cf. Իննեքեան.
ԻՆՆԵՔԵԱՆ ԻՆՆԵՔԻՆ. Ինունք՝ միանգամայն եւ ուրոյն ուրոյն. ինն ալ. յն. լտ. ինն.
nine hundred.
Ամք ինն հարիւր եւ երեսուն, եւ այլն. (Ծն. ՟Ե. 5։)
cf. Իննեւտասներորդ.
Իննտասներորդ հարստութիւն եգիպտացւոց։ Յիննուտասներորդումն (ամի) ցասումն արարեալ զօրականաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
nonagenarian, ninety years of age.
Եւ սարրա իննսնամեայ (գոլով) ծնանիցի. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 17։)
եղազարոս իննսնամենի որդի լինել. (Եփր. ծն.։)
Ծնաւ սառա զիսահակ՝ իննսնամենի գոլով. (Նախ. ծն.։)
cf. Իննսնամեայ.
Եւ սարրա իննսնամեայ (գոլով) ծնանիցի. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 17։)
եղազարոս իննսնամենի որդի լինել. (Եփր. ծն.։)
Ծնաւ սառա զիսահակ՝ իննսնամենի գոլով. (Նախ. ծն.։)
cf. Իննսնամեայ.
Եւ սարրա իննսնամեայ (գոլով) ծնանիցի. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 17։)
եղազարոս իննսնամենի որդի լինել. (Եփր. ծն.։)
Ծնաւ սառա զիսահակ՝ իննսնամենի գոլով. (Նախ. ծն.։)
cf. Իննսնամեայ.
Եթէ հարիւրեմեանն եւ իննսնեմեանն ծնեցին. (Փիլ. ՟Գ. 56։)
ninety (number).
Թուի ինձ իննսնեակն զերկրորդն բերել հարիւրեկին՝ ըստ ի բաց բառնալոյ զտասներորդմասն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 56։)
ninetieth.
զիննսներորդ զվեցերորդ սաղմոսն ասելով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
property, fortune, substance, possessions;
riches, effects, goods and chattels;
estate, domain;
արկանել յընչից, to despoil or deprive of one's possessions.
by himself, spontaneously, voluntarily, of one's own accord.
Ինքնաբար բերիմք առ այս ցանկութիւն։ Ո՛ ինքնաբար, այլ ի նորա զօրութենէն զորացեալ. (Լմբ. սղ.։)
self-sufficient.
αὕταρκης, αὑταρκέστατος (իբր ինքեան հերիք). sibi sufficiens, contentissimus ինքն բաւական ինքեան. իբրեւ շատացեալ. անկարօտ այլում յո՛ր եւ է կարգի.
Անկարօտ է այլոյ իրիք, եւ ինքնաբաւ անձին. (Փիլ. իմաստն.։)
Միմեանց կարօտ ստեղծ զայս կենդանի զմարդ, եւ ոչ ինքնաբաւ։ Աստուած զմարդս ո՛չ ինքնաբաւ արար, այլ՝ խրատու եւ առաջնորդի կարօտ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
Որպէս եւ սրբոցն բաւական է առ ի գովութիւն, եւ յոժարեցելոցն յառաքինութիւն ինքնաբաւ ելեալ յօգտակարսն. (Բրս. գորդ.։)
Բնութեամբ երկարն (տառ) է ինքնաբաւ, եւ անկարօտ լծակցութեան ձայնորդի. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
self-produced, natural, spontaneous.
Ինքնին բուսեալ, բաղխեալ, ծնեալ. եւ Ինքնաբոյս բարիք կամ բերք.
natural production.
Լինելն ինքնաբեր, կամ ինքնաբոյս.
of natural growth.
Ինքնին բողբոջեալ, կամ անդըստին ի բնէ ընձիւղեալ.
Ստեփաննոս ինքնաբողբոջ (ծաղիկ՝) գլխոյ իւրոյ յատուկ պսակիչ. (Ճ. ՟Գ.։)
self-produced, natural;
that produces naturally.
αὑτόφυτος ex se ipso pullulans, natus, procreatus Ինքնին բուսեալ՝ առանց մշակութեան կամ արուեստի. ինքիրմէ բուսնօղ.
