humility, modesty, meekness, to conjugate verbs.
Զխոնարհամտութիւնն ցուցանէ։ Տէրն գործով մեզ ետ զօրինակն խոնարհամտութեան ... լուաց զոտս աշակերտացն. (Բրս. հց.։)
cf. Խոնարհեցուցանեմ.
Կամեցաւ խոնարհել զնա։ Այսոքիկ զօրութիւնք են որք խոնարհեն զհոգին։ Որ խոնարհէ զանձն իւր մինչեւ յերկիր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Զ։)
to humble, to abase, to subject;
to bring down, to lower, to abate, to depress;
to bow or bend down, to incline;
— զունկն, to lend an ear to, to listen to;
— զանձն, to humble oneself;
to do penance, to mortify oneself, to fast;
— զամբարտաւանութիւն ուրուք, to lower, to abase, to bring down the pride of;
— զաստուած առ մարդիկ, to move God to compassion, to implore divine mercy;
Աստուած խոնարհեցուցանէ զամբարտաւանս, God humbles the proud.
Խոնարհեցոյց զերկինս, եւ էջ։ Խոնարհեցո՛ տէր զունկն քո, եւ լու՛ր։ Խոնարհեցուցից յառակումն զունկն իմ։ Խոնարհեցո՛ զսիրտ իմ ի վկայութիւնս քո։ Զերկինս յերկիր խոնարհեցոյց։ Ուշ եդին խոնարհեցուցանել զիս յերկիր։ Խոնարհեցուցէ զբարձրութիւն նորա։ Զբարձրութիւն ապաստանի պարսպաց քոց խոնարհեցուսցէ։ Խոնարեցուցին զերեսս իւրենց յերկիր։ Խանարհեցուցեալ զգլուխն՝ աւանդեաց զոգին։ Յորժամ խոնարհեցուցանէր զձեռս իւր, զօրանայր ամաղէկ։ Խոնարհեցո՛ զսափորդ քո, զի արբից.եւ այլն։
Պարանոց քեզ խոնարհեցուցին զօրութիւնք երկնից, որ զծունր քո խոնարհեցուցանէք զճշմարտութիւնն. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
ԽՈՆԱՐՀԵՑՈՒՑԱՆԵԼ ԶԱՆՁՆ կամ ԶՄԱՐՄԻՆՆ, որպէս արտաքին նշանակօք, ապաշխարութեամբ, սգով եւ այլն. իբր Նուաստացուցանել, նեղել, ճնշել, ճգնիլ։ (Սղ. ՟կը. 11։ Ղեւտ. էիգ. 27։ Յուդթ. ՟դ. 8։ Ես. ՟ծը. 3։)
humility;
deference, submission, humiliation, abasement;
baseness, lowness, inclination, declination.
ԽՈՆԱՐՀՈՒԹԻՒՆ. Նուաստակերպութիւն. կամաւոր խոնարհումն. նուաստութիւն յաչս անձին. անշքութիւն. անփառութիւն. ցածութիւն. պարկեշտութիւն. համեստութիւն. չափաւորութիւն. կրօնաւորութիւն.
Խոնարհութիւնք են հինգ. սահմանական, եւ այլն։ Լծորդութիւն է կարգաւոր խոնարհութիւնբայից։ Խոնարհութիւնքն են բերօղ անամակաց. (Թր. եւ Երզն. քեր.։)
abasement;
humiliation;
fall, decline;
conjugation.
Յարեւանայ բային ութ խոնարհմունք, տրամադրութիւնք. եւ այլն։ Խոնարհութիւնքն են բերօղ ամանակաց. եւ յայտ ի խոնարհմանց է։ Ոչ զանազանի ի խոնարհմունս որպէս զբայն. (Թր. եւ Երզն. քեր.։)
to be astonished, surprised, enraptured, amazed;
to grow stupid.
Առօրեայ բարութեամբ ապշիմ. (Համամ առակ.։)
Մահկանացու եւ ապշեալ մարդոյ։ Ապշեալք ի բազում ժամս հիանային։ Որք զեղիայն խնդրէին ապշեալք։ Ընդ աստուծոյ զօրութեան գործ զարհուրեալ ապշէին. (Փարպ.։)
to seize;
to take by force.
