unanimous;
monastic;
— ձայնիւ, with one voice;
—ք, religious community;
monastery.
Իւրաքանչիւր ի կատարելութեան միաբանականաց մի՛ զհեշտն խնդրեսցէ յառաջնորդէն, այլ զօգտակարն եւ զպիտանացուն. (Բրս. հց.։)
to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.
Լուծանի, յորժամ մեկնեսցի յըմբռնողէն եւ ի միաբանեցողէն. յն. շարունակօղ կամ պարունակօղ։
Միաբանեաց արամ ընդ եփրեմայ։ Եթէ երկու ի ձէնջ միաբանիցեն յերկրի վասն ամենայն իրաց։ Զի՞ է՝ զի միաբանեցէք դուք փորձել զհոգին տեառն։ Միաբանեցին ընդ նոսա։ Զամենայն միաբանեալսն ընդ նմա։ Միաբանեալ կայք ի վերայ իմ դուք ամենեքեան։ Եթէ կեամք հոգւով, ընդ հոգւոյն եւ միաբանեսցուք։ Եւ այնմ միաբանին բանք մարգարէիցն։ Միաբանիս եւ դու պահել զօրէնսն։ Ընդ հնոյն չմիաբանի կապերտն որ ի նորոյն.եւ այլն։
unanimity, agreement, concord, union, harmony, consent, good understanding;
conciliation, union;
harmony, consonance, concordance, homophony, symphony, concert;
conformity, fitness, suitableness;
commonalty, community, communion;
company, society, club, corporation, congregation;
copulation;
— թագաւորաց, alliance, confederation, league;
— ի չարիս, cabal, plot, conspiracy;
միաբանութեամբ, unanimously, with one accord;
միաբանութեամբ կեալ, to live on good terms;
քակտել զ—ս, to sow division in.
Խորհեցան միաբանութեամբ ի միասին։ Գնայաք միաբանութեամբ ի տան աստուծոյ։ Զսրբութեանն օրէնս միաբանութեամբ ուխտէին։ Կանխեալ միաբանութեամբ ի տաճարն։ Միաբանութեամբ ի մի բերան փառաւոր առնիցէք զաստուած.եւ այլն։
consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.
Զհոգի եւ զմարմին եւ զմիտս անապական աստուածախառնութեամբ միաբուն գործելով՝ էմմանուէլ ի կուսէն ծնաւ. (Խոր. վրդվռ.։)
monochromatic;
of the same colour, uniform.
Խաշն համակ եւ միագոյն (կամ միագունի)։ Մայրն հասարակ միագոյնն, որ ծնաւ զնկարէն գառինսն. (Եփր. աւետար.։)
fellow-labourer, cooperator, coadjutor;
working or acting together, cooperatively.
Պարք մեղուացն միագործ ճեպեալ վաստակեն համօրէն. յն. գործ ամենեցուն է մի. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Միագօտի.
ՄԻԱԳՕՏԵԱԼ ՄԻԱԳՕՏԻ. μονόζωνος monozonus. Միով գօտւով ամրացեալ. քաջագօտի. մենազինեալ. մեկնազէն.
robust, vigorous, sturdy.
ՄԻԱԳՕՏԵԱԼ ՄԻԱԳՕՏԻ. μονόζωνος monozonus. Միով գօտւով ամրացեալ. քաջագօտի. մենազինեալ. մեկնազէն.
unitarian, antitrinitarian;
conformist.
Որոշեալ ի հրէական միադաւան եւ տիրասպան ուխտադրուժ օրինազանցութենէն ի բաց լինել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Համազօր.
Որպէս մին աստուած միազօր՝ համակ քաղցր, ի մէնջ հարկեալ՝ եւ տանջէ եւս. (Վրդն. պտմ.։)
cf. Համագումար.
Միաժողով անդրէն ի տեղիս դառնան։ Երամ երամ միաժողով շրջին. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
unity, first number, one;
only one, alone, singular.
ἐνάς, μονάς, ἐνότης unitas μόνος, μοναχός unicus. Մի թիւն. առաջինն ի թիւս. միութիւն. եւ մի միայն. մէն. մեկին. մինաւոր. մէկ հատիկ.
