up;
to stop or close up;
to button.
Զվերելիցն դուռն աղխեցեր. (Նար. ՟Խ՟Զ։)
Բացեր զաղխեալ դրունսն Ադենայ։ Զաղխեցելոյն կարել փեռեկել մածուածս ... Շիրմացն ախեալ դրունք։ Աղխեալ ազգարան (բերան). (Եղիշ. ՟Ը. Պիտ.։ Նար. ՟Խ՟Գ։)
unchaste, lascivious.
Յաղծապղծից անուն կուռքն կանգնեալ լինէին. (Յհ. իմ. պաւլ։)
destitute, indigent, poor, necessitous.
πένης, πτωχός inops, pauper, egens Աղքատ. տնանկ. չքաւոր. կարօտ. ցականեալ. անկած. տառապեալ. ֆագըր, ֆուգարէ, սէֆիլ.
Յաղագս թշուառութեան աղքատին, եւ հեծութեանց աղկաղկին այժմ յարեայց ասէ տէր։ Յաղագս զրկեցելոցն եւ աղկաղկաց. (Ածաբ. աղքատասիր.։)
Առաքինութեամբ հոգւոյ է այնպիսին աղկաղկ ի խոհեմութենէ եւ յարւութենէ. (Ոսկ. գծ.։)
Դառնայ եւ առ հեթանոսացն աղկաղկ յօդուածս առասպելեաց. (Լծ. ածաբ.։)
sardel, sardine.
Աղծեալ ձուկն. որպէս ռմկ. սարտէլ. ըստ յն. սարդիական կամ սարդոնական տառեխացեալ. σαρδίος τεταριχευμένος (Եպիփ. յղ. ականց.։)
to talk extravagantly, to chatter, to prattle, to be tedious in conversation.
Աղճատանս բարբառել. աղճատիլ.
idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.
λῆρος, λήρημα delirium, nugae, ἁηδία taedium, molestia (որ թարգմանի եւ ԱՂՄՈՒԿ) Ցնորք մտաց եւ բանից. զառանցանք. բանդագուշանք. շաղփաղփութիւն. անմիտ եւ անհամ զրոյցք եւ իրք. յիմարութիւն. փճախօսութիւն, պառւու խօսքեր. հէրզէ. թիւրրէհաթ. սաֆուր՝ սուֆուր՝ տէլի սէօհպէթի.
Աղճատանք պառաւանց. (Շ. իմ. եղակ.։)
Ոչ տօնի աղճատանք՝ զբեռնաբարձս պսակելով գրաստս. (Խոր. ՟Գ. 62։)
to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.
Զառամիլ. ցնորիլ. զառանցել. ցնդիլ. յիմարիլ. մոլիլ. եւ աղճատաբանել. խռֆիլ. պունամագ. սայըգլամագ. չըլտըրմագ.
Մարգոյ աղճատելոյ. յն. զառանցելոյ, կամ յետին ծերոյ. (Սիր. ՟Խ՟Ա. 4։)
Ի վերջինն հասանիցէ ծերութիւն, եւ սկիզբն առնէ աղճատելոյ եւ բարբանջելոյ։ Մի՛ խոտան վարկանել վասն դողդոջ եւ աղճատեալ հասակին։ Աղճատեա՛լ ալեւոր, մինչեւ ցե՞րբ ընդ քեզ լինիմ ... Աղճատեալ ծեր. (Սահմ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։ Վրք. հց.։)
Յետ եքտոռոսի՝ աղճատիլն քեզ հուպ է. (Պղատ. սոկր.։)
mutinous, seditious, turbulent, inclined to excite sedition.
Անուն պատուական քարի. թերեւս ռմկ. եէշիմ, եէշմ. լտ. եասբիս, իտ. տիա՛սբրօ.
to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.
ԱՂՄԿԵՄ ԱՂՄԿԻՄ. ταράσσω, θορυβέω, κυκάω , ἑκκρούω, συμφύρομαι, turbo, conturbo, confundo, misceo Լնուլ աղմկաւ. վրդովել. խառնակել. շփոթել. խառնել. խռովիլ, վրդովիլ. տակնուվրայ ընել՝ ըլլալ. ալթիւսթ եթմէք՝ օլմագ.
