Զչարեալ անտոնինոսի՝ իւրովի հասանէ միահամուռ ամենայն զօրօք։ Ոչ կամեցաւ իւրովի երթալ, այլ դոյզն գունս առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 20։ ՟Գ. 25։)
Իւրովի երթալով. եւ կամամահ լինելով. լաւ եւս է ընթեռնուլ՝ զիւրովին երթալով։
ԶԻՒՐՈՎԻՆ ԵՐԹԱԼ. ἐαυτόν ἁποκτεινεῖν, ἐαυτόν ἁναιρεῖν seipsum interficere Անձամբ զանձն ի մահ հարկանել, սպանանել. անձին առնել. անձնամահ լինել. ինքիր զինքը սպաննել.
պատուհանս ի կողմանէ ոչ եթող, այլ ի վերուստ ի ձաղուանէն լուսանցսն մանրամազ փոշետեսակութիւն (շողոյ)։ Աղուեսուց ի յորջսն զծխահանսն եւ զլուսանցսն. (Մագ. լ. ՟Ծ։)
Ամենեքին ամենայարդար իմաստութեամբ Արարչին կան յիւրաքանչիւր սահմանի. (Վեցօր. ՟Է։)
Ամենայարմար սրահի իմաստունն Սողովմոնի. (Նար. խչ.։)
πάνταρχος. omnibus imperans Պետ եւ իշխան բազմութեան. ընդհանուր հրամանատար յարքունիս, եւ ի պատերազմի. հազարապետ տան, եւ սպարապետ. պաշ քեահեա. եւ սէրասքեր.
Երանաւէտ, մեծահարուստ եւ յորդառատ. πανόλβιος. beatissimus եւ luculenter, abundantissime
Ամենիմաստի է զարուեստն (այս ինքն յարուեստի՝) յառաջ քան սկսանել զիմեքէ կազմածէ՝ զբաւականն գիտել նիւթ։ Ամենայն տունն Աբրահամու ամէնիմաստին։ Առ Մովսէսի ամէնիմաստին. (Փիլ.։)
ԱՄԷՆՈՂՈՐմ կամ ԱՄԵՆՈՂՈՐՄ παντελεήμων. omnium misericors Ամենայնիւ ողորմած. ամենագթած. որ ամենեցուն ողորմի. մէրհամէթլի, շէֆգէթլի. երհամ իւրրահիմին.
ըստ Բժշկարանաց՝ ՅԱՄՊԱՐ, ՅԱՆՊԱՐ. Բոյս, եւ ծաղիկ նորա անուշահոտ յոյժ. ամպէր, անպէր, էպիր. ambra, ambarum Իսկ ՅԱՄՊԱՐ ՊՈՒ, կամ ՅԱՄՊԷՐ ՊՈՒՅ, (յորմէ ռմկ. ամպէր պօյ ծաղիկ), է բուրումն ամպարի, կամ ունօղ զհոտ նորա։ (Իսկ շահպօյ, որ է այլ ծաղիկ, ըստ Մենինսքեայ է նաեւ ամպէրն։)
եւ մ. Բնակեալ յամուրս, կամ յամուր վայրս. եւ անքո՛յթ ապահովեալ. ապահով տեղ նստած. ապահո՛վ. էմին.
Որոց միանգամ պաշտպան հանդերձին լինել, զնոսին եւ ամրաբնակ յիւրեանց պահեն հովանւոջ. (Պիտ.։)
ԱՅԳՈՐԵՄ որ եւ ԱՅԳԱՒՈՐԵԼ. գրի եւ ՅԱՅԳՈՐԵԼ. ԱԳԵՒՈՐԵԼ. Որպէս թէ այգօրել, բարիլուսի երթալ. (լծ. լտ. աւկու՛րօր բարեմաղթել) Կամ ընդ այգն աւուրն յանդիման լինել մեծի ումեք, եւ ողջունել. գալ յատեան հրաւիրանաւ. կոչիլ եւ մտանել ի հրապարակ արքունի. հրաման առնուլ կամ տալ. պուչուշմագ. հուզուրա կեշմէք. Ուստի եւ ԱՅԳՈՐԵԼԻ ՏԵՂԻ՝ է դահլիճ. դէհլիզ. տիվանխանէ. տիվանի փատիշանի.