լինի ի նմա բամբակ անբաւ, եւ գարի ինքնաբոյս. (Խոր. աշխարհ.։)
Պարսպեալ ինքնաբոյս քարամբք. (Պտմ. աղեքս.։)
Առյուծ ոչ ուսանի, զի ինքնաբոյս ունելով զինքնիշխանական կամս. յն. բնավորեալ. (Դամասկ.։)
that flows or takes its rise naturally;
self-produced;
spontaneous, natural.
Այլեւ յարտասուէն՝ յնքնաբուխ ջըրէն՝ պարգեւեա՛ մեզէն. (Գանձ.։)
ԻՆՔՆԱԲՈՒԽ կամ ԻՆՔՆԱԲՈՒՂԽ. ինքնին բղխեալ. ի բնէ հոսեալ. որպէս յն. αὑτόρρυτος per se vel sponte profluens ինքիրմէ վազօղ.
Ինքնաբուղխ կամօք իւրեանց խոտորնակ խորհրդովք յեղուլ տապալել կամին զբանս աստուածեղէն գրոց. (Վեցօր. ՟Բ։)
natural, innate;
— բարի, naturally good.
Ինքնաբուն զօրութեան աստուծոյ։ Ինքնաբոյն իւրեանոյ զօրութեամբ փառացն վերացեալ. (Ագաթ.։)
Յինքնաբուն մարմին վարուցս ի ներքս մտեալ։ Յինքնաբուն մերս մարմին. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։)
Որպէս որք ինքնաբուն առնիցեն պատկեր, եւ ի բաց առնցուն զամենայն՝ զոր առ ի խափան մաքուր տեսութանն իցէ եդեալ ի վերայ. (Դիոն. ածայ.։)
that knows by himself.
Ինքնին գիտակ, եւ գիտելով կամ իմաստասիրելով.
Ի մերոց մտաց ինքնագէտ իմասցուք զակնարկելն պատճառանացն արարածոցս. (Վեցօր. ՟Լ՟Բ։)
original, autographic;
autograph, original manuscript.
αὑτόγραφος, -ον sua manu scriptus, scriptum;
una manu exaratum. Յինքենէ, անձամբ ձեռամբ իւրով գրեալ, կամ գըծագրեալ. բնագիր բոլորակին կղոդիոսի պտղոմեան տիեզերագրութեանցն չափոց. (Խոր. աշխարհ.։)
Երկրորդ գրեցաւ սա ի ձեռահիւսէն տեառն յոհաննու, որ յինքագրէն սարգսի վերափոխեաց Յինքնագիր սարգսի յառաջին շարահիւսէն օրինակեալ. (Յիշատ. սարգ.։)
Զի եւ նա ինքնագրով (կամ ընքնագրով) ասէ, եւ նորաձեւելով. (Պղատ. եւթիփռոն.) ուր եւ բանիւ ասի.
Ոչ եւսի ձեռն անգիտութեան ինքնագիր (կամ ընքնագիր) լիցինիմ, եւ ոչ նորաձեւեմ զայսոսիկ։
Զի՞նչ էիր, ուստի եղեւ քեզ դաւաճանութիւնդ այդ, զի մեք ոչ յաղագս քո լիցուք ինքնագիրք։
found out, discovered or invented by one's self;
self-produced, spontaneous.
Յինքենէ գիտեա. անձամբ հնարեալ.
Եւ որպէս Ինքնին գտեալ, ի վեր երեւեալ, բղխեալ.
self-existent;
natural.
Որպէս ռմկ. ինքը. Ինքն. մանաւանդ յորժամ կայցէ այլ յօդ՝ ս, դ.
Ինք իւր լինի հակառակ, եւ ինքեան բանիւ զիւրն ստեղծմանէ զբան. (Խոսրովիկ.։)
Եւ ինք ել գնաց։ Եւ ինք փութացաւ գոյժ ետ. (Արծր.։)
αὑτοεῖναι ipsum esse, qui est per se ipsum որ ինքնինեւ ինքեամբ միշտ գոյ. անեղ. անստեղծ. սեպհական ստորոգելի աստուծոյ.
