giving the victory.
Որ (այսինքն պարիսպն) այսպէս յաղթատուր ստացողացն խոստովանեցաւ լինել. (Պիտ.։)
lists, battle-field;
means of victory.
Տեղի կամ գործի եւ ասպարէս յաղթութեան.
Անպարտելի ձեռինն յաղթարան (տապանն Նոյի). (Նար. մծբ.։)
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
rendering triumphant over.
cf. Յաղթական.
Որոյ գտցի բան իմաստնագոյն, նմա տացէ զյաղթողական պարգեւն. յն. տացի յաղթութիւնն, կամ իրն յաղթութեան. (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 9։)
triumph, victory, success, advantage;
cf. Յաղթանդամութիւն;
կատարեալ —, decisive victory;
ունել, տանել, ստանալ զ—, to get the victory, to carry the day, to be victorious, to prevail over, to get the better or the mastery of;
լի բովանդակ ունել or տանել զ—, to obtain a complete victory;
մեծապանծ —ս ի գլուխ տանել, to gain great advantages over;
կանգնել —ս ի վերայ, to triumph, to be triumphant.
Կործանեցեր զյաղթութիւն զմարաց եւ զպարթեւաց. (Պտմ. աղեքս.։)
frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.
Ի ճանապարհ չբուսանի ինչ, եւ ո՛չ ի միտս կոխեալս ի յաճախ խորհրդոց. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Յաճախագոյնս.
Ընկալեալ զշնորհդ յաճախագոյնս ընդ մեծագունիցս պարտեաց։ Դոյզն ինչ գթեցին, եւ յաճախագոյնս հաստատեցան. (Նար. ՟Թ. ՟Հ՟Ա։)
to do often or frequently;
to redouble, to multiply, to augment, to increase, to enlarge;
to frequent, to haunt, to visit often;
to augment, to increase, to grow;
to abound, to be plentiful, to superabound, to redound;
to continue, to endure, to last, to remain.
Զարմ ամպարշտաց ոչ յաճախեսցէ ոստս. (Սիրաք հին. ՟Խ. 15։)
Յաճախեցեր ի զօրութիւնս քո։ Եթէ ամսօրեայ յաճախիցէ ամպն։ Խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Յաճախէ սէր իւրաքանչիւր ձեր ամենեցուն առ միմեանս։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Մի՛ յաճախեր առ օտարս։ Մի՛ կարի յաճախեր ոտիւք քովք առ բարեկամ։ Ի բազմանալ ամպարշտաց յաճախեն մեղք։ Զի՞նչ ասիցեմք. յաճախեսցո՞ւք ի մեղսն, զի շնորհքն բազմասցին. եւ այլն։
obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.
φιλόνικος pertinax, contentiosus θρᾶσυς καὶ τολμήτης temerarius եւ այլն. Այն՝ որ յամէ յառս եւ յառածս իւր, կամ համայն յարեալ է ի խորհուրդս իւր. խիստ եւ պինդ մտօք եւ կամօք՝ խստապարանոց. յաղթասէր. յահուր. յանդուգն. կամապաշտ, պնտագլուխ .... (լծ. լտ. դէմէռա՛րիուս, եւ այլն).
out of the way, unseasonably, beside the question.
ՅԱՄԲՈՅՐ գրի եւ ՅԱՆԲՈՅՐ. որպէս ռմկ. եամփուրի՛. Խոտորնակի. խոտորեալ. տարադէպ. վայրապար կամ անհամբոյր, օտար.
Հերակլոս ո՛չ վայրապար եւ յամբոյր ասէ, այս ցամաք հոգիս իմաստուն եւ առաքինի է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ոչ վայրապար եւ յանբոյր (այսինքն) ո՛չ անդէպ եւ հեռի ի բանէն. (Լծ. փիլ.։)
cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.
Յայսպիսի բանս ոչ վայրապար յամեսցի։ Դարձեալ նովին բանիւք զնոյն միտս նշանակէ, եւ յամէ ի բանին։ Ոչ անցանէ փութով, այլ յամէ եւս ի բանն. (Ոսկ. ես. գծ։)
Որչափ ինչ չվճարեաց բարեկամութիւնն, զայն վճարեաց յամելն։ Թէպէտեւ շուն իցես (որպէս զքանանուհին), եւ յամիցես, նախամեծար քան զյոյլ որդին լինիցիս։ Ոչ վայրապար խնդրել, այլ յամել ի խնդրուածսն։ Թէպէտեւ ոչ վաղվաղակի բանայցէ զդուռնն, այլ յամել պարտ է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22. 23։)
on all sides, from all parts.
Յամենուստ պարտեալ։ Աղքատութեանն հնոց յամենուստ մասանց մրրկի. (Նար. ՟Ձ՟Զ. եւ ՟Ի՟Զ։)
slowness, tardiness, delay, retardation;
sluggishness, idleness.
