gymnasium.
Քաջացան ի մրցմունս կրթարանի ընդդէմ անօրինաց. (Շ. բարձր.։)
to exercise, to train up, to inure, to form;
to instruct, to discipline, to accustom, to civilize;
to educate, to polish;
— զմիտս, to inform the mind;
ի զարմանս or յապուշ —, to astonish, to surprize.
Կրթել զգործոնեայսն յուսումն. զզօրութիւն (անձին, կամ զզօրս) ի նահատակութիւնս։ Գործով կրթել զեղխ հմտութիւն արհեստին։ Զինուորն իմաստութեամբ զգինու որական իրին արհեստս կրթէ։ Անդադար երկով կրթէ զկենդանիս եւ զժամանակս։ Կրթիլ ի հանդէս շահից, կամ ի գիտութիւն։ Կրթել ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն։ Միշտ կրթեալ քաջութեամբ։ Ի վայելուչ վարժողաց զօգտակարագոյսն կրթեալ խրատս. (Պիտ.։)
կրթեալ յերկիւղ տեառն։ (Օձն) դիմէ ընդ տեղի ինչ նեղածերպ վիմաց, եւ ընդ կրթելն կեղեւէ զապականեալ զմորթն. (Ագաթ.։)
ԿՐԹԵԼ, իլ. Ձգել, արկանել. քարշել. ձգիլ. բերիլ. քաշքշել, քաշել, վրան ձգել եւ ինկնալ, ձանձընել, եւ անձն առնուլ, հավէս ընել, յօժարիլ.
Ոչ ընթացաւ յուտելն, այլ յանտոն կրթեաց զիշխանութիւնն. (ՃՃ.։)
to exercise oneself, to improve, to be formed, to acquire instruction or knowledge, to instruct oneself, to improve one's mind;
to become civilised;
to conduce, to lead to, to tend, to incline to;
to give oneself up to, to apply oneself;
to be attributed, imputed;
— յոք, to trust or abandon oneself to, to confide in;
զհետ —, to run or follow after, to pursue, to persecute;
յապուշ —, to be surprized, astonished, to fall from the clouds, to be thunderstruck, to marvel, to wonder;
— ընդ ծերպս վիմաց, to trail through a hole, to crawl on the belly;
ազատութիւնն յապերասանութիւն կրթէր, the liberty tended to licence;
զհետ մարմնոյ կրթեալ, given to pleasure, sensual, voluptuous.
exercise, practice discipline, instruction;
հոգեւոր —, spiritual exercises;
— մարմնոյ, gymnastics.
γυμνασία, μελέτη, ἅσκησις exercitatio, exercitium, cura, industria, studium. Կրթելն. կրթանք. մարզք. հրահանգ, մրցանք. ճիգն. փոյթ. հոգ. վարժութիւն, որպէս հմտութիւն, ուսումն, եւ սովորութիւն, ընտրութիւն.
Մահացու կրթութիւնք (ջանք դիւին)։ Կործանական կրթութիւն, մոլորապատիր վարժութիւն։ Անընտիր գտեալ կրթութեան վայելման լուսոյ. (Նար.։)
of the same religion or order;
comrade, colleague, companion, fellow.
Միոյն (ի կրօնաւորաց) անկարգութեամբ ամենայն կարգակիցք նորա անգոսնեսցին յաշխարականաց. (Շ. ընդհ.։)
chief, founder or general of an order;
Grand-Master.
Եկեղեցի մի, եւ ժողովուրդ մի, որք ամենքին լինին ընդ միով կարգապետաւն. (Նիւս. երգ.։)
succession.
Որպէս եղելութիւն լուսոյն՝ կարգառութեամբ տուընջեան եւ գիշերւոյ՝ ի բաւանդակութեան աւուրն. (Արշ.։)
well ordered, regular, methodical;
ecclesiastic, clergyman.