Ինքնագոյ եւ ինքնակեանք մի բոլորիցս գերագոյն սկիզբն եւ պատճառ. (Դիոն. ածայ.։) ուր թարգմանեալ կայ նաեւ Ինքնագոլ։
Որ ինքնագոյ հրաշիւք հիմնեցոյց ի վերայ հիման սուրբ առաքելոցն. (Շար.։)
ԻՆՔՆԱԳՈՅ. ըստ փիլիսոփայից՝ իբր Ըստ ինքեան կամ յնքեան ենթակայացեալ. որ եւ ԻՆՔՆԱՍՏՈՐԱԿԱՅ. որպիսզի է գոյացութիւն. ուր Պատահումն ի գոյացութեան եւեթ գոյ՝ այսինքն ենթակայանայ.
Սովորութիւն է արիստոտելի զբնութիւն ըստ ինքեան անուանել, որպէս ինքնագոյ ինքն յիքեան գոլով. (Դամասկ.։)
ԻՆՔՆԱԳՈՅ ըստ ՟Գ նշ. որպէս Գոյացութիւն ըստ ինքեան ենթակայացեալ.
Ինքն յինքեան իմանայ, ինքն յինքեան հանգչի (հոգի բաժանեալ ի մարմնոյ) ... ինքնագոյ իմացութիւն, ինքնալուր, ինքնատես. (Եղիշ. հոգ.։)
self-created;
self-acting, that makes or works for himself, or by himself.
Չկարէ մին սպասաւոր՝ եւ ինքնագործ լնել. (Սեբեր. ՟Ե։ Տեսնե՞ս) (ասէ արիանոսն), զի սպասաւոր էորդի, եւ ոչ ինքնագործ, (Աթ. ՟Ը։)
Որ յանէից գոյացոյց զբոլոր եղեալքս ամենայն, ինքնագործ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
Ամենայն ժողովուղդն քահանայութեամբ է պատուեալ (ի պասեքն հրէից). քանզի ամենեքին ինքնագործ լինին ի պատարագագործութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։)
Խրատէ զմեզ ինքնագործ լինել. եւ առանց աւելորդաց, եւ ոչ բազում իրաց կարօտանալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)
ԻՆՔՆԱԳՈՐԾ. αὑτοπράττων suo arbitrio faciens, vivens. ինքնագլուխ անձնահաճ.
ԻՆՔՆԱԳՈՐԾ. αὑτοποιός, αὑτοποιητός a se ipso factus, sua sponte factus. Յինքենէ գործեալ. ինքնահնար. յանձնէ պատճառեալ.
Կամեցաւ ինքնագործ չարեօքնշիջուցանել զճրագն իսրայէլի. (Պիտ.։)
կործանեալ ի քումդ ինքնագործ հակամիտութեանց. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
Կամ Ինքնին եղեալ. բնական կամ անպատճառ.
Գաղթէին մարդիկ յամրոցս ինքնագործս, եւ ապա սկսան շինել բերդքն. (Վրդն. պտմ.։)
Որպէս համակարգ եւ ինքնագործ ժողովոյն նուիրագործութեան. պարտի լինելհամագործ կամ նոյնագործ. որպէս յն. ταυτουργός ejusdem operationis.
to make by himself, to produce.
αὑτουργέω per me, vel manu mea facio. Ինքնին գործել. անձամբ կամ ձեռամբ իւրով առնել զոր ինչ եւ է.
Զինագործեալն ի մեզ բարեվայելչապէս նախախնամութիւն ոչ մերժէր. (Դիոն. եկեղ.։)
Ինքնագործողն լինել ի մեզ նախախնամութեան որդւոյն յայտ էր. (Մաքս. ի դիոն.։)
Նախամուտ ինքնագործել ըզմեղս. (Մաշկ.։)
own work, sole agency, own action, own composition.
αὑτουργία per se ipsum facere. Գործելն ինքնին, կամ ձեռամբ իւրով. այլազգ յաստուած, եւ այլազգ յարարածս.