Զի մի՛ զսահմանեալ ժամանակն ծախեսցէ ճանապարհագնացութեանն յամրութեամբ. (Փիլ. յովն.։)
hue and cry, hoot, hooting, whoop;
յայ յու առնել, վաշ եւ յայ կարդալ, հայ հուչ առնել, to hoot, to whoop, to ridicule, to scoff;
to treat roughly, to molest, to importune.
ՅԱ՛Յ ԿԱՐԴԱԼ կամ ԱՌՆԵԼ. ἑπιτωθάζω irrideo, effuse cachinnor ἑγκαλέω , συντρίβω accuso, contero. Հեգնական կամ անհաստատ բանիւ այպն առնել, ծաղրել, եւ աշխատ առնել. պարտաւոր առնել. եա՛, հա՛, հա՛յ հա՛յ, եո՛ւհա ըսելով՝ ծաղր ընել, չարչըրկել.
despising, scorning, contemning;
despite, disdain;
outrage;
— ասել, to injure, to outrage, to affront;
to curse.
legends, menology.
Որպէս ցուցանէ կարգեալ յայսմաւուրքն նորա. (Մխ. ապար.։)
evident, apparent, plain, visible, manifest, clear;
expressive, significative.
δῆλος manifestus, patens. որ եւ ՅԱՅՏՆԱԿԱՆ. Որ ինչ յայտ է. յայտնի. պարզ. մեկն.
blamed in public or publicly reproved;
— առնել, to reprove openly;
— լինել, to be publicly insulted.
ՅԱՅՏԱՆԱԽԱՏ որ եւ ՅԱՅՏՆԱՆԱԽԱՏ. Յայտնի եւ հրապարակաւ նախատելով, թշնամանելով, կամ նախատեալ. հրապարակագոյժ. խայտառակ.
representing, expressive;
— մարդոյ, portrait, statue.
Երեւեցուցիչ պատկերի եւ կերպարանաց.
very well known.
Զամօթանացն յայտերեւակի գիտութեանն (իրս) աներեւելիս պարտ էր առնել. (Պիտ.։)
cf. Յայտնապէս.
Զկերպարանս անգթութեան յայտնաբար ունիք։ Որ յայտնաբար անիրաւութեամբք հարստանային. (Ճ. ՟Գ.։)
evidently, manifestly, clearly, obviously, palpably, visibly;
notoriously, publicly, openly, overtly;
intelligibly, explicitly;
without disguise, frankly, freely, boldly.
φανερῶς, ἑν τῷ φανερῷ, ἑμφανῶς, μετ’ ἑμφανείας , σαφῶς, ῤητῶς manifeste, perspicue, certis verbis, diserte, plane. Յայտնի օրինակաւ. հրապարակաւ. անպատրուակ. եւ Աներկբայ. անշուշտ. յայտնի.
evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.
φανερός, ἑμφανής, δῆλος , προδήλος, σαφής, γνωστός, εὕγνωστος եւ այլն. manifestus, patens, perspicuus, notus եւ այլն. Յայտ եղեալն. ծանուցեալ. ծանօթ. ի վեր երեւեալ. երեւելի. նշանաւոր. բացերեւ. ակներեւ. պայծառ. պարզ. հաւաստի. համարձակ. (լծ. թ. այտընլը. այսինքն լուսաւոր) այան, պէյան, պէլլի, աշիքեար.
Պարզ, անարատ, յայտնի։ Յայտնի եղէ այնոցիկ, եւ այլն։ Յայտնի է ի Հրէաստանի Աստուած։ Յայտնի լիցին բանք ձեր, կամ փառք ձեր ընդ ամենայն երկիր։ Որոց մեղքն յայտնի են, եւ բարի գործքն յայտնի են։ Ամենայն գործք խոնարհին յայտնի են առաջի աստուծոյ։ Զեղխ են ճանապարհք նորա, եւ ոչ յայտնիք։ Որ ինչ ծածուկ՝ եւ որ ինչ յայտնի, գիտացի.եւ այլն։
evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.
Նորաձեւել յանուանսն յաղագս յայտնութեանն. ((այսինքն պարզաբանութեան). Ածաբ. յայտն.։)
φανέρωσις, δῆλος, δήλωσις manifestatio, patefactio, declaratio ἑπιφάνεια apparitio σαφήνεια perspicuitas եւ այլն. (լծ. թ. այտընլըգ ). Յայտնի եւ երեւելի գոլն. յայտնելն, եւ յայտնիլն. արեւանման երեւումն. տեսիլ. բացումն. բացերեւութիւն. բացայայտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն. լոյս կամ ազդեցութիւն աստուածային.
cf. Յանկ.
