Definitions containing the research խ : 10000 Results

Անմոլոր, ի, ից, աց

cf. Անմոլար.

NBHL (1)

Արեգական լոյս, եւ լուսնի, եւ այլոց մոլորակացն, եւ անմոլորից։ Որոշեալ ի մոլորակացն եւ յանմոլորացն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ստէպ.) ուր անխտիր գրի՝ Անմոլոր, կամ Անմոլար։


Անմոլորութիւն, ութեան

s.

infallibility.

NBHL (1)

Անսխալութիւն. անվրիպութիւն.


Անմոռանալի

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

NBHL (1)

Անմոռանալի՝ ի բարեպաշտից մարդկանէ խոստովանեսցի երիցս երանելի։ Յիշատակելն սմին նորոգի անոմռանալի. (Պիտ.։)


Անմոռաց

cf. Անմոռանալի.

NBHL (2)

Յանմոռաց ուրախութիւնսն. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ա։)

Գրեա՛ ի տախտակս սրտի քո անմոռաց։ Յիշեսջի՛ք զմեզ անմոռաց յուրախութեանն ձերում. (Փարպ.։)


Անմուղ, մղից

adj.

indomitable, unbroken.

NBHL (1)

Անմեղիցն յայլսն դարձցի՝ բաց լծոյ. խ. դտ.։)


Անմուտ

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

NBHL (1)

Անհաս եւ անմուտ մնաց (դրախտն). (Համամ առակ.։)


Անմտաբար

adv.

foolishly, stupidly, inconsiderately, ignorantly, rashly, madly.

NBHL (1)

Իբրեւ անմիտ. անմտութեամբ. անխելքի պէս, անխելքութեամբ, չմտմտալով.


Անմտանամ, ացայ

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

NBHL (1)

ἁφρονεύομαι, ἁσυνετέω, ἁνοηταίνω. desipio, insipienter ago. Անմիտ լինել. անմտութեամբ գործել. անխելք ըլլալ, անխելք բան ընել. ագըլսզլըգ էթմէք.


Անմտութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.

NBHL (7)

ἅνοια. amentia, stultitia. Պակասութիւն մտաց. անհանճարութիւն. անմտածութիւն. եւ Անխորհուրդ ինչ. անխելքութիւն, անխելք բան. ագըլսըզլըգ, ահմագլըգ.

Անմտութիւն բորբոքեալ ի սիրտ երիտասարդի։ Սկիզբն բերանոյ նորա անմտութիւն. Եւ այն է անհնարին անմտութիւն։ Միւս եւս անմտութեան խորհուրդ. եւ այլն։

Կամ որպէս ἁφροσύνη, որ ստէպ դնի ի մեզ Անզգամութիւն. իբր անզգայութիւն եւ անխորհրդութիւն.

Է առաւելութիւն իմաստութեան քան անմտութեան։ Զոր ինչ խորհի, ամենայն անմտութիւն է։ Զանմտութեան յիշատակ թողին յաշխարհի. եւ այլն. որք հային եւ ի յաջորդ նշանակութիւն։

Որպէս Անխոհեմութիւն.

Հակառակացն բերմամբ, անմտութեան, եւ հեղգութեան, բղջախոհութեան. (Շ. ատեն.։)

Այնուհետեւ ո՛չ խոհականութիւն, այլ՝ անմտութիւն. (Գր. հր.։)


Անյագ, աց

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (10)

ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.

Զլերինս եւս կլանել ախորժէր առ անյագ որկորստութեանն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Դժոխք եւ կորուստ անյագ են։ Անյագ եղեւ իբրեւ զմահ. (Առակ. ՟Ի՟Է. 20։ Ամբ. ՟Բ. 5։)

Անյագ առ ցանկութիւնս ախտից. (Յճխ. ՟Ը։)

Անյագ բաղձանօք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Անյա ձայնիւք. (Եղիշ. խաչել.։)

Անյագ ցասումն կամ թշնամութիւն, կամ պատերազմ։ Անյագ բերկրումն, խնդութիւն, կամ վայելչութիւն. (Եզնիկ.։ Լմբ. անառակ. եւ սղ։ Փարպ.։ Վեցօր. ՟Ա։)

ԱՆՅԱԳԱԲԱՐ. ἁκορέστως. avide, κατακόρως, ad satietatem, immodice. Առանց յագելոյ. անյագութեամբ, անչափ բաղձանօք. ցյագ. ցյափրութիւն. յանչափս. անդադար. անխոնջ. սերտիւ. եւ Անխնայ. առանց կշտանալու, անհագաբար.

