junction, bond, union;
conjunction.
σύνδεσμος colligatio, conjunctio, vinculum, ligamentum, nexus, copula. որպէս Շարակապ՝ զուգակապ. կապ զօդիչ. կապակցութիւն, զօդ, յօդ որպիսի եւ իցէ. յօդակապ.
Շաղկապ. պարուտակք, նեարգք (ի մարմին)։ Կարթք չարադրութեամբ են՝ իշաղկապաց, եւ ի ջլուտ ներադաց. (Նիւս. բն.։)
conjunction, connection, concatenation.
Էիցս բարեկարգ շաղկապութիւնս բովանդակ. (Մաքս. ի դիոն.։)
sarcophagus, carnivorous;
voracious.
Կենդանեաց կէսք խոտակերք, եւ այլք շաղղակերք. (Առ որս. ՟Ե։)
Ի վերայթռչին շաղակերքն (հաւք) յօշեցելոց կենդանեաց։ Լինի կերակուր շանց, եւ շաղղակեր թռչնոց։ Այսպէս եւ շաղղակերք, եւ գազանական հաւք, եւ չորքոտանիք բոլոր. (Փիլ. լին.։ Պիտ.։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
sarcophagy, devouring carrion;
voracity.
Այ դայլակորիւն՝ ի նոյն շաղղակերութիւն դարձար. (Զենոբ.։)
cf. Շաղփաղփիմ.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.
ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.
cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.
λῆρος, φλυαρία nugae, delirium, ineptiae. որ եւ ՇԱՂՓԱՂՓԱՆՔ. շաղակրատանք. ունայնաբանութիւն. ծաղրաբանութիւն. առապելական եւ պառաւական զրոյցք. ազճատանք. ցնորք. զառանցանք. բանդադուշանք.
cf. Ողորմ.
Աղքատքն ունայն եւ ողորմագին դառնան. (Ճ. ՟Ա.։)
merciful, charitable, compassionate.
Զողորմած դատաւորն յուզեցաք՝ վրէժ առնուլ անաչառութեամբ. (Եղիշ. ՟Ե։)
mercy, charity, clemency, pity, compassion;
charity, alms, almsgiving, goodness;
գործք ողորմածութեան, good deed.
Զբարեգործիդ ողորմածութեան զկենդանարար ոտս համբուրեմ. (Նար. ՟Հ՟Ը։)
to take pity or compassion on, to commiserate, to be affected, moved to pity, to feel for, to sympathize with;
to do good to, to benefit;
ողորմիմ քեզ, I pity you.
ἑλεέω miseror. Յողորմ եւ ի գութ շարժիլ. գթալ. գորովիլ. կարեկից լինել. աղեկիզիլ. եւ Բառնալ զկարիս եւ զտառապանս այլոց. մարդասիրել. խնայել. խնամել. բարերարել. շնորհս առնել. խղճալ. ողորմութիւն ընել.
pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.
ἕλεος, ἑλεημοσύνη misericordia, eleemosina. Ողորմ, եւ ողորմածութիւն. գթութիւն. մարդասիրութիւն. բարերարութիւն. խնամք. կարեկցութիւն եւ բարձումն թշուառութեան տառապելոց. բաշխումն ընչից. տուրք ձրի. շնորհ. առատաձեռնութիւն.
Որ ոք յեղջերուէ իւղոյն ոչ առնիցէ ողորմութիւն, նաեւ ոչ ի բիւրուց տաղանդաց առնիցէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to excite to commiseration by loud laments, to touch with pity, to move.
Կառանչէ եւ խանդաղատի, եւ ողորմուկս արկանէ առ աղէտս վշտին. (Մանդ. ՟Ե։)
supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.
Ընդ ողոքանսն խնդան մարդիկ։ Ի բաց դառնան ի բարրելի ողոքանացն։ Որ առ ի յողոքանս ինչ է (իբր ի գրգանս). (Փիլ.։)
to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.
κολακεύω, θωπεύω adulor, blandior ἁπομειλίσσομαι demulceo, placo θεραπεύω, ὐγιάζω colo, sano τιθασσεύω mansuefacio. Ողոք բանիւք աղերսել. ամոքել. հաշտ առնել. համոզել. շողոքորթել. հրապուրել. հաճել. ընդելացուցանել. հանդարտել. աղաչել, չօղօզել, երեսպաշտութիւն ընել, սիրտը առնել.
Մի՛ գուցէ արդեօք այժմ ողոքել ի կախարդականաց ինչ բանից դորա. (Պիտ.։)
Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ. (Նար. ՟Կ՟Բ։)
Զքաղց եւ զծարաւ ողոքեն (հարկաւորօք) եւ դադարեցուցանեն. (Փիլ. տեսական.։)
Ուխտեաց ի բաց կալ ի չարէն. եւ ստեաց ուխտին, եւ դարձեալ զնոյն ողոքեաց (զախտ իւր). (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Ողոքանք.