ՅԱՆԳ ՅԱՆԿ. λῆξης cessatio, finis, desinentia παύσις quies, sedes πέρας , τέλος ora, exitus. իտ. cadenza, occorrenza եւ այլն. (ի ձայնէս Անկ, անկումն. կամ յանկչելն. եւ Հանգիստ) Աւարտ, վերջք, կատարած. սահման, եզր, (տողի, բառի, բանի, գործոյ, ճանապարհի, եւ այլն)
Որ ՛նանգին ունի զոլորակն։ Նախեզով յանգէն ունի զոլորակն։ Յանգին ունի զպարոյկն. (Թր. քեր.։)
Յանկ եհան զողորմութեան զճառս, որպէս պարտ եւ պատշաճ էր. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Եւ զայս ոչ վայրապար ինչ ասացի, այլ՝ այնր յանկ անկանէ, եթէ բազկաւ իւրով ժողովեսցէ զգառինս. (Ոսկ. ես.։)
well suited to one another, having affinity with, analogous, similar.
Յանկակից միմեանց են հաղորդութեամբ, եւ դարձեալ հակառակ միմեանց գտանին։ Ասեն. աստեղքս այս յանկակիցք են պատկերաց, եւ աստեղատանց կերպարանաց։ Բնութիւնք լողակաց՝ են ջուրցն յանկակից. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Զ. ՟Է։)
cf. Յանգ.
Գեղապարութիւն նոցա ... եւ յանգաւոր բարբառքն է օրհնել զԱստուած. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
Կէտ աւարտեալ՝ տրամախոհութեան յանգեցելոյ նշան։ Յերկուս բաղաձայնս յանգեսցի. ո՛րկէն, աղց։ Ի պարզ ձայնորդն յանգեսցի, եւ այլն. (Թր. քեր.։)
relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.
Այսպէս աներկբայ ունի առ պարսաւելիսն յանկութիւն բանի։ Ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն զմիմեամբք ողջունելն խառնուածոյն. (Պիտ.։)
end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.
cf. Հանգուշն.
Հանդարտութեամբ արարից զկամս աստուծոյ, եւ յանգուշն գնացից զճանապարհս նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. ձ. (տպ. ոչ անզգոյշ)։)
to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.
Յինքն եւ զքաջ մեր նախարար յանգուցանէ զպարոյր։ Խոնարհութեամբ եւ առատաձեռնութեամբ զամենայն ոք յինքն յանգուցանէր. (Խոր. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 34։)
Ընդէ՞ր ոչ զիջուցանելովն յանգուցանեմք զանձինս։ Զփուք հպարտութեանն յանգուցանել. (Լմբ. ատ.։)
audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.
Յանդգնութեամբ հասեալ էք ի վերայ իմ։ Այր ամպարիշտ յանդգնութեամբ հարկանի ի դիմի։ Յանդգնութիւն նորա խորտակեցաւ։ Առիւծացաւ, որսայր յանդգնութեամբ իւրով։ Արկեր փառս լանջաց նորա (ձիոյ) զյանդգնութիւն։ Դու ինքնին գիտես զյանդգնութիւն ժողովրդեանդ։ Զյանդգնութիւն իւր պահեաց ի հակառակութիւն։ Բարկացաւ տէր Ոզայ, եւ եհար զնա անդ Աստուած վասն յանդգնութեանն.եւ այլն։
the being present, assisting, presence;
proof, demonstration.
seeing face to face, clearly.
Ընտելացուցանէր նմանութեամբքն, զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս եւ յանդիմանատեսս ճշմարիտ կերպարանացն պատրաստիցէ. (Ագաթ.։)
apparent, plain, visible, evident;
reproachful, reproving.
Յայտնի, հրապարակական. Կշտամբողական.
Եկեալ ի մէջ ժողովրդեանն յուշ առնելով զյանդիմանաւոր եւ զհրապարակախօս վարդապետութիւնն իւր. (Ագաթ.։)
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
ἑλέγχω, ἑξελέγχω arguo (լծ. հյ. առակել), redarguo, inrepo, corripio, convinco. Յանդիման ցուցանել. յանդիման առնել զյանցանս ուրուք, եւ կշտամբել, խրատել. մեղադրել. ի դատ կոչել. հրապարակել. դատ առնել. յատեան հանել. կր. կշտամբիլ. եւ յատեան ելանել. ի դատ մտանել.
