fearlessness.
Պակասութիւն երկիւղի. յապահովութիւն. համարձակութիւն. ազատութիւն. եւ աներկիւղածութիւն. ἅδεια. securitas, libertas, licentia.
Աներկիւղութեամբ եւ արհամարհանօք զպատուիրանն առ ոտն կոխել. (Սարգ. ՟բ. պետ. 4։)
Կամ անվեհերութիւն. արիութիւն. քաջասրտութիւն. առ ոտն հարկանելն զերկիւղ մարմնաւոր. գօրգուսուզլուգ, ճիրաէթ.
Ընդ համարձակութիւն աներկիւղութեանն զարմանային։ Աներկիւղութեամբ առ ոչինչ համարեցան զհրամանս արքունի։ (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
cf. Աներկմիտ.
Զհոգւոյն զօրութիւն սովիմբ եւ ի սոյն համարիմք ունել ամենայնիւ աներկմտելի։ Ի մեզ հաստատեալ աներկմտելի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
childless;
barren.
ἅτεκνος. carens liberis, orbus. Պակասեալ ի զաւակէ (որ չէ ծնեալ, կամ մեռեալ է). անորդի. անմարդի. էվլատսըզ.
to deprive of childring, to kill children.
Անզաւակեցոյց զմարս որդւոցն Բեթղեհեմի. (Շ. մտթ.։)
to be bereaved of children
Գուցէ անզաւակիցիմ յերկոցունց ի ձէնջ ի միում աւուր։ Բայց ես որպէս անզաւակեցայ, անզաւակեցայ։ Ի դրունս ժողովրդեան իմոյ անզաւակեցան։ Թէպէտեւ սնուսցեն զորդիս իւրեանց, անզաւակեսցին ի մարդկանէ։ Ազգդ քո ոչ եւս անզաւակեսցի. (Ծն. ՟Ի՟Ե. 45։ ՟Խ՟Գ. 14։ Երեմ. ՟Ժ՟Ե. 7։ Ովս. ՟Թ. 12։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 15։)
at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.
Անզբաղ ունիցի զտեսութիւն ... Անզբաղ կալցի զմիտսն։ Որպէս զբարի բռնամարտիկ անզբա՛ղս կալ զհայցուածսն. (Բրս. հց. եւ Բրս. հայեաց.։)
insensible, imperceptible.
Ադամանդ՝ անախտ գոյ, եւ ամենայն երկաթոյ հարուածոց անզգալի։ Անզգալւոյն դրակից իմն է եւ հուպ անշունչն։ Յածին ընդ անզգալի արարածոց յածմունս։ Ընդ անզգալիսն մարտնչին (այս ինքն նաւավարք ընդ ջուրս). (Պիտ.։)
rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.
Այլ ըստ իրին՝ անմիտ. անիմաստ. անխոհեմ. անզգայ ձեւացեալ. որ չկամի զգալ. կամաւոր անբան. յիմար. չար. ժանտ. անխելք, խենդ. ահմագ. հայվան. տէլի. տիվանէ. միւֆսիտ. շէրիր. ἅφρων, παράφρων, ποηρός, φαῦλος. insipiens, amens, stultus, malus, malignus, pravus, insanus եւ այլն.
Անզգամ է՝ որ բանակաւն սխալէ, եւ զչարն հաճութեամբ որպէս զբարի գործէ։ Անզգամ վասն այնորիկ է, զի զոր գիտէ՝ կամաւ արհամարհէ, եւ չար կամացն իւր հետեւելով՝ արհամարհէ զգիտութիւնն Աստուծոյ. զի այս է տեսակ անուանդ զօրութեան. (Լմբ. առակ.) եւ (Լմբ. սղ.։)
Ատելի արարէք զիս՝ երեւելի անզգամ ամենայն բնակչաց երկրիս։ Մի՛ ոք համարեսցի զիս անզգամ։ Խրատիչ անզգամաց, վարդապետ տղայոց։ Անզգամաց արմատս ձգեալ։ Զանզգամ սպանանէ բարկութիւն։ Այր անօրէն եւ անզգամ գնայ զճանապարհս թիւրս։ Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անզգամն ծիծաղելով գործէ զչար։ Յականջս անզգամի ամենեւին մի՛ խօսիր։ Իբրեւ զմի ի կանանց անզգամաց խօսեցար. եւ այլն։
Իբր անմտական. յիմարական. եւ յանդուգն. անզգոյշ.
to grow cloudy, to be clouded or cloudy.
