homogeneousness, connaturality, consubstantiality.
Սուրբ աստուած եւ տէր՝ հայր, եւ որդի, եւ սուրբ հոգի՝ համաբնութիւն. (Տաղ.։)
Մարդ մարդոյ ո՛չ օրինակ, այլ համաբնութիւն կոչի. այսպէս եւ սա (սուրբ հաղորդութիւնն) համաբնութիւն է աստուծոյ, եւ ոչ օրինակ։ Բանն (մեր ներքին) է առ նմա (առ հոգւոյ մերում) որպէս զհամաբնութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Համաբնեայ.
Երրորդութիւնն սուրբ՝ համաբուն է, եւ հաւասար։ Երկրպագելի եւ համաբուն հօր՝ սուրբ հոգի. (Լմբ. պտրգ.։)
Ի սուրբ երրորդութեանն համաբուն դաւանումն. (Լմբ. հանգ.։)
cf. Համագոյակից.
Բան գոլով հօր, եւ համագոյ։ Հօր համագոյն որդի. (Աթ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
Հոգի անեղ, եւ համագոյ հօր եւ որդւոյ. (Խոսր.։ Շար.։)
Զհամագոյ պատիւն յայտնեն այսոքիկ զսրբոյ երրորդութեանն. (Շ. մտթ.։)
cf. Համագոյակից.
Նոյն եւ միածինն համագոյն իւր որդի՝ մերոյ համագոյակ մարմնովն. (Լմբ. յայտն.։)
Համագոյական հօր իւրոյ որդի։ Ի համագոյականին իւրում որդւոջ. (Աթ. ՟Ը։)
Ի համագոյական երրորդութեանն. (Շ. բարձր.։)
consubstantial;
—գոյք, creation, all creatures, the universe, nature.
Հօր եւ հոգւոյ համագոյակից։ Զհամագոյակիցն հօր եւ որդւոյ. (Շար.։)
consubstantiality.
Համագոյութիւն երրորդութեան. (Խոսր.։)
Յերրորդական համագոյութենէն. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
Զհամագոյութիւնն որդւոյ առ հայր ուսուցանէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)
ՀԱՄԱԳՈՅՈՒԹԻՒՆ. Պիտակ թարգմանութեամբ՝ որպէս Հաղորդակցութիւն, մասնակցութիւն, կենակցութիւն. κοινωνία communio, participatio եւ συνουσία conversatio, conventus, consortium
Ոչ ի համագոյութենէ բնութեանն (հասարակաց) ամաչեն, եւ ոչ յանձինս իւրեան խնայեն։ Պատշաճ էր առաւել եւս հայցել զհամագոյութիւնն, եւ զոչ եւ մի ինչ տալն մխիթարութիւն յերթալն։ Վերստին եկեսցէ, եւ հանապազորդեսցի ընդ նոսա համագոյութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։ ՟Բ. 29. 33։)
cooperative;
cooperator.
Յուսամ ես ի տէրն իմ, որոյ են ստացուածք երկինք եւ երկիր, եւ յորդին համագործ, եւ ի հոգին սուրբ բարեխօս. (Ագաթ.։)
Ծանիցո՛ւք զհայրն ամենակալ, եւ զորդին համազօր, եւ զհոգին համագործ. (Յճխ. ՟Բ։)
Փառաւորի եւ ինքն հայր՝ որպէս ունելով որդի ըստ ամենայնի նման, եւ հաւասարափառ, եւ համագործ իւր. (Պրպմ.։ ՟Լ՟Գ։)
cooperation.
Համագործութեամբ կամեցաւ յիւր փառացն հաղորդութիւն վերածել. եղերո՛ւք ասէ գթած, որպէս եւ հայրն ձեր, եւ այլն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.
Ամենայն համագամաց՝ փափկութիւն տիրէ (որպէս առաջնորդ). իսկ զցանկութիւն ծնանին խելք եւ զգայութիւնք. (Եւագր. ՟Դ։)
of the same class, order or rank.
Շնորհեցաւ նոցա կցորդութիւն սրբասացութեանն այլոց համադասից. (Շ. յուդ. ՟Է։)
synthesis.
Յորմէ հետէ արեգակն իմանամք, յայնհետէ եւ զծնեալն յարեգակնէ ճառագայթ եւ ճաճանչ ... իսկ որդի նորա համադրութեան ծանիցի. (Ճ. ՟Գ. այսինք միասնական, կամ ըստ նմին համեմատութեան։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
Առ ինքն զկցորդութիւնն որպէս համազգեաց պարգեւեաց մեզ։ Զամենայն համազգիս արարեալ. (Դիոն.։)
nationality;
relationship;
homogeneousness.
