Definitions containing the research ծառ : 2260 Results

Զանցուցանեմ, ուցի

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

NBHL (1)

Աստուծոյ ծառայել՝ եւ զմեծ թագաւորութեամբն զանցուցանէ։ Քան զամենայն որ միանգամ աստուածասէրք են, առաւելեալ զանցուցանէ։ Առաւել զանցուցանելով եւ զանընտանեացն վայրենագունօքն. (Փիլ.։)


Զառածանք, նաց

s.

wandering, error, bad conduct, perversion, perversity.

NBHL (1)

Տրփանացն զառածումն։ Բարետոհմիկ կերպարանիս ազատութիւն՝ իջանէ ի ծառայական ամբարշտութեան զառածումն. (Պիտ.։)


Զառածումն, ման

s.

cf. Զառածանք.

NBHL (1)

Տրփանացն զառածումն։ Բարետոհմիկ կերպարանիս ազատութիւն՝ իջանէ ի ծառայական ամբարշտութեան զառածումն. (Պիտ.։)


Զառաջեմ, եցի

va.

cf. Յառաջեմ.

NBHL (1)

Հայէին ընդ այնոսիկ՝ որք զառաջէին զնոսա ի մահ։ Զնոյն իսկ ծառայութիւն զառաջէ սով. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Զատական, ի, աց

adj.

disjunctive;
separate, disjoined.

NBHL (1)

Խոյս տուեալ ծառայն Աստուծոյ՝ եմուտ ի տուն մի զատական ի տանէ հարսանեացն. (Ճ. ՟Զ. եւ Ճ. ՟Ժ.։)


Զատանեմ, տի

va.

to separate, to divide, to distract, to scatter, to disjoin, to detach, to dry up, to disunite, to take to pieces, to disentangle, to pick.

NBHL (1)

Կամիմ զատել զքեզ ի ծառայից. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Զատեմ, եցի

va.

cf. Զատանեմ.

NBHL (1)

Կամիմ զատել զքեզ ի ծառայից. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Զարդասէր

adj.

that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.

NBHL (1)

Սիրամարգ զարդասէր է եւ պայծառաթեւ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Զարդարեմ, եցի

va.

to adorn, to deck, to embellish, to fashion, to enrich, to furnish, to decorate;
to enliven, to enamel, to trim, to polish, to set off, to stuff;
— զգլուխ, to dress or tire the head.

NBHL (1)

κοσμέω orno, adorno καλλοπίζομαι venuste me compono Զարդուք շքեղացուցանել. գեղեցիկ յարդարել, գեղերեսել. յօրինել. պճնել. պաճուճել. պայծառացուցանել. սազել, կոկել.


Զարդափայլեմ, եցի

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.

NBHL (1)

Զարդափայլեալ պսակեաց զքեզ Քրիստոս։ Որ ի սկզբան զարդափայլեալ յօրինեաց զաշխարհս։ Արփիահրաշ քան զարեգակն զարդափայլեցաւ։ Ծաղկօք զուարճացեալք զարդափայլէին գագաթունք ծառոցն։ Դաշտք համօրէն զարդափայլեալ պայծառանան. (Զքր. կթ.։)


Զարդափայլիմ

vn.

cf. Զարդափայլեմ.

NBHL (1)

Զարդափայլեալ պսակեաց զքեզ Քրիստոս։ Որ ի սկզբան զարդափայլեալ յօրինեաց զաշխարհս։ Արփիահրաշ քան զարեգակն զարդափայլեցաւ։ Ծաղկօք զուարճացեալք զարդափայլէին գագաթունք ծառոցն։ Դաշտք համօրէն զարդափայլեալ պայծառանան. (Զքր. կթ.։)


Զգենում, գեցայ

vn.

to clothe, to dress one's self, to put on one's back, to put on, to wear, to put on clothes;
— հանդերձ սգոյ, to put on mourning;
— հանդերձս ուրախութեան, to put on garments of gladness;
մի զգեցցի այր զգեստ կանացի, man shall not put on the garments of woman;
բարւոք զգենու, he dresses well, with taste;
մարմին —, to incarnate, to take on himself human nature;
— զարգարութիւն, to clothe one's self with justice;
to do good works;
փառս եւ պատիւ —, to clothe one's self with glory and honour;
զօրութիւն —, to clothe one's self with strength, to gather strength;
— զպատկեր ուրուք, to assume the appearance of another person, to resemble;
զգենում բանին զմարմին, cf. Մարմնանամ, cf. Մարդանամ.

