to be;
to exist, to live;
to consist;
to become, to turn, to make one's self;
to happen, to take place, to occur, to chance;
to come to pass;
— առն, to marry, to be married, cf. Ամուսնանամ;
— ընդ կնոջ ընդ միմեանս, to have commerce with, to be in intimate relation with;
— ընդ ումեք, to stay with, to live together;
— ուրեք, to sojourn;
to dwell;
— բերկրութիւն ուրուք, to be the joy or happiness of;
— այր, to become a man, to arrive at man's estate;
— քահանայ, to be ordained priest;
զի՞նչ լինիցի ընդ իս, what shall I do ? what will become of me ? ի ցնծութիւն եւ ի հիացումն եղեւ աշխարհի, he was the glory and admiration of the whole world;
են նորա երկու որդիք, he has two sons;
իցեն այսոքիկ որպէս եւ են, whatever it may be;
քաւ եւ մի լիցի, God forbid ! արանց եւ կանանց լինէին, they married and were given in marriage;
որ ինչ լինելոց է եղիցի, happen what may ! ողջ լիք or լերուք, adieu! good bye! farewell!
ԼԻՆԵԼ. իբր Ստեղծանիլ, կամ լինելութիւն.
Զահեղ դատաստանին արհավիրս աստէն եղիցուք լուծեալ։ Ի կամս մեր մեզ թողեալ լինի. (Նանայ.։)
procreation.
ԼԻՆՈՒՄՆ ՈՐԴՒՈՑ. παιδοποιΐα liberorum procreatio լինելութիւն կամ ծնունդ զաւակաց. մանկարարութիւն.
plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.
πλήρωμα, πλησμονή plenitudo. Լի գոլն. լիր. բովանդակութիւն. անպակաս լրութիւն. յորդառատ առաւելութիւն. բովանդակութիւն. առատութիւն. ճոխութիւն. լիք ըլլալը.
ԼԻՈՒԹԻՒՆ. որպէս Լրումն լուսնի.
Յորժամ ծագէ արեգակն ի լիութեան լուսնի, խոնարհի մտանել լուսինն. (Վեցօր. ՟Զ։)
fulness, plenitude;
— արկանել, to fill a ditch;
լրիւ իւրով, totally, entirely, completely;
ապականել զերկիրն լրիւ իւրով, to lay waste the land;
to desolate the land in the fulness thereof;
Տեառն է երկիր լրիւ իւրով, the earth is the Lord's and all that therein is.
Լուսինն ի լրույ լուսոյն ըսպառի. (Ոսկիփոր.։)
stuffing;
any thing used to fill up a vacancy;
knuckle-bones;
dice;
— խաղալ, to play at knuckle-bones.
Կէսք ի մէնջ ի լիցս ընթանան, եւ կեսք ի տապելուղունս. (Վեցօր. ՟Ը։)
to vex, to torment, to oppress, to torture, to maltreat;
to afflict, to trouble, to molest;
to be possessed by devils;
to violate, to deflower, to dishonour;
to ravish.
μαστιγόω flagello σκύλλω vexo παρενοχλέω perturbo, molestiam fero ταπεινόω humilio եւ այլն. (արմատն է Լլուկ, ի յանգս բարդութեանց). Խոշտանգել. տանջել. չարչարել. նեղել. աշխատ կամ նկուն առնել. չարչըկել.
that bears the yoke;
obedient, submissive.
Բարձօղ զլուծ. լծաձիգ.
Առաւել՝ Բարձօղ զքաղցր լուծն քրիստոսի, կամ զլուծ խոնարհութեան. առաքինի. հլու. պատուիրանապահ.
that imposes a yoke;
— լինել, to suhject, to place under the yoke.
Որ դնէ լուծ ինչ ի վերայ այլոց, այսինքն ծանրութիւն, հարկ եւ այլն. իշխօղ, նուաճօղ. ծառայեցուցիչ.
lever;
balance;
— քառաթեւին, arms of the cross;
— կշռոյ, beam of an assaying balance;
— թեքեալ or արմկնաձեւ, crook or elbow -;
— արգելիչ, detent -.
lever.
μοχλός, διωστήρ, φορεύς vectis, repagulum ψαλίς forfex. Որպէս թէ լուծ փոքր կամ բարակ. Երկայն ձող. Բանալիք. նիգ. խոյակ. սըրըգ, դըրգազ, սիւրմէ, քիլիտ, մագաւչամա (եւ որ ինչ նման է սոցին)
bearing the same yoke, yoke-fellow, companion, fellow, colleague, partner;
husband, spouse;
— հարազատութիւն, consanguinity;
— լինել, to be united, accompanied;
to be married.