Զմերձաւորսն արեամբ բաւական վարկան համազգութեամբն միայն ունել զհաղորդութիւն սիրոյ առ իրեարս. (Շ. ընդհ.։)
equal, even, alike, similar.
Փարք հօրն էականի, պատիւ որդւոյն իւր էակցի, ընդ հոգւոյն համազուգի. (Շար.։)
equal in power;
equivalent, equipollent, adequate;
— լինել, to be equivalent.
Հայր ամենակալ, եւ որդի համազօր։ Համազօր տէրութիւն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)
equivalence, equipollence.
Այլ այնմ՝ որ կարողն է, ո՛չ միայն հայր, այլեւ որդի եւ հոգի՝ սակս համազօրութեանն. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Գ։)
co-reigning.
Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
cf. Համալուծ.
Երկու միջնորդաց համալծակցաց՝ բարի գործակցաց. (Նար. խչ.։)
Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Զիս համալուծ առնես որդւոյդ խեղկեալ խարբի. (Մագ. ՟Ժ։)
bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.
Երկու միջնորդաց համալծակցաց՝ բարի գործակցաց. (Նար. խչ.։)
Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Զիս համալուծ առնես որդւոյդ խեղկեալ խարբի. (Մագ. ՟Ժ։)
academy;
university, faculty.
Քսենոկրատէս եւ արիստոտէլ պղատոնի էին աշակերտք. որք եւ յետ նորա փոխանորդք եղեն համալսարանի նորա. (Նոննոս.։)
to gather or put together, to muster, to collect, to convoke.
Համախմբեալ վերնոցն որդիք սիոնի երգեն. (Շար.։)
connate, twin;
uterine;
natural.
Սրբասնեալ ոմն պատանի որդի դստեր համածին եղբօր նորա. (Նար. խչ.։)
cf. Գորշախայտ.
Դաւիթ յորդորահնար քնար նուագարանաւն՝ համակի զէջն հոգւոյն ի քեզ տպաւորեալ ասէր. կա՛մ է համակ, եւ կամ համանմանակի, այսինքն յար եւ նման։
of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.
Եւ ոչ որդի հակառակ իցէ ծնողին, այլ համակամք են. (Տօնակ.։)
concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.
Զհամակամութիւն եւ զպատիւ ընդ ծնողին ցուցանէ։ Ըստ բնաւորական իշխանութեանն որդւոյ ընդ հօր իւրում, եւ ըստ համակամութեան. (Երզն. մտթ.։ Տօնակ.։)
Համակամութիւն աստուածութեանն առ մեր փրկութիւնն։ Համակամութիւն երրորդութեանն ի մեր հարստանալն. (Լմբ. սղ.։)
to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.
Շուրջանակի կուռ յոսկի համակիս։ Ոչ յոսկի համակել։ Յոսկի համակիցի եւ ի քարինս պատուականս։ Ի ցաւս մեղաց կամ յորդունս համակեալ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։ Ճ. ՟Գ.։)
concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.
Զքրիստոս քարոզեցին համաձայնաբար եւ հետեւապէս որդի աստուծոյ. (Աթ. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.
Համաձայնիմ եւ ես միասնական գոլ զորդին հօր. (Աթ. ՟Ը։)
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.
Համաձայնիմ եւ ես միասնական գոլ զորդին հօր. (Աթ. ՟Ը։)
Ուսանիմք՝ մարդկան լաւ զհամաձայնելն իրերաց՝ քան զանհաղորդ լինելն. (Լմբ. ժղ.։)
concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
Գովէ զհամաձայնութիւն. զի աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ։ Զվահանայ հայրապետին զհամաձայնութիւնն առ մեծ եկեղեցին հոռոմոց. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. ատ.։)
Երկու աստուածք՝ ոչ են (հայր եւ որդի), վասն զի մի է բնութիւնն, եւ նոյն կամք, եւ մի համաձայնութիւն. (Աթ. ՟Ը։)
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
Ասել համանգամայն աստուած, համանգամայն որդի. (Աթ. ՟Ը։)
Զբան եւ զգործ համանգամայն. (Յիսուս որդի.։)
cf. Համանման.
Զառիստակէս փոխան յղեալ, որ իւր որդի համանմանեալ։ Ի քաջութեան գովաբանեալ, մինչ տրդատայ համանմանեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Համանման.
Համանմանեաց վերնագունին՝ փառատրողաց աստուածային. (Յիսուս որդի.։)
cf. Անուանակից;
name-sake.