Ի բաց շոպել, յափշտակել. շորթել. խլել. առնօղ առնողի ըլլալ.
astonishment, surprise, amazement, stupor;
dulness, heaviness, stupidity;
lethargy;
յ— կործանել, to be hebetate;
cf. Ապշեցուցանեմ;
յ— կործանիլ, ընկղմիլ, cf. Ապշիմ.
monkey.
cf. ԿԱՊԻԿ. ռմկ. ապուզնէ, ապուզէն. պրս. պուզինէ. բուժիյնէ. եւ ըստ ռուսաց՝ օպէզեանա.
stupid, dull, heavy, foolish, silly;
astonished, surprised, amazed;
յ— կրթել, հարկանել, արկանել, դարձուցանել, to strike with astonishment, to surprise, to amaze, cf. Ապշեցուցանեմ;
յ— կրթիլ, հարկանիլ, դառնալ, լինել, to be struck with astonishment, to be surprised, amazed, to wonder, cf. Ապշիմ.
Զմեզ ապուշ կամին առնել. (Տօնակ.։)
Ի յապուշ եւ յիմարութիւն կործանեաց զնոսա. (Վեցօր. ՟Զ։)
to plunder, to pillage, to ravage.
Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութեան իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ծն.։)
insurrectional.
ἁποστατικός. apostaticus. Որ ինչ սեպհական է ապստամբաց կամ ապստամբութեան. եւ Ապստամբօղ.
to rebel, to revolt, to mutiny, to conspire;
— ի հաւատոց, to apostatize, to abjure religion.
Յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին։ Ապստամբեաց յաստուծոյ փրկչէ իւրմէ։ Թէ ապստամբիցէք այսօր ի տեառնէ։ Մի՛ լինիք ապստամբք ի տեառնէ, եւ մի՛ ի մէնջ ապստամբէք. եւ այլն։
Չիք բրաի ինչ որ ապստամբեալ գտանիցի ի նոցանէ. (այսինքն յոր չիցեն ձեռնհաս). (Վեցօր. ՟Է։)
Ապստամբել ջանաս յինէն զժողովուրդսդ. (Ճ. ՟Ա.։) այլ ըստ հին օրինակի (Ճ. ՟Բ.) գրի, ամբարտաւանեցուցանել։
to excite to sedition, to stir up to rebellion, to cause to revolt.
cf. Ապստամբ.
Ի ձեռս թշնամեաց մերոց անօրինաց, խստաց, եւ ապստամբողաց. (Դան. ՟Գ. 32։)
rebellion, revolt, mutiny, sedition, faction, revolution.
ἁποστασία, ἁπόστασις, ἁποστροφή. defectio, rebellio, aversio. Ապստամբն լինել. ապստամբելն. վտարանջութիւն. անհնազանդութիւն իշխանի կամ օրինաց. զօրպալըգ, ասիլիք, պաշ գալտըրմասը.
Եթէ վասն ապստամբութեան ինչ յանցեաք առաջի տեառն։ Ստիպաւ տագնապէին զապստամբութիւնն։ Զօրացան յապստամբութեան իւրեանց։ Զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. եւ այլն։
that gives box on the ear.
Ապտակ տուօղ. հարկանօղ. ապտակօղ. τύπτων. percutiens.
Նա ինքն շրջէր եւ զմիւս ծնօտն ապտակատուին. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
to box, to slap, to cuff.
Տեսանել (հրէիցդ) ի բացուստ զերուսաղէմ. ապտակէք զծնօտս ձեր, եւ պատառէք զհանդերձս. (Պիտառ.։)
life, duration of life;
ոչ լինել ապրանաց, to be in a dying state, to be dying.
Զգեստն նոյնպէս դուզնաքեայ եւ առանց պաճուճանաց՝ առ ի յապրանս ի ցրտոյ եւ ի տօթոյ. (Փիլ. տեսական.։)
Լօղականն յիւրն լեղացեալ լինի ապրանս այսինքն ի ջուրն՝ ուր պրի եւ կեայ. (Արիստ. ՞՞։) (ոմանք գրեն ապարանս՝ ըստ հոմաձայնութեան յունին։)
to live;
to obtain freedom, to escape, to fly.
Ապրեցան ի հրոյն հնոցէ, կամ ի սրոյ, ի մահուանէ, ի ծովէ։ Եւ ապրեալք՝ յայնժամ գիտացաք, եւ այլն։ Ապրեսջիք ի ձեռաց թշնամեաց, կամ ապրեսցուք յանօրինաց։ Ապրեցարուք յազգէ աստի խոտորելոյ. եւ այլն։ Տէր, եթէ ննջեաց, ապա ապրի. եւ այլն։
Իմաստասիրութիւն է խոկումն մահու յապրիլ կենդանոյն։ Տղայք ծնանելով վեցամսայք եւ ութամսայք ոչ ապրին, իսկ եօթնամսայքն ապրին. (Սահմ. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ։)
livelihood, subsistence, maintenance, provision.
