stomach;
belly;
ոչ գոյ յիս — կերակրոյ, I have a weak digestion;
— իմ ցաւէ, I have the stomach-ache.
ՍՏԱՄՈՔ ՍՏԱՄՈՔՍ. Բառ յն. սդօ՛մախօս, իբրու բերան. στόμαχος stomachus, ventriculus, orificium. Պարկ ի մէջ կրծոց կախեալ զորկորոյ ի վայր, ընդունարան եւ եփարան կերակրոց. որոյ ստորին կողմն կոչի խախացոց.
Սակաւիկ մի եւ գինի խառնեսջի՛ր վասն ստամոքսի եւ ստէպ հիւանդութեանց. (՟Ա. Տիմ. ՟Է. 23։)
Սիրտ եւ ստամոք։ Գործարանք են կերակրականին՝ բերանն եւ ստամոքն եւ որովայնն։ Գործեալ կերակուրն առաքի յորովայնն ի ձեռն ստամոքին. քանզի ստամոքսն ոչ միայն գործարան է կարօտութեան, այլ եւ ճանապարհ կերակրոյն. (Նիւս. բն.։)
Ծանրացաւ ստամոքս իմ, եւ ցաւագնիմ։ Ոչ ունիմ ինչ առողջութիւն ստամոքսի։ Ոչ գոյ յիս ստամոքս կերակրոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Դ։)
Ճանաչել զոյժ հիւանդին, եւ ապա տալ զդեղն. զի մի՛ ծանրացուցեալ զստամոքսն՝ նողկտայցէ. (Շ. թղթ.։)
Չարիքն փոխանակ մաղասոյ եղծանիցեն զմտացն ստամոքսն. (Լմբ. պտրգ.։)
Լայնաբար, որպէս Արտաքին կողմն ստամոքսին. լանջք. կուրծք. փոր. որովայն.
Լանջքն ուռուցեալ մինչեւ ի ստամոքն իջին։ Հրացեալ շամփրովք զթիկունսն եւ ստամոքսն այրեցին։ Ուժգին գան հարին բրովք մինչեւ բացան ստամոքսն. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ՟Ը.։ Հ=Յ. յունիս. ՟Զ.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)
stomachic, gastric;
— հիւթ, gastric juice.
having a pain in the stomach;
stomach-ache.
ՍՏԱՄՈՔԱՑԱՒ ՍՏԱՄՈՔՍԱՑԱՒ. στομαχικός stomachi vitio laborans. Ցաւ ստամոքի, եւ ախտացեալն նովին.
Օշինդրի գինի օգտէ քովուցն ցաւուն, եւ լերդին՝ որ ի հովութենէ ցաւի, եւ ստոմաքացաւի։ Ոսկէքարն դեղ է ստամոքսացաւից, եւ որովայնից, յորժամ լեսու ոք եւ ըմպէ. (Վստկ. ՟Ճ՟Ձ՟Է։ Տօնակ.։)
Եթէ ոք մատուցանէ նոցա խրատ՝ ըստ ստամոքսացաւացն նմանութեան, որոց դառն մաղձիւք ապականեալ իցեն։ Ոչինչ այլ, բայց զստամոքսացաւացն ախտանամք, որոց թէեւ զառաւել փափկագոյն կերակուրն ընձեռես, այնպէս է որպէս զանարգն. (Շ. ընդհանր.։ Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)
suppositious, false, feigned, fictitious, artificial, invented, fabulous, imaginary, chimerical, romantic, story-telling.
Ստութեամբ, յօդեալ. մտացածին. կցկցեալ սուտ բանիւք. (յն. պէսպէս)
Ստայօդ իմաստութիւն ստոցն։ Ստայօդ ճառք։ Պատճառ ստայօդիցն (առասպելաց). (Վեցօր.։)
Ստայօդ պատմութիւնք. ստայօդն թիւր դաւանումն. ստայօդ բանք. (Խոսր.։ Նար. խչ.։ Շ. թղթ.։)
Ստայօդ պատճառանք, կամ աւանդութիւն ծերոց. (Գր. տղ. թղթ.։ Մաշտ.։)
Եւ Յօդիչ ստութեան.
Թողցուք զստայօդն իւրեանց յօդուածս՝ նմանեացն իւրեանց ստայօդացն. (Վեցօր.։)
Ո՛ բերանք եդեալ ի յերկինս, եւ լեզուք ստայօդ ածեալ զերկրաւ. (Մեկն. ղկ.։)
Կամ իբր մ. Ստութեամբ.
Ստայօդ խօսէին։ Ստայօդ կեղծաւորեալ. (Նանայ.։ Իգն.։)
fiction, feint, dissimulation, falsity.
Յօդելն զսուտ բանս. ստութիւն. կեղծաւորութիւն.
Ստայօդութեան ոմանց զանազան ձեւով խաբկանաց բանիւք ունկն դնել՝ շամբուշ մտացէ. (Սարկ. հանգ.։ 3)
to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.
Տէ՛ր աստուած մեր ստացի՛ր զմեզ. ստացար արարչութեամբ, հնացաք մեղօք. ստացի՛ր ողորմութեամբ, զի նորոգիցիմք յարդարութիւն. (Գէ. ես.։)
իսկ կր. ստանի, կամ ստանուի, եւ կամ ստացանի) κτάομαι, περιποιέομαι possideo, acquiro ἕχω habeo եւ այլն. Ի ձեռս բերել, իւրացուցանել իրաւամբք, ժառանգել. գնել. շահել. ունել.
Ստացայ մարդ աստուծով։ Ագստակն եւ այրն՝ զոր ստացաւ աբրաամ յորդւոցն քետայ։ Ստացի՛ր զմեզ եւ զերկիրս մեր փոխանակ հացի։ Եւ ստացաւ յովսէփ զամենայն երկիրն եգիպտացւոց՝ փարաւոնի։ ժողովուրդ քո այս՝ զոր ստացար։ Կորուստ անձին իւրում ստանայ.եւ այլն։
Ստացի՛ք զնա առաւել քան զգանձ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)
Որ ստանի ինչ գնով. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Արթուն լինի գիւտի մարգարտին, որով ստացանի մարգարիտն այն. (Երզն. մտթ.։)
Որպէս ստացայց զերկիւղն աստուծոյ. ասէ ցնա ծերն. երկիւղն աստուծոյ ստանուի խոնարհութեամբ եւ անընչութեամբ. (Վրք. հց. ձ։)
ՍՏԱՆԱԼ. κτίζω creo. Հաստել. հաստատել. ստեղծել. առնել. եւ նորոգել. կր. լինել, եղանիլ, ծնանիլ. ըստ հոմաձայնութենա յն. գդի՛զօ, եւ գդա՛օմէ.
Առաքես զոգի քո, եւ ստանաս զնոսա։ Այսպէս արասցէ խորանին վկայութեան ստացելոյ ի նոսա ի մէջ պղծութեանց նոցա։ ժողովուրդ՝ որ ստացեալ է, օրհնեսցէ զտէր.եւ այլն։
Տէր ստացաւ զիս ի սկիզբն ճանապարհաց իւրոց. իմա՛ հաստատեաց, որպէս դնի յայլ ձեռ. այսինքն մարդկութիւն քրիստոսի՝ որ ծնաւ ի ժամանակի, նախասահմանեցաւ յառաջ քան զամենայն եղականս. զոր արիանոսք խեղաթիւրէին ի վերայ աստուածութեան քրիստոսի՝ զի արարած կամ եղական համարէին զբանն։
Ստացաւ, նման է՝ մինչ ասիցէ, թէ հայր ինձ մարմին հաստատեաց. եւ որպէս մարդ ստացաւ զիս յաղագս մարդկան փրկութեան։ Իւր արարիչ է ըստ ձեզ, եւ որ ստացաւն (այսինքն ստեղծ զայլս), ստացանի. եւ զայս ինքեամբ։ Ասեն՝ թէ զըստ պատկերին առաք անդէն ի ստացանիլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
Որ էրն՝ լինի, եւ ստացիչն ստանի, կամ ստացանի։ Անեղն եղանի, ստացիչն ստանի. (Ածաբ. ծն.։ Շ. թղթ.։ Զքր. կթ. ծն.։)
Նովաւ ստացան (այսինքն հաստեցան, եղեն) երեւելիք եւ աներեւոյթք, թէ աթոռք, եթէ պետութիւնք. (Պիտառ.։)
Սի՛րտ սուրբ ստացի՛ր յիս աստուած։ Ստանալն՝ ո՛չ զի ի յոչ էէ յէ ածիցէ, այլ զլեալսն փոփոխեսցէ. (Բրս. չար.։)
Զգեցարո՛ւք զնոր մարդն՝ որ ըստ աստուծոյն ստացեալ է. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ամենայն ինչ՝ որ միանգամ մեծանալոյ նիւթ է. յորոց ստացանի (այսինքն լինի) հաստատապէսն ունել եւ իշխել. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Ըստանձնեմ.
ՍՏԱՆՁՆԵԼ. cf. Ըստանձնել.
Ըստանձնեալ (կամ ստանձնեալ) ունէր զխաչափայտն։ Անիմաստքն առին զամանս, եւ ձէթ ոչ ստանձնեցին. (Զքր. կթ.։)
Գիտեմք եւ զդլբին ստորակայեալ, եւ յինքեան ստանձնեալ (զորփէոս). (Մագ. ՟Ժ։)
Թեթեւութեամբ ըստանձնէ զլուծ ապաշխարութեանն. (Լմբ. տնտես.։)
Վերակացու պարտ է լինել, եւ զամենեցուն պատասխանատուութիւն ստանձնել. (Ոսկ. գծ.։)
pseudoclerical.
Ստութեամբ նուիրական՝ սուտ՝ քահանայ. անսրբազան.
Զգեցելոցդ զսատանայ՝ աշակերտելոցդ ստանուէրն սմբատայ, առանց քահանայութեան՝ կերպիւ քահանայի. (Մագ. ՟Դ։)
cf. Սուտանուն.
cf. Սուտանուն. ψευδώνυμος.
Որք ոչ գիտեն զմի եւ զճշմարիտն աստուած, բազումս եւ ստանուանս ստեղծ անեն. (Փիլ. բագն.։)
Ստանուն հօրն իմացաք մանկունս. (Նիւս. երգ.։)
storax;
essence or oil of myrrh.
• , ն հլ. (-խին,-խամբ) «զմուռսի ծառի խունկը, իւղը կամ խէժը» ՍԳր. որ և ստաշխ, կամ նախաձայն ս-ի անկումով՝ տաշխն Սիր. իդ. 21, Նար. կուս. 410, տաշխ Նար. երգ. 273. Սասն. 55. Գնձ. Շար. Պտրգ։ 636. Վստկ. 197. հմմտ. նաև ստատկէ և ստաքտիկէ։
• = Պհլ. *staxša ձևից, որ չէ աւանդուած. այս բառը յետոյ անցնելով յունարէնի, տու-աւ *σταςη, որ ժողովրդական ստուգաբանու-թեամբ նմանեցուելով στσϰτός, σταxτή «կաթ կթող, կաթիլ կաթիլ դուրս ծորող» բառերին, դարձաւ եղաւ օταϰτή «ստաշխ»։ (Իրանա-կան ծագման համար հմմտ. Սուտ-Կալիսթ. էջ 126. «Մառքն արտօսր ունէին իբրև զպար-սիկ ստաքտիկէ»)։-Յն. σταϰτή ձևից փո-խառեալ են յետնաբար լտ. stacte, իտալ. statte և հյ. ստատկէ, ստաքտիկէ ձևերը։-Հիւբշ. 241։
• ՆՀԲ վրաց. ստախսի, յն. սդաքդի՛։ Lag. Arm. Stud. § 2058 ազգակից է դնում յն. σταxτή բառին։ Հիւբշ. 241 չի ընդունում ո՛չ նախկին ազգակցու-թիւն, որ մերժելի է այս կարգի բառերի համար, և ոչ էլ յունականիզ փոխառու-թիւն, որ անկարելի է ձայնական խո-շոր տարբերութեանց պատճառաւ, և տալիս է վերի մեկնութիւնը։ Հիւնո. յունարէնից է դնում։
• ՓՈԽ.-Վրաց. სტახსი ստախսի կամ მტახხი շտախսի (շրջուած *ստախշի ձե-ւից)՝ նոյն նշ.։
ՍՏԱՇԽՆ որ եւ ՏԱՇԽՆ, ՏԱՇԽ, ՍՏԱՔՏԻԿԷ. վր. ստախսի. յն. սդաքդի՛ . στακτή stacte. ըստ մենինսքեայ՝ նոյն է styrax. իտ. storace, succo, oglio di mirra. Խիժ եւ հոյզն կաթեալ ի զմռնենւոյ, կամ ի կինամոնէ ճեղքելոյ. եւ Իւղհանեալ ի նորահաս զմռսոյ. ... եբր. նէշգ.