Յանդիմանեաց Աբրաամ զԱբիմելէք վասն ջրհորոյն։ Յանդիմանեաց զքեզ (Աստուած)։ Տէր մի՛ սրտմտութեամբ քով յանդիմաներ զիս։ Որ յանդիմանէ զամպարիշտս, ատեայ զանձն։ Զօրութիւն փորձ յանդիմանէ զանզգամս։ Տկարութիւն անպիտան յանդիմանի։ Ոչ գայ առ լոյսն, զի մի՛ յանդիմանեսցին գործք նորա.եւ այլն։
Առընկալաւ զնա փառաւորութեամբ. եւ յանդիմանեաց զնա ամենայն բարեկամացն իւրոց։ Յանդիմանեաց նմա զԳորգի սպարապետ զայր քաջ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 43։ ՟Բ. Մակ. ՟Ը. 9։)
faultfinder, censurer, admonisher;
discover;
demonstrative.
Լա՛ւ է այր յանդիմանիչ քան զայր խստապարանոց. այր յանդիմանիչ զայն կոչէ, որ զիւր յանցանսն ոչ թաքուցանէ, այլ պարզմտութեամբ յանդիմանէ, եւ զղջացեալ՝ ներումն խնդրէ. (Լմբ. առակ.։)
reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.
Դատապարտք եղեն յանդիմանութեանց։ Յանդիմանութեանց իմոց ոչ անսայիք։ Արհամարհեցին զյանդիմանութիւնս իմ։ Եղեւ ի յանդիմանութիւն մտաց մերոց։ Ջուրն յանդիմանութեան (յայտնիչ գաղտնի յանցանաց).եւ այլն։
Արդ եթէ այնպէս էր, պարտ էր յանդիմանութիւնս խնդրել. (Երզն. մտթ.։)
rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.
Թագաւոր յանդուգն անկցի ի չարիս։ Կին անզգամ եւ յանդուգն։ Խիստն եւ յանդուգն եւ հպարտն ժանտ կոչի։ Յանդուգն շրթամբք։ Բերան յանդուգն։ Անիծեալ սրտմտութիւն նոցա, զի յանդուգն էր։ Ժպիրհք յանդգունք։ Մատնիչք, յանդգունք, ամբարհաւաճք.եւ այլն։
sudden, unexpected, unforeseen;
unawares, unexpectedly, suddenly, on a sudden, abruptly, all at once;
please God! would to God! may it please God;
— եթէ, if by chance.
Վասն յանկարծ դաւոյն (այսինքն դաւելոյն՝) ի պարսպէ անտի մերժէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)
happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.
Վիճակն՝ յանկարծադէպ իրաց է, եւ ոչ կամաց կամ առաքինութեան։ Ապա յանկարծադէպ իմն են չարիքն եկեալք հասեալք ի վերայ։ Յայտնի լինիցի, եթէ յԱստուծո՞յ իցեն հարուածքն, եւ եթէ ինքեանք ինչ յանկարծադէպք։ Ոչ վայրապար կամ յանկարծադէպ ինչ իրք գործէին, այլ ըստ աստուածեղէն իմն առաջնորդութեան. (Ոսկ. եփես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 8։)
unexpected, unlooked for, unforeseen.
Բարեացապարտն Տրդատ յանկարծական կենացն ասպնջական (լեալ քրիստոնէութեամբ), ցանկալի ամենեցուն լինէր. (Ագաթ.։)
dead suddenly;
sudden death;
— լինել, to die a sudden death.
Յանկարծամահ հանդիպմամբ դասեցան ընդ սուրբս. (Մխ. ապար.։)
to take care of, to pay attention to, to be careful of;
to provide for, to protect, to treat with much care;
to manage, to administer;
to expedite.
Այսպէս ջանիւ պարտ է յանձանձել զհիւանդացեալսն. (Բրս. հց.։)
acceptable, worth accepting or taking;
voluntary, avowed, accepted;
— պատուիրան, positive precept.
Ճանապարհորդաց յանձնառական օթեվան. (Նիւս. թէոդոր. իբր տանելի, դիւրիչ։)
commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.
Յանձն առնելն. ապսպարումն. ընծայութիւն. եւ Թուղթ յանձնարարական.
to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.
παρατίθημι depono, commendo. Յանձն առնել. աւանդել. հաւատալ կամ վստահանալ զիմն ի ձեռս ուրուք. ապսպարել. ընծայեցուցանել.
Գտանիցիմք եղեալ պարտականք արեան անձանց եւ յանձնեցելոցս. (Յհ. իմ. ատ.։)
fault;
sin.
Եւ պարգեւա՛ զըղջումն անձին՝ եւ թողութիւն անցեալ յանցին։ Արդ եթէ նա վասըն յանցին՝ տուժիւք պատժեալ յօրինակին։ Ի հարցանելն ըզքեզ (կամ ընդ քեզ) վիմին՝ քանից թողուլ եղբօրն յանցին։ Այլ լե՛ր քաւիչ իմոյ յանցին, որպպէս նոցա յանյոյս վայրին։ Իւրաքանչիւր ոք զարժանին՝ առցեն ի քէն չափով յանցին. (Յիսուս որդի.։)