Ի հաշտութիւն աստուծոյ, եւ ի յապրուստ մեր ի բարկութենէն՝ որ գալոցն է. (Տօնակ.։)
cf. Բաղսամոն.
Զաղանդ բառնայ զերակղացւոյն, որ ապրսամ եղով եւ ջրով ասեն միշտ մկրտիլ։ Հերակլանոսք լուանան ապրսամ իւղով եւ ջրով. (Տօնակ.։) (Ոսկիփոր.։)
coadjutor;
assistant, helper;
confederate.
Բազկակից. նիզակակից. գործակից. օգնական.
cf. Աջակողմն.
Աւետէր աջակողմ աւազակաւն բոլոր բնութեանս. (Տօնակ.։)
to aid, to assist, to succour;
to league, to confederate.
ԱՋԱԿՑԻՄ կամ ԱՋԱԿՑԵՄ, Աջակից լինել, այսինքն գործակից, նիզակակից, օգնական.
Որ եւ աջակցեալ իսկ եղբօր իւրում աշոտոյ։ Այլոցն եւս մարտակցացն աջակցեալ գէորգայ. (Յհ. կթ.։)
cf. Աջակողմեան.
Օդիքդ յաջեայսըդ կարգեսցին (կամ օդիքդ յաջեայ դասըս կարգին). (Յիսուս որդի.։)
Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Յաջող.
δεξιός, -η, -ον. dexter, -tra, -trum;
commodus, expediens, facilis. Որ է իբրու յաջոյ կողման, կամ զօրաւոր եւ յաջողակ իբրեւ զաջ. յաջող. դիպող. լաւ եւ գովելի. ուղիղ. բարեվիճակ. դիւր. հեշտին. սաղ. ուղուրլու.
Եթէ հարեալք ի դիմի՝ օգնականութեամբն աստուծոյ զօրեմք, այն աջող իսկ է, եւ բարի։ Յորժամ այս ամենայն այսպէս լինի, ամենայն իրք արեաց աշխարհիս աջող լինի եւ անսխալ. (Փարպ.։)
at;
near;
among;
in comparison of;
with regard to;
relatively to;
during, in, under;
against;
with;
towards;
next to;
by;
for;
on;
in presence of, before;
առ իս է յամենայն ժամ, he is always near me;
արգարացուսջիք զնա առ հօր իւրում, make excuses for him to his father;
աղէտք քո ոչինչ են առ իմովս, your misfortune is nothing in comparison of mine;
գնաց առ դուքսն, he is gone to the duke;
առ Հայս եւ առ Յոյնս, among the Armenians and Greeks;
ոչ է նոյնպէս առ Անգղիացիս, it is not even among the English;
սակաւ ինչ է այդ առ պարտեօքս՝ զոր ունիմ առ քեզ, it is little in comparison of what I owe you;
յարդոյ՝ մեծարու է առ ամենեսին, he is respected by all men;
կայթել or խայտալ առ խնդութեան, to leap for joy;
պարտ է լինել ազնուաբարոյ առ անձն եւ առ այլս, it is right to respect one's self as well as others;
առ բարեկամս ունիմ զնա, I keep him for my friend;
նստել, բազմել առ ումեմն or առ ումեք, to sit down near any one;
առ թագաւորութեամբ, under the reign of Tiridates;
առ ի տեսանել զնա, to see him;
առ արտաքս, on the outside;
առ երի, near, towards;
առ երկրաւ, on the ground;
առ այր, to each person, a piece;
առ չարութեան, for malice, through malice;
առ ահի, երկիւղի, for or through fear;
առ նովին ժամանակաւ, at that time, then.
curtain, veil, net;
pretext;
nuptial couch;
gynaeceum;
bed-curtain;
pavilion, sail of a ship;
մտնկունք —ի, young persons that accompany the bridegroom, paranymphs;
— պարզել՝ վերացուցանել, to sail;
իջուցանել զ—, to strike sail.
ἰστίον, ἑπίσπαστρον, κάλυμμα , καταπέτασμα. velum, velamen, tegumentum, oprimentum, aulaeum. (լծ. առիգած. զգած. ագած. արմատն ամենեցուն է ագանել, զգենուլ) Կտաւ կամ պաստառ պարզեալ եւ ձգեալ որպէս վարագոյր կամ անջրպետ, ծածկոյթ, նուարտան, պատրուակ, քօղ. սրահակ. սրսկապան. վրան, եւ այլն.