Եւ գերեզման մին միակին՝ ո՛չ պատահէր, այլ երկակին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ. այսինքն ոչ մի մի, այլ երկու երկու թաղեալ լինէնի։)
cf. Համակամ.
Գոյացեալք ի համագոյն եւ ի միակամ արարչական լուսաւորութենէն. (Շ. հրեշտ.։)
only, sole, singular.
Իսկ էութիւնն աստուածական՝ յառեալ բնութիւնըն նիւթական, անխակտելի է միական՝ յորովայնէն մինչ յաւիտեան. (Շ. խոստով.։)
Ամենայն թիւ միանայ ի միակն, եւ ըստ որում որքան ի միականէն գայ յառաջ, այսքան որոշակի եւ բազմանայ. (Դիոն. ածայ.։)
one-eyed, monocular.
μονοφθαλμός unoculus, luscus. Որ ունի զմի եւեթ ակն. գոլով միով ակամբն կոյր. միաչեայ. միաչէն.
married only once;
monogamist.
ՄԻԱԿՆԻ. որպէս Միականի. միաչէն.
paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.
Ոչ միակողմանի ունելովվ զզէնս արդարութեան. (Շ. թղթ.։)
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
ἁθρόον, ἁθρόως confertim, universim, summatim, confestim, simul totus. Միանգամայն, եւ միահամուռ. բովանդակ ի միասին. խմբովին. եւ Անընդհատ. եւ Զոյգ ընդ. նոյն ժամայն. բոլորը մէկէն, միակտուր, մէկէնիմէն.
collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.
ὀμοθυμαδόν unanimiter συλλαλών, συνελόντι summatim συμπληροτικῶς complete. Համօրէն ի միասին. հանուրն միանգամայն. համանգամայն. ընդ ամենայն. առ հասարակ. միաբան. համագումար. միախուռն. ամմէնը միատեղ.
unanimous, of the same opinion;
unanimously.
Միահաւան ունին զպաշտօն նոցա եւ զօրէնս. (Փարպ.։)
cf. Միայար.
ՄԻԱՀԵՏ կամ ՄԻԱՀԵՏԻ. ὀμοῦ simul. ընդ միահետ. Միահաղոյն. միանգամայն. նոյնհետայն. զոյգ առ նմին. հետը մէկ տեղ, նոյն ատեն, մէկէն. ...
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
cf. Միայար.
ՄԻԱՀԵՏ կամ ՄԻԱՀԵՏԻ. ὀμοῦ simul. ընդ միահետ. Միահաղոյն. միանգամայն. նոյնհետայն. զոյգ առ նմին. հետը մէկ տեղ, նոյն ատեն, մէկէն. ...
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
μόνος solus. եւս եւ Միայն անհոլով՝ ունի զզօրութիւն ամենայն հոլովից, մակբայ կարծեցեալ ի մեզ. Մի այն եւեթ. մէն. մեկին. միակ. մին. միական. առանձնական. եղական. սոսկական. միայնաւոր. առանձին ոք կամ ինչ մի. մինակ.
only, simply;
singularly.
Ոչ միայնաբար ըստ յոնանու ի ձկանէն (ելանէր կամ յառնէր), այլ լրմամբ հոգւոցն մահակուլ՝ որ յադամայ ի դժոխս. (Կիր. պտմ.։)
self-acting.
Անդրէն ի խորհրդանոցի մտացն վասն յուշ արկանելոյ միայնագործ հոգացայ. այսինքն ոչ որպէս պատմութիւն, այլ որպէս նիւթ յիշատակի եւեթ. (Կորիւն.։)
monastic or solitary life, monachism.
Ինքն քրիստոս միայնակեցութեան եղեւ մեզ ուսուցիչ, յորժամ զկնի մկրտութեան յանապատ ել։ Սոքա ամենեքեան միայնակեցութեան են օրէնք. (Վրք. հց. ՟Ա։)
cf. Մենանամ.
Եթէ առ սակաւ ինչ ի նմանէ միայնասցի (կինն յառնէն) Նիւս. (կուս.։)
cf. Միայնարան.