Ոչ եթէ տկարացել ինչ էր հայր առ արարածոց ինքնագործութիւն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)
Զի թէ տարաւ որդի՝ ստացուած գոլով ըստ ձեզ՝ զհօր ինքնագործութիւնն, տարցին եւ այլ ստացուածք. (Կիւրղ. գանձ.։)
Որ ինչ եւ իցէ յաշխարհիս յայսմիկ՝ ի նմանէ կատարեալ լինի յաստուծոյ. սակայն ոչ ինքնագործութեամբ ըստ աշխատաւոր կենդանւոյս վաստակելով, այլ զօրութեամբ վարէ անաշխատ. (Արիստ. աշխ.։)
Շնորհեալ ազգին ամենայնի ըստ ամենայն տարւոյ (ի պասեքի՝) ինքնագործութիւն զենլի պատարագացն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Յինքնագործութեան վատթարիցն մեկուսիլ. (Մեկն. ղեւտ.։)
Խափանեն զկամս մարնոյ՝ զինքնագործութեան շօշափելեօք զաղտեղի շարժմանցն զհոսմունս. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
Որպէս սովորական գոլ գօտւոյն պետք, իբրեւ զհանդերձեալ յինքնագործւթիւն հարկ է զսպեալ լինել. (Բրս. հց.։)
Նմա իւր լաւագոյն քան զամենայն սրբազանս կարգս՝ զինքնագործութիւնն տայ բաժին աստուածայինն օրինադրութիւնս զաստուածագոյնս սրբազանագործութիւնս. (Դիոն. եկեղ. իմա՛ իբր բու՛ն գործ, եւ պաշտօն անձին. որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։)
Պատճառ մաքուր գոլով որոց ի բոլորս ինքնագործութեան. (Դիոն. ածայ.։)
fortuitous, casual.
συμβεβήκος accidentalis σύμβαν accidens. Ըստ դիպաց եղեալ, ինքնին դիպեալ. յանկարծադէպ. դիպուածական.
cf. Ինքնադէմ.
Առաքելական գնդին, առ որս ինքնադիմաբար խոսելով երանելի ձայնիւ կենարարն մեր քրիստոս, եւ այլն. (Կիւրղ. աղ.։ Կիւրղ. խչ.։)
Յաւետարանն ինքնադիմաբար ընդ մեզ խօսեցաւ տէրն։ Երեւեցաւ մեզ ոչ առակաւ եւ նմանութեամբ ի մասունս որպէս մարգարէիցն, այլ ինքնադիմաբար էութեամբ եւ բնութեամբ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)
Զկատարեալ պարգեւս ինքնադիմաբար ընձեռէր աշակերտացն ասելով, զխաղաղութիւն իմ տամ ձեզ. (Ոսկիփոր.։)
that blames himself.
Որ ինքն զինքն դսրովէ, անձամբ յանձնէ դսրովեալ. անձնանախատ.
self-adorned, simple, natural;
— շնորհք, ingenuous grace;
— բանք, unaffected words
ինքեամբ զարդարեալ ի բնէ. բնական.
Ցուցանելով զննազարդ գեղեցկութիւն (տիեզերաց). (Արշ.։)
absolute, supreme, sovereign.
Անքնին ինքնազօր ձայնիւ հրամայեալ. (Նանայ.։)
ՆՔՆԱԶՕՐ. αὑτοκρατής imperiosus. Բու՛ռն որպէս ինքնակալ, յիւր զօրութիւն յեցեալ.
self-deceiving, self-beguiled;
— լինիմ, to deceive, or flatter one's self.
which flows of itself.
Վտակային ջուր ինքնախաղաց. (Փիլ. տեսական.։)
desired by himself, voluntary.
Չարչարեալն ինքնախորժ հօր հաճութեամբ նորոգէ զաշխարհ. (Զքր. կթ.։) (կամ Չարչարեալն ինքն. ախորժ հօր հաճութեամբ)։
that speaks to himself;
that soliloquizes.
որ եւ ԻՆՔՆԱՍԱՑ. Յիւրմէ անձնէ՝ իւրով բերանով բարբառեալ. կամիւրական գրութեամբ ճառեալ.