Ողոքումն դարձուցանէ զմեղս մեծամեծս. (Ժող. ՟Ժ. 4։)
to receive lovingly, to embrace, to kiss.
ἁγκαλίζομαι, περιπλέκομαι amplexor κορίζομαι blandior. Գրկել ողջոյն. ընդգրկել. գգուել. խանդաղատիլ գրգալով. փարիլ. յարիլ սիրով. գուրգուրալով գիրկը առնել, փաթթուիլ, պլլուիլ, պագտուիլ, սիրել գուճագլամագ.օգշամագ. (լծ. հյ. ագուռով ողջունել. եւ յն. գօռի՛զօմե ).
Ըմբռնեալ բարձողաց ձեռացդ բազկօք զանպարագիրն էակ մարդացեալ՝ ի համբոյր հպելոյ մատուցման շրթանցդ ողջագուրեցեր. (Նար. կուս.։)
Ընկալայ զգիրս, եւ ողջագուրեալ շրթամբք՝ ի վերայ աչացս եդեալ խանդաղատական խորհրդով՝ գոհացայ զտեառնէ. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)
thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.
Եւ ոչ ողջախորհ ոք իշխէ անգոսնել զդատաստանս նորա. (Իսիւք.։)
to be in one's right senses;
to be chaste, to observe chastity.
Ողջախոհանալ ի սրբութիւնս։ Ողջախոհասցին յարդարութիւն. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ։)
Ողջախոհանայ այնպիսին, եւ արի լինի, զի զախտսն ստորադասէ. (Երզն. մտթ.։)
sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.
Ողջախոհութիւն է առաքինութիւն ցանկականին. ըստ որում անիղձք իցեն առ դիւրութիւնսն եւ առ վայելմունսն յոռին հեշտութեանց։ Արդարութիւն եւ ողջախոհութիւն. (Արիստ. առաք. եւ Արիստ. որակ.։)
Յովսէփ ողջախոհութեամբն թագաւորեաց, պարկեշտութեամբն արդարացաւ։ Յաղագս ողջախոհութեանն մինչ ի կատարած աշխարհի զարմացեալ լինի. (Մեկն. ծն.։)
Երիցագոյն եւ իշխանականագոյն է խոհականութիւն եւ ողջախոհութիւն եւ արդարութիւն եւ արութիւն. եւ կրսերագոյն է մեծութիւն եւ փառք եւ իշխանութիւն եւ ազատութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)
Քաջութիւն, ողջախոհութիւն, արդարութիւն, իմաստութիւն (չորեքին բարոյական առաքինութիւնքն). (Իսիւք.։)
right-minded, sincere, frank, upright.
Ողջախոհ. ողջամիտ. անխարդախ. հաւատարիմ.
burnt offering, holocaust, sacrifice.
ὀλόκαυτος totus crematus, combustus ὀλοκαύτωμα, ὀλόκαυστον , ὀλοκάρπωμα, ὀλοκάρπωσις holocaustum, totum oblatum, vel adolens. Ողջոյն կիզեալ եւ ծախեալ՝ պատարագ աստուծոյ. կենդանի յօշեալ եւ բոլորն բոլորովին այրեալ եւ ծախեալ ի պատիւ աստուծոյ. բոլորապտուղ բոլորանուէր պատարագ.
to offer a burnt offering, to sacrifice.
Ոչ ի ձեռն հրոյ, այլ ի ձեռն ջրոյ զպատարագս ողջակիզեաց։ Սաւուղ ինքնաձեռն ողջակիզէր տեառն։ Տանելով ի գերեզմանն կերակուրս եւ ըմպելիս, ողջակիզեն զկերակուրսն, նուիրեն զգիսն։ Զշարժումն կենդանութեան հոգւոյ իւրեանց ողջակիզեն. (Սեբեր. ՟Ժ։ Նախ. ՟ա. թագ.։ Ոսկ. յեզեկ.։ Եւագր. ՟Լ՟Ա։)
Նուէր բանական զոհիս ողջակիզեալ զօրութեամբ ճարպոյ։ Ի ճգնաւորական վարս ողջակիզեալ։ Ողջակիզեալ բոլոր անդամովք. (Նար. ՟Ա. եւ Նար. կուս. եւ Նար. յովէդ.։)
safe and sound, soundly, safely, safe;
quite, totally, entirely, completely;
— դառնել, հասանել, to return, to arrive safe;
— եկիր, — տեսի զքեզ, you are welcome;
երթ —, God keep you, God be with you, adieu!.
to recover one's health, to heal, to get cured of, to get well again.