Զայս ամենայն յայսպիսիս պահել կարգաւո՛ր կարծեմ։ Կարգաւոր վարկայ երկրորդել։ Զոր կարգաւոր համարեցայ ըստ կարի խուզողութեամբ եւս փեռեկել. (Բրս. հց.։ Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։)
Կարգաւոր ուրեմն (է) եւ ըստ մտացն գօրծակցութեան զհրամայեալս լսել. այսինքն ի դէպ է ըստ կարգի. յն. մնայ. (Բրս. հայեաց.։)
Որք են կարգաւորք ի չարախօսաացն, ըստ կանոնաց լուծցին ի կարգաց. (Ճ. ՟Ա.։)
orderly, regularly, suitably, methodically.
ԿԱՐԳԱՒՈՐԱԲԱՐ ԿԱՐԳԱՒՈՐԱՊԷՍ. τακτικῶς ordinate ἁκολούθως consequenter, convenienter. Կարգաւ. ըստ կարգի. ըստ օրինի. օրինօք. եւ Հետեւաբար.
cf. Կարգաւորաբար.
ԿԱՐԳԱՒՈՐԱԲԱՐ ԿԱՐԳԱՒՈՐԱՊԷՍ. τακτικῶς ordinate ἁκολούθως consequenter, convenienter. Կարգաւ. ըստ կարգի. ըստ օրինի. օրինօք. եւ Հետեւաբար.
to order, to set in order or to rights, to regulate, to arrange, to array, to dispose.
Կարգաւորել ուղղափառութեամբ, կամ բարեպաշտութեամբ. կամ ըստ բախտի. կամ անարժանութեամբ. (Շար.։ Շ. վիպ.։ Ոսկ. յհ.։)
regularity, order, method;
arrangement regulation;
— հասարակաց աղօթից, office, divine service.
Բարեզարդ կարգաւորութիւն. (Շ. ընդհանր.։)
to call, to call aloud, to send forth or utter cries;
to cry to, to call upon, to invoke, to implore;
to call, to name;
to call, to invite;
to raise up, to evoke;
to read;
— զանուն ուրուք, to call on the name of;
— յօգնութիւն, to cry out for help;
— զօգնականութիւն, to implore, to crave the aid of;
երջանիկ — ումեք, to call any one happy;
վաշ վաշ —, to insult, to revile;
աւաղ or ողբս —, to deplore, to lament for.
եւ չ. κράζω, καλέω, βοάω, ἑπικαλέω, φωνέω voco, invoco, clamo, vociferor, deprecor, appello եւ այլն. Ձայնել. գոչել. աղաղակել. յօգնութիւն կոչել. կանչել, եւ ճըվալ. ... եւ այլն.
Կարդաց յիսուս ի ձայն մեծ։ Կարդայցեն զընկերս իւրեանց, եւ ասիցեն։ Վա՛շ վա՛շ կարդայ եւ այլն։ Ձայն ասէ կարդացաւ ի հռամա։ որ կարդայ եղբօր իւրում յիմար. (Եփր. համաբ.։)
Կարդացին զաքիովը ի տանէ ոզիայ։ Կարդացին նոքա զքահանայսն եւ զծերս.եւ այլն։
ԿԱՐԴԱԼ. որպէս ռմկ. այսինքն Ընթեռնուլ. վերծանել. ἁναγνώσκω lego. Տես (Եսթ. ՟զ 1. ՟ը 13.։ Եզր. ՟բ 26. ՟գ 13.։ Նեեմ. ՟ը 3.12.18։)
lecture.
ԿԱՐԴԱՑՈՂՈՒԹԻՒՆ ԿԱՐԴԱՑՈՒԹԻՒՆ ԿԱՐԴԱՑՈՒՄՆ. ἁνάγνωσις, ἁνάγνωσμα lectio. ընթերցողութիւն. ընթերցումն. ընթերցուած.
compassionately, with compassion, mercifully, piteously;
tenderly, affectionately;
— հայել, to regarde with a compassionate eye.
compassion, pity;
շարժել ի —, to move one's compassion, to excite pity.