(letters) of similar sounds.
σύζυγος, ὀμόζυγος conjunctus, socius. Ձգօղ զլուծ զոյգ ընդ այլում. ամոլակից. մանաւանդ նմանութեամբ՝ Վաստակակից, գործակից, ընկերակից՝ որ եւ է օրինակաւ. սրտակից. զուգական. հաջորդ. հաւասարորդ.
to place under the same yoke, to harness together;
to conjoin, to join, to league, to unite, to confederate;
to couple, to pair;
to unite in marriage.
Լծակցեա՛ ընդ ժուժկալութեանն զխոնարհութիւնն. (Կլիմաք.։)
conjunction, junction, union, tie;
marriage;
conjunction, syzigy;
substitution of letters having similar sounds.
ζεῦγος jugum συζυγία conjugium, conjunctio. Ամոլակիցն լինել. ձգելն զնոյն լուծ. լուծք. զոյգք.
Մարմնակցութեանն լծակցութեամբ օրինադրեալ անլուծանելի։ Զլծակցութիւնն ոչ արձակեաց։ Աղտեղացուցանեն զգործ ամուսնութեան, եւ զլծակցություն առնեն իւրավի. (Մխ. դտ.։)
Ի բաց պատառեսցէ ի խաւարային լծակցութենէս։ Զլծակցութիւնս, եւ զերկպառակութիւնս (կամ զսիրելութիւնս). (Առ որս. ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)
Համոզեալ ի մէջ նոցա՝ զվայելուչ եղբայրական լծակցութիւն պատրաստեալ ի մէջ նոցա, ջանահնար լինէի (Յհ. կթ.։)
yoked;
that draws.
Ձգօղ կամ քարշօղ զլուծ. լծաբարձ.
partial divorce, separation.
Արձակումն կամ քակումն յանլուծանելի լծոյ ամուսնութեան.
to yoke;
to couple, to join;
— զկառս, to harness the horses to a carriage, to get a coach ready, — զերիվարս, to match two horses;
to put horses to a coach;
— զանձն յինչ, to apply oneself to;
to substitute one letter for another.
ζεύγνυμι jungo παραζευγνύω adjungo. Արկանել ընդ լծով զանասունս ի ձգել զսայլ, զկառս. ի նոյն լուծ կապել, կազմել, վարել.
that shakes off the yoke, disobedient, refractory, froward, rebellious;
— լինել, to shake off the yoke, to obtain liberty;
to be refractory.
Որ ի բաց ընկենու կամ թօթափէ զլուծ. վտարանջօղ. անհնազանդ. ապստամբ.
Զլուծընկէց պարանոցս իւրեանց ոչ մուծին ի լուծ հնազանդութեան օրինաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)
conjunction, yoke, union;
conjunction of two planets, syzigy;
conjunction.
Գտին զսուրբ գլուխ նորա ի մէջ լծորդութեան ճղոյ ծառոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
Լծորդութիւն ասի, յորժամ ելանէ մինն (ի լծորդ տառից) ի լծոյն. եւ մտանէ ընկերակիցն՝ բառնալով զլուծն. որպէս բենն զմենի, կամ մեն զպէի. նոյնպէս եւ այլքն կարգաւ. (Մագ. քեր.։ որպէս եւ Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր. ճոխագոյն։)
greediness, gluttony.
Լմելն. կռել կոխելն ի փորի. ծախելն լամենայն ինչ որկրամոլութեամբ. անյագութիւն. լմլելն. կուլ տալն. անգահութիւն
Որովայնամոլութիւն չարակն, անյագ, սուր զինեալ, որ զծով եւ զցամաք եւ զօդդ միանգամայն յիւր ժողովէ ի լմութիւնն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.
Զնուազութիւնս յառաւելութեանցն լնու։ Լցեալ խրոխտ ամբարհաւաճութեամբ. (Պիտ.։)
Ես մտից, եւ լցից ըզբանս քո։ Խօսեցաւ բերանս քո։ Խօսեցաւ բերանով իւրով, եւ ձեռօք իւրովք ելից։ Ոչ եկի լուծել, այլ լնուլ։ Զի լցցի որ ասացաւն։ Զի գիրն լցցի։ Զիա՞րդ լնուցուն գիրք.եւ այլն։
Եւ ոչ լուսին կասէ ի մաշել եւ ի լնուլ։ Նմնապէս եւ լուսին ի մաշելն եւ ի լնուլն։ Լուսին աճմամբ՝ լնլով, եւ նուազելով։ Ջուրն ընդ աճե, եւ ընդ լնուլն լնու. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Եզնիկ.։)
Նախ առաջին ի լուսնոյ անտի ի լնուլն եւ ի պակասելն. (Սարգ.։)
to wash, to batho one's elf, to take a bath;
— բուսոց, տնկոց, to bedew;
to water plants.