ՄԻԱՅՆԱՆՈՑ. ա. Որպէս Միայնական. առանձնական. անշէն. ամայի.
solitary, hermit.
Առնէր իւր բնակութիւն ի միայնաւոր տեղիս ի գեղջէն. (Աթ. անտ.)
cf. Միայնուկ.
Սպանանէր զմարգարէն միայն միայնուկ։ Ինքն միայն միայնուկ եկն մերձեցաւ առ առիւծն. (Եփր. թագ.։)
alone, all alone, quite alone, by oneself.
Սպանանէր զմարգարէն միայն միայնուկ։ Ինքն միայն միայնուկ եկն մերձեցաւ առ առիւծն. (Եփր. թագ.։)
all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.
ἄμα, ὀμοῦ, ἀθροῶς simul ἑφάπαξ semel ἄδην penitus, prorsus συνολών, ἀπασαπλῶς simpliciter, ut semel omnia dicam. Համայն. համանգամայն. միահաղոյն. միահամուռ. ընդ ամենայն. բոլորն ի միասին. զոյգ ընդ նմին. նաեւ. մէկանգամէն, մէկէն, մէկտեղ.
cf. Միայնանոց.
Գնայր սուրբն եպիփան ի գաւառէն ծոփաց յիւրմէ միանձնանոցէն. (Բուզ. ՟Ե. 28։)
in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.
Միապէս են նոցա օրէնքն գրեալ մերոց նոմոսաց. այսինքն համանման կամ միաձայն. (Հ. դեկտ. ՟Ժ՟Դ.։)
consubstantial;
simultaneous, common, compatible;
united, only, sole.
ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ, ի, աց. ա. ἑπιτοαυτό socialis, comitativus եւ այլն. Զարարածոց ասի՝ որպէս Համասուն, կամ ի միասին գտեալ ուրեք. այսինքն միաբան. միաբանական. համօրէն. միահամուռ. եւ Ընտանի. ընկերական. միախորհ. յարակից. շաղկապեալ, եւ այլն.
of one kind, uniform, like, equal.
Անվայրինափակ միջնածաղիկ՝ սահման կենաց, էն միատեսակ երկուց ներհակ բազմաշաւիղ. (Սիւն. տաղ խչ.։)
cf. Միաւորեմ.
Արարիչն զհողեղէնս բնութիւն միացոյց ընդ ինքեան. (Մեկն. ղկ.։)
united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.
μόνος solus, unicus ἐνικός singularis. Ունակ միութեան. միակ. մի միայն. եզական. պարզ. միեղէն. մի եւ նոյն յինքեան.
Միաւորքն եւ թախծեալքն նստէին անդէն ի տան. (Մամբր.։)
Ի թագաւորէն սկսեալ մինչեւ յայն՝ որ յաղօրիսն նստէր, միաւոր եղեւ ամենեցուն կոծ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
(Հետք յարդգողի) խիտ աստեղք են՝ բազումք, նուաղք. եւ յոյժ ընդ աղօտ երեւմանէն՝ միաւոր լոյսն տեսանի. (Շիր.։)
Ի թագաւորէն սկսեալ մինչեւ յայն, որ յաղօրիսն նստէր, միաւոր (այլ ձ. միդաւուր) եղեւ ամենեցուն կոծ (ի նինուէ). (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.
Ըստ առ ինքն զառ ի մէնջ միաւորելոյ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Հոգին սուրբ առաքեալ ի հօրէ՝ էառ մարմին յարգանդէն մարիամայ եւխառնեաց եւ միաւորեցոյց ի բանն աստուած. (Խոսր. պտրգ.։)
union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.
Զմիաւորութիւն տէրութեանն, զոր ունի տէրունականն մարդ հանդերձ աստուածեղէնն բանիւ. (Աթ. ՟Ը։)
of a single piece.
Զոսկեղէն զսկիհ, եւ զմաղզմայ ի միափերթ ականց տպազիոնաց բազմակշռաց. (Թղթ. դաշ.։)
cf. Միգապատ.