Խնկովք, ստաշխամբ եւ ռետնիւ։ Խունկ, եւ ստաշխն, եւ բեւեկն։ Զմուռս եւ ստաշխն եւ կասիա.եւ այլն։
false, fallacious, fictitious.
ՍՏԱՊԱՏԻՐ կամ ՍՈՒՏԱՊԱՏԻՐ. Սուտ եւ պատիր. եւ Ստութեամբ պատրօղ կամ պատրողական. խաբեբայ. խաբեպատիր. մոլար.
Ի ստապատիր կռոցն բազմաստուածութենէ։ Ստապատիրն ստորնականաց բազմաձեռնեան խարդաւանողաց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Սուտապատիր եւ խաբեբայ կրօնիցդ։ Քոյին կորստական եւ սուտապատիր բանիցդ։ Ճ. (՟Բ.։)
Ի սուտապատիր զոհիցն, եւ ի հեթանոսական ճենճերացն. (Մաշտ.։)
story-telling, romancing, fabulous, lying.
Պատմօղ զստութիւն. եւ Պատմեալ ստութեամբ. ստայօդ. մտացածին.
Յոյժ հաւանեալ էին ստապատում առնն մոլորելոյ. (Ղեւոնդ.։)
Զի մի՛ ստապատում բանիցն հետեւեսցուք. (Ասող. ՟Գ. 1։)
receipt, discharge.
acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.
κτητός, ἑπίκτητος acquisitus, possessus, adventitius. Ստացեալ կամ ստանալի ինչ. յետոյ ի ձեռս բերեալ, ընկալեալ, դնեալ, շահեալ. յետամտական.
Զօրութեամբ բնականաւ, եւ ստացականւ։ Ոչ միայն զբնականն, այլեւ զստացական զուարթութիւնն ասէ. (Առ որս. ՟Է։ Լմբ. առակ.։)
Որ ի հաղորդութենէ այլում զկարողութիւն լուսաւորելոյն ունիցի, ստացական ունի զշնորհն, եւ ոչ տիրապէս անուանի լոյս. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ստացական գիտութիւն աշխատութեամբ կատարի. (Լծ. եւագր.։)
Ոչ ստացական, եւ ոչ չարչարանացն պարգեւք, այլ իւրն սեպհական. (Իգն.։)
Առ դնածոյ ումեմն կնոջ, եւ կամ առ այլոց ոմանց զի՛նչ եւ է յեղանակաւ ստացական կանանց. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
Ուստի Ստացական անուն կամ դերանուն ըստ քերականաց՝ է յայտնօղ զայն ինչ, որ սեպհական է ումեք կամ իմիք.
Ստացական է, ո՛րգոն, դաւթեան երիվար. (Թր. քեր.։)
ՍՏԱՑԱԿԱՆ. κτιστός creatus, conditus, factus κτίσις creatura. Ստեղծական, արարածական. եղական. հաստեալ ի ժամանակի. արարած. որ եւ Ստացուած ասի.
Ոչ ստացական ոք, եւ ոչ ծառայ յերրորդութեանն։ Զօրութիւն անսահմանելի՝ ամենայն ստացականացս արարիչ. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Զիա՞րդ իցէ եղական կամ ստացական՝ օրինադրելով որպէս բնութեամբ աստուած. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ տէր խոստովանէր (մակեդոն) զհոգին սուրբ, այլ՝ օտար յաստուծոյ բնութենէն, եւ ստացական, եւ պաշտօնեայ. (Խոր. ՟Գ. 33։)
Ի վերայ ստացականացս իմանալ, մանաւանդ զգայականացս։ Ոչ իբրեւ ստացականաց հողեղինաց դասակցութիւն, այլ որպէս բանակաց հոգեղինաց. (Մաքս. ի դիոն.։ Ճ. ՟Գ.։)
Ստացական մարմնովն արար սկիզբն փրկութեան մերոյ իմաստութիւնն։ Էնն անեղ յանեղագունէն իջեալ հօրէ՝ մարմին ստացական յարգանդէ կուսին զգեցաւ. (Նախ. առակ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Ստացող.
ՍՏԱՑԻՉ ՍՏԱՑՈՂ. κτησαμένος possessor. Որ ստանայ կամ ստացեալ է զիրս. ունօղ որպէս տէր. ժառանգօղ. գնօղ.
Ծանեաւ եզն զստացիչ իւր, եւ էշ զմսուր տեառն իւրոյ. (Ես. ՟Ա. 3։)
Եւ κτίζων, κτιστής creans, creator, conditor. Հաստիչ. ստեղծօղ. արարիչ.
Զի մի՛ նոյն երեւեսցի արարող եւ արարեալ, ստացիչ եւ ստացեալ, այլ աստուած յաւէտ՝ որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ստացիչն ստանի կամ ստացանի. (Ածաբ. ծն.։ Զքր. կթ.։ Շ. թղթ.։)
Արբուցեր որպէս մայր՝ ստացողին զքեզ՝ զկուսական քո սուրբ զկաթն։ Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից։ Իմաստութեանն շնորհ ի բոլորեցունցն իջեալ ստացողէ. (Շար.։ Նար. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։)
possessor, occupier;
purchaser, buyer;
creator.
ՍՏԱՑԻՉ ՍՏԱՑՈՂ. κτησαμένος possessor. Որ ստանայ կամ ստացեալ է զիրս. ունօղ որպէս տէր. ժառանգօղ. գնօղ.
Ծանեաւ եզն զստացիչ իւր, եւ էշ զմսուր տեառն իւրոյ. (Ես. ՟Ա. 3։)
Եւ κτίζων, κτιστής creans, creator, conditor. Հաստիչ. ստեղծօղ. արարիչ.
Զի մի՛ նոյն երեւեսցի արարող եւ արարեալ, ստացիչ եւ ստացեալ, այլ աստուած յաւէտ՝ որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ստացիչն ստանի կամ ստացանի. (Ածաբ. ծն.։ Զքր. կթ.։ Շ. թղթ.։)
Արբուցեր որպէս մայր՝ ստացողին զքեզ՝ զկուսական քո սուրբ զկաթն։ Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից։ Իմաստութեանն շնորհ ի բոլորեցունցն իջեալ ստացողէ. (Շար.։ Նար. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։)
purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.
κτῆμα, κτῆσις possessio ἑγκτήσις acquisitio, emptio ὔπαρξις, τὰ ὐπάρχοντα, ὐπόστασις substantia, -tiae, facultates ἁποσκευή apparatus եւ այլն. Ստացեալ եւ սեպհական ինչ. ինչք. գոյք. մեծութիւն. ժառանգութիւն. կալուած. անասունք. կահ կարասի. աղխ.
Ելցեն այսր բազում ստացուածովք։ Զամենայն ինչս իւր, եւ զամենայն ստացուածս իւր՝ զոր արար ի միջագետս։ Կեցցուք, եւ մի՛ մեռցուք, եւ մեք եւ դու, եւ ստացուածք մեր։ Յերկիրն՝ զոր ես տաց ձեզ ի ստացուածս։ Ստասցի ստացուածով արծաթոյ.եւ այլն։
Ամենայն ինչք եւ ստացուածք մեր ի ձեռս քո։ Ի գերութիւն վարեցին զարս եւ զկանայս ընչիւք եւ ստացուածովք. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
Որոյ հաստատութիւն ըստ գերազանցագոյն կալեալ ստացուածի. (Պիտ.։)
Զի թէ մեք աստուծոյ եմք, ո՛րչափ եւս առաւել ընտիր ընտիր ստացուածոյ մերոյ նմա վայել է. (Ոսկ. եփես.։)
ՍՏԱՑՈՒԱԾ. κτίσις, κτίσμα creatura, res conditae ποίημα fictura, factum. Ստեղծուած. հաստուած. արարածք.
Արարիչ ջուրց, թագաւոր ամենայն ստացուածոց քոց դու ես։ Քեզ ծառայեսցեն ամենայն ստացուածքս քո։ Օրհնեսցեն զքեզ երկինք, եւ ամենայն ստացուածք քո։ Լինել մեզ պտուղ ինչ ստացուածոց նորա. (Յուդթ. ՟Թ. 17։ ՟Ժ՟Զ. 17։ Տոբ. ՟Ը. 7։ Յկ. ՟Ա. 18։)
Ոչ ստացուած է, եւ ոչ արարած, այլ յաւէտ զի՝ հօր էութեանն պտուղ. (Կիւրղ. գանձ.։) ստացուած. Ստացումն. ստանալն՝ զոր ինչ չունիցի ոք կանխաւ. ստացական ինչ։
Մեծատուն ... ո՛չ ստացուածով այնպիսի լեալ, այլ՝ բնութեամբ այնպիսի երեւեալ. (Սեբեր. ՟Բ։)
great quantity of goods;
cf. Ընչաւէտութիւն.
Շատութիւն ստացուածոց, ճոխութիւն, մեծութիւն.
Պտղաբերութիւն, եւ ստացուածաշատութիւն, եւ շահեկանութիւն. (Բուզ. ՟Գ. 3։)
cf. Ընչասէր.
Ստացուածասէրքն, եւ փառասէրքն. (Փիլ. իմաստն.։)
owner, proprietor.
riches, opulence.
Ստացուածութեա՞նն աղագաւ, եթէ անստացուածութեանն. (Ճ. ՟Ժ.։)
acquisition, gain, possession.
to cause to possess or acquire;
cf. Սըտացուցանեմ.
(որպէս ըստացուցանել) Տալ ստանալ. ժառանգեցուցանել. հաստատել.
Ստացուցեալ նմա զիմասթեանն զհանճար։ Զի ի նմա ստացուսցէ զանախտութիւն։ Երկայն ժամանակօք ստացուցանէ։ խորհուրդ ստացուցանել (այսինքն խորհրդազգած առնել). (Փիլ.։)
Զմարդոյս տիրական իշխանութիւն զուգահաւասար ստացուցանէ ի ծովու եւ ի ցամաքի. (Պիտ.։)
Ընչիւք ստասցեն եւ ստացուսցեն. (Սարկ. քհ.։)
Սիրտ սուրբ ստացո՛ ինձ աստուած. (Պիտառ.։)
Զի՞նչ է յարութիւն. նորոգումն անմահ՝ զերջանիկն ստացուցանօղ զկեանսն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
ՍՏԱՑՈՒՑԱՆԵՄ (որպէս ըստացուցանել) κιβδηλεύω adultero. Ի սուտ հանել. ունայնացուցանել. խարդախել.
Զանճառելի տնօրէնութիւն փրկչին անզգամաբար ստացուցանեն։ Զխորհրդոյն զօրութիւն անհանճարաբար սըտացուցանեն. (Պրպմ.։)
Ստացուցին զգործն՝ զոր եդին ի վերայ նորա. (Ճ. ՟Բ.։)
to prove to be false, to render vain, to adulterate.
cf. Ստացումն.
κτῆσις possessio, adquisitio. Ստացուած. ստանալն.
Ստացական է, որ ընդ ստացիւքն ստորանկեալ է, ներբակառեալ ի ստացողէն. ո՛րգոն, դաւթեան երիվարն. (Թր. քեր.։)
infatuated with false opinions.