Գումարիլ իբրեւ զամպս. պատրաստ երեւիլ ի տեղալ. ամպանալ.
very secret, very private;
very intricately fortified;
protecting, sheltering.
Ամրածածուկ շտեմարան. (Վեցօր. ՟Ը։)
inhabiting a fortified place;
guard of a fortress.
Որպէս ամուր. ա. անքոյթ. անվտանգ. ամրակառոյց. անմարտնչելի, անառիկ. ապահով. էմին. մամուր. միւհքէմ.
to shut up strongly, to lock well, to preserve;
to fasten, to bar, to close.
castle;
citadel;
fort, fortress;
redoubt, outwork.
Նոյն ընդ ԱՄՈՒՐ, գ. Ամրութիւն. տեղի ամրանալոյ. վայր ամրափակեալ. եւ մարտկոց. որպէս ὁχύρωμα, περιοχή munitio, munimentum, propugnaculum մէթանէթ. էմին եէր.
Որպէս ամուր, (կամ սեռ. յոքն. գ. ) Ամրական. անմարտնչելի. անմատոյց. կամ ամրութեանց.
solidity, durability, strength;
re-enforcement, establishment, confirmation, settlement, corroboration;
fort, fortification;
redoubt, outwork.
Լեառն զեկեղեցի կոչէ, եւ զկրօնիցն ամրութիւնս։ Զհաստատութիւնն եկեղեցւոյ զամրութիւնն. (Ոսկ. ես. (յն. անմարտնչելին գոլ. անձեռնարկելի լինելն։))
Եւ ինքն գնաց ապստամբեալ ի կողմանս ամրութեանն մարաց։ Զի քանդեալ աւերեսցեն զամրութիւն ամենայն քաղաքաց. (Խոր. ՟Բ. 60։ ՟Գ. 35։)
to assemble, to concentrate;
to enclose, to confine;
to fold, to furl, to tighten, to pack, to tuck;
to shorten, to restrain, to contract;
to straiten, to stint, to limit, to bound;
— զմիտս՝ զանձն, to recollect one's self, to collect one's ideas;
— զմեռեալն, to bury the dead, to inter;
— զսուրն, to sheathe a sword.
Զտօն արմտեաց ամփոփելոյ։ Մի՛ առհասարակ զնշխար հնձոց ամփոփեսցես։ Ամփոփիցէ զկալ քո։ Առաքեաց Դաւիթ, եւ ամփոփեաց զնա ի տուն իւր։ Ամփոփեաց զձեռն անդրէն։ Շա՛տ է արդ, ամփոփեա՛ զձեռն քո։ Ընդէ՞ր ամփոփեաց Մողոքոմ զԳադ։ Ամփոփեցին զնա, եւ տարան թաղեցին։ Երթիցես ամփոփիցես զմեռեալն։ Ամփոփել զմարմինս անկելոցն ի պատերազմի. եւ այլն։
Զաստեղս երկնից ամփոփել համարէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 10։)
to contain, to be closed or shut up;
to draw closer, to be contracted, concentrated, to assemble;
to fold up;
to fall back;
to reflect.
Անփոփեցաւ ի մարմին. (Ագաթ.։)
Ինքն յո՞ մարթ էր ամփոփել, զի չէր ուրեք մարթ ամփոփելոյ։ Քանզի չգոյր ուրեք տեղի ամփոփելոյ. (Եզնիկ.։)
Կամ ծածկիլ. թաքչել. պատկառիլ. գումարիլ. նուաճիլ. պահուիլ, կծկտիլ, քաշուիլ, սըմքիլ. կիզլէնմէք. սինմէք. չէքինմէք.
shame, confusion, abashment;
bashfulness;
ignominy, turpitude;
baseness;
յ— առնել, to put to shame, to confound;
յ— լինել՝ զամօթի հարկանել, to be ashamed, to be confounded, to blush;
—ք, privy parts.
