little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.
ՓՈՔՐ ՄԻ ԵՒՍ՝ եւ. ՓՈՔՐ ՄԻՒՍ ԵՒՍ. ՓՈՔՐ ԻՆՉ՝ ԵՒ. մ. ἕτι μικρόν, παρά μικρόν, μικροῦ, ἕτι ὅλιγον, ὁλίγον, παρ’ ὁλίγον adhuc modicum, parum deerat, fere. Սակաւիկ մի եւս եւ. յետ սակաւուց. փոքր ինչ մնաց. դոյզն խտիր կայր. քիչ ատենէն, քիչ մնաց՝ որ.
littleness, smallness, tenuity, diminution, decrease, lessening;
extenuation.
Ոչ թէ առ փոքրկութիւն մարդկային մտաց հայցեմ ներութի։ Ահաւորութիւն էին ընդ փոքրկութիւն բնութեանս ընդհարեալ. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ։)
lightness, slenderness;
pusillanimity;
low-mindedness, baseness, cowardliness.
Զմարդկային զփոքրոգութիւնն տեառն իբր զտակար իմն անկատար ի ձեռն տրաշիցն կերակրելով. (Նիւս. կազմ.։)
to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.
Թէ փչեսցի կայծ (յն. փչեսցես ցկայծ), բորբոքեսցի. եւ եթէ թքեսցի ի նա (յն. թքեցս ի նա շրջցի. (Սիրաք. ՟Ի՟Ը. 14։)
cf. Փռնչեմ.
Ի փռնչելոյ նորա փայլատակունք հատանին։ Վա՛շ վաշ կարդայ՝ վազս առնլով եւ փռնչելով։ Փռնկայցեն այր ընդ ընկերի (կարեկցութեամբ) եւ զայրասցին. (Յոբ ՟Խ՟Ա. 9։ ՟Լ՟Թ. 25։ Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։)
Փռնգայր իբրեւ զձի խստերախ։ Ի փռնքալոյ նորա կայծակունք հատանէին։ Ոտնատրոփ փռնկալոյն։ Մեծամեծս փքայր փըռնքտալով. (Արծր. ՟Գ. ստէպ։)
to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.
Ի փռնչելոյ նորա փայլատակունք հատանին։ Վա՛շ վաշ կարդայ՝ վազս առնլով եւ փռնչելով։ Փռնկայցեն այր ընդ ընկերի (կարեկցութեամբ) եւ զայրասցին. (Յոբ ՟Խ՟Ա. 9։ ՟Լ՟Թ. 25։ Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։)
Փռնգայր իբրեւ զձի խստերախ։ Ի փռնքալոյ նորա կայծակունք հատանէին։ Ոտնատրոփ փռնկալոյն։ Մեծամեծս փքայր փըռնքտալով. (Արծր. ՟Գ. ստէպ։)
vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.
Յառաջիկայիցն զգուշասո՛ւք, զի մի՛ վերստին ի նոյ փոխածն դարձցուք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է.)
to rot, to let rot, to corrupt, to render putrid, to putrefy, to spoil;
— or փտիմ, cf. Փտիմ.
Ոչ ժամանակք մաշեն, եւ ոչ հող փտէ, այլ կայ մնայ միշտ անծախական. (Ոսկ. ես.։)
artery.
Մարդկային խորանս՝ ոսկերք եւ մարմինք են, փքաղիք եւ երակք, եւ ջիլք, եւ կապք եւ ամանք շնչոյ եւ արեան. (Փիլ. լին. ՟Ա. 28։)
priest, clergyman.
Մելքիսեդեկ արքայ շաղեմայ եհան հաց եւ գինի, քանզի քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ։ Քահանայքն՝ որ մերձենան առ Աստուած՝ սրբեսցին։ Ահարոնի քահանայի (որ եւ քահանայպետ, յազգէ զեւտացւոց)։ Յազգէ յուդայ ծագեաց տէր մեր, յորմէ ազգէ վասն քահանայից Մովսէ՛ս ինչ ոչ ճառեաց. եւ ե՛ւս առաւել յայտ է, թէ ըստ նմանութեան մելքիսեդեկին յառնելոց է այլ քահանայ. քանզի վկայեցաւ, թէ դու ես քահանայ յաւիտեան ըստ կարգին մելքիսեդեկի։ Արար զմեզ թագաւորս, եւ քահանայս Աստուծոյ եւ հօր իւրոյ. եւ այլն։
dignity of a high priest, pontificate;
hierarchy.
Ջանայր յակիմոս վասն քահանայապետութեան։ Գլուխ քահանայապետութեան։ Ի քահանայապետութեան աննայի եւ կայիափայ.եւ այլն։
temple, church, holy place;
priest's residence.
Առաջի սրբոյն բեմին դնէ զնա յանցս քահանայարանին։ Թաղեցին զնա ի վկայարանի սրբոց առաքելոց ի ներքս ի քահանայարանին՝ առաջի սուրբ եւ աստուածընկալ սեղանոյն։ Քահանայարանն պատառէր զձորձս իւր (տաճարան զվարագոյր)։ Արարեալ քահանայարան զգարեզին։ (Դիոն. եկեղ.։ Ճ. ՟Բ.։ Բրսղ. մրկ.։ Վրդն. օրին.։)
priestess.