NBHL (1)

Զայսպիսի պայծառութիւն լուսոյ զգենուլ։ Զմի առաքինութիւն հաւատոյ զգենուլ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զգեցուցանեմ, ուցի

va.

to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.


Երբ

s. adv.

time, moment, hour;
when, in what time;
— եւ է, no matter when;
-? առ -? when? ց-? մինչեւ յ— ? or ց-? how long ? — իցէ՝ զի, please God! o! when shall I be! when will it be that!

NBHL (1)

Պիւթագորաս յանձն իւր երբ թուփ, երբ ծառ, երբ ձուկն, երբ աղջիկ լինէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)


Երդմնեցուցանեմ, ուցի

va.

to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.

NBHL (1)

Երդմնեցուցանի յաբրահամէ ծառայն. (Նիւս. երգ.։)


Երես

s. geom.

visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ. area, superficies, surface.

NBHL (1)

Վնասակար ծառայք չիշխեն յերեսս անկանել թագաւորաց. (Վանակ. յոբ.։)


Երեւելագոյն

adj.

more illustrious, famous.

NBHL (1)

φανερώτατος, περιφανέστατος, ἑμφαντικώτατος manifestissimus, illustrissimus, significans cum emphasi Առաւել կամ յոյժ երեւելի. պայծառ. յայտնագոյն. քաջայայտ. նշանաւոր, նշանական.


Երեւելապէս

adv.

evidently, visibly.

NBHL (1)

φανερῶς, ἑμφανῶς visibiliter, manifeste, clare, palam, aperte Երեւելաբար. երեւապէս. երեւակի. բացերեւակի. յայտնապէս. պայծառ կամ զգալի օրինակաւ. ափ յայտնի.


Երեւելի, լւոյ, լեաց

adj.

visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.

NBHL (2)

ԵՐԵՒԵԼԻ. Նշանաւոր, անուանի. պայծառ. մեծ.

Պայծառ եւ երեւելի յաղթութեամբ. (Փիլ. իմաստն.։)


Երեքալեան

adj.

much agitated, stormy.

NBHL (1)

Զփախուցեալ ծառայն ըմբռնեալ ծովուն ծառայակցին՝ երեքալեան հնչմամբն գոչէր զբռնութիւն. (Գեննանդ.։)


Երեքկին

adj. adv. s.

triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).

NBHL (1)

Երեքկին լուսով աստուաածութեանն պայծառացաւ. (Արշ.։)


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

NBHL (1)

Եղբայր նորա երէց։ Դուստր իմ երէց։ Զքոյր թեկեմինայ զերէց։ Երէցն կրտսերոյն ծառայեսցէ։ Անուն դստերն երիցու ոոզա։ Սկսեալ յերիցուէն՝ մինչեւ եկն կատարեաց ի կրտսերն։ Զքորսն քո զերիցունսն հանդերձ կրտսերօքն։ Եւ ասէ աբրամ ցծառայն իւր ցերէց տան իւրոյ.եւ այլն։


Երիցագոյն

adj.

more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.

NBHL (1)

Երկուց ծառոցն ի նմա լինել՝ երիցագոյնք եւ վեհագոյնք. (Մագ. ՟Ե։)


Զգուշագոյն

adj.

very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.

NBHL (1)

Որչափ զգուշագոյն բանտն, նոյնչափ եւ սքանչելիքն պայծառագոյն. (Ոսկ. գծ.։)


Զգօնացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.

NBHL (1)

Որ եւ զգազանս անգամ զգօնացուցանէ ծառայից իւրոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)


Զգօնութիւն, ութեան

s.

wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.