Ողջացաւ այրն։ ահաւագիկ ողջացար։ Հիւանդացեալ՝ եւ մի՛ ակնկալցի ողջանալոյ։ Լինիցի ի մորթ մարմնոյ նորա կեղ, եւ ողջասցի։ Նստան ի բանակին, մինչեւ ողջացան (ի վիրաց)։ Դիցեն ի վերայ վիրիդ, եւ ողջասցիս։ Վէր մահուան նորա ողջանայր։ Մինչեւ ողջասցի վէր մահու նորա.եւ այլն։
Բազումք եւ ի հիւանդաց՝ ողջանան, եւ յողջոցն ծուլացեալք անկանին ի հիւանդութիւնս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)
to cure, to heal, to restore to health, to free from sickness or any harm;
to complete, to render perfect.
Յետս դարձուցանեմք ի մեզ զողջացուցանօղ դեղսն յիսուսի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Եւ Ամբողջացուցանել. յարդարել կազմել.
Կոչեաց ահարոն զքանդակագործսն, եւ ողջացոյց զպակասն ի կերպ որթոյ. (Վրդն. ել.։)
rightmindedness, good judgment, reasoning;
rectitude, justice, sincerity, loyalty, probity;
ողջմտութեամբ, soundly, sensibly.
որ եւ ՈՂՋԱՄՏՈՒԹԻՒՆ, ՈՂՋԱԽՈՀՈՒԹԻՒՆ. Առողջմտութիւն, ուղղութիւն. անարատութիւն. արդարութիւն. (յն. պէսպէս)
Ողջմտութիւն բանից, կամ վարդապետութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 3։ ՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 13։ ՟Դ. 3։ Տիտ. ՟Ա. 9։)
Նոր բուսեալ տայ (զպտուղ) խորհրդականութեան եւ ողջմտութեան. (Փիլ. ել. ՟Ա. 8։)
health, toast.
Բառ ռմկ. իբր Ողջութիւն եւ առողջութիւն՝ մաղթեալ բաժակաւ. ձեր կենաց, կենդանութիւն.
salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.
ὄλος, ὄλον totus, totum ὀλόκληρος integer, perfectus. Ողջիկ. ողջ. ամբողջ. բոլոր բովանդակ.
Արեգակն՝ կենդանահալած, ի ստուերս միջօրէի կիսաբաժին աւուրն ողջունի (իբրու ամբողջի). (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
ՈՂՋՈՅՆ, ջունի, իւ, ից. գ. ὐγιαίνειν, χαίρειν, ἁσπασμός sanum esse, valere, gaudere, ave, salus, salutem, salutatio եւ այլն. Ողջութիւն, առողջութիւն, ընդերկար կենդանութիւն մաղթեալ. մաղթանք կամ ընտանի հարցումն վասն ողջ եւ առողջ յանդորրու գոլոյ՝ բանիւ կամ գրով. ի տէր խնդալ. ուրա՛խ լեր. ողջութիւն, բարեւ.
Տրդատիոս հայոց մեծաց արքայ՝ առ ամենեսին ողջոյն։ Շապուհ արքայից արքայ՝ նախարարաց հայոց՝ ողջոյն շատ շնորհեմ ձեզ։ Բազմասցի ձեզ ողջոյն մարդասիրութեան մերոյ. (Ագաթ.։ Խոր.։ Եղիշ. եւ այլն։)
Առաքեցաւ դաւիթ ի հօրէ իւրմէ տեսանել զողջոյն եղբարց իւրոց. (Եփր. թագ. (որ հայի եւ ի նախընթաց ն։))
Ողջո՛յն քեզ սուրբ եկեղեցի. ողջոյն քեզ սեղա՛ն սրբութեան. ողջո՛յն ձեզ դասք քահանայութեան. ես ճանապահորդեցի առ արարիչն իմ. (Շար.։ Մաշտ.։)
health, good health, soundness of body;
ողջութեամբ, safe and sound, peacefully.
ՈՂՋՈՒԹԵԱՄԲ իբր մ. Ողջամբ. ըստ յն. եւ լտ. փրկութեամբ կամ կենդանութեամբ. եւ ողջ. μετὰ σωτηρίας cum, vel in salute ὐγιαίνων sanus, salvus. ողջ առողջ.