Ըմպել անյագ. (յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Անյագաբար համբուրէր զփայտ խաչին. (Ոսկիփոր.։)


Անյագութիւն, ութեան

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

NBHL (3)

Անյագութիւն ոչ էր (ի սկզբանէ), եւ այժմ ոչ է պարկեշտից. (Յճխ. ՟Զ։)

Զի՞նչ է նոր ախտն, եւ անյագութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)

Անյագութեամբ զներքին կողմն այրին խուզեալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անյաղթ, ից

adj.

invincible, unconquered, insurmountable, ungovernable.

NBHL (3)

Անյաղթ փիլիսոփայ. Ի խորագիրս գործոց դաւթ. անյ. եւ ի մեկնիչս նորա։ եւ Տօնաց.։ Յայսմաւ.։

Դատաւոր անյաղթ ունելով զիւրն խղճմտութիւն. (Նոյնն։)

Զօրաւորօքն անյաղթականաց։ Անյաղթական զճշմարտութեանն բան ամենայն ազգաց ծանուցին. (Նար. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Անյայտ, ից

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

NBHL (4)

Յայտնիչ անյայտից խորհրդոց։ Ախտից անյայտից եւ յայտնի եղելոց. (Շ. թղթ. եւ Շ. ատ.։)

Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ, իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ։ Անյայտիցն հաւաստի հաւատ յայտնիքս։ Փոխանակ անյայտ բարեաց զյայտնիս յանձն առնուլ չարիս. (Փիլ.։)

Անյայտ է օր վախճանին, աներեւոյթ են ելք յաշխարհէս. (Եփր. խոստով.։)

Իբրեւ զմառախուղ ցօղոյ եղեւ անյայտ. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 19։)


Անյայտագոյն

adj.

more or very obscure.

NBHL (4)

Առակաբանութեամբ անյայտագոյնս խօսեցաւ. (Նանայ.։)

ἁδηλότερος. minus notus. Առաւել անյայտ, մթին. խորիմաց.

Անյայտագունիցն փոփոխեալ ի յայտնագոյնսն. (Ածաբ. ի պասեք.։)

Անյայտագոյն թուի ասացեալս. խ. երեմ.։)


Անյայտեմ, եցի

vn.

to annihilate;
to hide.

NBHL (1)

Անյայտացուցանէ զվայելչութիւն աստուածատունկ դրախտի. (Պիտ.։)


Անյայտնութիւն, ութեան

s.

obscureness, occultness, secretness.

NBHL (2)

Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo եւ այլն.

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյայտութիւն, ութեան

s.

cf. Անյայտնութիւն.

NBHL (2)

Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo. եւ այլն.

Զամենեւին անյայտնութեանն յօդէ առասպելաբանութիւն։ Սխալանաց եւ անյայտնութեան բերէ նշանակ։ Զանյայտնութեանն ցուցանէ բան. կամ զանյայտութիւն պարծանացն. (Պիտ.։)


Անյանգ

adj.

rhymeless.

NBHL (1)

Սէր՝ խոտորեալ եւ անյանգ է ի ձաղանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Անյապաղ

adj. adv.

prompt, diligent;
promptly, diligently, without delay.

NBHL (1)

Անյապաղ զխնդիրսն կատարել. (Յհ. կթ.։)


Անյաջող

adj.

unfavourable, unlucky, unfortunate, disadvantageous.

NBHL (1)

Անյաջող ի զինուորութեան. խ. դտ.։)


Անյաջողակ

adj.

cf. Անյաջող;
awkward, incapable.