λούομαι lavor. ռմկ. լողանալ. Բոլոր մարմնով լուացեալ լինել, մաքրիլ ջրով ըստ օրինաց. մկրտիլ. եւ Լուղիլ ի ջուրս.
bath, bathing, ablution, washing.
լուացումն. մաքրութիւն ջրով.
hath;
bathing-place;
lavatory;
cf. Լոգանք.
Անլուայ ոտիւք, եւ առանց լոգարանաց ոչ մտանէին ի բակս մեհենիցն. (Երզն. մտթ.։)
to wash, to bathe.
Տալ լոգանալ. լուանալ.
Լուաց զգլուխ նորա. (Բուզ. ՟Ե. 7։)
swimming;
flying;
— քար, stone-roller;
ի — անկանել, to swim, to take to the water, to jump into the water;
արկանել —, to set floating, to float, to launch;
ի —, by swimming;
ի — հատանել անցանել, to swim over, or across;
ի — հասանել ի ցամաք, to swim to the shore;
ի — երթալ, to swim to, to swim beyond.
ԼՈՂ կամ ԼՈՅՂ. որ եւ ԼԵՂ, ԼՈՒՂ. Արմատ Լողալոյ կամ Լուղելոյ. որպէս Լողալն. լուղիլն.
that swims, swimming;
acquatic;
swimmer;
acquatic animal, fish.
ԼՈՂԱԿ ԼՈՂԱԿԱՆ. νηκτός natans, natatile. որ եւ ԼՈՒՂԱԿ. Ջրային կենդանի՝ որ միշտ լուղի ի ջուրս. կայտառք ձկոնք.
cf. Լողակ.
ԼՈՂԱԿ ԼՈՂԱԿԱՆ. νηκτός natans, natatile. որ եւ ԼՈՒՂԱԿ. Ջրային կենդանի՝ որ միշտ լուղի ի ջուրս. կայտառք ձկոնք.
cf. Լող.
sky-light;
garret window.
Որ զլոյս իջուցանէ. լուսանցոյց. լուսամուտ. պաճա.
saliva, spittle, slobber, slaver, drivel;
լորձունս ծորեցուցանել, to slaver, to slabber, to drivel.
Երկու երկք դատարկք ի քիթն, վասն սուրբ պահելոյ լուղեղն ի քարշելն զլորձն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Լորձ.
Երկու երկք դատարկք ի քիթն, վասն սուրբ պահելոյ լուղեղն ի քարշելն զլորձն. (Ոսկիփոր.։)
adder, a small non venomous yellow serpent adored by the ancient Egyptians.
to hold one's tongue, to remain silent, to be silent;
to keep silence, to cease to speak, to hold one's peace;
to cease, to be at rest, to repose, to rest;
to be out of work;
net to mention, to say nothing of, to suppress, to pass over in silence.
σιωπάω, παρασιωπάω sileo, taceo. Լուռ լինել. լուռ կալ. չխօսել. չհանել ձայն. ձեւանալ որպէս չլսօղ. համբերել. ներել.
Ոչ լռեցից վասն նորա։ որ իմաստունն է ի ժամանակին յայնմիկ լռեսցէ։ Սաստեա՛, զի լռեսցեն։ Եթէ դոքա լռեսցեն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Խոսեա՛ց, եւ մի՛ լռեր։ Լռեցի ես, եւ մաշեցան ամենայն ոսկերք իմ։ Մի՛ լռե՛ր, մի՛ դադարեր աստուած։ Լռեցին, եւ ոչ ետուր պատասխանի։ Մի՛ լռեր յիննէն։ Մի երբէք լռիցես յինէն։ Լռեցին ի նմանէ, զի ոչ ել բանն ի վեր։ Լսիցէ հայր նորա, եւ լռեսցէ նմա։ Եթէ լռելով լռեսցէ նմա։ Վասն զի լռեաց նմա յաւուրն՝ յորում լուաւ.եւ այլն։
to silence, to put to silence, to impose silence;
to interrupt, to cause to cease;
— զխիղճ մտաց, to stifle one's remorse or compunction.
Զլուսաւորացն լռեցուցանել զկարծեցեալ ճաճանչ. (Անյաղթ բարձր.։)
taciturn, silent, mute;
lonely, solitary;
quiet, calm, peaceful;
private;
secret;
tacitly, silently, in silence;
without bustle;
— կալ, to be silent;
լռիկ մնջիկ, silent, mute;
silently.
cf. Լռիկ.
acoustic.