NBHL (1)

Ի հեզութիւն եւ ի զգօնութիւն (տերանց առ ծառայս). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զեղխիմ, եցայ

vn.

cf. Զեղխեմ.

NBHL (1)

Թէ զեղխիս, եղեր ծառայ ախտին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Զեղծանեմ, ծի

va.

to spoil, to ruin;
to abuse, to deceive, to delude, to seduce, to beguile;
to rob, to steal, to ravish;
զեղծեմ զգատաւորս (ընչիւք), to corrupt judges.

NBHL (1)

Ի փոքուն զեղծի եւ ծառայանայ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Զեղծեմ, եցի

va.

cf. Զեղծանեմ.

NBHL (1)

Ի փոքուն զեղծի եւ ծառայանայ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Զեռամ, ացայ, ացի

vn.

to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.

NBHL (1)

Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)


Թեթեւացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to lighten, to disburden;
to relieve, to ease;
to relieve, to alleviate, to assuage, to lighten, to allay;
— զձեռն յումեքէ, to withdraw one's hand, to cease to afflict;
ապաշաւ թեթեւացուցանէ զյանցանս, repentance extenuates a fault.

NBHL (1)

Թեթեւացուցանել զբեռն, զանուրն, զձեռն։ Թեթեւացո՛ ի խիստ ծառայութենէ հօր քոյ։ Հայր քո ծանրացոյց զանուր մեր, եւ դու թեթեւացո՛ ի մէնջ։ Ընկեցին զկարասին, զի թեթեւացուսցեն յինքեանց։ Թեթեւացուցին զնաւն՝ թափեալ զցորեանն ի ծով.եւ այլն։


Թեղի, եղւոյ

s.

pitchtreee;
bdellium.

NBHL (2)

ԹԵՂԵԱՅ ԾԱՌ. ԹԵՂԻ. πτελέα bdellium, ulmus Անուն ծառոյ. որ եւ ՊՏՂԻ. ըստ ոմանց եւ ԿՆՁՆԻ. (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)

Մոլորեալ պաշտէին զթեղեայ ծառն. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ՟Թ.։)


Թերանամ, ացայ

vn.

to want, to be deficient, imperfect, defective;
to distrust, to doubt, to suspect;
— ի հաւատս, to deny the faith, to become a renegade;
— ի յուսոյն, to lose hope;
— ի պարտուց, to fail in one's duty.

NBHL (1)

Ի լնուլն լուսնի՝ լնուն կենդանիք ուղղով, եւ ծառք կեղեւով, եւ ի թերանալն՝ թերանան. (Վրդն. ծն. եւ Տօմար.։)


Թերաքամ

adj. adv.

imperfect;
half opened;
half shut;
scarce, obscure, dark;
superficially, obscurely, darkly.

NBHL (1)

Զի եւ ի ստուերէն զճշմարտութեան դուռն թերաքամս բանայցէ։ Թերաքամ եւ կիսաբաց եւեթ արար զլուսաւորութիւնն, կամ զպայծառութիւնն. (Ոսկ. եւ Երզն. մտթ.։ եւ Վանակ. յուրախացիրն.։)


Գործակալութիւն, ութեան

s.

place, office;
agency, business of an agent;
procuration.

NBHL (1)

ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹԻՒՆ. իբր Գործառնութիւն. գործ.


Գործարարութիւն, ութեան

s.

negotiation, agency.

NBHL (1)

Իբր Գործառնութիւն. եւ Առնելն գործարանաւ.


Գործաւորութիւն, ութեան

s.

work;
labour.

NBHL (1)

ἕργον, ἑργασία opus, elaboratio, officium Ներգործութիւն գործելոյ. գործառնութիւն. երկք. մշակութիւն. աշխատասիրութիւն. ծառայութիւն. պաշտօն. գործ.


Գործիական, ի, աց

adj.

instrumental.

NBHL (1)

Տեսողականին պայծառանալն, եւ գործիականին պակասելն։ Գործիական առաքինի, առաքինութիւն, վարք։ Առատանալ գործիականաւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Գունակ

adj. s. adv.

similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.