NBHL (1)

Անյաջող ի զինուորութեան. խ. դտ.։)


Անյաջողութիւն, ութեան

s.

unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.


Անյաջորդ

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.

NBHL (2)

Ոյր չգուցէ յաջորդ, կամ փոխանակ. անփոփոխ. անպակասելի. անանց. մշտատեւ.

Անյաջորդ իշխանութիւն. կամ բնակութիւն, մեծութիւն, կեանք. (Իգն. Նար. ՟Հ՟Ե։ Մխ. դտ.։ Իսկ յասելն,)


Անյատակ

adj.

bottom-less;
very deep.

NBHL (1)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.


Անյատակելի

cf. Անյատակ.

NBHL (1)

Զորոյ չէ մարթ գտանել զյատակ. խոր յոյժ. տիպսիզ.


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

NBHL (1)

Զանյարմարսն յարմարէ պէսպէս յօրինուածովք. (Յճխ. ՟Զ։)


Անյարմարագիր

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

NBHL (1)

Անյար ի վնասակար ցանկութիւնս. (Յճխ. ՟Ժ։)


Անյարմարութիւն, ութեան

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

NBHL (1)

Առ ի լինել անյարմարութեան՝ բաւական է եւ մի աղի (քնարին) փոփոխել. (Սահմ. ՟Գ։)


Անյաւ

adj.

infinite, interminable.

NBHL (1)

ἅπειρος. infinitus. Անաւարտ. անվախճան. անբաւ. անեզրական.


Անյեղ

adj.

immutable, unchangeable, constant.

NBHL (2)

ἅτρεπτος. immutabilis, invariatus, constans. Անյեղլի. անյեղյեղ, անյեղյեղուկ. անյեղաշրջելի. անյեղափոխ. որ չընդունի զյեղումն կամ զայլայլութիւն. անփոփոխ. անայլայլելի. անշրջելի. անյողդողդ. հաստատուն. տէյիշմէզ, թէզայիւր պուլմազ.

Այլքն ամենայն յեղուն, բայց միայն ինքն (աստուած) անյեղ եւ անփոփոխ է ... Ամենայն ինչ եղանելին հարկաւոր է յեղումն ընդունել, որպէս աստուծոյ անյեղն գոլ։ Անյեղ եւ անմէտ խորհրդով. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղլի

cf. Անյեղ.

NBHL (1)

Անփոփոխելի եւ անյեղլի։ Զփոփոխելիսն կարծեացեալ անյեղլիս գոլ եւ անփոփոխելիս. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղյեղուկ

cf. Անյեղ.

NBHL (2)

Անյեղ. անյեղափոխ. ἅτρεπτος, ἁτρέπτως. immutabilis, constans, immutabiliter, constanter.

Անյեղյեղուկ եւ անփոփոխ եւ անայլայլուկ։ Անխոտոր եւ անյեղյեղուկ առողջութեամբ։ Ինքն անշարժ եւ անյեղյեղուկ եկաց մնաց միշտ։ Անապական եւ անյեղյեղուկ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղաբար

adv.

immutably.

NBHL (2)

Որ եւ ԱՆՅԵՂԱՊԷՍ. ἁτρέπτως. immutabiliter. Անփոփոխապէս. առանց այլայլութեան կամ յեղափոխութեան.

Անյեղաբար խարսխեալ. (Նար. մծբ.։)


Անյեղապէս

adv.

cf. Անյեղաբար.

NBHL (1)

Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)


Անյեղաշրջելի

cf. Անյեղ.

NBHL (2)

Մարմնացեալ եւ մարդացեալ անյեղաշրջելի բնութեամբ. զի ես նոյն եմ ասէ, եւ ոչ փոփոխիմ. (Ոսկիփ.։)

(Պռօսխումէն, բառ յն) եդեալ ի մերս անյեղաշրջելի (այսինքն անփոփոխ, կամ առանց յեղլոյ ի հայ բարբառ) (Լմբ. պտրգ.։)


Անյեղութիւն, ութեան

s.

immutability.