ψευδόδοξος . Ուր իցէ սուտ վարկ եւ կարծիք.
Բժշկել զվայրապար հարուածս առաջին բաժանմանն, եւ ի ստափառ հակառակութեանցն խորշել. (Միք. պատր. առ գր. տղ.։)
false opinion.
ψευδοδοξία falso opinio. Սուտ վարկ՝ կարծիք՝ վարդապետութիւն.
Ստափառութիւն հերձուածողաց։ Ստափառութիւնք, եւ պաճուճեալ բանից պատրանք. (Կիւրղ. գանձ.։ եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
cf. Ստաշխն.
• «ստաշխ» Պտմ. աղէքս. 126 (մէկ անգամ). սրանք գիտական ձևեր էին և ժողովրդի մէջ անգործածական. ժողովուր-դը գիտէր միայն ստաշխ. հմմտ. Ոսկ. ես. 243. «Ջոսկոյ և զարծաթոյ և զստակտէից, որ է ստաշխն»։
• -Յն, σταϰτιϰή նոյն նշ. (Raabe, *lστορία *Aλες. 71), որ հազուագիւտ ձև է, փխ. στaxτή բառի. ընդարձակ տե՛ս ստաշխն։-Հիւբշ. 381։
• ՆՀԲ յն. σταϰτή, հյ. ստաշխն բառերի հետ է միացնում։
cf. Ըստգիւտ.
cf. Ըստգիւտ. ա.գ. ըստ ամենայն առման.
Տգեղ եւ ստգիւտ եւ ծիծաղելի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Յաղագս կերակրոցն սրբոց, յոր եւ տէր եւ ամենայն ծառայք իւր ոչ ըստգիւտ համարեցան մերձենալ ի ժամանակի. (Սարկ. հանգ.։)
Վասն որոյ մարգարէն անկելոցն ըստգիւտ լինէր (այսինքն մեղադիր) պարսաւանօք. (Աթ. անտ.։ 1)
go-cart.
Գունդ ստեղամբք յօրինեալ. տե՛ս եւ ՍՏԵՂԷՆ ԳԻՆԴ.
Գունդն այն է, որ դիւրաւ շարժի եւ գլի. եւ Ստեղագունդն՝ երեքանկիւնի՝ տղայոց շինեն, որ ի վերայ գնան, երբ դեռ չեն հաստատեալ. (Լծ. փիլ.) (այսինքն շարժական ինչ ի վերայ երից անուոց մանունց)։
to collocate or settle oneself.
ՍՏԵՂԱՆԱՄ ՍՏԵՂԵՄ. ἑμφιλοχωρέω libenter habito, acquiesco. Կա՛մ է որպէս Զտեղիլ. զետեղիլ. զտեղի առնուլ. եւ կամ Հանգչել հանդարտել որպէս թռչուն ի վերայ ստեղան.
Անձն յաստեացս աստստին արձակեալ՝ յիւր վիճակն ստեղանայ. (Նիւս. թէոդոր.։)
Բարւոք ստեղեաց ինձ երեկոյն ի տարաժամու. (Վրք. հց. ձ։)
to collocate, to place, to settle, to establish.
ՍՏԵՂԱՆԱՄ ՍՏԵՂԵՄ. ἑμφιλοχορέω libenter habito, acquiesco. Կա՛մ է որպէս Զտեղիլ. զետեղիլ. զտեղի առնուլ. եւ կամ Հանգչել հանդարտել որպէս թռչուն ի վերայ ստեղան.
Անձն յաստեացս աստստին արձակեալ՝ յիւր վիճակն ստեղանայ. (Նիւս. թէոդոր.։)
Բարւոք ստեղեաց ինձ երեկոյն ի տարաժամու. (Վրք. հց. ձ։)
Armenian modulated chants.
(շարական). իբրու Բազմաստեղն, բազմաճիւղ, գեղգեղեալ որպէս մեղեդի. եւ կամ ստեղեալ երգ՝ հանգստեամբ եւ հանդարտ նուագելի. (Շար.։ Տօնաց.։ Տե՛ս եւ Ստեղն կամ Ստեղ ըստ ՟Բ նշ։)
poet.
to invent, to find out, to forge.
Ստեղծուլ բանս ճարտարս եւ մտացածինս. կցկցել. յօդել. կեղծել.
Միթէ պարծելո՞վ ինչ ստեղծաբանիցէ իմն զայսոսիկ. (եւ ո՛չ երբէք. Ոսկ. գծ.։)
Մարդասէր բանս իմն ստեղծաբանես ի լսելիս իմ, եւ ի ներքոյ խորհիս առողջ եւ ոչինչ. (Ճ. ՟Գ.։)
Ի հմտութենէ քերթողութիւնքն ստեղծաբանին ըստ զանազան իրաց առասպելական պատմութեանց. (Երզն. քեր.։)
poetry;
fiction, invention.
Բանաստեղծութիւն. բանահիւսութիւն. ճարտարաբանութիւն. եւ Ստայօդ կցկցուած բանի.
Որ գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի։ Շունչ զօրութեան մեծիգ միասցի ի քո ինձ շնորհեալ ստեղծաբանութիւնս. (Նար. ՟Բ. ՟Գ։)
Զճշմարտութեան բանս ասէ ընդդէմ կարծեաց ստեղծաբանութեան. (Ոսկ. գծ.։)
Սկսաւ վերաձայնել զնոսա ստեղծաբանութեամբն իւրով մոլորեցուցիչս եւ հերձուածողս. (Վրք. ոսկ.։)
creator.
Ստեղծօղ. արարիչ.
Զամենայն գիտէր յիսուս, վասն զի ինքն էր ստեղծագործ բնութեան մարդկան։ Ինքն էր ստեղծագործ բնութեանս. (Նանայ.։)
Ստեղծագործ ամենայնի գանեալ եղեւ ի նոցունց. (Ճ. ՟Բ.։)
Աստուծոյ ստեղծագործին ամենեցուն։ Պատկերաւն ստեղծագործիդ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։ Նար. ՟Ղ՟Գ։)
creative.
to create.
πλαστουργέω formo, effingo. Ստեղծել. արարչագործել հաստել. կազմել. յօրինել.
Զադամ ստեղծագործել։ Ստեղծագործեաց զմարդն. (Նանայ.։)
Ոչ յաստուած այնոյն բնութենէ զսրբազանն զայն ստեղծագործեաց մարմին, այլ ի կուսէ էառ զնա. (Պրպմ.։)
Հոգւոյն սրբոյ ստեղծագործեալ զմարդկային հոգի. (Խոսր.։)
Իմաստութեամբ իւրով ստեղծագործեաց զնոսա. (Վրք. հց. ՟Ա։)
Ո՞չ ապաքէն զսատանայ մի ի հրեշտակաց ստեղծագործեաց աստուած. (Պիտառ.։)
Ո՛չ հրամանաւ, այլ ամենակարօղ եւ ամենեսրբովքն իւրովք ստեղծագործեաց ձեռօք (զմարդն). (Ղեւոնդ.։)
Երկնային զօրացն հաստիչ, մարդկան ազգի ստեղծագործող. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
Յանգոյից ստեղծագործել։ Վերստին ստեղծագործել յերջանիկն անարատութիւն. (Նար. ՟Խ՟Թ. ՟Հ՟Գ։)
Ինքն անձամբ իւրով կուսէն ընկալեալ մարմին՝ ստեղծագործեցաւ մարդ։ Ամենայն մարմինն ստեղծագործի. (Լաստ. ընթերց.։ Մաքս. ի դիոն.։)
Եւ որպէս Ճարտարել. հնարել. գտանել իմաստութեամբ.
Հրամայէ նմա ստեղծագործել զխնդրելին իւր. (Յհ. կթ.։)
creation.
Արարչագործութիւն. ստեղծումն. եւ Կազմութիւն. գիւտ.
Աստուած անունն ստեղծագործութեան եւ էացուցանելոյ է անուն։ Ի նորոգումն առաջնոյ միաշաբաթին եղծեալ ստեղծագործութեանն. (Բրսղ. մրկ.։ Սկեւռ. յար.։)
Որ ի լուսոյ զէակս ամենայն սկիզբն արարեր ստեղծագործութեան. (Գանձ.։)
Ոչ է շինութիւն յանդելոյն, այլ՝ ստեղծագործութիւն օտարի. (Լմբ. վերափոխ.։)
innate, inborn.
Ի ստեղծմանէ անտի կամ ի սկզբանէ հետէ եդեալ. ընդաբոյս ինչ. յօրինուած աստուծոյ.
Անկէզ պահել զստեղծադիր անշուշտ բնութեան քո տէր. (Ճ. ՟Բ.։)
Եւ որպէս Հնարիմաց ճարտարօղ. դարանակալ.
Ծառայս զմեզ ունէր բանսարկուն ... կայր չարաչար ախտիցն ստեղծադիր. (Պրոկղ. կուս.։) (Նոյն իմաստ ելանէ, եթէ ընթերցցիս ստեղծադիր, որպէս արուեստակօղ։)
created;
invented, factitious, forged;
plastic.
Զգոյացեալ հոգին թողացուցեր մտանել ի ստեղծական մարմինն. (Ճ. ՟Գ.։)
(Անեղն աստուած) ո՞րպէս ստեղծականին զինքն օրինակ դնիցէ. (Ագաթ.։)
Փառք, եւ ի ստեղծականաց էից գովաբանութիւն։ Ականն արեւու ստեղծականն արուսեկի. (Նար. ՟Ի՟Դ. եւ Նար. յիշ.։)
ՍՏԵՂԾԱԿԱՆ. πλαστικός figulinus, ad fingendi artem pertinens, sculptilis πλασματώδης fictus, fabulatus ἑπίπλαστος simulatus . (որպէս գործ բրտի) Ճարտարեալ ի մարդկանէ. ճարտարահնար. ձեռագործ. կցկցեալ. կերպարանեալ. քանդակեալ. յօդեալ. մտացածին. կեղծուպատիր. շինծու.
Ստեղծական արհեստքն (որպէս բրտի) ... ոչ կարօտանան երկաթոյ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
Պատկերաց եւ դրօշելոց ստեղծական եւ նկարագրական արարչութիւն։ Ըստ ստեղծական իմն զարմանագործութեան նկարել բանիւ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Առակք ստեղծականք, որ նման ասացելոցն կերպարանէ զճշմարտութիւնն։ Եւ այս առակք աւարտեցան ստեղծականք ի փառս քրիստոսի աստուծոյ մերոյ. (Մխ. առակ.։)
Քերթողացն միշտ հանդէսք ստեղծականն են առասպելաբանութիւնք։ Ցնորս ասէ զսուտ զստեղծական իմն մտածութիւնս զգալի ինչ իրաց։ Մի՛ ոք զմեր բանս ստեղծական կարծիցէ. (Պիտ.։ Մաքս. ի դիոն.։ Ոսկ. համբ.։)
Եւ էին պատերազմունքն հուպ ի նոսա ի ստեղծական սիրոյն։ Ի ստեղծական զղջումնն հպեալ. (Սոկր. ՟Ա. 4. 14։)
plasticity, moulding, modelling.
ἠ πλαστική ars fingendi, sive statuarii, sculptra. Կազմութիւն. քանդակագործութիւն. արհեստ դրօշելոյ.
Ի ձեռն նկարագրականութեան եւ ստեղծականութեան կերպարանելով տեսիլս (կռոց). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to be created together.
ՍՏԵՂԾԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συγκτίζομαι una creor συμπλάττομαι , conformor. Համանգամայն ստեղծանիլ. եւ Տնկակից՝ կերպարանակից լինել.
Ապա ոչ ուրեմն չարն բարեացն ստեղծակից է. (Բրս. չար.։)
Պարտ էր նմա եւ մարդկայնոցս չափուց ստեղծակից լինել, եւ անվնաս պահել զաստուածավայելուչ պատուոյն գերունակութիւն. (Պրպմ.։ 4)
to create, to produce from nothing, to form, to figure;
to find out, to invent, to contrive, to forge.