Ամբակումայ մարգարէին, որ յափշտակեցաւ ի միգական երկրէն, եւ մատոյց զճաշն ի բաբելոն. (Ճ. ՟Ա.։)
ureter.
Ի լերդէն առ բաղաբուշան միզերակ առ ի հանել զմէզ. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
cf. Մզնիք.
լծ. յն. լտ. μήνιγξ meninx ὐμήν hymen, membrana. ուստի Գաղիան. յն. հյ. ւմէն. միզն։ որ եւ ՄԶՆԱՔ. Պարուտակ. նուրբ պատիչ. թաղանթ. մաշկ բարակ. մզզին, փառ, շապիկ.
Ձուոյ միզն բարակ՝ որ հետ սպիտակին, այն ջրեղէն կամարն է. (Երզն. երկն.։)
mile.
Միլ. եւ է միլն ՟Ժ՟Բ ոճ, դարձ եզանցն հերկողաց։ Բնակեալ էր յերուսաղէմ հեռագոյն ի քաղաքէն հնգետասան միլ. (Միխ. ասոր.։)
one;
— եւ միւսն, both.
Մի. մէն. մէկ.
Մինս ի մէնջ։ Մինն, եւ միւսն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. առակ.։)
till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.
Շարժումն մեծ եղեւ ի ծովուն, մինչ (կամ մինչեւ) նաւին ծածկել յալեաց անտի։ Մինչ ոչ եւս կարօղ լինել։ Մինչ գալ խռնել։ Մինչ գրեթէ լի իսկ լինել։ Մինչ (կամ մինչեւ) առաւել ուրախ լինել ինձ։ Մինչ զի եւ հաց եւս ոչ ժամանել ուտել նոցա։ Մինչ զի եւ (կամ մինչեւ) ի հիւանդս տանել ի քրտանէ թաշկինակս։ Մինչ (կամ մինչ զի) ի գիշերի եւս խրատէին զիս երիկամունք իմ։ Շուրջ զայրացուցին զթագաւորն, մինչ անդէն վաղվաղակի հրամայեաց կոչել զփղապետն։ Եւ էր ախտ նորա սաստիկ յոյ, մինչ ոչ մնաց ի նմա շունչ.եւ այլն։
ՄԻՆՉ ՉԵՒ. մ. πρίν, πρίν ἥ, πρὸ τοῦ priusquam, antequam. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ .... ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան. թէ
when, while, at the time, as long as;
— տակաւին, whilst, yet;
բայց — ունէին ի դիմի հարկանիլ միմեանց, but just as the combat was about to commence;
— խօսէի ընդ նմատակաւին էր յանկողնի, I spoke to him while he was yet in bed;
— խօսէր, while he was speaking.
Մինչդեռ իցես ընդ նմա ի ճանապարհի։ Մինչդեռ նա խօսէր։ Մինչդեռ հեռագոյն իցէ, կամ էր։ Մինչդեռ մատչէր, զարկոյց զնա դեւն։ Մինչդեռ տակաւին չհաւատային ի խնդութենէն.եւ այլն։
until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.
Մինչեւ գնաց մեսրոպ յարքունական դրանէն, ոչ զոք ի ճարտարաց գտանէր անդ ի վպրաց. (Խոր. ՟Գ. 52.) այսինքն յորմէ հետէ. քանի որ։
ՄԻՆՉ ՉԵՒ. մ. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ. ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան.
before, ere;
not yet;
— ծագեալ արեգական, before day, before sunrise;
— աւարտեալ ամին, within the year;
before a twelvemonth;
— եկեալ էր նորա, he had not yet come;
— մեռեալ իցեմ, before I die.
ՄԻՆՉ ՉԵՒ. πρίν, πρίν ἥ, πρὸ τοῦ priusquam, antequam. Է կրկին բառ, մինչ՝ չեւ. մինչ դեռ ոչ եւս. այն ինչ տակաւին ոչ. չեւ. դեռ չ, ըլլալէն առաջ .... ի յն. եւ լտ. ասի՝ նախ քան. յառաջ քան թէ. զոր եւ յետինք յումպէտս վարեցին արտաքոյ հայկաբանութեան. թէ