Ճառս եւ ինքնախօսս բանաստեղծս յարդարեալ. (Յհ. կթ.։)
soliloquy, monologue.
Յասելն պղատոնի ի տիմէի տրամաբանութեանն, յորում ինքնախօսութիւն առնէ վասն արարածոցս. (Լմբ. յանառակն։)
self-begotten, self-born;
innate, natural.
αὑτόγονος, αὑτογενής, αὑτογένητος ipse per se genitus, ex se genitus եւ այլն. Ինքնին ծնեալ. ինքնին գոյացեալ. որպէս ինքնեղ. եւ Ինքնաբոյս, ինքնաբուղխ, դիւրածին. բնածին ընդաբոյս.
Զգեստս զինքնածինս. (Փիլ. իմաստն.։)
Հուր ինքնածին ի պէտս ժամու. (ՃՃ.։ ըիտանիք թշնամիք ինքնածին բուսեալք. Նար. ՟Է։)
Առ մարիամու ոչ հայր ոք հարկատրեաց, այլ կոյս ինքնածին. (Եփր. աւետար.։)
voluntary, spontaneous, willing;
wilful, self-willed;
capricious;
voluntarily, willingly, spontaneously;
— կրօնք, superstition;
— անձնիշխանութիւն, free will
αὑθαίρετος voluntarius, ultronius, sui arbitrii, liber. Որ ինչ լինի կամօք ւրովք. կամաւոր. ազտական. ինքնայօժար. ուզելով եղածը.
Պատուիրազանցութիւն յարակայ ինքնակամ սխալանք. (Նար. ՟Ժ՟Զ։)
Ինքնակամ ախտիւ շարժեալ, եւ այլն. (որ լինի եւ մ. ) (Շ. ընդհ.։)
Իմանալեաց ինքնակամ անձիշխանութիւնք. (Դիոն.։)
Ամենայն իմանալի տեսութիւն՝ թէ հրեշտակաց եւ թէ մարդկան՝ ինքնակամ, եւ անիշխան. (Մաքս. ի դիոն.։)
ԻՆՔՆԱԿԱՄ. ἐαυτῷ ἑπιτρέπων sibi indulgens. Որ կամ իանել զկամս ւր. անձնասէր. կամապաշտ.
Իւրաքանչիւր ոք ի մէնջ ինքնակամ լինել ոչ պարտի. քանզի որ ինքնակամ է, յայտնի է բարձրամտութիւն ախտանալ. (Բրս. հց.։)
ԻՆՔՆԱԿԱՄ. αὑτόματος a se ipso faciens, sponte agens. Ինքնաշարժ. դիւրաշարժ. յեղաշարժ. որ ինքնին խլրտի կամ բերի. դիւրապատրաստ.
Ի վերայ ամենեցուն առաքելով զինքնաշարժն եւ զինքնակամ զօրութիւն. որոց պակասելոց լուծեալ եւ մեռեալ լինի մասն, ինքնակամ շնչոյն անբաժ եղեալ։ Պաճարեաց ինքնակամ շնչովն, որ ի ձեռն ջլացն հասանէ, առ ի շարժմունսն զյարձակումն եւ զզօրութիւն դնելով ի մարմին. (Նիւս. կազմ.։)
ԻՆՔՆԱԿԱՄ. մ. αὑθαιρέτως, αὑτοπροαιρέτως, αὑτομάτως sponte, sua sponte, ultro եւ այլն. Ինքեան կամ իւրովք կամօք. կամակար ընտրութեամբ. յօժարութեամբ. կամաւ. կամաւորապէս.
Ինքնակամ նահատակեալ ի վերայ օրինացն. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 42։)
Ընտրեաց ինքնակամ հասանել ի տանջանս. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 19։)
Իսկ (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 24։) Ինքնակամ գնացին. իմա՛, վտարենջեալ անցին առ օտարս. (որպէս դասալիք, փախստեայ)։
Անկոչ՝ ինքնակամ յոժար երթեալ ի տունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)
Ինքնակամ զմահն յանձն առնելով. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
ինքնակամ հնազանդել, կամ խնդրել. (Խոր.։)
Չարաչար է ինքնակամ մեղանչելն. (Կոչ. ՟Բ։)
spontaneousness, voluntariness, free will.