ՍՏԵՂԾԱՆԵՄ. որ եւ ՍՏԵՂԾՈՒԼ ռմկ. ստեղծել. κτίζω creo, condo πλάσσω, -ττω formo, fingo. տե՛ս եւ ԱՌՆԵԼ. ποιέω . Նոր ինչ կազմել, հնարել, կերպարանել. ձեւացուցանել. որպէս առնել աստուծոյ զամենայն յոչնչէ. արարչագործել. հաստել.
Ստեղծ տէր աստուած զմարդն հող յերկրէ։ Եւ ստեղծ եւս տէր աստուած զամենայն գազանս վայրի, եւ զամենայն թռչունս երկնից։ Միթէ ի զո՞ւր ինչ ստեղծեր զամենայն որդիս մարդկան։ Զգարուն եւ զամառն դու ստեղծեր.եւ այլն։
Աստուած ի բարիս եստեղծ (կամ էստեղծ) զիս. (Իսիւք.։)
Այսօր գըթայ հայրըն վերին, եւ արարչին մայր ստեղծանէ (զկոյսն մարիամ). (Տաղ.։)
Ստեղծողին մայր. (Շար.։)
ՍՏԵՂԾԱՆԵԼ. πλάσσω, αναπλάσσω, διαπλάσσω, κατασκευάζω, ἑξευρίσκω fingo, effingo, perfingo եւ այլն. Հնարել մարդկային ճարտարութեամբ յօրինել. կազմել. ձուլել. քանդակել. նիւթել. կցկցել. յօդել. կեղծել. շինել. ...
Ստեղծանէին եւ դրօշէին զսնոտիս։ Ստեղծին զնա ձուլածոյ՝ երեւոյթ սուտ։ Ստեղծանէ անօթ։ Կուժ մի ստեղծեալ ի կաւոյ.եւ այլն։
Ճշմարտապէս, եւ ոչինչ ստեղծանելով՝ ունի զբարութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
Զայս ամենայն ստեղծցո՛ւք ի միտս, եւ յեղյեղեսցուք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)
Ձեռօքն ստեղծանէր ի մոմոյ նաւս, եւ մարդիկս մոմեղէնս. (Պտմ. աղեքս.։)
Մարդակերպ ստեղծանին հրեշտակք (ի պատկերս, ի տեսիլս, եւ ի բանս գրոց). (Մաքս. ի դիոն.։)
Յարուցեալ յաղօթիցն՝ եստեղծ զնշանագիրս մեր. (Խոր. ՟Գ. 53։)
cf. Ստեղծող.
πλαστής, πλάσας, κτιστής, ποιητής plasta, fictor, fingens, formans, factor, creator. Ստեղծող. արարիչ. հաստիչ յոչէից.
Միթէ ասիցէ՞ ստեղծուածն ցստեղծիչն իւր, թէ ոչ դու զիս ստեղծեր։ Ոչ ծանեաւ զստեղծիչն իւր. (Ես. ՟Ի՟Թ. 16։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 10։)
Ստեղծիչն մանկանց գոյացուցանէ իւր մարմին ի քէն, եւ զգենու. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
Մերոց իրաց վերակացու, եթէ՛ արարիչ եւ եթէ՛ ստեղծիչ ախորժես կոչել. (Ածաբ. աղք.։)
Որպէս եւ ստեղծայ՝ հասանեմ առ ստեղծիչն. (Իսիւք.։)
Զոչ ախորժելիս ստեղծչին կատարէ։ Մարդ երկրորդ՝ ստեղծիչ առաջնոյն. (Նար. ՟Խ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)
Ոչ ստեղծիչն, եւ ոչ ստեղծեալն ի նմանէ, այլ՝ ինքնակամութիւն ստեղծուածոյն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Այլեւ ո՛չ զմահն ըստ բնութեան անկեալ ասեմք ի մեզ ստեղծչին. (Խոսրովիկ.։)
Փորձեցաւ նոր ադամս որպէս զհինն, եւ յաղթեաց փորձողին որպէս զստեղծիչ ադամայ. (Շ. թղթ.։)
ՍՏԵՂԾԻՉ. որպէս ճարտարօղ. հնարօղ. կերպարանօղ. ձեւացուցիչ. քանդակիչ. քերթօղ. յօդիչ.
Իւրաքանչիւր ոք ի նահապետացն ի բաժանման լեզուացն եղեն իբր ստեղծիչ լեզուաց. (Մագ. քեր.։)
Արտաքնոց զգասաքն ստեղծիչ՝ բանք սնոտեացն ի պատրութիւն. (Շար.։)
Զգեղեցկութեան նկարագրաց գործս, եւ ստեղծչաց, եւ այլոց արուեստագիտացն։ Աչքս՝ գրչաց կամ ստեղծչաց գործս զբարւոք կազմեալս տեսանէ. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. այլաբ.։)
creator;
inventor, author.
creature;
invention, production.
Հեգնէ զստեղծուածն եւ զդրօշած եւ զկերպարանս կռոցն. (Ոսկ. ես.։)
Դիւաց գիւտք խաւարին, եւ չարադեւ մտաց ստեղծուածք. (Ածաբ. յայտն.։)
κτίσις, κτίσμα creatura, structura. Արարած աստուծոյ. հաստուած. եղական. յօրինուած արարչին. եւ Ստեղծումն. կազմութիւն եղելոցս. բնութիւն.
Լցաւ երկիր ստեղծուածովք քովք։ Հնազանդ լերուք ամենայն մարդկեղէն ստեղծուածոյ վասն տեառն։ Զի նա գիտաց զստեղծուածս մեր, եւ յիշեաց թէ հող եմք։ Մի՛ թէ ասիցէ՞ ստեղծուածն ցստեղծիչն իւր.եւ այլն։
Վերստին ստեղծ զմեզ ի լինելութիւն առաջին ստեղծուածի։ Ետես ի ստեղծուածիս մերում զառ ի վատթարն միտումն. (Նիւս. կազմ.։)
Գիտասցեն զստեղծուածս իւրեանց, եւ յիշեսցեն՝ թէ հող եմք. (Երզն. մտթ.։)
Եւ Կազմութիւն կամ դիւտ եւ հնարք մարդկեղէն.
invented, devised, fictitious, false.
πλαττόμενος fictus. Ստեղծեալ. յօդեալ.
Ոչինչ ասեն գերագոյն գոլ զնա քան զստեղծուածոյսն իւրեանց աստուածս (յն. անաստուածս), եւ բազմատեսակս կերպարանս. (Դիոն. ածայ.։)
Վասն խղխայթեալ եւ ստեղծուածոց (կամ ստեղծուածոյց) բանից նոցա բարկութեամբ գրգռեալ. (Իսիւք.։)
cf. Ստեղծանեմ.
cf. Ստեղծանել, մանաւանդ ըստ ՟բ. նշ. πλάσσω, περιπλάσσω formo, fingo.
Ցուցանել նմա լոյս, եւ ստեղծուլ իմաստութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Գ. 11։)
Որգան տեսակաւ զնա ստեղծուն։ Էութիւնս (հրեղինաց) ի հրոյ ստեղծուին. (Դիոն. երկն.։)
Գնացեալ յաղուանս՝ ստեղծու եւ նոցա գիր. (Վրդն. պտմ.։)
to obscure the sight, to blind;
to blunt, to rust.
ԲԼՇԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԲԼՇԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁμβλόω, ἁπαμβλύνω obtundo, hebeto Բթացուցանել զսրութիւն իրաց, մանաւանդ աչաց, եւ սուսերի. աղօտացուցանել. կուրացուցանել. գլցընել, մթընցնել
Բլչացուցանել զճառագայթս տեսութեան մտաց։ Զմիջաւուրբքս շուրջ զինեւ սաստիկ փայլատակումն՝ բլչեցուցանէ զբնական ներգործութիւնս տեսանելեացս. (Պիտ.։)
Զսայր սուսերի նորա բլչեցուցեալ՝ անգործ դարձուցանէր. (Արիստակ. նաւակատ.։)
Ոչ բլչացուցանել ինչ ի միացուցիչ ստուգութենէն եւ մաքրութենէ. (Դիոն. ածայ.։)
Բլչեցուցանէ զյօժարութիւնս՝ նախառեալ աշխատութեանցն անպտղութիւն. (Բրս. արբեց.։)
cf. Բլշացուցանեմ.
ԲԼՇԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԲԼՇԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁμβλόω, ἁπαμβλύνω obtundo, hebeto Բթացուցանել զսրութիւն իրաց, մանաւանդ աչաց, եւ սուսերի. աղօտացուցանել. կուրացուցանել. գլցընել, մթընցնել
Բլչացուցանել զճառագայթս տեսութեան մտաց։ Զմիջաւուրբքս շուրջ զինեւ սաստիկ փայլատակումն՝ բլչեցուցանէ զբնական ներգործութիւնս տեսանելեացս. (Պիտ.։)
Զսայր սուսերի նորա բլչեցուցեալ՝ անգործ դարձուցանէր. (Արիստակ. նաւակատ.։)
Ոչ բլչացուցանել ինչ ի միացուցիչ ստուգութենէն եւ մաքրութենէ. (Դիոն. ածայ.։)
Բլչեցուցանէ զյօժարութիւնս՝ նախառեալ աշխատութեանցն անպտղութիւն. (Բրս. արբեց.։)
(լծ. թ. պայըր ). βουνός collis, tumulus, cumulus Գետին բարձր. հոզդիզացեալ. լեառն փոքրիկ. եւ կարկառակոյտ. թումբ. լեռնակ.
Ի լերանց տեսի զնա, եւ ի բլրոց յառաջագոյն հայեցայ ի նա։ Ամենայն լերինք եւ բլուրք խոնարհեսցին։ Տարան զնա ի տուն ամինադաբայ՝ որ ի բլրին։ Եւ սաւուղ նստէր ի գլուխ բլրին (կամ բլրոյն)։ Ի վերայ ամենայն բլրոյ բարձու, կամ բլրոց բարձանց։ Կուտեցին քարինս, եւ արարին բլուր. եւ կերան եւ արբին անդ ի վերայ բլրոյն. եւ այլն։
Ի փախուստ դարձոյց առ բլերբն. (Ոսկիփոր.։)
Գեղգով (կամ գաղգաղ), այսինքն է բլուր. անուն բոլորակ թլփատութեան. (Եփր. յես.։)
hillock, knoll.
Գտեալ բլրակ մի, ի նմա ելեալ բնակէր. (Յհ. կթ.։)
inhabitant of a hill.
Եւ ա՛ռ զնա ի տանէ ամինադաբայ բլրացւոյ. յն. որ ի բլրին. (՟Բ. Թագ. ՟Զ. 4։)
spotted, Stained, faulty
Ուր իցէ բիծ ինչ խառնեալ. արատաւոր, աղտեղեալ. աղտոտ.
Զառաջին յիշատակ մեղացն՝ ի միտս նորին բծախառն՝ նորոգել։ Բծախառն յիշատակ. (Լմբ. սղ.։)
cf. Բծախառն.
որ եւ ԲԾԱԿԱՆ. σπιλωτός maculosus Արատաւոր. պակասաւոր. աղտեղի, կամ ախտաւոր. յանցաւոր.
Բծաւոր լինի եւ արատաւոր։ Զի բծաւոր լինիմք ի սոցա ընդդէմ միմեանց զինելոյն։ Ուղիղ գնայ՝ որ ոչ է բծաւոր յախտս մեղաց. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. առակ.։)
to spot, to soil.
σπιλάω maculo Արատաւորել, աղտեղել, ապականել, պղծել.
Անարատք էին, այսինքն ոչ իմիք (յիմեքէ) բծաւորեալ յախտէ. (Իգն.։)
cf. Բիծ դնել.
Բիծ կամ արատ դնել ումեք. բծաւոր ցուցանել. ստգտանել. մուր քսել, մեղադրել.