Նշանակէ ցորեանն զկարեկցութիւն հարկաւորացն պիտոյից ըստ մարմնոյ աղքատաց. (Շ. մտթ.։)
to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.
ῤάπτω, ἁκέομαι, συρράπτω suo, assuo, consuo. Կցել ասղանեաւ զկապերտս. եւ Յարել ընդ միմեանս զայլ եւ այլ իրս. եւ հարստել. կարել, քրդել, գամել.
Կարեցին տերեւս թզենւոյ։ Կարեցին քուրձ ընդ մորթ իմ։ Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ. (Ծն. Գ. 7։ Յոբ. ԺԶ. 16։ Եզեկ. ԺԳ. 18։)
Հարից կարեցից զդաւիթ գեղարդեա մբս ընդ որմն. (Ա. Թագ. ԺԸ. 11։)
Եթէ կարիցէ ոք թուալ զաւազ երկրի։ Կարասցես տոկալ։ Թեր եւս կարասցուք հարկանել։ Ոչ կարեմք հակ առակ ինչ չար ասել բարւոյ։ Ոչ կարեմ ես միայն կրել զժողովուրդս զայս։ Ոչ կարացից անցանել զբանիւ տեառն։ Ոչ ոք կարէ երկուց տերանց ծառայել։ Կարօղ է աստուած յարուցանել։ Որ կարօղն է տանել, տարցի։ Կարօղ ես զիս բժշկել։ Սեղանն պղնձի ոչ կարեր ընդունել զօղջակէզսն. եւ այլն։
self-interested, selfish.
(Իսկ կարեկցական ընդ հակառակն՝ լինի սէր բժշկաց առ հիւանդս)։
cf. Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ.
ԿԱՐԹԱԿՈՏՈՐ ԱՌՆԵԼ. ԿԱՐԹԱՀԱՐԵՄ. νευροκοπέω nervos abscindo, enervo. Կոտորել կամ հարկանել զկարթս կենդանեաց. ջախել զոտս. ջլաջարդ առնել. ջղակոտոր ջարդոսբուրդ ընել.
to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.
εὑσκολιεύομαι laqueo capio. Որսալ կարթիւ կամ թակարթիւ. թակարդել. ըմբռնել հնարիւք.
ԿԱՐԹԵԼ. չ. ἁποσπάομαι recedo, procul abeo. Ի բաց երթալ. խաղալ ընդ ճանապարհ ոլորեալ՝ կամաւ խուսափելով. կրզել. սափմագ.
Յայլ կողմն կարթեալ ըստ աներեւոյթ ձորոցն խորութեան. (Փարպ.։)
—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.
Զկարի վէրսն ընդունել. Մաշկ. իմա՛ սաստիկ. ուստի Կարեւէր. որ եւ գտանի գրեալ Կարիվէր. (Ճ. ՟Ա.։)
passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.
Զընկերին կարիսն իւր համարել. (Ոսկ. մտթ. (յն. յընկերն հայել. որ բերի եւ ի ՟Ա նշ։))
Ոչ ջերմն. սիրով առ ընկերին կարիս մատուցայ. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)
ԿԱՐԻՔ. ἁναγκαιότης necessitufdo, propinquitas. Կարեւոր ընտանութիւն. ազգակցութիւն մերձաւոր.
ԿԱՐԻՍ ԱՌՆԵԼ. Կարեկից լինելով դժուարիլ ընդ եղեալսն.
conjectural, speculative, of mere conjecture, hypothetical;
suspicious, distrustful.
Անկեալ ընդ կարծեօք կասկածանաց. խիթալի. տարակուսելի.
