that carries a stick.
Ամբոխիւ եւ բազում բրաւորօք երեւին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
hairy, furnished with wool, covered with mourning, woolly.
Որ զգեցեալ ունի ի բնէ զբուրդ. բրդեղ. բրդոտ, բրդլախ.
to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.
Ամպն կատորոտի հանդերձ խոնաւութեամբն, բաժանի, բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն, զոր եւ ձիւն անուանեմք. (Շիր.։)
Ի սրտմտութիւն բրդեցաւ թագաւորն։ Ի նախանձ բարկութեան բրդեցաւ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։ (ռմկ. ասի փրթիլ։))
Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի ի վերայ նորա ածեալ բրդեալ հեղոյր. (Յհ. կթ.։)
to dig, to hoe, to dig with a mattock, to hollow, to trench, to sink, to undermine;
to scratch.
Զթաղեալսն բրել, եւ յարեւու ցամաքեցուցանել. (Մխ. երեմ.։)
wasp.
σφήξ vespa Ազգ պիծակի, որպէս բոռ, բոռեխ, գոռեխ. իշամեղու. ձիաստաց.
Պիծակ եւ գոռեխ, եւ մժեխ, եւ շանաճանճ, եւ բրէտ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ծ՟Դ։ (Ի Հին բռ. գրի, Կրէտ)։)
hoe, pickaxe, spade, mattock.
Երկաթի բրիչ ի ձեռն առեալ՝ խոնջեալ աշխատին. (Լաստ. ՟Զ։)
Վերակացուք մարդկան ունին բանիւն կակղել զխստութիւն մտաց իբրեւ բրչաւ. (Իգն.։)
Թղթոցն գրչութեամբ իբրեւ բրչաւ զամենայն վնասակարս բրեալ արմատաքի խլեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
σκληρύνομαι duresco, ξηραίνομαι areo, aresco, τυλοῦμαι calleo, πήγνωμαι pangor, algeo Բիրտ լինել իրաց, այսինքն խիստ եւ պինդ կամ կարծր՝ որպէս բիր կամ փայտ. խստանալ. կոշտանալ. պնդանալ. պաղիլ. չորանալ. քոս կապել. պնտանալ, պինտնալ, կարծրնալ, սառիլ, փատ կտրիլ.
Յորժամ մորթն բրտասցի (օձին), մերկանայ զմորթն (զխորխն). (Եփր. քրզ.։)
harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.
Բիրտն գոլ. բրտանալն. խստութիւն. պնդութիւն. կարծրութիւն. կոշտութիւն.
stormy;
snowy, full of snow.
Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)
cf. Բքաբեր.
Յուզեալ բքով. մրրկայոյզ. բքախառն.
full of sad news, sorrowful, vexatious.
ԲՕԹԱԼԻ ԲՕԹԱԼԻՑ. Լի գուժիւ. տխրական. սգալի.
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
կ. մանաւանդ թէ զկնի ն տառի՝ գ հնչի կակուղ որպէս կ. վասն որոյ եւ անխտիր գրի, անգիւն, անկիւն. վտանգ, վտանկ. ժանգ, ժանկ. տունգ, տունկ. եւ այլն. որպէս եւ գայթակղիմ, գայթագղիմ. կղերք, գղերք։
Գ. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. ղամմա. արաբ. ճիմ. եբր. կիմէլ. ասոր. կօմալ. լա. ճէ, կամ կա. զոր օրինակ, գաբրիէլ, գեհովն, գողգոթա, եւն։
Գիմն գրովք աստուածային՝ ուսուցանէ խրատել լեզուին։ Գիմըն գանձէ քեզ բիւր բարի, գրելով զիմաստս ի տախտակի. (Շ. այբուբ.։)
rhubarb (the plant).
Ծիղ կամ ճիղ, այսինքն բոյս գաբի. որ եւ Խաւարծիլ, թթու ախորժ. որոյ արմատն է ռէվէնտ, խործուիլ, խործովիլ, գաբն. ըռիվաճ, թուրշա։ (Բժշկարան.։)
cf. Բանդագուշիմ.