ԱՅԳՈՒՑ ՅԱՅԳՈՒՑ. πρωί, πρωία, αὕριον. mane Առաւօտուց. այգուն. յայգուէ. յառաւօտուց. ընդ առաւօտն, ի վաղիւ անդր. առւըտանց, էգուց, յէգուց, գա՛լ առտու, մէկալ առտուն. սապահլայըն. էրթէսի՝ եարըն սապահ.
Ոմանց ագահութիւն, ոմանց այլազրկութիւն. (Մանդ. ՟Գ։)
Ատելի է Աստուծոյ՝ ագահութիւն, այլազրկութիւն (կամ զայլազրկութիւն). (Բուզ. ՟Գ. 6։ եւ ՃՃ.։)
Չափոցն եւ թուոցն են ոմանք, որ ինքնաչափք եւ ինքնաթիւք են, եւ նոյնք այլաթիւք եւ այլաչափք են. (Սահմ. ՟Գ։)
Ոչ սահել յայլացեղ չորրորդութիւն. (Պիսիդ.։)
Շահել գանձս հոգեւորս, եւ մեծութիւնս անանցաւորս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)
Զայս պարտի ածել զմտաւ ագահն անաւագակեր. (Վեցօր. ՟Է։)
Որ չէ աւերակ կամ ամայի. ապահով. անքոյթ.
Զմարմինն բաժանէ ի ներբուսականն եւ յանբուսականն. (Սահմ. ՟Բ։)
Շահել անդանդաղութեամբն զհունձսն, աղբերբն՝ զովացումն. (Ածաբ. մկրտ.։)
Անիրաւ՝ ինչ կամ ոք. եւ արտաքոյ իրաւանց դատաստանի. յանիրաւի. նահագ.
Ազատ ի դեւէ. ոչ դիւահարեալ. դեւ չունեցօղ. ճինսիզ.
Ո՞ ոք ի կախարդաց անցաւ եւ անդեւ եւ անմահ իցէ. (Եզնիկ.։)
Անդնդալից աղջամղջով լի։ Փոփոխումն յանհուն անդնդալից ծովէն ի նաւահանգիստն։ Հատաք անցաք զանդնդալից ծովուն զլայնութիւնն. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ես.։)
Մանկանցն անզգայաբար է մահն. (Մխ. երեմ.։)
Անընչասէրն ոչ ցանկայ ժողովել, եւ ագահել. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
ἁσόφως. insipienter. Իբրեւ անիմաստ. անմտաբար. տգիտաբար. անխորհրդաբար. անխելքաբար. ագըլսըզճա. ահմագլըզըլա.
Որոյ չիք կամ չերեւի ծայր. անեզր. անսահման. անվախճան. ծար ճոթ չունեցօղ, անհատնում. ուճսուզ. նիհայէթսիզ.
Աստուծոյ անծանօթութիւն մահ է անձին. (Բրս. մկրտ.։)
Ոչ սակաւ շահ է կալ մնալ յանծանօթութեան ի նոցանէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
ἁπαρρασίαστος. destitutus fiducia, vel libertate. Որ չէ համարձակ կամ պարզերես. որ չունի զհամարձակութիւն. անվստահ. սիրտ կամ երես չունեցօղ. սէրպէսթ օլմայան. չէքինէն. ճէսարէթսիզ.