Գնացին ի նմանէ ողջութեամբ։ Դարձուսցէ զիս ողջութեամբ ի տուն հօր իմոյ։ Եւ դուք ելէ՛ք ողջութեամբ առ հայրն ձեր։ Եթէ ողջութեամբ դառնայցէք այսրէն։ Ողջութեամբ եկեսցէ. (Ծն. ՟Ի՟Զ. 31։ ՟Ի՟Ը. 21։ ՟Խ՟Դ. 17։ Տոբ. ՟Ե. 21. 26։)
Գնացին ողջութեամբն զայն յայտ առնէ, թէ ունէին այնուհետեւ զհանդերձեալ անվրէպ խաղաղութիւնն։ Դարձուսցէ զիս տէր ողջութեամբ. թէ ողջամբ դարձայց, թէ ողջ ապրեցայց. (Կիւրղ. ծն.։)
of salutation, of compliments.
Առաքեաց մարոդաք. եւ զի՞նչ առաքեաց արդեօք. թուղթս ողջունականս, եւ հրեշտակս պատարագօք. (Ոսկ. ես.։)
drawing-room, saloon.
ἁσπαστικόν salutatorium. Տեղի յայգորելի յեպիսկոպոսարանի. դարպաս արտաքոյ տաճարի՝ վասն ընդունելոյ զեկեալս յողջոյն առաջնորդին.
to salute, to compliment;
— ի հանգիստ սրբոց առաքելոցն, to visit the sepulchres of the holy Apostles.
Զսրբազանն սեղան ողջունեալ՝ դառնայ. (Դիոն. եկեղ.։)
Զամարութիւն ողջունէր։ Զհանդարտ եւ զլռութեան ողջունէր զվարս. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։ Կլիմաք.։)
crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.
ՈՃԻՐ. ա. Չար. չարաչար. անօրէն. դժնդակ.
cf. Եմիփորոն.
Արկեալ զոմոփորոնն ի փողսն՝ խեղդամահ արարին զնա. (Ճ. ՟Բ.։)
oh ! what pain !.
Ցուցանէ չորս գիրս, թոյ, եջ, ոյ. դա (յն. θ, ε, ο, δ ). (Սոկր. ՟Գ. 19։)
cf. Ոչնչանամ.
Ոչնչանալ. չքանալ. եւ Յանպիտանութիւն դառնալ.
sheep-breeder, sheep-master.
Որ բուծանէ զոչխարս. խաշնադարման. հովիւ կամ մսահատ.
cf. Ոչխարազենութիւն;
-զենն տաճկաց, koorban-bairami (Turkish festival).
Անպատշաճ դատեա՛լ աստուծոյ զկամս ոչխարազենութեանն. (Լմբ. սղ.։)
sheep-slaughtering, sheep-sacrificing.
Անպատշաճ դատեա՛լ աստուծոյ զկամս ոչխարազենութեանն. (Լմբ. սղ.։)
sheep-like.
Կենդանի ինչ սուբոս անուն, ոչխարանման, երկակենցաղ եւ ձկնակեր. (Խոր. աշխարհ.։)
sheep-dealer.
Իբրեւ զոչխարավաճառս եւ զմարդագինս արտաքս ելանել. (Ոսկ. եբր.։)
sheepy;
sheepskin.
Յորդանանու հատումն ապտակաւ ոչխարենոյն եղիայի։ Յետ նորա եղիսէոս ժառանգաւոր ոչխարենոյն եւ հոգւոյն. (Նիւս. սքանչ.։)
to be reduced to nothing, to be nullified, annihilated.
Յոչինչ դառնալ, յոչինչ գրիլ, չքանալ. ոչէանալ.
to annul, to make null and void, to annihilate, to destroy.
Յոչինչ դարձուցանել. չքացուցանել.
hoplites.
Յաւելաւ ոպղիտն. եւ յաղթէր դամարէտոս երէացի։ Ի հիպղոնի, որ է ոսոխ ելանել զինակրին մրցութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Ոռոգեմ.
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
to water, to bathe, to bedew, to wet.
Զբնաւ դաշտն ոռոգանիցեն։ Արիւնն իջեալ ոռոգանէր զերկիր. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
golden-mouthed.
ՈՍԿԵԲԵՐԱՆ կամ ՈՍԿԷԲԵՐԱՆ, կամ ՈՍԿԻԲԵՐԱՆ. χρυσόστομος chrysostomus, aureumos habens. Ոյր բերանն է իբրեւ ոսկի, այսինքն ոսկեղէն կամ ոսկեբուղխ. բերանն ոսկի, սուրբ յովհան հայրապետ՝ տիեզերալոյս վարդապետ։ (Վրք. ոսկ.։ Պրոկղ. յոսկ.։ ՃՃ.։ Խոր. ՟Գ. 57. եւ այլն։)
ornamented or embroidered with gold.
Ոսկւով զարդարեալ. ոսկեհուռ.