Առաջի կայր սորա քահանայուհին՝ բերելով ինչ առ ձեռս թաքուցեալ. (Պղատ. ՟Ա։)
cf. Քաղածու.
Սկսեալ քաղածոյս յաստուածայնոց գրոց կարճ ի կարճոյ համառօտիւք ընդ բնաւս անցեալ։ Իբրեւ ըզ քաղածու փոխս յամենայնէ կայ աստ զօրութիւն. (Ասող. ՟Բ. 1։ Վրդն. սղ.։)
Որ ձեզ ընդունայնութիւնք եւ բարբանջմունք թուին։ Ցանկայք մոլորութեան բարբանջմանց։ Անմիտ մարդոյ բարբանջմունք. (Փարպ.։)
Նստէր ի սուրբ եկեղեցւոջն ի վերայ բեմբին՝ մերձ առ սեղանն Աստուծոյ ի սուրբ կաթուղիկէին (սուրբն Սահակ ի սարկաւագութեան)։ Կանգնեալ երեւեցաւ ինձ յերկրի բեմբ չորեքկուսի ամպեղէն։ Եւ ահա կայր ի վերայ բեմբին՝ սեղան չորեքկուսի ականակապ։ Եւ ընդ ահեկէ բեմբին տեսի աթոռ մի բարձր. (Փարպ.։)
Դիտանոցի երկնատեսակ բարձրութեան բեմբին։ Ոչ եթէ աթոռք արկեալ կան ձեռակերտական մարդկային բեմբի ի յերկրի ... դատեալ դատողացն. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)
Եթէ իցէ՝ որ եղեգնախառն իցէ գործովք, արգելեալ կայ ի մէջ հրոյն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
Յորոց կարմրագոյն փայլմամբ երփնէր գոյնն. (Ճ. ՟Բ. տեսիլ սահակայ.)
Զի թէ եօթն անգամ վրէժք խնդրիցին ի կայենէ, ապա եւ ի զամեքայ եօթանասնեկին եօթն. (Ծն. ՟Դ. 20։)
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.
ἑναντίος, τἁναντίος, ἁντίθετος adversus, oppositus, contrarius Հակադրեալ. հակառակ ինչ. ներհակ. ներհական. դիմակաց. եւ Որ ինչ կայ ի դէմս կոյս. դէմը.
Հա՛ն զսուր քո ընդդէմ հալածչաց իմոց։ Ոչ ոք կացցէ ընդդէմ ձեր։ Եթէ բռնասցի մին, երկուքն կայցեն ընդդէմ նորա.եւ այլն։
Երթա՛յք դուք ի գեղդ, որ ընդդէմ ձեր կայ։ Առաջի տապանակին վկայութեան՝ ընդդէմ վկայութեանն։ Ընդ կողմն արեւելից՝ ընդդէմ քաւութեանն։ Կայր Յիսուս ընդդէմ գանձանակին.եւ այլն։
Զվարագոյր վերին կամարին՝ բանայր ընդդէմ Նախավկային. (Գանձ.։)
Ի բազում խռովութենէն՝ որ կայր ի սրտին, չէր կարօղ զձայն թողուլ (արձակել, հանել)։ Յորժամ թողոյր (այսինքն աւարտէր) զաղօթսն յեկեղեցին, վաղվաղակի փախչէր ի սենեակ իւր. (Վրք. հց. ՟Դ. եւ ՟Գ։)
Կա՛մ եղեւ ինձ առնուլ փոքր մի զպէտսն. սակայն ոչ թողայ, այլ որպէս ի դատաւոր արգելայ (ի խորհրդոցս). (Կլիմաք.։)
Ի Տիտոսէ կայսերէ մաշեցան ի սուր սուսերի, թո՛ղ քան զորս ի պաշարմանն սովոյն. (Կիւրղ. ղկ.։)
αὑτοκρατηρικός, αυτοκρατικός imperatorius, omnia superans. Սեպհական ինքնակալի՝ ըստ ամենայն առման. կայսերական եւ ինքնիշխանական, գերազանց, յաղթօղ.
որ լուռ եւ հանդարտեալ կայ յառանձնութեան.