Այսր պատասխանի ստուգութիւն նորա. զի մի՛ ոք բծեսցէ զստուգութիւն նորա։ Որ ի ձեռն այսր պատճառանաց կամին ըստգտանել եւ բծել զմեզ։ Եպերել եւ բծել զգաղատացիս. (Եփր. համաբ. եւ Եփր. ՟բ. կոր.։ Եփր. ՟գ. կոր.։)
spotted, soiled, vicious, dishonest, ugly.
Բծկանք, արատաւորք. յն. բիծք, եւ արատք. ( ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 13։)
Բծկանս արատաւորս կոչէ զհերձուածօղսն. (Սարգ. անդ։)
spot, soil, fault, ugliness, deformity.
Ո՞ ի բաց քերեսցէ ի մէնջ զչարաչար աղտեղութիւնս զաստի ամբարեալ բծկանութեանցն. (Սարկ. քհ.։)
Թէպէտ եւ էիր դու երբեմն ծնունդ իժից ծնեալ, բայց մերկացի՛ր դու ի քէն զառաջին մեղանչականն զկենացն բծկանութիւն. զի ամենայն օձք ... մերկանան զհնութիւնս իւրեանց. (Կոչ. ՟Գ։)
բծոտեալ. Բծաւորեալ, կամ պիսակացեալ, աղտեղեալ.
Ի բաց ընկենուլ ... զզգալիսն ամենայն եւ զմարմնականսն, որովք պալարաբար բծոտեալ լինէր (միտքն). (Փիլ. լին.։)
to produce, to cause;
to spread;
to pour.
եւ չ. ԲՂԽԵՄ կամ ԲԽԵՄ. Ծագել, ծագիլ՝ ըստ նմանութեան բազում իրաց. ի դուրս բերել, բերիլ՝ ո՛ր եւ է օրինակաւ. որում հանգէտ ընդհանուր նշանակութամբ չի՛ք յայլ լեզուս. զի ըստ տեղւոյն այլեւայլ բառք հանգիտանան։ Արմատն ի հյ. է՝ Բուղխ կամ բուխ՝ ի յանգս բարդութեան. (լծ. եւ ուղխ, ուխ. որպէս եւ բողբոջ, բոյս, բոյր կամ բուրումն. իսկ ի յն. բիղի. թ. բունղար, այսինքն աղբիւր. եւ յն. ֆի՛օ, վլասդա՛նօ. լտ. բու՛լլուլօ. թ. ֆիլիզ. եւ եւս թ. պուղ, բուխար. լտ. է պու՛լլիօ եւ այլն. որպէս տեսցի յառաջիկայս։)
Բղխեսցէ երկիր զբանջար խոտոյ։ Նորատունկ բղխեսցեն։ Ծնցի, եւ բղխեսցէ.եւ այլն։
Որ զհայրածինն բղխեցեր զծաղիկ։ Բղխեցեր յարմատոյն յեսսեայ ծաղիկ վայելուչ. (Շար.։)
Բղխէ (ի սրտէ) զբարի ... բղխէ զչար։ Ի շրթանց բղխէ զիմաստութիւն։ Բղխեսցէ երկիր զողորմութիւն, եւ զարդարութիւն առհասարակ բղխեսցէ։ Բղխեաց երկիր նոցա մուն.եւ այլն։
ԲՂԽԵԼ. ἑρεύγομαι eructo Ի վեր բերել. ի վեր տալ ուղխօրէն. (որպէս զգայռելով, ըստ յն)
Բղխեցից զծածկեալսն ի սկզբանէ աշխարհի։ Բղխեսցէ սիրտ իմ զպատգամս կամ զբանս, զօրհնութիւնս։ Յիշատակ բազում քաղցրութեան քո բղխեսցեն։ Օր աւուր բղխէ զբան։ Յամենայնէ՝ զոր ջուրքն բղխիցեն։ Բղխիցէ գետդ գորտ։ Բղխեաց գետն բազմութիւն գորտոց.եւ այլն։
Ըռնգունք մեր բղխեցին՝ զխաղաւարտ մահաբերին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Երկիր՝ որ բղխէ զկաթն եւ զմեղր։ Աղբիւրք բղխեսցեն ջուրս։ Միթէ աղբիւր ի միոյ ականէն բղխիցէ՞ քաղցր եւ դառն։ Արտեւանունք ձեր բղխեսցեն ջուր.եւ այլն։
Արկածից չարեաց, զոր ժամանակն այն աղբերաբար բղխեաց. (Փիլ. իմաստն.։)
Բղխեսցէ հոգիս վտակս արտասուաց. (Նար. ՟Կ՟Ե։)
Եւ Հոսիլ. յառաջագայիլ. խաղալ. յորդիլ. ծորիլ. ցայտել. աղբիւրանալ. բխալ, վազել.
Բղխել աղբերաց ջուրց։ Գետք բղխեսցեն։ Ջուրք բղխեսցեն։ Բղխեսցեն քեզ ջուրք քո ի քումմէ աղբերէ։ Աղբիւր ջրոյ բղխելոյ ի կեանսն յաւիտենականս. Եհար զվէմն, եւ բղխեցին ջուրք։ Ջուր բղխեաց։ Ուր վտակքն ջրոց եւ աղբիւրք անդնդոց բղխեն ընդ դաշտս եւ ընդ լերինս։ Գետ բղխեալ, եւ աղբիւր կենաց։ Գինեաւ հնձանք քո առաւել եւս բղխեսցեն։ Շտեմարանք նոցա լի են, եւ բղխեն ի միմեանս. եւ այլն։
Հոծեալ պատերազմունքն՝ ամենեքեան ի միոջէ աղբերէ բղխեցին ցանկութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Զիա՞րդ բղխէր ինձ խառնելին միշտ կենդանութեան. (Ոսկ. յաւագ երկուշաբթի.։)
ԲՂԽԵԼ. ἑξέρχομαι exeo, egredior Արտաքս գալ. բուսանիլ. շառաւիղել. վերընձիւղիլ.
Բղխեսցէ գաւազան յարմատոյն յեսսեայ։ Ի նոցանէ բղխէր արմատ չարի՝ շառաւիղ դառնութեան.եւ այլն։
ԱՅսօր բղխեաց յարմատոյն յեսսեայ. (Շար.։)
Մինչեւ յաչաց անտի անօրինին եռանդն որդանց բղխեալ սորսորիլ. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 9։)
Բղխեաց ի նմանէ հոտ մահու. (Եղիշ. ՟Ե։)
Բղխէ զծուխ չարութեանն. (Լմբ. ստիպ.։)
Ընդ ծնողին է մշտնջենաւորակից ի նմանէ բանն՝ որպէս յաղբերէ ի հայրական էութենէ բղխեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Բանն ճշմարտութեան բղխեալն ի հօրէ աղբերաբար. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Այս բան (որդին) իսկութիւն եւ մշտնջենաւորութիւն է ի նորին հօր զօրութենէ առանց իրիք (ախտի) բղխեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յարդւոյ տիրապէս սուրբ հոգին։ Որ ի հայրական իսկութենէն յառաջ բղխեալ աղբիւր լուսոյ. (Շար.։)
(Հոգին սուրբ) աղբիւր մշտական՝ բղխեալ յարական՝ յերկուց միական, յակնէ հայրական՝ գետէ ծննդական՝ ծով ծաւալական. (Գանձրն.։)
Հոգին ուր կամի՝ բղխէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե.) իմա՛ ըստ յն. շնչէ։
Եթէ յառաջ խաղալ, եւ եթէ բղխել, եւ եթէ ելանել ոք ասիցէ, ի ճշմարտութենէն ոչ սխալէ. (Լմբ. հանգ.։)
cf. Բղխեմ.
Տալ բղխել (ըստ ամենայն առման).
Զբոյսս եւ ըզտունկըս բղխեցոյց. (Շար.։)
Բղխեցուցից յանջուր երկրին զմայրն եւ զտօսախն. (Ես. ՟Խ՟Ա. 19։)
Աղբիւրս յանապատ վայրի բխեցուսցէ։ Աղբիւր յանապատի բղխեցոյց։ Բղխեցոյց զաղբիւրն յորդաբուղխ. (Փիլ. այլաբ.։ Նար. մծբ.։ Ագաթ.։)
to flow, to drop, to gush, to stream, to spout out;
to derive, to emanate, to come, to proceed, to arise, to spring from.
Իսահակ յանապատացեալ արգանդէ բխեցաւ տունկ հոգի, որ ի քէն բըխի՝ անսպառելի. (Գանձ.։ եւ Մխ. ապար. եւ այլք յետինք։)
source, gush, eruption;
emission, spiration, proceeding, emanation.
ԲՂԽՈՒՄՆ որ եւ ԲԽՈՒՄՆ. Բղխելն ներգործաբար, եւ մանաւանդ չէզօքաբար, կամ կրաւորաբար (ըստ ամենայն առման).
Նապաստակ երկնչի եւ ի բխմանէ վիժից աղբերց։ Զիմասնութեան բղխմունս. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Աղբերք՝ որոց բղխմունքն զայլոց կարօտութիւնս լնուլ։ Յորդութիւն բղխմանց. (Եզնիկ.։)
Ընկալան զվտակս բղխման անմահութեան. (Ագաթ.։)
Բղխումն յորդաբուղխ սուրբ արեանցն. Բղխմամբ քո սուրբ արտասուաց. (Շար.։)
Առ արտասուացն բղխմունս։ Բղխմունք հանապազահոսք։ Բղխման բանիս, կամ կայլակաց բանից, կամ երգաբանութեանս. (Նար.։)
ԲՂԽՈՒՄՆ. Անճառ ելումն կամ ծագումն հոգւոյ սրբոյ՝ ըստ նմանութեան անսպառ աղբեր կամ գետոյ. եւ նոյն ինքն հոգին սուրբ բղխեալ.
Սուրբ հոգին անհատացեալ բղխումն ի հօրէ եւ յորդւոյ անհատաբար, յերկաքանչիւրոց ընդ պատճառաւ, այսինքն իբրեւ ի միոջէ սկզբնէ. (Քեր. քերթ.։)
Որ համագոյդ ես հօր եւ որդւոյ՝ անճառաբար բղխումն ի միշտ էէն. (Շար.։)
Եւ ոչ աղբեր հոսման հանգոյն՝ գոլ անմարմին բղխումն հոգւոյն. (Յիսուս որդի.։) cf. ԵՐԵՒՈՒՄՆ (ըստ յն. ոճոյ)։
Ասի բղխումն հոգւոյն սրբոյ եւ նմանութեամբ ծագման ծաղկի կամ պտղոյ իբր յարմատոյ եւ ի բնոյ. եւ նմանութեամբ բղխման շնչոյ ի բերանոյ, կամ ճառագայթի յարեգակնէ. եւ այլն։ (Վրդն. ծն.։ Կիր. պտմ. ի վանականէ։ Կիւրղ. գանձ.։)
Իմոյ ծոցոյս է ծնունդ, եւ հոյրական սրտիս է բղխումն. (Երզն. մտթ.։)
Նա միակ է եւ միածին եւ ծոցածին որդի, եւ բղխումն սրտի բան սերտ սիրելի եւ հաճոյ. (Տօնակ.։)
Բխումն՝ ե՛ւս զորդի անուանեն (գիրք)։ Զորդին միածին Դաւիթ ի դէմս հօր բխումն զնա կոչէ ասելով, բխեսցէ սիրտ իմ զբան բարի. անախտ եւ աննիւթ ծննդեանն որ ի հօրէ, զբղխումն անուն մերձ դնէ։ Զծնեալն զորդի բխումն ի հօրէ պատմաբանէ. որպէս զի բխմամբն զանախտութիւնն, եւ զառանց չարչարանաց (այսինքն կրից) եւ հոսման զելումն գուշակեսցէ. նոյնպէս եւ զըստ մարմնոյն ծնունդ բխումն ի կուսէն մարգարէն ասէ. (Վահր. երրորդ. եւ Վահր. յայտն.։)
Հայր է հայրն միածնի որդւոյ, եւ բխումն հոգւոյն սրբոյ։ Որ է հայր միածնի որդւոյ, եւ բղխումն հոգւոյն սրբոյ։ Սէր աղբիւր է ամենայն բարեաց, սէր բղխումն երախտեաց Քրիստոսի, եւ վայելեցուցիչ յանապատում շնորհս նորա. (Յճխ. ՟Ե. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա։)
Որդւոյ պատճառ ծնընդեամբ անճառ, հոգւոյ բղխումն աղբերաբար։ Աղբիւր կենաց Աստուած, եւ բղխումն ողորմութեան։ Բղխումն ողորմութեան, եւ պարգեւիչ կենդանութեան. (Շար.։)
cf. Բղուկ.