NBHL (1)

Գունակ գունակ է եւ ամենապատիկ։ Որ ի գունակ գունակ կամակաց պայծառութիւն է. (Փիլ.։)


Գունակաւորեալ

adj.

cf. Գունագեղ.

NBHL (1)

Իբրեւ զնկարս գեղեցիկս զարդուց գունակաւորեալ եւ պայծառացեալ. (Նար. յովէդ.։ Նոյն է եւ ԳՈՒՆԱԿԵԱԼ։ ՃՃ.։)


Գունեմ, եցի

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (2)

Արեգակն առ սեաւ ի պայծառութենէ զկերպարանն փոփոխեալ գունեաց. յն. փոխագունեաց. (Նիւս. երգ.։)

Զլուսինն երանգաւ արեանն գունեցեր։ Հրաշապայծառ երանգաւ գունեալ։ Թելոց գունելոց։ Գունեալն յարիւն խաղողոյ. (Նար.։)


Գօտէպինդ

adj.

girt;
prompt, active, diligent;
— լինել, to gird one's self;
to be prompt.

NBHL (1)

Արթնութեան պատուէր առաք, եւ գօտէպինդ ծառայութեան. (Խոսր.։)


Դաբնային

adj.

of laurel.

NBHL (1)

Որ ինչ սեպհական է դաբնի ծառոյ.


Դաբնի, նեաց

s.

laurel.

NBHL (2)

ԴԱԲՆԻ լաւ եւս ԴԱՓՆԻ. գրի եւ ԴԱՓՆԷ, ԴԱՓՆԻԴ, կամ ԴԱԲՆԻԴ, Բառ յն. տա՛ֆնի. δάφνη laurus յորմէ ռմկ. տէֆնի, դէֆնէ. ըստ հյ. Սարդ կամ սարդի, եւ Կասլայ. ծառ մշտադալար՝ անուշահոտ, յորմէ պսակ կապէին ի գլուխ յաղթականաց. կոչեցեալ δαφνίς laurea

Նստաւ ընդ ծառովն դափնիդայ. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ը.։)


Դաժանութիւն, ութեան

s.

atrocity, haughtiness, austerity, harshness;
sharpness, asperity.

NBHL (1)

Թթուութիւն եւ դաժանութիւն ծառոց։ Դաժանութիւնք արմատոց եւ բուսոց. (Վեցօր. ՟Ե։ Յճխ. ՟Ծ՟Դ։)


Դալակիմ, եցայ

vn.

to endeavour, to study, to labour.

NBHL (1)

Նայեսցիս ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն, տեսանե՞ս զիա՛րդ դալակիցի, տկար զօրութեամբն առնիցէ դադար անձին. (Վեցօր. ՟Ը։)


Դալարագեղ

adj.

green, covered with verdure, verdant, fresh.

NBHL (1)

Իբրեւ զխնձոր զուարճացեալ ի վերայ բարձրաբերձ դալարագեղ ծագի ճղաց ծառոյն. (Վրք. ոսկ.։)


Դալարանամ, ացայ

vn.

to become green, verdant, to sprout.

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան ծառոց, որ ոռոգին ջրով, եւ ապա դալարանան. (Շ. բարձր.։)


Դալարի, արւոյ, րեաց

s.

verdure, grass, herbage, vegetables.

NBHL (1)

Որպէս դալարի բուսցին, զուարճասցին։ Որպէս դալարի խոտոյ։ Իբրեւ զդալարի բանջարոյ, եւ զդալարի տանեաց։ Բուսուցեր զխոտ ի լերինս, (եւ) զդալարի ի ծառայութիւն մարդկան, եւ այլն։


Դամոն, ի

s.

prune, damson, damask plum.

NBHL (1)

Յաղագս դամոնի։ Ա՛ռ զդամոն, զոր այլազգիքն պարտաղ էրիգի ասեն։ Դամոն թազայ կամ չոր. (Վստկ.։ Ի նոյն կոչի եւ ծառն. կամ լաւ եւս, Դամոնի, նւոյ.)