Ամենասքանչելի յարութիւնն կայ եւ մնայ առաջի մեր. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
Իբրեւ եղեւ ժամ այգորելի թագաւորին պարսից, եւ ամենայն թագաւորք եւ իշխանք իւր եւ մեծամեծք իւր այգորեալ կային արքային պարսից, յամեաց (Արշակ) գալ յայգորել թագաւորին պարսից Շապհոյ. (Բուզ. ՟Դ. 20։)
ԱՅՍՕՐԵԱՅ ԱՅՍՕՐԵԱՆ. Որ ինչ է այսր աւուր. սերկեան, եւ առօրեայ. առաջիկայ. ενέστος. instans
Ի դիպող ժամուն, զի անդատաւոր էր քաղաքն. քարկոծեցին զստեփաննոս նախավկայն. (Պիտառ.։)
Գրեաց զանդրիանդաց գիրս (յհ. Ոսկ. վասն կործանման կայսերական արձանաց). (Հ. կիլիկ.։) (զորս յետինք ԱՆԴՐԻԱՆԴԵԱՅՍ կոչեցին)։
Կատարել զյիշատակ վկայիցն անզբաղապէս։ Անդ կալ անզբաղապէս, եւ աղօթից պարապել. (ՃՃ.։)
Հանապազ ընթացի՛ր անզբաղապէս ի յիշատակ վկայիցն. (Եփր. խոստ.։)
Անընչասէրն ոչ ցանկայ ժողովել, եւ ագահել. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
Արտաքս կալով խորանին՝ անընդիր էին զանազանութեան դասու եւ կայանի. (Լմբ. պտրգ.։)
Որ ոչն կայ հակառակ. անդիմադարձ. հաւան. դէմ չկեցօղ. ույար.
Իբրեւ զորոջ առաջի կտրչի անմռունչ կայ. (Ես. ՟Ծ՟Գ. 7։ Գծ. ՟Ը. 32։)
Որ ի ձախուն կային, վասն անողորմութեան խցան բերանքն. (Խոսր.։)
ԱՆՓԱՅՏ որ եւ ԱՆՓԱՅՏԱԿԵՐՏ. ἅξυλος. ligni expers. Ուր չկայցէ փայտ. առանց փայտի կերտեալ. առանց փայտակերտի. օտունսուզ.
ԱՆՓԱՅՏ որ եւ ԱՆՓԱՅՏԱԿԵՐՏ. ἅξυλος. ligni expers. Ուր չկայցէ փայտ. առանց փայտի կերտեալ. առանց փայտակերտի. օտունսուզ.
Յիշեա՛, յորժամ աշխարանքն կայցեն, եւ անցաւորքս երթիցեն. (Մաշկ.։)
Զի՞ կայ մեր եւ դատել զաշխարհամարդս. զներքինսն դատեցարուք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
Ապարահութիւն դաշտանին, զի դարձաւ նա վերստին, վկայէ վասն տղայութեանն դառնալոյ. (Եփր. ծն.։)
Թէ եւ ակամայ է այնպիսի ուրացութիւնն, այլ սակայն չապրէ ի տանջանաց։ Ի սովոյ ապրեցին։ Երեք մասունքն կորնչին, եւ մին միայն ապրէ. եւ որ ապրիցէն, եւ նմա այնչափ վնաս լինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ 8։ ՟Բ. 21։)
Ի կողմանսդ աջոյ։ Ի կողմանն աջոյ կայից. (Ագաթ.։ Նար. կուս.։)
Յոյժ անընչասիրաբար ցուցանէր զիւր ախորժակսն, եւ առատաբար կայր. (Խոր. ՟Գ. 38։)
Վկայարան առաքելոց.
ԱՌԸՆԹԵՐԱԿԱՅ ԱՌԸՆԹԵՐԱԿԱՑ πρόσκειμενος, παρών. adjacens, praesens. Մերձակայ. հպաւոր. եւ Առաջիկայ, ներկայ.
Օրինակ առընթերակայից լինէր. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
Սկսաւ լուանալ ի ջուրն առընթերակայ. (Վրք. հց. ձ։)
Եւ զի ոչ վասն յաթոռ նստելոյ ասէ, անդէն առընթերակայ խտրոցաին յայտ առնէ։ Անդէն մօտ առընթերակայ զչորեքգրեաննն դնէ. (Ոսկ. ես.։)
Տան յառընթերակայ պարունակ սարկաւագացն զգիտութիւնն. (Լմբ. պտրգ.։)
Փոխանակ առընթերակայիցս խոստանայ զառյապայսն։ Առընթերակայ կեանք. Իսիւք.։
Ոչինչ հաստատուն եւ կայուն է յառընթերակայ կեանսս. (Բրս. աղ.։)
Կարծեցուցանելով, թէ նիւթ ինչ միշտ առընթերակաց կայր աստուծոյ. (Եզնիկ.։)
Տանելով առընթերակայիցն քաջութեամբ՝ խնդային յուսացելովքն. (Բրս. խ. մկ։)
Աստուածամարտութիւն կայենի. (Եփր. աւետար.։)
Զոր ատեամն՝ զայն գործեմ։ Որ զիս ատեայ, եւ զհայրն իմ ատեայ։ Ոչ ատեայր յերէկն եւ յեռանդ։ Ատեայր եւ թշնամութեամբ կայր ընդ կողմն իսկայէլի. (Հռ. ՟Է 15։ Յհ. ՟Ժ՟Ե 23։ Օր. ՟Ժ՟Թ 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Է 26։)
(կայէն) յետ արեանապարտ լինելոյ՝ ի գոչման արեանն խոստովանի, եւ շահի ինչ ոչ. (Մաշկ.։)
Տէրն իսահակ այն ըռըշտունին՝ եպիսկոպոս արհի պանծալին։ Սուրբ սահակայ եպիսկոպոսին՝ ըռշտունեաց արհի գաւառին. (Գանձ.։)