Համանուն է հողմն՝ հոգւոյն (յեբր. եւ յն) վասն անօրութեանն։ Քրիստոս, որ է օծեալ. եւ որք հոգեւոր ծննդեամբն եղաք նմա որդիք, կոչեցաք համանուն նորին քրիստոնեայք. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. առակ.։)
homonymously.
Զհամանունաբար ասիլն եւ քրիստոս եւ որդի եւ տէր. (Պրպմ. ՟Ի՟Զ։)
equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.
Համապատիւ հօր եւ որդւոյ (սուրբ հոգին)։ Համապատիւ էութեամբ՝ ծնողիդ եւ ծնիցելոյդ։ Համապատիւն կցորդութեանց։ Առ համապատիւդ քո հայր։ Ոչ իբր գործեաւ իւիք, այլ իբրեւ համապատուաւ եւ էակցաւ։ Նստելն՝ համապատուի է եւ փառակցի. (Շար.։ Նար. ՟Խ՟Դ. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Ե։ Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)
equal honour, rank or dignity.
Զորդւոյ համապատուութիւն ընդ հօր ծանոյց. (Խոսր.։ Երզն. մտթ.։)
Միշտ հաճոյ է որդի՝ հօր, եւ հայր՝ որդւոյ, համապատուութեամբն. (Շ. մտթ.։)
brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.
Հանդերձեալ է որդի աստուծոյ գալ փառօք, եւ առնել զհամառօտն յաւիտենից. (Ճ. ՟Է.։)
to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.
Եօթանասուն եօթներորդք համառօտեցան ի վերայ ժողովրդեան քոյ ... մինչեւ ի վախճան պատերազմին համառօտելոյ. (Դան. ՟Թ. 24. 26։)
Քարոզէ սարկաւագն, խնդրեսցուք հաւատով. եւ եպիսկոպոսն օրհնութիւն եւ փառս համառօտէ հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ յաւիտեանս յաւիտենից. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
congeneric, homogeneous.
Համասեռիւք է նմանեացն ցուցումն։ Ոչ համասեռ հրեշտակաց՝ որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)
nourished, brought up together.
Համակրօնութիւն աստուածային՝ որպէս համասնից՝ օրինադրէ նոցա (սուրբ հաղորդութիւնն). (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Կաթողիկեայ;
cathedral, basilic.
Գլուխ առաքելոցն պետրոս յերկրորդ թղթին իւրում, յերրորդ ըստ կաթողիկէիցն՝ ասացեալ իյուդայէ յակովբայ եղբօրէն, որ ասի կնիք թղթոցն կաթողիկէից. (Տօնակ.։)
an oriental ecclesiastical dignity, patriarch of a people;
— Հայոց, Catholicos, Patriarch of the Armenian Church.
Ութերորդ դասք գլխաւորք եպիսկոպոսաց կաթողիկոսք. իններորդ դաս վերագոյն քան զամենեսեան՝ պապիոս. (Մխ. գոշ դտ.։)
Ըստ այսմ յաջորդն պետրոսի՝ է միանգամայն կաթողիկոս արեւմտեայց, եւ պապ՝ եկեղեցւոյ։
patriarchal dignity, patriarchate.
Սակս կաթողիկոսութեան զորդեակս իմ աստ սնուցանեմ. (Յհ. կթ.։)
the seizing, taking, laying hold on;
detention;
relation, dipendance;
constitution, composition.
Բնակեաց ի նմա ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս. այսինքն ո՛չ ըստ հաղորդութեան կամ կալման։ Ո՛չ փոխադրութեամբ, կամ կալմամբ, այսինքն տրով շնորհի, այլ մարմնապէս, որ է էապէս. (Պրպմ. ՟Ի՟Ա. ՟Լ. եւ այլն։)
gibbet, gallows;
հանել ի —, to hang by the neck, to hang up a criminal;
արժանի —ի, that deserves hanging;
criminal;
գործ —աւ, hanging, suspended or pensile work.
Կախաղանօք սրբոցն ոտին՝ զընթացս ուղղեա՛լ առ քեզ յերկին. (Յիսուս որդի.։)
Արար երկուս եւս վանդակս՝ ծածկել զերկրորդ խոյակն, գործ կախաղանաւ։ Նռնաձեւ պղինձս ի վանդակապատսն՝ գործ կախաղանաւ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 17. 18։)
hanging;
suspension;
dependance.
Գուշակեաց զկախումն որդւոյն աստուծոյ զփայտէն. (Կիւրղ. ղկ.։)
to prepare, to fit up, to provide with, to furnish, to stock.
Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)
cf. Կահաւորեմ.
Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)
conveniency;
— համարել, to judge suitable.
Լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից. իններորդ հոյիւ, զոր օրինակ կահեմ. (Երզն. քեր.։)