Ղօղեալ համարէին ընդ անճաճանչ յիմարութեան առագաստաւ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 3։)
ղօղեցին ընդ կեղծաւորութեանն առագաստիւ. (Խոր. ՟Գ. 43։)
Ձգմամբ չուանացն փոփոխել զառագաստն ըստ ընթացից օդոյն։ Ի յառագաստ նաւացն պշուցեալ հային։ Յօրինեալ կազմածովք, առագաստիւք եւ այլն. (Պիտ.։)
in the shape of a sail.
Առագաստաձեւ զմոմն անօսրէ. (Վեցօր. ՟Ը։)
for the service of the nuptial room.
Երգօք պարողաց առագաստասպասաց. (Նար. խչ.։)
veiled, covered with a veil or curtain.
Շուրջ փակեալ առագաստիւք կամ սրսկապանօք.
to veil, to cover with a veil or curtain;
to cloak under a pretence, to mask;
to set sail, to make sail, to sail.
καλύπτω. velo, περικλείω, circumcludo, եւ այլն. Ընդ առագաստիւ վարագուրի կամ հարսնարանի առնուլ պարփակել, իրօք կամ նմանութեամբ.
Զզօրութիւն իւր յամպն ծածկեալ առագաստեալ պահէր. (Ագաթ.։)
Մառախուղ զաչօք մտացն ներքնոց առագաստեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
to attribute, to ascribe;
to prefix, to put before;
to set, to apply, to put, to join, to add;
to establish, to appoint, to make.
Իւրոյ ճշմարտութեանն ի հաւատ զկանխաւ դաւանութիւնսն ի հօրէ քրիստոսի՝ առադրէ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Է։)
Զօշաքաղութիւնն ի բազում իրս առադրի. այսինքն մերձ դնի, սպրդի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
adage, proverb, saying, aphorism, sentence, apophthegm;
axiom, maxim, general proposition, rule, principle;
oracle.
Առած կոչեն զազդումն մարգարէական շնորհացն, զի զոր իչ առնուին ի հոգւոյն, զայն խօսէին. (Գէ. ես.։)
that speaks in proverbs;
fabulist.
Ասեն առակաբանքն, խեցգետինն հետ օձին ձկտեցաւ, եւ կտրեցաւ. (Ոսկիփոր.։)
to proverb, to speak proverbs;
to speak figuratively.
figurative discourse, parable;
enigma.
Առակաւ խօսելն. եւ Առակաւոր բան.
Է՞ր աղագաւ առակաբանութեամբ խօսէր զայսոսիկ. (Նանայ.։)
that writes proverbs or moral fables.
παροιμιαστής. auctor proverbiorum. Գրօղն զգիրս առակաց, սողոմոն.
proverbial;
enigmatical.
Ըստ առակական աստուածախօսն բարբառոյ. (Անան. եկեղ։)
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
Իսկ ԱՌ ԱՉՍ. cf. ԱՉՔ։ ԱՌ. նախադրութիւն. Առընթեր ուղղականի կամ անորոշ հայցականի՝ նախդիր կարծեցեալ, որպէս Վասն, յաղագս, ունելով եւ զզօրութիւն բացառականի կամ գործիականի. զոր օրինակ.
Ո՞ ի ձէնջ առ հոգալ իւրում յաւելուլ կարիցէ ի հասակ իւր կանգուն մի. (Մտթ. Զ. 27.) յն. հոգալով, կամ հոգացօղ։
Ոմանք ոչ առ ատել զառաքինութիւնն փախչին ի նմանէ, այլ առ ամօթոյ պատկառանաց. (Փիլ. լին. Գ. 29։)
Երկուս գառինս տարեւոր առ օր։ Ժողովեցին երկուս չափս առ մի մի։ Տալ յիսուն սիկղ առ այր։ Կագեցին առ փիղ փիղ. եւ այլն։
սեռ. խնդրով, է Վասն, յաղագս, տալով եւ զզօրութիւն բացառականի. զոր օրինակ.,
Առ ամօթոյ. առ ահի. առ երկիւղի. առ չարութեան. առ բեկման ոգւոց. առ իմոյ յիշատակի, եւ այլն։
Առ նշանակէ յետս ընդդէմ ընթացելոյ (արեգական)։ Առնուլ պաշար առ հերեսիովտացն հակառակութենէ։ Նզովեաց զթզենին առ օրինակէ. (Կոչ. Բ. Դ. ԺԳ։)
Իսկ ԱՌ ԱԿԱՆԷ. cf. ԱԿՆ. ԱՌ. գործ. խնդրով. Առընթեր. մերձ. ի մօտոյ. կից. յար. ք ովը, քովէն, կցած.