Աղմկել զմիտս նոցա։ Աղմկէին զամենայն՝ ի վեր եւ ի վայր յեղյեղլով։ Երկիւղիւ եւ խռովութեամբ բազմաւ ըմբռնեալք աղմկէին։ Մի՛ աղմկեսցիս, քանզի զիջման էր եղեալ իրքն. (Ոսկ. յհ.։)
Մի՛ աղմկել (այս ինքն իլ) առ խնդիրսն։ Տրտմեալք աղմկէին։ Գունդն հագարացւոց աղմկեալ՝ յետս կոյս հարան. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։)
Ծով թքանէ զփրփուրն արտաքս, եւ աղմկի առ ափն ծփանօք. (Պիսիդ.։)
cf. Աղմուկ.
Ամենայն ինչ խառն ի խուռն ... աղմկութիւն բարեաց, երախտեաց անյիշատակութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։)
soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.
Ելոյծ զնա պատիր, աղու, եւ դագ բանիւք։ Վատթարն չարաբարոյ՝ դժոխաբարկ, աղու, նենգաւոր։ Աղու իմաստութեամբ է լի, ոչինչ առողջ խորհեալ. (Փիլ. սամփս. եւ լին։)
Որ յոյժ դժոխախեռ՝ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Զոր ի վաղնջուցն աղուն որսացեալ խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)
cf. Աղուաշիկ.
Ամենեքին ասէին, եթէ աղուաշ է։ Աղուաշ աբեղայ մի։ Որպէս զաղուաշ խազ առնէին զնա. (ՃՃ.։)
Արա՛ աղօթս առ Աստուած ո՛վ աղաւաշ։ Աղաւաշ մարդ։ Աղաւաշի մահն. (Վրք. հց.։)
Նման ես դու կարուակի աղուաշի, որ երբեմն կարէ, եւ երբեմն պատառէ. (Մաշկ.։)
fox;
կորիւն աղուեսու, fox's cub.
Կալաւ երեք հարիւր աղուէս։ Կալարո՛ւք մեզ աղուեսունս (կամ աղուէսս)։ Ո՞չ ելանեն այժմ աղուէսք, եւ քակեն զքարինս պարսպաց նորա։ Բաժինք աղուեսուց եղիցին։ Աղուէսք մուտ եւ ել առնէին ի սրահս նորա։ Աղուեսուց որջք գոն. եւ այլն։
Աղուեսուն փոքու։ Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց։ Ի ժանեաց աղուեսոյն ... Յորսոյ աղուեսոյն ազատեալ. (Նար. ՟Ծ՟Ա. ՟Կ՟Թ. եւ Երգ.։ Տե՛ս եւ ի Մխիթ. առակ ՟Ղ՟Ը. ճ։)
ԱՂՈՒԵՍՈՒ ՍՈՒՍԵՐ, կամ ԱՂՈՒԷՍՈՒՍԵՐ. Անուն խոտոյ՝ առ Գաղիանոսի, որպէս յն. երիոս. թերեւս ἑρύσιμον erysimum որ է խոտ յաճախեալ ի քարուտ տեղիս։
saltness.
Կծուութիւն եւ համ աղի. դառնութիւն. աղիութիւն, շօռութիւն. դուզլուլուգ. աճըլըգ. մելահաթ., ἁλμυρότης salsedo, ἅλμι salsugo
Ճաշակականքն կոչեցեալք որակութիւնք են քաղցրութիւն, եւ դառնութիւն, աղութիւն. (Նիւս. բն. ՟Թ։)
Զպատճառս ջուրցն աղութեան. (Վեցօր. ՟Է։)
Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)
rock-salt.
Աղ մածեալ սառնատեսակ. հատոր եւ շառաշիղ աղի յստակ. փարլագ դուզ փարչէսի, ուլահ դուզու.
sweetness, insinuation;
knavery, craft.
Կամ ոք ի մտացն հաստատութիւն եւ յառաքինութիւն հայի, եւ ոչ ընդ վայրած լեզուին աղութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ե. (ա՛յլ ձ. լեզուին շաղաւաշրթունքն։))
slip, cutting (to plant), layer.
ԱՂՈՒՐԱՅ ԱՂՈՒՐԻ. Ուղէշ. շառաւիղ. բարունակ որթոյ. շահ, չըպուգ. տալտըրմա
dark, obscure, gloomy, black.
ζοφερός, γνοφερός caliginosus, tenebrosus Աղջամղջաւ պատեալ. մառախլապատ. մթին. խաւարային.
Զաղջամղջին գունոցն սեւութիւն փոխել ի ձեան պայծառութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)
Օր Տեառն ... աղջամղջին. յն. աղջամուղջ. (Ամովս. ՟Ե. 20.)
darkness, obscurity.