Ամօթ արարին ժողովրդեանն Դաւթի։ Յանձն առ զխաչն, արհամարհեաց զամօթ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ. 6։ Եբր. ՟Ժ՟Բ. 2։)
Յերաստանսն ... յամօթս մարմնոց իւրեանց առին զհարուածսն (այլազգիք)։ (Լմբ. սղ.։)
ԱՄՕԹ ՀԱՄԱՐԵԼ. Իբրեւ ամօթալի ինչ անձին՝ կամ անարգ համարել. ամօթ սեպել, խպնելու՝ ցած բան սեպել.
Որ ոք ամօթ համարեսցի զիս եւ զբանս իմ։ Ապա թէ ոք ամօթ համարեսցի վասն կուսին իւրոյ. (Մրկ. ՟Ը. 38։ ՟Ա. Կոր. ՟Է. 56։)
shameful, disgraceful, ignominious, scandalous.
Ո՞վ ոք յամօթալեացն գործեաց, եւ ոչ զիւրն մարմին ձաղեաց. (Նար. ԻԹ։)
bashfulness, modesty.
Կայցէք ամենայն մաքրութեամբ եւ ամօթխածութեամբ ի Քրիստոս Յիսուս մարմնով եւ հոգւով. (Ածազգ. ՟Գ։)
Անհամարձակելի յաղօթս գովելի ամօթղածութեամբն կացցէ. (Կլիմաք.։)
cf. Ամօթալիք.
Զամօթոյ մարմինսն ի պարկեշտագոյն կողմանսն թաքուցեալ պահէ. (Կոչ. ՟Դ։)
oh! ho! ho there!
Ա՛յ սատանայ խուլ եւ կոյր եւ յիմար։ Ա՛յ թշուառամիտ։ Քեզ ասեմ, ա՛յ քարեղէն. (ՃՃ.։)
Ա՜Յ, որպէս Է՜. իբր յն. ἠ. յարմարեալ ըստ (Մագիստր). եւ (Երզն. քեր.) ասի յումպէտս.
cf. Այբուբենք.
Ի վերայ այբուբենիցն յարմարեալ շարագրեաց։ Ըստ թուոյ այբուբենացն գրոյ (լատինացւոց՝ իգ) վանորայս շինեաց. եւ այսպէս կատարեաց զամենայն այբբենքն. (Մարթին.։)
alphabet.
Ի վերայ այբուբենիցն յարմարեալ շարագրեաց։ Ըստ թուոյ այբուբենացն գրոյ (լատինացւոց՝ իգ) վանորայս շինեաց. եւ այսպէս կատարեաց զամենայն այբբենքն. (Մարթին.։)
at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— —, every morning.
Ոչ գոյ մարթ այսօր բանական իմանալ զկենդանի, այգուն՝ անբան. (Անյաղթ պորփ.։)
that, this, the.
Ոչ այդիւ պղծի մարդ։ Եթէ այդիւ ազատիմ. (ՃՃ.։)
so much, so many;
so, so much, to such a degree.
Այլ այն զի՞նչ է առ այդչափ մարդիկդ. (Յհ. ՟Զ. 9։)
such, like, similar, so.
Եղեալ այդպիսիդ (այս ինքն Որդիդ Աստուծոյ) մարդ յաղագս մերոյ փրկութեան. (Պտրգ.։)
cf. Այժմեան.
Արհամարհել զայժմուսս։ Որք վասն պատուիրանի նորա թողին զի՛նչ եւ իցէ յայժմուցս. (Բրս. հց.։)
another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.
Զայլոց մարդկանն։ Զբազումս յայլոց ի պէսպէս զբօսանաց կոչեալ. (Ագաթ.։)
ԱՅԼ ՅԱՅԼՄԷ ԼԻՆԵԼ. ἅλλος ἑξ ἅλλου γίνομαι. alius ex alio efficior. Այլայլիլ. յայր այլ փոխիլ. այլափոխ իմն լինել. զգածիլ յոյժ ուրախութեամբ կամ երկիւղիւ. ուրիշ մարդ դառնալ, փոխուիլ, եւ շուարիլ. թեպտիլ օլմագ, պիր դարզ օլմագ.
Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)
Թերեւս առ աչօք ինչ համարէին, կամ ա՛յլ ընդ այլոյ յարուցեալ եւ երեւեալ. (Ոսկ. յհ. Բ. 17։)
Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)
Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)
Ոչ համարեցան զինքեանս այլ ընդ քանանացիսն. (Լաստ. ԻԴ։)
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։
Կենդանի եմք մարմնով, այլ տկար երկոքումբք. (Շ. թղթ.։)
Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)
Հոգի եւ մարմին մարդոյ են այլ եւ այլ բնութիւնք։ Ըստ այլ եւ այլ ժամանակի. (Շ. թղթ.։)
Նա այլ եւս զօրաւորապէս սկսանի մարտնչել. (Ոսկ.։)
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
Այլ զի սիրեաց զմարդիկ, վասն այնորիկ եղեւ իբրեւ զմեզ։ Ոչ եթէ ի խնդրել ապաստան, այլ զի լուիցեն արարածք. (Ագաթ.։)
but, yet, still, however;
only, but;
now, then.
Զայլոց մարդկանն։ Զբազումս յայլոց ի պէսպէս զբօսանաց կոչեալ. (Ագաթ.։)
ԱՅԼ ՅԱՅԼՄԷ ԼԻՆԵԼ. ἅλλος ἑξ ἅλλου γίνομαι. alius ex alio efficior. Այլայլիլ. յայր այլ փոխիլ. այլափոխ իմն լինել. զգածիլ յոյժ ուրախութեամբ կամ երկիւղիւ. ուրիշ մարդ դառնալ, փոխուիլ, եւ շուարիլ. թեպտիլ օլմագ, պիր դարզ օլմագ.
Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)
Թերեւս առ աչօք ինչ համարէին, կամ ա՛յլ ընդ այլոյ յարուցեալ եւ երեւեալ. (Ոսկ. յհ. Բ. 17։)
Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)
Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)
Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։
Ոչ համարեցան զինքեանս այլ ընդ քանանացիսն. (Լաստ. ԻԴ։)
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Կենդանի եմք մարմնով, այլ տկար երկոքումբք. (Շ. թղթ.։)
Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)
Հոգի եւ մարմին մարդոյ են այլ եւ այլ բնութիւնք։ Ըստ այլ եւ այլ ժամանակի. (Շ. թղթ.։)
Նա այլ եւս զօրաւորապէս սկսանի մարտնչել. (Ոսկ.։)
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
Այլ զի սիրեաց զմարդիկ, վասն այնորիկ եղեւ իբրեւ զմեզ։ Ոչ եթէ ի խնդրել ապաստան, այլ զի լուիցեն արարածք. (Ագաթ.։)
besides, moreover, more.
Զայլոց մարդկանն։ Զբազումս յայլոց ի պէսպէս զբօսանաց կոչեալ. (Ագաթ.։)
ԱՅԼ ՅԱՅԼՄԷ ԼԻՆԵԼ. ἅλλος ἑξ ἅλλου γίνομαι. alius ex alio efficior. Այլայլիլ. յայր այլ փոխիլ. այլափոխ իմն լինել. զգածիլ յոյժ ուրախութեամբ կամ երկիւղիւ. ուրիշ մարդ դառնալ, փոխուիլ, եւ շուարիլ. թեպտիլ օլմագ, պիր դարզ օլմագ.
Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)
Թերեւս առ աչօք ինչ համարէին, կամ ա՛յլ ընդ այլոյ յարուցեալ եւ երեւեալ. (Ոսկ. յհ. Բ. 17։)
Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)
Ո՛չ ներգործէ այլ։ Ո՛չ կարես այլ զլանալ ... Բարձաւ ա՛յլ դասակարգութիւն։ Ի լնուլ եօթն ամի այլ՝ խառնին յարութեան։ Աւելորդ համարեցաւ այլ աշխատ առնել ... Իսկ դու այլ առաւել խելս քան զՔրիստոսին ի քեզ խառնես. (Լմբ. համբ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. Լմբ. ատ.։)
Ոչ համարեցան զինքեանս այլ ընդ քանանացիսն. (Լաստ. ԻԴ։)
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։
Կենդանի եմք մարմնով, այլ տկար երկոքումբք. (Շ. թղթ.։)
Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)
Հոգի եւ մարմին մարդոյ են այլ եւ այլ բնութիւնք։ Ըստ այլ եւ այլ ժամանակի. (Շ. թղթ.։)
Նա այլ եւս զօրաւորապէս սկսանի մարտնչել. (Ոսկ.։)
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
Այլ զի սիրեաց զմարդիկ, վասն այնորիկ եղեւ իբրեւ զմեզ։ Ոչ եթէ ի խնդրել ապաստան, այլ զի լուիցեն արարածք. (Ագաթ.։)
that says or speaks otherwise;
allegorical.
Զմիաբարբառ լեզու մարդկութեան շփոթեաց յայլաբան խլուըրտիւնս. (Արծր. ՟Ա. 2։)
differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.
Զարտաշիսէ եւ զորդւոց նորա յիշելով (երգողաց) այլաբանաբար։ Որք զճշմարտութիւն իրացն այլաբանաբար յինքեանս ունին թաքուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 29. 31։)
allegorical, enigmatical, mystical;
typical, symbolical;
emblematic;
figurative, metaphorical.
Ըստ այլաբանական տեսակի (այս ինքն տեսութեան՝) էշ եւ յաւանակ է հոգի եւ մարմին. (Երզն. մտթ.։)
to use allegories in speech;
to use the figures of rhetoric;
to allegorise.
Գեղեցկապէս այլաբանեաց զմարմնաւորացս անմարմնոցն հաղորդիլ։ Որ վերլուծեալ այլաբանին՝ անմահ մնալ բանից նորին. (Շ. բարձր. եւ Յիսուս որդի.։)
allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.
Գողացեալ զառ ի յաստուածոցն հուր, եւ շնորհեալ մարդկան. որ է այլաբանութիւն։ Զայլաբանութիւնն (երգոց) ճշմարտեսցուք. (Խոր. ՟Ա. 6։ ՟Բ. 46։)
Գիտել զդէմս մարգարէութեանն, ընդ նմին եւ զայլաբանութիւն նորա. (Շ. բարձր.։ Իսկ Ածաբ. մկրտ.)
Երկոցունց մարգարէութեանցն մի եւ նոյն դիտաւորութիւն է, եւ չի՛ք ինչ այլաբանութիւն ի միջի. (Եզնիկ.։)
Կամ այլ ընդ այլոյ եւ երկդիմի բան. անյարմար խօսք. պիհուտէ՝ միւնասիպէթսիզ սէօզ.
of a different nature or kind, heterogeneous.
Այլասերիցն եւ այլաբունիցն զնոյն ներգործութիւն ունել ոչ ոք ներեսցէ յողջախոհիցն. քանզի եւ ոչ ջուր եւ հուր զնոյն ներգործեսցեն։ Ո՞ր բան ունի այլաբուն եւ արարած կարծել զառ ի հօրէ յայտնեալն (յն. բնաւորեալն) Աստուածն բան ... Որ ծնողին էութեան պտուղ ճշմարիտ, զի՞նչ օրինակաւ գտցի այլաբուն։ Այլաբուն է մարմինն առ հոգին, սակայն մի յերկոցունցն մարդն կատարի։ Օտարատեսակ, այս ինքն այլաբուն քան զնոսա. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։ )Սորին հակառակն ասի ՀԱՄԱԲՈՒՆ։
cf. Այլաբուն.
Եթէ այլագոյ է որդի ի հօրէ, զիա՞րդ հայր ի նմա երեւի, եւ որդի ի հայր։ Թէ ի հաւասարութեան հօր է, զիա՞րդ եղիցի առ նա այլագոյ։ Մատն ի ձեռին համաբուն գոլով նմա, եւ ձեռն դարձեալ ի մարմինն ո՛չ այլագոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)
of a different colour;
unlike, different.