ԳԱԳԱՇԻՄ ληρέω deliro, nugor գրի եւ ԳԱՐԳԱՇԻԼ. Ցնորիլ. բանդագուշել. աղճատիլ. կակազել իբր զառամեալ. խանգարիլ ուշոյ. պիհուտէ սէօյլէմէք, հէրզէ եէմէք.
Գարգաշել (կամ գարգաչել). (Հին բռ.) խելագարել։
to crow (of a cock).
Կարկաչել, խօսել հաւու. կռկռալ.
to be reduced to ashes, to burn to ashes.
Մոխրիլ. յաճիւն դառնալ, իրօք կամ նմանութեամբ.
Երկնատեղացն գազախացան հրով. (Սկեւռ. աղ.։)
to reduce to ashes, to burn.
Յաճիւն դարձուցանել. մոխիր դարձնել.
Կիզանօղ հուր ... որ գազախացուցանէ զբողբոջս բարեպաշտութեան. (Սկեւռ. աղ.։)
brutally, fiercely, cruelly.
θηριωδῶς ferociter, ferino modo Իբրեւ զգազան. սաստկութեամբ. անխնայ. ահագինս. Գազանաբար կոտորել, կամ յարձակիլ.( ՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 35։ ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Է։ Եղիշ. ՟Ը։)
brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.
Գազանաբարոյ մարդիկ, ազգք, գրոհք. (Եղիշ.։ Եզնիկ.։ Մխ. երեմ.։ Յհ. կթ.։)
Ահաւոր ցուցանէ զսպառազինութիւնի նոցա, եւ գազանաբարոյս. (Մխ. երեմ.։)
bestiality;
cruelty.
Ի գազանաբարոյութիւն նախանձեալք, եւ ի համազգիսն հումք եւ մարդատեացք. (Մեկն. ղեւտ.։)
torn by a wild beast.
θηριάλωτος a feris captus, discerptus Ի գազանէ բեկեալ, պատառեալ, գիշատեալ, խածեալ. (եբր. թըրքա, այսինքն գզեալ) որ եւ ԳԱԶԱՆԱԳԷՇ, ԳԱԶԱՆԱԾԱԽ.
Զուարակ կամ ոչխար գազանաբեկ. (Նեղոս.։ Նար. ՟Ի՟Է։)
Գազանաբեկն բժշկեսցի, ախտաժէտն ապաքինեսցի. (Սարկ. աղ.։)
Զգազանաբեկս ոչխարաց հոգան. (Մանդ. ՟Դ։)
brutal, beastly, fierce, wild.
Գազանական սրտմտութիւն, մախանք, սաստք, բարոյք, ախտք. (Սարգ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։ Սարկ.։)
like a wild beast.
Ոչ ալիքն անհամբոյրք հեղձուցին զնա, եւ ոչ գազանակերպն՝ որ եկուլ զնա, ապականեաց եւ կորոյս. (Ոսկ. ապաշխ. յն. եւ ոչ կէտ վայրենագոյն քան զալիս։)
devoured or torn by a wild beast.
Ի յարութեան խնդրէ զգազանակուրս. (Վրդն. ծն.։)
that fights with wild beasts;
combat and place to combat with wild beasts;
— ի լնել, to combat with wild beasts.
Յաճախ տեսի ի գազանամարտս. (Փիլ. լիւս.։)
cf. Գազանամարտ.
Շինեաց եւ զտեսարանն՝ եւ զգազանամարտկացն եւ զխաղալկացն. (Խոր. ՟Բ. 85։)
Բազումք ի մարդկանէ ի պահս իբրեւ ի գազանամարտիկ ինչ կազմեալ են. (Ոսկ. ապաշխ.։)
brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.
Ի գազանամիտ բարուցն բնութենէ։ Զգազանամիտ եւ զվայրենագոյն զաշխարհաբնակն. (Ագաթ.։)
cf. Գազանական.
Գազանային չարութիւն, անմտութիւն, կիրք, անձն, դէմք, խումբ. (Փիլ.։ Լմբ.։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ.։ Մագ.։ ՟Ծ՟Է։ Նար. մծբ.։)
become cruel, savage, to be fierce.