որ եւ ԱՂՏԱՄՈՒՂՏ. Թանձր մէգ. մառախուղ. խաւար. բալ. մութն. մթութիւն. σκότος, ζόφος, γνόφος, ἁχλύς tenebrae, caligo, nebulo, մութ. գարանլիգ. զուլմէթ. փուս. տուման.
Ընդ աղջամուղջս առաւօտին ելին արքն արտաքս. (Յես. ՟Բ.) տե՛ս եւ ԱՐՇԱԼՈՒՇ։
Աղջամղջաւ խռովութեանն զինքն ծածկելով. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
maid, girl, virgin;
chamber-maid, female servant;
nursery-maid, child's maid.
Եթէ եղիցի աղջիկ կոյս՝ խօսեցեալ առն։ Ոչ եթէ մեռեալ է աղջիկդ։ Աղջիկ դու քեզ ասեմ, արի՛. եւ այլն։
Էր նորա աղջիկ մի եգիպտացի։ Եկն երկու աղջկամբք ... ասէ ցաղջկունսն։ Աղջիկն՝ որ դռնապանն էր. եւ այլն։
bastard.
յն. որդի աղջկանց. պոռնկորդի. յաղիճ մօրէ ծնեալ. փիճ.
brine;
the action of salting in brine.
Թանայր զհացն յաղջուր. չկարացի (ասէ) կլանել զպատառ հացին աղիւ, այլ արկի ջուր եւ աղ ի պնակ եւ թացի. (Վրք. հց. ձ։)
Արա՛ աղջուր. եւ թէ ծովու ջուր գտնաս, լաւն այն է։ Խառնեն զյօտի մոխիրն ի յաղջուրն։ Շինէ՛ աղջուր։ Մոխրաջրով եւ աղջրով լուանալ. (Վստկ. ՟Ճ՟Լ՟Բ. ՟Մ՟Ղ՟Զ։)
salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.
Աղտ, ոյ, ոց. եւ ի, ից. ῤύπος sordes, σπίλος macula, ἱλύς limus, lutum, faex Անմաքուր ինչ շաղախիչ այլոց, եւ հետք նորա երեւեալ ի շաղախեալն. կեղտ. արատ. բիծ. քիր. փիսլիք. չիրք. չէքէ. եւ Գայռ. ցիխ. տիղմ. մրուր. ցեխ. թըն, չամուր. պալչըգ.
Արտաքս վտարի ի ձեռն ականջացն աղտն որ ի նմանէ. (Նիւս. բն. ԻԲ.)
Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)
Նախատինս աւելորդ աղտոյ իւրեանց զկրակն առնէին. (Փարպ.։)
Ի ծնունդքն (քուռակի ձիոյ) զաղտքն մի՛ քարշեր. (Վստկ. յԺ։)
cf. Աղտաղտուկ.
ԱՂՏԱՂՏ ԱՂՏԱՂՏԻՆ. ἀλυκός salsus Ունօղ զաղտ՝ ըստ որում աղ. աղի. աղեհամ. աղի, լեղի. շօռ. դուզլու. աճը.
Եւ ոչ աղտաղտին տեղւոջ ջուր քաղցր առնել. (Յկ. ՟Գ. 12։)
salt, saline, brackish.
Յաղտաղտուկն առաքես ծով. (Մագ. ՟Ծ՟Զ։)
Աղտաղտուկ ջուր։ Աղտաղտուկ՝ ծովային։ Աղտաղտկով խառնեալ ըմպելին։ Կինն փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. քանզի հրակէզ եղելոյ գաւառին՝ աղտաղտուկն ոչինչ նուազ (քան զայն) անպտուղ է. (Փիլ.։)
Աղի եւ ծովային վայր. երկիր աղի եւ խոնաւ. շօռ տեղ. շօրիսթան. չօրագ եէր. չօրագլըգ. Wgrec salsugo, salsilago, marina vel salsa loca
Պտղաբերութիւն գաւառին դարձաւ յաղտաղտուկ. (Խոր. ՟Գ. 7։)
to be stained or soiled, to grow greasy or dirty.
ῤυπάω, καταρρυπόομαι, sordeo, sordidor, conspurior, contaminor Շաղախիլ աղտեղութեամբ. պղծիլ. աղտոտիլ, մնտռիլ, ապականիլ. քիրլէնմէթ.
Ձեռացն եւ երեսացն եւ այլոց անդամոցն աղտեղացեալ ի կայծականց հրոյն. (Նիւս. սքանչ.։)