Ունելն սեպհական կամս, եւ Սեպհական կամք. Անձիշխանութիւն. ազատութիւն կամաց. կամաւորութիւն. յօժարութիւն. դիւրաշարժ բերումն.
Զայսոսիկ յինքնակամութենէ մեզ ի վերայ բերեալ. (Բրս. թղթ.։)
ինքնակամութիւն ստեղծուածոյն, եւ պատրանք բանսարկուին զմահն եւ զապականութիւնի մերումս յարդարեանց բնութեան. Յորպիսի եւ յորքանս յինքնակամութենէն սայթաքեալ եկն յանարգութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Ի յիշատակական համապատուութենէ ինքնակամութեաբբ ի բաց վրիպեալ. (Նիւս. կազմ.։)
Ինքնակամութեամբ մեղանչել. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Թ։)
Ո. էած (զմեզ) յառաջին աղբերսն եւ ի կելոյն պատճառս ինքնակամութեամբ. (Առ որս. ՟Է։)
that subsists by itself.
Ինքնակայ զաշխարհս ասեալ, եւ առանց նախախնամութեան. (Ասող. ՟Գ. 1։)
Սուտ են՝ որ ինքնակակայք ասեն եղեալքն. (Վրդն. սղ.։)
distinct substance, hypostasis.
Ինքնագոյութիւն բնութեամբ, սա աստուած ծանուցեալ եւ երկրպագեալ. (Պիտառ.։)
perfect, complete, absolute.
αὑτοτελής per se vel absolute perfectus, sibi sufficiens. Ինքնին կան ինքեամբ եւ ըստ ինքեան ի բնէ կատարեալ ամենայնիւ, ապենիազ. ինքնաբաւ.
Ինքնակատար իմաստութիւն (աստուծոյ)։ Ինքնակատար պետութիւն, եւ ամենայն քահանայապետութեան պատճառ։ Զպարգեւեալս նոցա միշտ աստուածագործականսն գիտութիւնիս յինքնակատարէ եւ իմաստագործութենէ աստուածապետութենէ։ Ոչ ինչ է ինքնակատար, այլ կարօտ բոլորովին կատարման, բայց միայն արդարեւ անկարօտն եւ նախակատարն. (Դիոն. երկն.։)
ԻՆՔՆԱԿԱՏԱՐ. կատարեալն իւրով մասամբ. որպէս էակ հոգեղէն, եւ բան ինչ ամբողջ.
Հոգին (ըստ ինքեան) ոչ է լծեալ ընդ մարմնոյն, այլ՝ էութիւն ինքնակատար անմարմին է. (Նչ. եզեկ.։)
Եւ մ. αὑτοτελῆ perfecte, absolute. կատարելապէս. տիրապէս.
Ոչ բաւէրզբանն ինքնակատար յայտնել. (Յհ. կթ.։)
Բան է հետեւակ բառի շարադրութիւն զտրամախոհութիւն ինքնակատար յայտնելով. (Թր. քեր.։)
cf. Ինքնակայ.
Յայտնի ցուցանէր՝ եթէ ոչ նքնակաց ինչ իցեն, այլ է ոնմ՝ որ ունի եւ վարէ զամենայն։ Զի մի՛ ի յորինակեալ ընթացիցն ինքնակաց նչ կարծիցեն զարարածս. (Ոսկ. ես.։)
Մի է յիւրմէ նքնակաց, եւ ոչինչ յումեքէ ընկալեալ. (Սեբեր. ՟Ա։)
Երկու արմատս բարւոյ եւ չարի ասէ. եւ զայն ոչ յղութեամբ եւ ծննդեամբ, այլ ինքնակացս։ Ամենայն ինչ որ չէր եղեւ, արարած է, եւ ոչ ինքնակաց պատճառ ամենայնի. որոյ ոչ յղումքէ եղեալ, այլ ինքն ինքնակաց առաջին գտեալ. (Եզնիկ.։)
ԻՆՔՆԱԿԱՑ. որպէս αὑτόματος sponte agens, fortuito eveniens. ինքնակամ. ինքնին շարժեալ կամ ի վեր երեւեալ, կացեալ յեղակարծուց.
in his own form, in proper form.