Կարծական եզեւ մեզ բարին։ Նաեւ օդոյ ձեռնտուութիւն եղեւ կարծական աւուրն։ Կարծական եղեւ մեզ այս կեանքս, եթէ մեղք հարցն մերոց ընդ մեզ ելին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Է)
remarkable, considerable, conspicuous;
acoredited, authorized;
—ն իմաստունք, self-styled, would be or self dubbed wise men, pretended philosophers.
to believe, to think, to imagine, to judge, to reckon, to estimate, to repute, to hold as such;
to presume, to conjecture;
to suspect, to have a suspicion of;
— յանձն իւր, to believe or think oneself, to look upon oneself as, to think that one is;
կարծէ թէ, he believes that.
δοκέω, δοκεῖ, οἵομαι, οἷμαι, ὐπολαμβάνω, ὐπονοέω եւ այլն. Հ puto, existimo, censeo, conjicio եւ այլն. ամարել. վարկանել. դատել. թուիլ ինքեան. եւ Ակնունել. կրահել, միտքը դնել, սեպել, յուսալ.
Զոր կարծէն՝ թէ ունիցի, բարձցի ի նմանէ։ Յորում ժամու ոչ կարծեցէք, գայ որդի մարդոյ։ Կարծեմ թէ եւ ոչ աշխարհս բավական էր տանել։ Զոր կարծէին, եթէ ի տաճար անդր եմոյծ պօղոս։ Կարծէին զնմանէ, թէ ընդ ուղեկիցսն իցէ։ Որպէս կարծեր, (այս ինքն կարծիւր՝) որդի յոսեփայ։ Մի կարծէք յանձինս ձեր։ Զօր է ճշմարտիւ կարծել յեղելոցն տեսլենէ.եւ այլն։
Ոչ անց ընդ իս, որպէս եւ կարծէին. (Տոբ. ՟Ը. 8։)
thought, believed, supposed, conjectured, imagined;
so called, so styled;
cf. Կարծեալ.
cf. Կարծական;
— զօրութիւն, imaginative faculty, power of thought.
Կարծողականբանիւ հակառակիլ ընդդեմ ամենայն ճշմարտութենէ. (Մխ. ապար.։)
to harden, to be or become hard, to grow hard or tough, to toughen, to indurate.
Կարծրանալ հաւատով, կամ հոգւոյն սրբոյ աըւչուր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. եւ ՟Գ։)
hard-hearted.
to harden, to make or render hard, to temper, to make dense, firm, solid.
στερεόω, κατισχύω solidum, firmum reddo, obduro. Խստացուցանել. պնդացուցանել. պնդել. կարծրացնել, պնտացընել.
Եւ ըզբնութիւն լուծականին՝ կարծրացուցեր իբր արձանին. (Յիսուս որդի.։)
hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.
Թէ գիտիցէ ոք զանձին կարծրութիւն ընդ սատանայի մարտնչել. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
Ընդ յօժարութիւնեւ ընդ կարծրութիւն համբերութեամբն է զարմանալ։ Ոչ կարացին խախտել զկարծրութիւն հաստատուն հաւատոյ նորա։ Չարաբարոյ եւ ապառում կարծրութեամբ գոլով. (ՃՃ.։)
to bend, to curve, to bow, to twist, to contract.
Ի յայլոց ձեռն յուսալ առատագոյն լինել յինչս իւր, եւ զիւրն կարկամեցուցանել. (Շ. ընդհ.։)
cf. Կարկամեմ.
Ի յայլոց ձեռն յուսալ առատագոյն լինել յինչս իւր, եւ զիւրն կարկամեցուցանել. (Շ. ընդհ.։)
to be bent, folded, stunted;
to bend, to bow, to contract, to shrink, to stiffen, to wrinkle, to shrivel up, to be anchy-losed.
συγκύπτω, συνσπάομαι incurvor, flector, contrahor. Կորանալ. կծկիլ. գալարիլ. խորշոմիլ. անշարժ մնալ. կծկըտիլ, քաշուիլ, քաշվւտիլ. եւ կամկարնալ.
bending, curvature;
retraction, retiring, contraction, shrivelling;
tenacity, sordid avarice, niggardliness;
— երեսաց, wrinkle.