Քեզ բղուղ մի իւղ տամ ... Ելից զբղուղ մի յարդով մինչեւ ի ճիտն, եւ զբերան բղղին սերեկեաց. (Ոսկիփոր.։ որպէս եւ Վստկ. ՟Ճ՟Խ՟Ը։ Հին բռ.։)
luxury, licentiousness, incontinence, lasciviousness.
ἁσωτία, ἁκρασία luxuria եւ այլն. Չար ցանկութիւն. վաւաշոտութիւն, անխառնութիւն. եւ Չարախոհութիւն.
Ոչ խրատեցի զցանկութիւնն ողջախոհութեամբ, այլ մանաւանդ հակառակացն բերմամբ, հեղդութեան, բղջախոհութեան. (Շ. առ.։)
Արիութիւն, եւ ողջախոհութիւն. սրտմտութիւն, եւ բղջախոհութիւն. (Գր. հր.։)
theme, text.
θέμα, θέσις, γραφή thesis, textus, originals littera Բուն եւ հարազատ բանն գրոց. եւ Բնագիրն. վկայութիւն ի գրոց ի պէտս առաջիկայ ճառի.
Յարմար տօնիս բնաբան։ Ի բնաբանն Մովսէսի գրոցն. (Վրդն. յանթառամն. եւ Վրդն. ծն.։)
Բնաբանիս անգամ ոչ զգուշացաք, որ պատուիրէ իւրաքանչիւր ումեք հայել յինքն. (Տօնակ.։)
Զսոցա օրինակս բնաբանն (հին քերականութեան) ոչ յայտնէ, եւ մեկնիչքն նուրբ շաւղօք բառիցն միայն ցուցին։ Եւ այս քննութիւն մասանց յօգիս՝ ըստ իւրում ցուցելոյ բնաբանին մասանց. (Երզն. քեր.։)
physics.
φυσιολογία, φυσική disciplina physica Որպէս Բնախօսութիւն իմաստասիրական.
Ի բնաբանութիւնսն Արիստոտէլի ուսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)
Եւ որպէս Բուն բանն կամ իմաստն ճառելի. բնաբան. վկայութիւն գրոց. եւ Հաւաստաբանութիւն. իսկաբանութիւն.
Աստանօր առ գերակայ երանութիւնն բարձրացուսցուք զբնաբանութիւնս. (Քեր. քերթ.։)
Տեսակ եւ զօրութիւն բնաբանութեանն այսպէս երեւեցաւ մեզ։ Այլ Քրիստոս եկեալ քահանայապետ. եւ թերեւս վայելչական է բնաբանութիւն այս ի պաշտօն ժամուս եւ տեղւոյս. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. քրզ.։)
Զբնաբանութիւն աւետարանին արտաքս մերժեալ. (Երզն. մտթ.։)
Որ է առաջի եդեալ բնաբանութիւնս, որ ասէ. ոչ կամիմ եղբարք, եթէ տգետք իցէք. (Տօնակ.։)
naturally.
φυσικῶς· φυσικός, -κή, -κόν naturaliter, naturalis եւ այլն. Ի բնէ. ըստ բնութենան. բնութեամբ. բնաւորապէս. եւ մանաւանդ Բնաւորական. բնական. բուն. հարազատ. ընդաբոյս. որ ինչ է ըստ բուն բուսոյ բարուց. եւ Սովորական.
Խորհուրդ եւ յանձնառութիւն՝ սոքա հարկաւորապէս եւ բնաբար ի հօրէն ծնանին ի մտաց. (Փիլ. լին.։)
Բնաբար շարժէին յինքն, յորժամ թոյլ տայր բանն մարմնոյն կրել զիւրն. (Դամասկ.։)
Ծնեալն ի Մարիամու էութիւնն ի նորա բնութենէն (այսինքն մարդկայինն) ո՛չ էր Աստուած բնաբար, այլ միաւորութեամբ տնօրէնութեանն. (Բրս. առ յհ. իմ. երեւ.։)
Աստուածութեամբ եւ զօրութեամբ բնաբար ունելով տիրութիւն. (Տօնակ.։)
Տեսեալ զբարելաւութիւն աշխարհին՝ հաճեցաւ ի նմա լինել բնաբար (այսինքն իբր բուն բնակիչ). (Կաղանկտ.։)
Բնաբար բարիդ (Աստուած)։ Ի բնաբար բարւոյդ. (Բենիկ.։)
Ոչ ըստ մարդկային բնաբարն բնութեան բարուց. (Նար. խչ.։)
Բնաբար եւ սեռական ի միում տեսակի։ Բնաբարն առաքինութեան. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
Ազգականն եւ բնաբար սիրելին. (Երզն. մտթ.։)
cf. Բնաջինջ՞՞՞առնեմ.
ԲՆԱԲԱՐՁ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. Զբունն կամ բնաւին բառնալ. բնաջինջ կամ անհետ առնել, լինել.
Սուրն կոտորածի բնաբարձ արար զնոսա. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)
Զբնաբարձ (եղեալ) աւերակս նորա յայտ առնէ։ Եւ զայն մի՛ ասեր, եթէ ընդէ՞ր իսկ ոչ բնաբարձ եղեն չարիքն. (Ոսկ. ես.։)
Բնաբարձ աւերմամբ քանդեալ զվայրն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
natural, innate.
Բնաբոյս իմաստութիւն, կամ գիտութիւն, կամ ուսումն. (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ.։)
native country.
Կէսքն ասէին տանել ի բնագաւառն իւր ի Տարոն. (Խոր. ՟Գ. 67։)
original, text.
Եւ ոչ բնագիր ինչ մեզ յայտնեաց. (Շիր.։)
Ի հայք մեծ լեառն սարարգայ, որ է Մասիս, ըստ բնագրոցն. (Միխ. աս.։)
αὑτόγραφος autographus, ἁρχική γραφή vernaculus, vel originalis textus Բուն եւ հարազատ գրեալն ի գիրս. սուրբ գիրք ըստ սկզբնագրին. եւ Հնագիր օրինակ կամ թարգմանութիւն.
Չիցե՞ն մեզ բաւական օրէնքն բնագիրք, յոր ենն լիով կամքն Աստուծոյ. ընդէ՞ր ունիցիմք զհրամանս նորատուրս եւ զթուղթս պատիրս (յուռութս). (Մանդ.։)
Ի մերում թարգմանութեան ոչ ուրեք ի բնագրի գտանի. (Խոր. ՟Ա. 4։)
Բայց զի ի բնագրին ոչ գտանի, մեզ անընդունելի է. (Արշ.։)
Յայտ իսկ է ի բնագրէ աստի. (Երզն. մտթ.։)
Որպէս եւ գոյ ուսանել բացերեւապէս ի բնագրէ անտի. (Լծ. պերիարմ.։)
ԲՆԱԳԻՐ. Արձանագրութիւն ի յիշատակ վախճանելոցն ի Քրիստոս. յիշատակագիրք, կամ պատկեր կենդանագրեալ հանդերձ ներբողական յիշատակարանաւ. տե՛ս եւ ՏԻՓՏԻԿՈՆ.
Բնագրօք յիշատակեցան նոքա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ընթերցողք. եւ գործ է սոցա ընթեռնուլ զմարգարէս, եւ զբնագիրս, եւ զվարդապետականս. (Լմբ. պտրգ. (ուր մարթ է իմանալ եւ իմանալ եւ զթուղթս առաքելոց, կամ զկոնդակս, եւ այլն)։)
ԲՆԱԳԻՐ որպէս Հին կտակարան.
Քննեսցու՛ք զտեղիս զայս. նախ՝ բնագիրն, եւ ապա զաւետարանն։ Ասէ բնագիրն այսպէս, եթէ տօնք իմ նուիրեալք սուրբ կոչեսցին ձեզ։ Երիս ժամանակս ի տարւոջն տօնեսցիք. զայս՝ բնագիրն. (Շիր. յայտն.։)
metaphysics.
Քանզի է յորակումն գոյացութիւն, թէպէտեւ բնազանցաբար. քանզի երկակի է ստորոգութիւն. մին ըստ բնութեան, իսկ միւսն բնազանց. ըստ բնութեան՝ յորժամ հանուրքն մասնականացն, եւ պատահումն գոյացութեանց ստորոգին. իսկ բնազանցաբար, յորժամ մասնականքն ընդհանուրցն, եւ գոյացութիւնք պատահմանց ստորոգին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
physiologist;
moralist;
apologist;
veridical, truth-telling.
φυσιολόγος physicus Որ խօսի զբնութենէ զգալի էակաց. տե՛ս եւ ՓԻՒՍԿԵԱՆ.
Բնախօսքն վարին այնպիսեօքն յօրինակս խրատուց. (Վրդն. ծն.։)
Եւ Ճշմարտախօս. ճշգրտաբան. հասաստապատում. հնախօս.
Զայս աւանդութիւն ի բնախօս արանց լուայ. (Արիստակ. նաւակատ.։)
Ի բնախօսից ոմանց հաւաստապատում արանց. (Սարկ. հանգ.։)
to philosophize;
to discourse of natural things.
φυσιολογέω dissero dew rebus naturae որ եւ ԲՆԱԲԱՆԵԼ. Ճառել զբնութենէ զգալեաց. խօսել քաջ քննութեամբ՝ իբրու զննելով զբնութիւն իրաց. ճշգրտաբանել. հետազօտել բանիւ.
Արուեստակելով բնախօսէ. (Նիւս. խոստով.։)
Որք բնախօսեցին, ասեն զմանանխոյ՝ անփտելի ունելով բնութիւն. (Երզն. մտթ.։)
Բժիշկ ոմն բնախօսէր՝ ստուգաբանելով զանուն բանջարին։ Զպատուիրանս (զայս) իմաստունք բնախօսին (կամ սեն). (Մխ. առակ. ՟Ծ՟Ա։)
Որ անճաշակ է, եւ պատմել խորհի ... վասն որոյ եւ ունայն բնախօսէ. (Կլիմաք.։)
Սուղ ինչ բնախօսել է պարտ. (Լմբ. պտրգ.։)
Գիր երբեմն յաղագս աստուածութեան բնախօսէ, եւ երբեմն ի սակս մարդկութեան, եւ երբեմն վասն երկուցն միաբան. (Դամասկ.։)
physiology;
physics.
Ըստ ոմանց իմաստնագոյն բնախօսութեանն. (Պիտ.։)
Եւ Քաջ խուզարկութիւն. հաւաստաբանութիւն.
Բնախօսութեամբ քննութիւն յաղագս զօրութեան աղօթից։ Նախաշավիղ բանիս բնախօսութիւն։ Բնախօսութիւն արարեալ ի թուղթն հռովմայեցւոց՝ այսպէս եցոյց զընթացս բնութեանս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Եւ Յատկութիւն կամ սովորութիւն խօսից. բնիկ լեզու.
Զոր եւ մեք սովորեցաք բնախօսութեամբ՝ յարդգողի հետք անուանել. (Շիր.։)
innate, natural.
Իբրեւ զանխօս անասունս ըստ բնածին բարուցն յեղծումն եւ յապականութիւն. յն. բնութեամբ ծնելոց յեղծումն. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 12։)
Ըստ ընդաբոյս բնածին բարի բարուցն բուսոյ. (Նար. խչ.։)
that dwells together;
cohabitant.