NBHL (1)

Անփոփոխութիւն. անայլայլութիւն.


Անյիշաչար

adj.

that easily forgives, that does not bear malice.

NBHL (2)

որ եւ ԱՆՉԱՐԱՅՈՒՇ. ἁμνησίκακος. injuriae immemor. Որ ոչ յիշէ զառ ինքն եղեալ չարիս. անոխակալ.

Անոխակալ եւ անյիշաչար տէր. (Ժմ.։)


Անյիշաչարութիւն, ութեան

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

NBHL (1)

ἁμνησικία. injuriae oblivio. Անոխակալութիւն. ներողամտութիւն.


Անյիշատակութիւն, ութեան

s.

forgetfulness.

NBHL (1)

Երախտեաց անյիշատակութիւն. Զանցելոլցն անցից ընդ նոսա անյիշատակութիւն ի միտս արկանէին. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 26։ ՟Ժ՟Թ. 4։)


Անյիշելի, լւոյ, լեաց

adj.

immemorable.

NBHL (1)

Գինի զահեղ դատաստանն անյիշելի թողու. (Յճխ. ՟Թ։)


Անյիշողութիւն, ութեան

s.

amnesty.

NBHL (1)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյիշութիւն, ութեան

s.

cf. Անյիշողութիւն.

NBHL (1)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյողդողդ

adj.

unshakeable, firm, immovable.

NBHL (1)

Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)


Անյոյզ

adj.

inscrutable.

NBHL (1)

Զոր չէ մարթ յուզել, խուզարկել. անքննելի.


Անյոյս, յուսից, աց

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

NBHL (3)

Անյուսից ես փրկիչ։ Լո՛ւր ձայնի անյուսացս։ Յազգ անյոյս եւ ի կոխեալ։ Անյոյսքն ի մարդկանէ լցցին ուրախութեամբ. (Յուդթ. ՟Թ. 16։ ՟Ժ՟Գ. 19։ Ես. ՟Ժ՟Ը. 2։ ՟Ի՟Թ. 19։)

Որ զանյոյսսն յուսով նորոգէ ի յոյս կենացն յաւիտենից. (Յճխ. ՟Է։)

Զբարեգործսն վարուք սգան անյոյս. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Անյուշ

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

NBHL (3)

Ամենեւին անհասանելին անյուսալի է եւ անձեռնարկելի։ Քաղաքաց, ազանց՝ անյուսալի փոփոխմամբք. (Ածաբ. ծն.։)

Անյուսալի խնամակալութիւն. (Իգն.։)

Տկար եւ անյուսալի խորհրդով. (Սկեւռ. յար.։)


Անյուսանամ, ացայ

vn.

to despair.

NBHL (3)

Անյուսացեալք (յառողջութենէ հիւանդին) ողբան. խ. ողբ. երեմ.։)

Ոչ ինչ յոյս ծննդեան յերկաքանչիւրսն խորհրդածեալ լինէր, այլ ամենայն ուստեք անյուսացեալք. (Կիւրղ. ղկ.։)

Անյուսացելոց հեծեալ հասանէ։ Ուրախութեամբ դարձուցանէ զանյուսացեալսն։ Ոչ անյուսացայց ի զօրագլուխն հաւատոյ. (Մագ. ՟Ձ՟Ա։)


Անյուսութիւն, ութեան

s.

despair.

NBHL (2)

Որք անյուսութեամբ լան զհրաժարեալսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)

Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անյօդ

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

NBHL (5)

Անյօդ բնութիւն։ Զիւրաքանչիւր զգայութիւն մեր յօդեալ անյօդիցն չէ անխորհրդաբար. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)

Զեզեկիէլեան տեսլեանն երեւոյթ անյօդն էութեամբ. (Նար. խչ.։)

Չունօղ զյօդուածս եւ զխաղս անդամոց.

Անյօդ եւ աննշան կոչումն են ձայնք անասնոց։ (Բարկացողաց) անյօդ խօսք՝ ամենեւին պակասեալ ի բանէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Աննշանս եւ անյօդս խօսին. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Դ։)