յն. պէսպէս, եւ ῤυτίς ruga. Կարկամիլն. կնճռումն. կծկումն. խորշ կամ խորշոմութիւն մորթոյ. եւ պնդութիւն. խստութիւն. արատ. աղտ. եւ Յետնութիւն. տարտամութիւն. եւ ժլատութիւն. կծկըտիլը, քաշուիլը, կռնճմըտիլը, եւ կամկարութիւն, եւ ագահութիւն.
Նուաղութիւն տեսնելեաց, կարկամութիւն ընթացից, դողդոջումն ձեռին. (Սկեւռ. աղ.։)
Որ արձակեաց զպապանձումն ձայնին զաքարիայ, ընդ նմին համարձակեցոյց զկարկամութիւն իմ՝ գովել զայն, որ գովեցաւ ի տեառնէ. (Ճ. ՟Ժ.։)
noise;
prate, chitchat, babble, chatter, tattle;
— ջուրց, murmur, gurgling, purling, babbling;
— թռչնոց, warbling, twittering, chirping;
— հաւուց, clucking, cackling;
— աքաղաղի, crowing;
— հնդկահաւու, gobbling;
— ագռաւուց, cawing;
— գորտոց, croaking, croak.
to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.
Նման լինելով խաղալկացն եւ հացկատակաց եւ որք ի ծիծաղելն այլայլեն զդէմս, եւ կարկաջեն անմտաբար. (Շ. ընդհ.։ (Իծիծաղելն)կարկաջել ձայնիւ, եւ եռալ մարմնով առանց հաճոյից՝ ոչ առն փորձի է նա. Բրս. հց.։)
rushing or .running with a murmuring noise.
ԿԱՐԿԱՋԱՀՈՍ ԿԱՐԿԱՋԱՍԱՀ. գրի եւ ԿԱՐԿԱՉԱՍԱՀ, ԿԱՐԿԱՃԱՍԱՀ. որ կարկաչէ ի հոսելն, կամ սահի կարկաջիւք. կարկըչան.
Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)
Գետս կարկաջասահ ի յարեւմտից ընդ մեջ անցանելով. (Խոր. ՟Ա. 11։)
cf. Կարկաջահոս.
ԿԱՐԿԱՋԱՀՈՍ ԿԱՐԿԱՋԱՍԱՀ. գրի եւ ԿԱՐԿԱՉԱՍԱՀ, ԿԱՐԿԱՃԱՍԱՀ. որ կարկաչէ ի հոսելն, կամ սահի կարկաջիւք. կարկըչան.
Ծով իւր ալեօքըն ցնծայ՝ կարկաջահոս վտակօք. (Տաղ.։)
Գետս կարկաջասահ ի յարեւմտից ընդ մեջ անցանելով. (Խոր. ՟Ա. 11։)
to cause to murmur;
to make a crackling noise.
Տալ կարկաչել. ճռնճեցուցանել. ճարճատել. խըշ խըշ, կամ խըշըր խըշըր ձան հանել տալ.
heap, mass, pile.
σωρός . Նոյն ընդ կարկառ. այս ինքն կոյտ քարանց.
to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.
ԿԱՐԿԱՌԵՄ եւ ԿԱՐԿԱՌՈՒՄ. ἑκτείνω, προτείνω extendo ἁντιλαμβάνομαι apprehendo μεταδίδομαι trado ὁρέγω porrigo. Երկայնել զձեռն. ընդարձակել. ձգել զձեռն. կամձեռամբ զիմն առ ոմն եւ առ իմն. մատուցանել. հասուցանել. ջամբել. բաշխել. առատաձեռնել. երկնցընել, տալ.