Ընդունիցի՞ս բնակակից զոմն եւ կամ դրացի, որ յոյժ գոյ արիագոյն, եւ ոչ իցէ ողջախոհ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
Զվնասակարն հեռի ի բաց բնակեցուցանել, եւ զօգտակարսն միայն բնակակից լինել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Պահապան մատնիչ, բնակակից չարախօս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
Արժանացոյց (տէր զզաքէոս) բնակակից եւ սեղանակից առնել. (Իգն.։)
Զսուրբ հոգին ետ մեզ Քրիստոս բնակակից եւ ուսուցիչ. (Լմբ. առակ.։)
Հրեշտակք բնակակիցք մարդկան, եւ մարդիկ հաղորդք հրեշտակաց. (Շ. մտթ.։)
ՆԱԿԱԿԻՑ. συμφυής, σύμφυλος gentilis, ejusdem naturae, innatus Բնակից. ազգակից. համաբուն. տնկակից. ընդաբոյս.
Մարմին զօրհանապազ բնակակից մեր լինելով. (Պղատ. տիմ.։)
Որոտմունք եւ փայլատակմունք, եւ այլ որ ինչ բնակակից է սոցունց. (Արիստ. աշխ.։)
cohabitation.
Պատրաստեաց Աստուած (մեզ) զհրեշտակաց բնակակցութիւն՝ օգնական. (Լմբ. սղ.։)
naturally.
φυσικῶς naturaliter, physice որ եւ προσφυῶς apte, convenienter Բնականապէս. բնաւորապէս. բնութեամբ. ի բնէ. ըստ բնութեան. ի դէպ.
Բնականաբար շարժեալ ի գութ ծնողին. (Անան. ի պետր.։)
Խոտէ առ այս զբնականաբարն (առաքինանալ). (Իգն.։)
Տարբերութիւնն. (բնականաբար նախադասեցաւ յառաջ քան զտեսակն. Անյաղթ պորփ.։)
Եւ οἱκείως domestice, familiariter Որպէս բնակ, որպէս բնիկ, եւ ընտանեբար.
Գլխաւորք (օտարք), որք բնականաբար սեպհականէին զսահմանս քաղաքացն. (Յհ. կթ.։)
Ոչ որպէս ի մարգարէսն, այլ առաւելապէս եւս, եւ բնականաբար, եւ առանց մեկնելոյ, ընդ ձեզ բնակեսցէ յաւիտեան. (Խոսր.։)
cf. Բնակեմ.
οἱκέω habito, dego Բնակել. բնակ լինել իբրեւ ի բնիկ տեղւոջ. եւ Ընտանենալ. բնաւորիլ.
Առաքինութիւն հանապազորդ ի մեզ խնդէ բնականալ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Տեսանել զամենառատ շնորհաց նորին ի մեզ բնականալն տիրապէս. (Խոսր.։)
naturally.
Որ ի պաշտօն բանականին բնականապէս ի յարարչիդ սահմանէ եդաւ. (Սկեւռ. աղ.։)
nature, naturalness;
simplicity.
Բնական հարազատութիւն.
habitation, house, home, lodging, dwelling, chamber.
οἱκητήριον, κατοικητήριον habitaculum, domicilium Բնակետղ. տուն եւ տեղի բնակելոյ. որ եւ ԲՆԱԿՈՒԹԻՒՆ ասի. օթեւան. օթարան. ընդունարան. եւ Տաճար. տուն տեղ.
Լիցուք տաճար եւ բնակարան աստուածային շնորհացդ. (Ժմ.։)
Լեառն դիտակ, եւ բնակարան վկայիցն։ Ի բնակարանս հրեշտակաց, եւ մարդկան քաւարան։ Զքեզ կոյս եւ մայր եւ բնակարան աստուածային ներմարդութեանն։ Զբնակարան անսկզբնակից որդւոյն։ Զմիածնի որդւոյ քո զբնակարան (այսինքն կրօղ յարգանդի)։ Այսօր զբնակարան հոգւոյն սրբոյ (այսինքն զընդունարան.) եւ այլն։ Բնակարան հաճութեան կամաց անեզն աստուածութեան։ Վերակարգելոց թուոցս այսոցիկ բնակարան բաղձալի. (Նար.։)
settled resident, natural
μόνημος permanens, φυσικώτερος, ὀ κατὰ φύσιν naturalis, naturae consonus Որպէս Բնակ կամ բունեալ եւ բնակեալ հաստատութեամբ. մնացական. եւ Բնիկ. բնաւորական. բնական. բնաւորեալ. հաստատուն.
Եղիցի յոյս վախճանի քոյ, ասէ տէր, բնակաւոր որդւոց քոց ի սահմանս նոցա. յն. մնայուն, կամ մշտնջենաւոր. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 17։)
Զքո բնակաւոր հեզութիւնդ (յն. զըստ բնութեան) ի չբնակաւոր գազանութիւնն հաներ։ Քան զայլսն առաւել բնակաւորք (յն. բնականագոյնք). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 17։)
Հարկաւորք բնակաւորք (այսինքն սպասահարկուք ի բնէ)։ Ոչ են եկամուտ ի նա կամքն, այլ բնակաւորք. (Եզնիկ.։)
to inhabit, to dwell, to lodge, to reside, to make abode, to sojourn, to settle, to occupy;
—ի միասին, to cohabit.
ԲՆԱԿԵՄ ԲՆԱԿԻՄ. οἱκέω, κατοικέω, ἑνοικέω habito, inhabito, σκηνόω, κατασκηνόω commoveor tamquam in tabernaculo, καταλύω diversor եւ այլն. որ եւ ԲՆԱԿԱՆԱԼ. Բնակ լինել, նստել իբրեւ ի բուն տեղւոջ եւ ի բնիկ տան. բունել. որջանալ. տաղաւորիլ. դադարել. զետեղիլ. օթեւանիլ. հանգչիլ. կալ մնալ ուրեք.
Բնակել ի ծակս վիմաց։ Զխաչինս՝ որ բնակեալ են առանձինն յանտառի։ Ընդ հովանեաւ նորա թռչնոց երկնից բնակել։ Թռչունք երկնից բնակեալդ ես յերկինս։ Բնակել Քրիստոսի հաւատովք ի սիրտս ձեր։ Ես եկից եւ բնակեցայց ի միջի քում։ ԲԱնն մարմին եղեւ, եւ բնակեաց ի մեզ։ Հոգին՝ որ բնակեաց ի մեզ։ Ի ձեռն հոգւոյն սրբոյ ի մեզ բնակելոյ։ Բանն Քրիստոսի բնակեսցէ ի ձեզ առատապէս. եւ այլն։
Ի նմա հաճեցաւ ամենայն լրումն աստուածութեանն բնակել։ Ի նմա բնակէ ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս (այսինքն միանալով աստուածութեան ընդ մարդկութեան յանձին բանին). եւ այլն։
Ես յո՞ հայեցայց եւ բնակեցից, բայց ի հեզս եւ ի խոնարհս. (Եփր. ղեւտ.։)
Զնորին կողմամբք բնակեցաւ։ Զյորդան գետով բնակեալ էին ամովրհացիքն. (Խոր. ՟Բ. 50։ Եւս. քր. ՟Ա.)
Սուրբ հոգին առ խաղաղարարսն բնակէ. (Լմբ. ատ.։)
բնակէ կամ բնակի, եսցէ կամ ցի, կել. դիմազ. կր. κατοίκηται habitatur եւ այլն. Ըստ յն. ոճոյ, Բնակութիւն կամ բնակելի լինել. շէն լինել. բնակիչս ունել.
Ոչ բնակեսցէ (Բաբելոն) յաւիտեանս ժամանակաց։ Բնակեսցի քաղաքդ այդ յաւիտեան։ Բնակեսցին քաղաքք, եւ աւերակք շինեսցին։ Զքաղաք մի ... բնակեցեալ զօրօք. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 20։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 25։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 10։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 13։)
Անապատանալ քաղաքացն Իսրայէլի, եւ դարձեալ բնակիլ. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)
to lodge.
κατοικίζω, ἑνοικίζω, κατασκηνόω habitare facio, colloco Տալ բնակիլ (ըստ ամենայն առման).
Բնակեցուցանել յանդիման դրախտին, կամ ի բարւոք երկիր, ի տան, ի տաղաւարս, ի վայրի դալարւոջ.եւ այլն։
Բնակեցուսցէ ի յաւիտենից յարկսն. (Փարպ.։)
Եւ որպէս οἱκίζω . յորմէ οἵκισμα Բնակութիւն առնել զտեղի ինչ. հիմնել.
Ռոմոս եւ Ռոմիղոս զքաղաքն բնակեցուցանէին, եւ ի մօրն անուն կոչէին։ Թեբայեցիք զկրինէ բնակեցուցին, եւ էր բնակեցուցիչ բատտոս. (Եւս. քր.։)
Եռակի զսպպայսն բաժանելով՝ երիս քաղաքս բնակեցուցանել։ Այլ է ճշմարտապէս օրինադրութիւն, եւ բնակեցուցանելն զքաղաքսն՝ ամենեցուն կատարելագունից առաքինութեամբ տրանց. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Գ։)
inhabiting, dwelling;
inhabitant.
κατοικῶν, ἑνοικῶν, κατοικός, οἱκήτωρ habitans, habitator, incola Բնակօղ, բնակեալն. բնակ. որ նստի ուրեք իբրեւ ի բնիկ քաղաքի եւ ի տան.
Զամենայն բնակիչս քաղաքացն։ Ամենայն բնակչաց երկրիս։ Բնակիչքն Երուսաղեմի։ Բնակիչք կրետացւոց։ Առ ի չգոյէ բնակչաց.եւ այլն։
Բովանդակ տունն բնակչօք սպառեալ սատակեցան. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)
Ամրութիւն քաղաքին ոչ քարինքն են, այլ բնակչացն առաքինութիւն։ Ոչ տեղին ինչ օգնէ, եթէ ոչ բնակիչքն լաւք իցեն. (Մխ. երեմ.։)
Հաւատ միմեանց՝ աշխարհին բնակիչք, եւ եկքնտային. (Եւս. քր. ՟Ա։)
of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.
ὀμοφυής ejusdem naturae, ὀμοούσιος consubstantialis Բնութենակից. համաբնակից. յաստուածայինս նաեւ՝ Էակից, համագոյակից.
Զի թէ ամենայն ինչ հօր՝ նորա է, յայտ է թէ եւ հոգին հօր՝ նորա բնակիցէ ... Զհոգին զիւր բնակից ետ ի կենդանութիւն մեռելութեան աշխարհի. (Ոսկ. ես.։)
Տե՛ս դու ինձ զբնակից եւ զհամապատիւ տէրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ծ՟Ա։)
Մարդ է բնակից քեզ՝ միապէս տոհմ եւ ազգ քո. յն. նորին ընդ քեզ հաղորդ բնութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)
Յաղթեաց նմա տէր մեր մարմնովն, ո՛չ երկնաւորովն, այլ բնակցաւն այնոցիկ՝ որ պարտաւորեցանն ի նմանէ. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
ԲՆԱԿԻՑ. σύμφυτος, συμφυής connaturalis, cognatus Ընդակից. ընդաբոյս. բնաւոր. համաբնական, ազգակից, տնկակից.
Իւրաքանչիւր ոգւոյ բնաւորեալ եւ բնակից է յանդիմանութիւն (խղճի)։ Զբնակիցն ի մեզ զպաճարն պարարեն զցանկութիւնն։ Երկիր բնակից մարդոյն՝ մարմինն է. որոյ մշակ միտքն են. (Փիլ.։)
Եւ այս (ծիծաղականն) միշտ նմա (մարդոյն) բնակից է. (Պորփ.։)
Որպէս այր բնակից կնոջ՝ գլուխ կնոջ. (Եփր. ՟ա. կոր.) իմա՛ ըստ ՟Ա եւ ՟Բ նշ. եւս եւ ըստ յաջորդին։
(Փարաւոն) լինելով անդնդային խորոցն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
habitation, inhabitation, inhabitanee, dwelling, residence;
station, lodging, home, establishment, house;
habit, custom.