Ոչ լսելեաց զոլորումն ոգւոյ լուծեալն լսականաց անդամոց առ հեշտութիւն արարելոց. (Բրս. թղթ.։)
hearing, ear;
hall of audience, auditory;
university.
Մի՛ ոք անկատար ի քառիցն ենթակայէ մտցէ ի լսարանն։ Ոչ եթէ յառասութիւնն արգելելու միայն, այլ եւ ոչ ի լսարան մուծանել կամի. (Մագ. ՟Ի՟Ե. ՟Հ։)
that stops his ears;
that shuts his ears to.
Ունկնախից եւ լսելափակ անլուր ականջացս. (Նար. ՟Ծ։)
audible;
that hears;
— առնել, to cause to hearken to, to cause to grant;
— լինել, to be heard or listened to;
to be hearkened to;
— եղեն աղօթք քո, your prayers have been heard;
— եղեն դից մաղթանք նորա, the gods grant him.
ԼՍԵԼԻ ԱՌՆԵԼ. ἁκουστόν ποιέω, ἁκουτίζω audire facio. Տալ լսել. լսեցուցանել. լուուցանել. ազդել. հնչեցուցանել. հռչակ հարկանել.
Մերթ՝ որպէս Լսելութիւն. ունկնդրութիւն.
to cause to hear.
Ինձ լսեցո՛ զլուր քո ձայնին։ Ննջեցայս մեր լսեցո՛ զաստուածային բարբառըդ քո. (Յիսուս որդի.։ Շար.։)
whitish, rather white.
ὐπόλευκος subalbus. Որոյ գոյնն է փոքր մի սպիտակացեալ եւ փայլուն, կէս մի սպիտակ իբրեւ զլուսն աչաց. ճերմկած.
to become white, to whiten, to bleach.
ԼՍՆԱՆԱՄ որ եւ ԼՍՆԻԼ. λευκαίνομαι, λευκαντίζω albesco, albus evado. Սպիտականալ ըստ իմիք. սպիտակ եւ փայլուն երեւիլ որպէս զլուսն. ճերմկնալ, ճերմկիլ.
Եղիցի ի տեղի կեղոյն սպիտակ փայլուն լսնացեալ։ Լինիցի տեղի այրեցածին փայլուն, կամ լսնացեալ. (Ղեւտ. ՟Ծ՟Գ. 19. 24. 38. 39։)
Դոյզն պալար փայլունակ տգեղ լսնացեալ. (Նար. ՟Ի՟Դ։)
hearing, audition;
obedience, docility.
ἁκοή auditus, auditio. որ եւ լսելութիւն. որպէս Լսելն. լսումն. լուր. ունկնդրութիւն. եւ լսելիք.
Մակրեա՛ զլսելիսդ ի պղծալուր լսողութենէ. (Մանդ. ՟Թ։)
Զկնի ամենայն առաքինի վարուց քոցկալ ջի՛ր եւ զլսողութիւն։ Ժուժկալութեամբ, լսողութեամբ, զգաստութեամբ. (ՃՃ.։)
perfect, entire, full.
Դասուց դասուց առաւելութիւն լրական շինութեան եկեղեցական կառուցման. (Նար. մծբ.։)
accomplishment, perfection;
fulness.
Եռալուսեանն զուգակցութեանց, անյաւելուածն լրականութեանց։ Անթերի լրականութեամբ. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. կուս.։)
to be accomplished, finished;
to overflow with.
πληρόομαι, συμπληρόομαι compleor, expleor. Գալ ի լրումն. առնուլ զլրումն։ Որպէս Լիանալ լուսնի.
Որ է հասակն քրիստոսի ըստ լուսնին լրացեալ անարատ կատարեալ. (Բրսղ. մրկ.։)
to complete, to accomplish, to finish, to crown, to complete the measure of, to carry to its highest pitch.
Արեգակն իւրով լուսովնլրացուցանէ զամենայն։ Քաղցր անձրեւօք լրացուցանէ. (Պետ.։)
cf. Լրբութիւն.
Յոյժ անվայելուչ էր իմոյս լրբանաց ի վեր տարրանալ առ այդքան բարյրագոյն եւ երկնային իրողութիւնս. (Նանայ. յռջբ։)
bluish grey.
Առաւել լուրթ, կամ ունօղ զգոյն լուրթ. որպէս կապուտակ եւ աղօտ. մթնագոյն.
to become bluish grey.
կապուտակիլ կամ աղօտանալ որպէս զլուրթ գոյն.