Այլ ոք անձնիշխանակաւն առ այս խորհուրդ թերահաւատէ. (Լմբ. առակ.։)
Զսպառնալիսն եւ զահն ասէ անողորմութեամբ. (Վրդն. սղ.։)
Պահք աղ են, որ անուշացուցանեն զեխութիւն հոգւոց եւ մարմնոց։ Անուշացուցանեն զնա պահք ի ճաշակս սրբութեան. (Յճխ. ՟Թ։)
Բուումն անուշահոտ խնկոց զամենեցունցն հոտոտելիս անուշացուցանէր. (ՃՃ.։)
Միտքն սիրէ զանստացուածութիւն, եւ մարմինն պահանջէ զպիտոյսն. (Լմբ. սղ. եւ այլն. Վրք. հց. ձ. ստէպ։)
τὸ ἁβλαβές. illaesum esse. Չկրել զվնաս. անվնաս պահիլն.
Ինքեանց անվնասութեան, եւ շնորհին պահպանութեան. (Երզն. մտթ.։)
Զի տաէ մեզ իւր անմահութիւնն եւ զանվշտութիւնն. (Ագաթ.։)
Չէին իրաւունք զբարերարութիւնն անօգտակար պահել. (Եզնիկ.։)
Քարոզեալ հռչակեալ ընդ ամենայն աշխարհ. տիեզերահռչակ.
Մարմինս՝ որպէս ապականելի. (Սահմ. ՟Ը։)
Որդիքն ահարոնի՝ զի ապիրատեցան, անարգեցան ի քահանայութենէ անտի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Զի այնպէս կարգն իսկ ողջ ապրի (այսինքն պահի), եւ եբրայեցին ընդ ասորւոյն միաբանի. (Կիւրղ. ծն.։)
Արս ընտիրս՝ աջինս եւ ահեկինս. (Խոր.։ Յհ. կթ.։)
Որ ընդ աջմէն եւ ընդ ահեկէն է, այսինքն առ որդիսն աջու, եւ առ որդիսն ձախու. այսինքն աջակողմեան, կամ աջակողման. (Եփր. ՟բ. կոր.։)
Զառաւելագոյնն ի մէնջ պահանջէ հատիւ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Առաւելագոյնս քան զբնաւ նահատակացն խումբս բաւական է. (Պիտ.։)
ԱՌԱՒԵԼԱՍՏԱՑՈՒԱԾՈՒԹԻՒՆ ԱՌԱՒԵԼԱՍՏԱՑՈՒԹԻՒՆ πλεονεξία. avarita, aviditas. որ եւ ԱՒԵԼԱՍՏԱՑՈՒԹԻՒՆ. Մեծութիւն, եւ իղձ մեծութեան. ագահութիւն.
Փախչելով յառաւելաստացութենէ. (Սահմ. ՟Դ։)
Աստեղափայլ եւ աղատածին որդիս կոչելով աբրահամու. (Վրդն. լուս.։)
Աստուածարեալ սուրբ բազկօք։ Աստուածարեալ եւ ոգեշահ (բանք). (Շար.։)
Համբուրելն զսեղանն՝ զաստուածարելոցն տայ զտարացոյց, որք վստահութեամբ հաւատտոց եւ սրբութեամբ հաղորդին նմա. (Մեկն. ընթերց.։)
Կամաց արարողին։ Արարողիդ պահեալ եւ ուխտեալ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
Արգելաւորն եւ կրօնաւոր լերկ է (որպէս զյակոբ՝) սակաւապէտութեան ընկեր։ Արգելաւորքն եւ յաղթկուքն հարկաւորօքն հարկաւորօքն մահկանացուին գան ի կերակուրս եւ յըմպելիս։ Առաքինին սակաւապէտուեան, եւ արգելաւոր կրօնաւորութեան է ընկեր. (Փիլ.։)
Եւ Շահեկանութիւն. օգտակարութիւն.
Մի՛ երկարութիւն համարելով ձանձրասցիս ի շահաւէտ բանցս արդիւնականութենէ. (Երզն. քեր.։)