Լաւ համարէին զգազանաբար բնակութիւնն աստուածապաշտութեամբ ի քարանձաւս կելոյ. (Եղիշ. ՟Է։)
Մանաւանդ՝ Բնակարան. տուն եւ տեղի բնակելոյ. յարկ. բուն կայանն.
Ոչ կեալ յԱյրարատ ի բնակութիւնս արքայի. (Խոր. ՟Բ. 21։)
Զմերն կորուսեալ զբնակութիւն զդրախտն. (Խոսր.։)
Եթովպացի գոլ ասելով՝ յաղագս բնակութեան սահմանացն ընդ Եգիպտոս. (Խոր. ՟Ա. 4։)
consubstantiality;
cohabitation.
Լոյս ասեմ, որ ի հօր եւ յորդւոջ եւ ի սուրբ հոգւոջն տեսանի, որոց ճոխութիւն է բնակցութիւն։ Երից անբաւիցն անբաւ բնակցութիւն. (Ածաբ. մկրտ.։)
Եւ որպէս Ազգակցութիւն ըստ բնութեան. համաձայնութիւն բնութեան. ընտանութիւն. ընդակցութիւն.
Զի՞նչ է հաղորդութիւն սոցա առ իրեարս, եւ բնակցութիւնն, եւ միաբանութիւն։ Պատուեա՛ զբնակցութիւնն, պատկառեա՛ ի սկզբնատպէն. (Առ որս. ՟Է. ՟Ժ՟Ա։)
Գնտակ է այգւոյն առ մշտնջենաւոր կեանսն յարմարութիւն եւ բնակցութիւն. (Նիւս. երգ.։)
ԲՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. συνοίκησις, συσκηνία contubernium Բնակակցութիւն. ի միասին բնակելն, որ լինի իւիք ընտանութեամբ.
Ետ նմա օգնական զկինն, եւ արար զնա բնակել ըստ նմա. քանզի գիտէր թէ բազում լինէր նոցա օգուտ ի բնակցութենէս յայսմանէ։ Բազում շահս տեսանեմք, որ եղեւ ի բնակցութենէ առ միմեանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)
Զբասիլն ի բնազկցութենէ վանիցն արտաքս ձգեցին. (Վրք. հց. ձ։)
Քեւ չափ բնակցութեամբն հիմնափայլեցեր զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս այս (եկեղեցւոյ). (Շար.) (ուր իմանի եւ մարդեղութեամբ ընդ մեզ բնութենակցութիւն։)
Բնակցութեամբ սուրբ փեսայիդ՝ արժանացայց առագաստի լուսոյ վերին հարսնարանին. (Սկեւռ. աղ.։)
Անճառելի է խնդութիւնն (յերկինս), եւ ընդ հրեշտակս բնակցութիւնն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)
country, reign.
Երեւելի մասն աշխարհի, յորս բուն բնակութիւն է մարդկան, կամ որ է բուն աշխարհ տէրութեան ուրուք.
Րոպէից մասանց երից բնաշխարհաց կայսր բարեպաշտ Կոստանդիանոս. (Գանձ.։)
Առաջին հատուածն եւրոպիա երկոտասան աշխարհ է, եւ է մետասան բնաշխարհ. (Տօնակ.։)
of the same country, native;
countryman, compatriot.
Պանդուխտ է իմատակութիւն՝ ըստ բաղդատութեան բնաշխարհիկ իմաստութեան. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19։)
cf. Բնաջինջ՞՞՞առնեմ;
Բնաջինջ՞՞՞լինիմ.
ԲՆԱՋԻՆՋ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. Բնաւին՝ իսպառ ջնջել, ջնջիլ. անհետ առնել, լինել՞
Զամենայն հեթանոսական պաշտամունս բնաջինջ խլեցից յերեսաց հոնաց երկրիս. (Կաղանկտ.։)
Բնաջինջ լինել այսօր յիսրայէլէ ցեղի միոյ. (Դտ. ՟Ի՟Ա. 3։)
Առ մեօք այս կարգ բնաջինջ է յեկեղեցւոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
Բնաջինջ լինել ողորմելի աշխարհիս, կամ ազգի դորա։ Լինի բնաջինջ կոտորումն բանակին. (Յհ. կթ.։)
Բնաջինջ յարմատոյ թողուլ. (Մագ. ՟Ծ՟Գ։)
cf. Բնաւ, ad.
Արարչին երկնի, եւ բնաւին երկրի։ Ծառք բուսոց բնաւին անտառաց. (Նար. ձ. եւ Նար. խչ.։)
Տարածանին ընդ բնաւին իսկ ընդհանուր հաւատացեալս. (Անան. եկեղ։)
Բնաւին իրաւամբք էր ջնջել Աստուծոյ զԻսրայէլ. (Մխ. երեմ. (որ լինի եւ Մկ)։)
Այլ առաւել տե՛ս ԲՆԱՒ, մ.չ.
Բնաւին բարձեալ, կամ մեռեալ աշխարհի, ատեցեալ, ատելի, եղծեալ, սեւացեալ։ Զծիծաղելն բնաւին՝ իբրեւ լքումն շնորհի։ Բնաւին ողորմութիւն, կամ բարերար, կամ չար, կամ բարձունք. (Նար.։)
Ծանեաւ սուղ իմն, թէպէտեւ ոչ բնաւին։ Ի բնաւին խոնարհս զմեզ ստորաքարշեաց. (Մագ. ՟Ե. ՟Ծ՟Բ։)
Բնաւին ապաստանի տեղի մի՛ լիցի. (Մխ. երեմ.։)
Եւ աստ արդար զբնաւին (յն. զյամենայնի) առաքինին ասէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
cf. Բնաւ, ad.
Աննկատելի բնաւիմբ։ Բնաւիմբ պատկերեալ. (Բենիկ.։ Վրդն. ծն.։)
Որք բնաւիմբ եղբարք տեառն են կոչեցեալք. յն. ի տեղի եղբարց տեառն. (Բրս. հց.։)
natural, innate;
— յօժարութիւն, temper, inclination.
φυσικός, ἕμφυτος naturalis, a natura insitus Բնական. բնիկ. ընդաբոյս. սեպհական. տնկակից.
Չէ՛ բնաւոր ցանկութիւնն արծաթասիրութեան։ Վախճան լինիցի ի ցաւոց ինչ բնաւորաց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)
Բնաւոր էիցս ընդ էին ճշմարտի. (Համամ առակ.։)
Յորժամ թիւրեսցին շունչք հողմոցն յընտանի եւ ի բնաւոր ճանապարհացն. (Սարկ. շարժ.։)
Տէր զօրութեանց վերնոցն, եւ ամենայն երկրի. եւ այս ըստ արարչութեանն եւ բնաւոր տէրութեանն. (Սկեւռ. ես.։)
ԲՆԱՒՈՐ ա. Ի բնէ փորեալ. փորածոյ ըստ ինքեան.
Ի մէ՛ջ անտառախիտ ծառոց այր բնափոր եղեալ յարարչէն, եւ ոչ յումեքէ. (Եպիփ. ծն.։)
to habituate, to accustom.
ԲՆԱՒՈՐԵՄ ԲՆԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑμφυτεύω inseruo եւ այլն. Ի բնէ կամ ի բնութեան տնկել. տալ բնաւորիլ. բուսուցանել. արմատացուցանել. պտղաբերել. արտադրել.
Զթոքին տեսակն բնաւորեցին նախ իսկ կակուղ եւ առանց արեան. (Պղատ. տիմ.։)
Բնաւորեցին ի հարիւրաւորն՝ վկայական արեամբ. (Մխ. դտ.։)
Զբուսականացն եւ զկենդանականացն տեսակաց բնաւորեցոյց զանհատս. (Անյաղթ առածք.։)
Առ ամենայն մարմինս, որչափ փոր է, բնաւորեցոյց. (Պղատ. տիմ.։)
Զպախարակելին բնաւորեցոյց յինքեան պակասութիւն. (Պիտ.։)
Կերակուր նմա բաւական մատուցանել բնաւորեաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)
Ներգործել բնաւորեաց առաջնորդականն՝ որ ի մեզ միտք. (Յհ. իմ. ատ.։)
to custom or habituate one's self.
Խաղաղութիւն եմ, եւ խաղաղութիւն շնորհեմ, զի զոր ինչ բնաւորացայն՝ զայն տաց ձեզ. (Ոսկ. նոր կիր.։)
Բնաւորեալ եմ ոչ ի մարդկան հայել փառս։ Զոր (զշունչն) բնաւորեալն եմք արտաքուստ ոռոգանել. (Փիլ.։)
Ըստ որում բնաւորեալ է՝ սիրաբար բացատրելով. (Պղատ. տիմ.։)
Ես բնաւորեալ եմ ի խրատուէ ոչ խուսափել։ Ես բնաւորեալ եմ ի մանկութենէ՝ ոչ զաստուածեղէն մատեանս յաշխարհական բանաստեղծութիւնս բերել. (Մագ. ՟Դ. ՟Ժ՟Ա։)
Եւ երբեմն՝ Ստանալ զբուն. բուսանիլ. ծնանիլ. գոյաւորիլ. ի վեր երեւիլ. հնարիլ. հաստիլ. եղանիլ. ծագիլ. գտանիլ. ի բնէ կարգիլ. φύω, φύομαι (ուստի φύσις եւ fio) gino, nascor (ուստի natura )
Ճանաչես զիմ սերումն, եւ թէ ուստի բնաւորեցայ. (Պտմ. աղեքս.։)
Տանէին ի հայրենի գեօղն, ուստի բնաւորեալ էր երանելին. (Ճ. ՟Ա.։)
Բիծ յետոյ ի հիւանդութենէ բնաւորեալ. (Փիլ. քհ.։)
Ստուգապէս փայտ բնաւորեցար կենաց. (Անյաղթ բարձր.։)
Առաւել պարտ է զարմանալ հրաշիւք ընդ եղեալ սքանչելիսն, որ ի քեզ բնաւորեցաւ. (Շ. բարձր.։)
Արուեստք ի պէտս մարդկան բնաւորեցան. (Յճխ. ՟Ե։)
Արդարութիւն առանց ողջախոհութեան ոչ բնաւորի. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
Կայանք կրօնաւորաց յանապատի բնաւորեցան. (Մագ. ՟Ծ։)
ԲՆԱՒՈՐԵՑԱՒ, ցան, եալ է, են. դիմազ. πέφυκα, πέφυκεν (Ի φύω ), εἵωθε natus est, innatus est, solet Սովոր է ի բնէ, բնութիւն է. կամ սեպհական է, կամ ընդաբոյս է նմին. արմատացեալ է. սովորեալ է.
Բնաւորեցաւ իմն աստուածասէրն՝ անդէն վաղվաղակի գոլ եւ մարդասէր։ Միապէս բնաւորեցաւ դէպ լինել։ Որով ոգիքն բնաւորեալ են լաւանալ. (Փիլ.։)
Բնաւորեցան գոլ յանհատսն։ Յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ տեսանիլ։ Ամենայն սահման բնաւորեցաւ ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինել։ Տղայքն բնաւորեցան յեօթներորդում ամսեանն հանել ատամունս, եւ յութն ամին փոփոխել. (Սահմ.։)
Անուսումնութիւն բնաւորեցաւ շփոթս յարուցանել։ Քաջուսումնութիւն բնաւորեալ ... բնաւորեցելովք. (եւ այլն. Պիտ.։)
Սիրոյ սահման եւ չափ ոչ է, այլ օր ըստ օրէ առ բաղձալին զաճելն է բնաւորեալ. (Լմբ. պտրգ.։)
Ոչ եթէ յանձնէ ունի զբնաւորեալ օգուտ։ Արտաքոյ բնաւորեալ սովորութեան. (Վրդն. ծն.։)