Կարկառ նմա (ադամայ) յիսուս ըզձեռն իւր բեւեռած, կոչէր ձեռամբ՝ քաջալերէր՝ մի՛ երկնչիր. (Գանձ.։)
Զձեռս ոչ կարկառու, եւ կործանէ զընդիմամարտիկն. (Իսիւք.։)
Սա զօրս անթիւըս ժողովեալ, եւ զքարադէզըն կարկառեալ. (Շ. վիպ.։)
to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.
κύπτω, παρακύπτω, ἑκκύπτω եւ այլն. incurvo me, demitto oculos, vergo եւ այլն. Երկայնիլ, ձգիլ, ձգտիլ ընդ պատուհանն՝ առ ի նայիլ եւ դիտել զորս արտաքոյ. յառիլ. նկատել. նշմարել. ակնարկել. երկննալ դեպ ի դուրս, կախուիլ, ծռիլ, մօտիլ, նայիլ.
Կարկառաւ աբիմելէք ընդ պատուհան, եւ ետես զիսահակ։ Կարկառեալ ընդ պատուհանն։ Կէսք ընդ պատուհանս արտաքս կարկառէին։ Ի պատուհանից տան իւրոյ ի հրապարակս կարկառեալ. (Ծն. ՟Ի՟Զ. 8։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ե. 29։ ՟Թ. մկ. ՟Գ. 19։ Առակ. ՟Է. 6։)
to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.
ῤάπτω, συρράπτω suo, consuo συγκολλάω conglutino կարել եւ զօդել. կցել. կցկցել. միաւորել զխրամատեալս, զհանդերձ, զշինուած, զջուր եւ այլն. կարկըտել, փակցընել, շտկտել.
mended, repaired, pieced, patched;
botched;
ragged, tattered;
invented, fictitious, false.
to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.
ԿԱՐԿԵՄ եւ ԿԱՐԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑπιστομίζω, συνέχω , κλείω obturo, inhibeo, claudo ἁποράπτω consuo φιμόω freno եւ այլն. Պապանձեցուցանել. ըմբերանել. ափիբերան առնել, լռեցուցարել. փակել. եւ Սանձել. պապանծեցնել, բերանը կղպել.
cf. Կարկեմ.
ԿԱՐԿԵՄ եւ ԿԱՐԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑπιστομίζω, συνέχω , κλείω obturo, inhibeo, claudo ἁποράπτω consuo φιμόω freno եւ այլն. Պապանձեցուցանել. ըմբերանել. ափիբերան առնել, լռեցուցարել. փակել. եւ Սանձել. պապանծեցնել, բերանը կղպել.
to be disconcerted, put to silence, to hold one's peace, to keep silence;
— ծովու, to become appeased, to grow calm, tranquil;
կարկեաց, hold your tongue! silence! Hush!
իբր ձ. ԿԱՐԿԻՄ. κωφεύω obmutesco եւ այլն. Պապանձիլ, համրանալ. փակիլ բերանոյ. եւ դրան (իբր փակ եւ անգործ մնալ) կասիլ. դադարել. ձանը վար քաշել, սըստըւիլ.
cf. Կարակին;
կարկնաւ չափել, cf. Կարակնեմ.
Եդից ասէ զողորմութիւն իմ ի կշիռս. իսկ ի կէս օրինակս՝ եդից ասէ զողորմութիւն իմ կարկնաւ. այսու զմեծ զողորմութին յայտնէ, թէ ընդ բոլոր տիեզերս սփռելոց էր. (Գէ. ես.։)
Մի՛ ըստ արտաքնոց փիլիսոփայից պարտիցիմք, որք գառագղի, եւ կարկնիգեւ այլ ինչ այսպիսեաց սոցին նմանեցուցանեն զերկիր. (Ոսկ. ես.։)
to be stiff or rigid with cold.
ԿԱՐԿՏՉԵԼ. Տեղալ կարկտի. կարկտել. մանաւանդ Դողալ ի ցրտոյ՝ որյերեսաց կարկտի, կամ բաբախել ատամանց ընդ միմեանս.