Առ անընդելսն գազանանան, եւ մահ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)
Կարի գազանանային, եւ սպանանել խորհէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)
thrown before wild boasts.
Գազանընկէց արա, ի խորս ծովու ձգեա։ Զոմանս ի նոցանէ գազանընկէց արար. (ՃՃ.։)
brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.
abounding in wild beasts.
Ունի եւ տեղիս ինչ նորակերպ գազանուտս. (Խոր. աշխարհ.։)
eminence, height, pre-eminence, superiority.
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
Յարուցից զնա գերակատար փառօք. (Մխ. ապար.։)
ԳԵՐԱԿԱՏԱՐ (հանդերձ խնդրով). իբր Վերագոյն քան. առաւել քան. յաղթօղ.
very celebrated, famous, renowned.
Գերահռչակ առաքինութիւն, կամ գլուխ տօնից. (ՃՃ.։)
Գերահռչակ ուխտ (այսինքն վանք), կամ քաղաք հռոմայեցւոց. (Շ. թղթ.։ ՃՃ.։)
Այսպէս գերահռչակ հրճուանօք անցեալ գայր յաշխարհ իւր. (Կաղանկտ.։)
increase, advantage.
Զի՞նչ է գերաճումն կրօնաւորի. ասէ ծերն. յաւելումն մարդոյ ի բարիս՝ խոնարհութիւն է. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
very elevated, lofty, high.
Գլուխ գերամբարձ մերոյ ազգիս (յկ. (մծբ). Գանձ. (իբր ի վեր ամբարձօղ)։)
in the shape of a beam.
to become a beam, to make one's self a beam.
most illustious;
splendid, brilliant;
*—, — տէր, my Lord, your Lordship.
Գերապայծառ լոյս աստուածութեան, կամ ճոխութիւն, կերպարանք, շինուածք, տօն, մայր քաղաքաց, երկինք. (Շար.։ ՃՃ.։ Խոր. ՟Բ. 85. եւ Խոր. հռիփս.։ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ՟Ա։)
glorious, illustrious, superb, excellent.
Գերապանծ իշխանութեամբ. (Շար.։)
very honourable, most reverend.
ὐπερτίμιος honoratissimus, magni pretii Գերագոյն պատուոյ արժանի. նախապատիւ. յարգի. պատուականագոյն. մեծագին.
very luminous, splendid, brilliant.
Աստուածամայրն ... վերացաւ որպէս փայլակն ի գերարփի յաւետախաղաց փառս վերինն Երուսաղէմի. (Դիոն. թղթ.։)
Վսեմական գովութեամբ, գերարփի շնորհիւ, վեհագոյն գոլով (եպիսկոպոսն). (Նար. խչ.։)
brilliant, splendid.
Ի բարձր ընտրականութիւն գերափայլ յաճախ գիտութեամբ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
glorious, excellent, magnificent.
servants.
ԳԵՐԴԱՍՏԱԿԱՆ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻԿ. Ծառայ, կամ աղախին տանուտեառն.
Աղախին է, եւ եւ՛ս չար քան զգերդաստանիկսն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։
domestic;
maid servant.
ԳԵՐԴԱՍՏԱԿԱՆ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻԿ. Ծառայ, կամ աղախին տանուտեառն.
Աղախին է, եւ եւ՛ս չար քան զգերդաստանիկսն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։
sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.
Զգերեզմանականացն ըմբոշխնելով կերպ. (Սհկ. գալստ.։)
Ոչ ընդ կենդանեացն ի լոյս՝ քան թէ ընդ գերեզմանականացն ի խաւար. (Նար. ՟Լ։)
Զօդս բարեխառն վասն գերեզմանականացն մաղթեցեր։ (Կեանքն է) գերեզմանականացն՝ անյոյս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
buried together.
Չարչարակից լինել, խաչակից, գերեզմանակից. (Կամրջ.։)
that strips sepulchres or the hurried dead.
Լեռնախոյսք, գերեզմանակրկիտք. (Փարպ.։)