Յորժամ հանդերձեալ է ինքնակերպ կալ (կամ գալ), եւ տեսանել զնա մարդիկ. (Ճ. ՟Գ.։)
own, proper, natural, innate;
primary.
յիւրմէ կերեալ. յանձին բերեալ. ինքնագործ. սեպհական. իւրոյին.
self-destroying;
self-destroyed, self-ruined.
Անձամբ անձին կործանիչ, կամ կործանեալ. այն ինչ որով ոք ինքն կործանեցաւ նախ.
Զնոյն դեղ դժրողին ինքնակործան մահաձիր՝ մտերմաբար արբւցեալ (մարդոյն). (Գանձ.։)
Ինքնագիւտ եւ ինքնակործան տպօքն կերպագրեալ. (Սկեւռ.։)
self-admiring, self-conceited, self-pleasing, presumptuous, arrogant;
capricious, whimsical;
affected.
Մի անխոնարհ, եւ ինքնահաճ եւ վէս. (Փիլ. բագն.։)
cf. Ինքնահաճ.
Ինքնահաճոյ արդարեւ ի միտս եւ ի բանս եւ ի գործս զիս գորովեալ. (Յհ. կթ.)
Որ ինչ ըստ հաճոյից անձին գործիցի. ըստ մտի եւ ըստ կամի եղեալն. քէֆինէ.
Ի տարակուսանս եւ յանյուսութիւն ազգ մարդկան հատեալ լինի, այլ եւ յինքնահաճոյ արդարեւ գործս. (Խոր. Ա. 3։)
Ոչ տալ ինքնահաճոյ կամաւ զանձն ի փորձութիւն. (Շ. մտթ.։)
Որպէս եւ հայր (հաճեցաւ), նոյնպէս եւ նա ինքնահաճոյ կամօք ի պէտս փրկութեան մերոյ ախորժեաց զմարնանալն. (Լմբ. պտրգ.։)
to be arrogant, presumptuous, conceited.
Ինքնահաճ լինել. մեծամտիլ. աբարտաւանիլ. հպարտանալ.
Յորժամ յայն սկսաւ ինքնահաճել, մատնեցաւ ի փորձութիւն խորհրդոցն։ Այդ աստուծոյ շնորհ է. եւ յաստուծոյն ընդէ՞ր իբր ի քո ինքնահաճիս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
self-admiration, self-conceit, presumption, vanity, arrogance.
αὑταρεσκεία sibi ipsi placere Ինքնահաճն լինել. ինքնահաւանութիւն. ամբարտաւանութիւն. հպարտութիւն.
Ոմանք զսնափառութիւն եւ զամբարտաւանութիւն ինքնահաճութիւն կամին սահմանել. (Կլիմաք.։)
Ոչ ել յաշտարակ ինքնահաճութեան. (Լմբ. առ ոսկան.։)
Մերթ թուի նշանակել՝ Ինքնակամ յօժարութիւն. բայց մարթի բերիլ եւ ի ՟ա. նշ. յասելն.
Իսկ եթէ ի կողմանէ աղջկանն առանց օրինացն սահմանի ինքնահաճութեամբ փորձի ոք դարձուցանել. (Մխ. դտ.։)
self-acting, independent, spontaneous.
αὑτοκέλευστος injussus, sua sponte. Ինքնն հրամանատար առանց հրամայելոյ ուրուք ինքեան. ինքնաշարժ. ինքնիշխան. ինքնակամ. մտադիր.
Առնելով զերախայրեացն զմուտս՝ ինքնահրաման յօժարութեամբ եւ պատրաստութեամբ. (Փիլ. քհ.։)
Ինքնահրամանք հանդերձ յօժարութեամբ նկրտէին. (Փիլ. լիւս.։)