Զի՛նչ բնութիւն է մարդոյ փոփոխել ի միում ժամանակի յայլագոյն անդամոց, եւ դարձեալ ի նոյն գոյն հաստատել. իմա՛ ըստ յն. ձեռին մարդոյ փոփոխիլ ի միում ժամու յայլ գոյն (կամ տեսակ)։
Այլագոյն իմն (կամ այլազգագոյնս) վարէ զազգահամարն. (Ոսկ. մտթ. ի ճ.։)
to discolour, to tarnish, to stain;
to turn pale.
Սիրտ մարդոյ այլագունէ զերեսս մարդոյ։ Ոչ այժմ զերեսս այլագունեսցէ Իսրայէլ։ Այլագունեաց զերեսս իւր առաջի Աբիմելեքայ. (Սիր. ԺԳ. 31։ Ես. ԻԹ. 22։ Սղ. ԼԳ. 1։)
cf. Այլագունեմ.
of another kind, other, different;
otherwise, differently;
else.
Ո՛չ մի ազգ երեւէր ամենեցուն, այլ՝ այլազգ հրէից երեւեցաւ, եւ այլազգ առաքելոցն, եւ այլազգ մարգարէիցն։ Ոչ ինչ այլազգ արար հայր, եւ այլազգ ես. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ.։)
Մի՛ համարիր այլ ինչ ազգ (յն. այլաբար) արարեալ առ քեզ յայտնութիւն. (Յոբ. Խ. 3։)
very or more different;
—ս, very differently.
Այլազգագոյնս իմն վարէ զազգահամարն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.
Ի ձեռս օտար մարդկանս եւ այլազգեաց գրաւելով. (Պիտ.։)
Այլազգի ոք՝ որ չիցէ ի զաւակէ Ահարոնի։ Օտար համարեցան զիս, այլազգի թուէի առաջի նոցա. (Թուոց. ԺԶ. 40։ Յոբ. ԺԹ. 15։)
Այլազգի համարձակութիւն ունիմ առ տէր իմ. (Ճ. ՟Բ.։)
transformed, transfigured;
changed, metamorphosed;
different, unlike;
disguised, masked;
յայլակերպս, incognito, in disguise;
յայլակերպս լինել, to be masked, to be in disguise, to disguise ones self;
to be transfigured;
to be metamorphosed, to be transformed;
— յորջորջումն, allegory, metaphor.
Հոգին Սուրբ շարժեաց զքնարս մարգարէիցն, եւ ի բարբառս այլակերպս երգեաց ի նոսա. (Լմբ. ովս.։)
to be transformed;
to be disguised;
to be transfigured.
Վասն խղճին մարգարէութեան (Եղիսէի՝) այլակերպի (արքայն Իսրայէլի). (Եփր. թագ.։)
Ոչ ի մարդկան հաղորդութենէ այլակերպեցաւ, զի մի՛ խռովեցուցանիցէ ինչ. (Ոսկ. ես.։)
transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.
Ոչ այլակերպութիւն ինչ ի բնութեան մուծանելով. (Սեբեր. ՟Բ. (որ մարթի հայել եւ ի յաջորդ նշ։))
of another sect, of a different faith;
sectary.
Իմաստունն ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ եւ զբարս, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ. (Փիլ. լին. ՟Գ։)
changeable, variable;
various, different.
ԱՅԼԱՅԼԱԿ. Ըստ բնախօս տրամաբանից՝ է պատահաբար տարբեր յայլմէ, եւ ոչ գոյացութեամբ. որպէս մարդ եւ ձի՝ են տիրապէս այլ. իսկ առողջն եւ հիւանդն՝ են ըստ պատահման այլ՝ իբրեւ այլայլակ, այս ինքն ըստ իմիք այլեւայլ, կամ այլայլեալ եւեթ. ἁλλοῖος, ἐτεροῖος. diversus, alteratus, dissimilis. քիչ մը փոխուած. պիրազ պաշգա.
to alter, to change;
to vary, to diversify;
to corrupt;
to disaffect, to alienate;
to discountenance;
to falsify, to counterfeit;
to distemper, to disorder.
Այլայլեսցե՞ս զմարդասիրելդ։ Զպատկեր պատուոյն այլայլեալ. (Նար. ՟Բ. ԻԷ։)