Որ եղեւ առ կղոդեաւ. առ աբիաթարաւ. առ եղիսէիւ մարգարէիւ. առ քեւ. առ մեօք. առ կենդանութեամբ առն իւրոյ. եւ այլն։
Եթէ առցես զկանայս առ դստերօք իմովք. (Ծն. ԼԱ. 50։)
ԱՌ ԱՒԻՐ cf. առաւիր. Իբր Առօրեայ. օրուան.
Առ ե՞րբ արարից աղօթս վասն քո. (Ել. Ը. 9։)
Առ ժամ մի վշտանայ ցաւօքն։ Զառժամ մի նորին լուծումնն է ուսանել. (ՃՃ.։ Լմբ. յայտն.։)
Առ ժամ մի յանձն առնումք պատճառանօք զհրամայեալս։ Առ ժամ մի ջանայր խաբանօք. (Լաստ. ԺԸ։ նախդիր.)
Արագ առ ի լսել, եւ ծանր առ ի խօսել, եւ ծանր առ ի բարկանալ։ Առ ի կեանս եւ յաստուածպաշտութիւն մեզ շնորհեալ. (Յկ. Ա. 19։ Բ. Պետ. Ա. 3։)
Հատանօղ զառ ի չարն միաբանելոց։ Զառ ի յաստուածայինն լոյս վերահայեցողութիւն. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)
Տեսից առ ի քէն զվրէժխնդրութիւն առ ի նոսա։ Առ ի քէն իմաստութիւնդ։ Զփառս զառ ի միոյն աստուծոյ։ Առ ի յարքայէ։ Քեռ քո՝ թէ առ ի հօրէ իցէ, կամ առ ի մօրէ (այսինքն ի կողմանէ)։ Զպղծեալսն սրբէր առ ի մարմնոյ սրբութենէ (յն. առ մարմնոյ սրբութիւն). եւ այլն։ (Իսկ Ա. Թագ. Բ. 28.)
Ետու տան հօր քո զամենայն զառ ի հրոյն որդւոցն իսրայէլի. իմա՛, զմասն՝ որ ի զոհից։
Առ ի յօրինացն։ Առ յընկերէ։ Առ ի յոյժ բազմութենէն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Եղիշ.։)
Զառ ի մօրէ (այսինքն զի ծնէ) զկաղն բժշկելով. (Յճխ. ԺԶ։)
Արտասուօք խնդրեցին զօգնութիւն զառ ի թշնամեաց. այսինքն յերեսաց թշնամեաց. (Ճ. Բ.։)
Հեղուլ զարիւն վասն աստուածային արեանդ, եւ պատարագել առ ի պատարագելոյդ հօր (այսինքն վասն պատարագեցելոյդ). (Ճ. Ա.։)
Չցաւէ ինչ բնաւ (ընդ բեկումն անօթոյն) առ ի գութ մանկանն. (Վրք. հց. ԻԶ։)
Պահել առ օրն հրամայեցին զգուշութեամբ. (Փարպ.։)
Զիւրսն ի մեզ սերմանիս առ օրն համարեսցի. այս ինքն յայնմ աւուր, որ է օր չատաստանի. (ռմկ. օր կուգայ որ, ատենով։) (Նար. ԻԹ։)
Առից զձեզ առիւ։ Վասն առիցն իւրեանց առաւօտնոց. (երեմ. ԻԳ. 39։ Անգ. Բ. 15։)
Յորոց վերայ հասեալ անօրինացն, եւ առականեցին զամուրս նորա. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. որ ի ՟Ժ՟Ը. գրի.)
ignominy;
private parts, nakedness.
αἱσχύνη, αἵσχιδον, παραδειγματισμός. pudor, ignomina, traductio. որ եւ ԱՌԱԿ ՆՇԱՒԱԿԻ. Խայտառականք. ամօթանք. խայտառակութիւն, ծանականք. նշաւակութիւն. յամօթ առնելն, եւ լինելն. ամօթ.
Ոչ առականաց միայն պարտ էր, այլեւ տանջանաց ըստ օրինացն։ Ես զմահ եւս յանձին կալայ, որ քան զամենայն մահս առականա՛ց էր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 18։)
Տեսանես՞ս զմեղացն զամօթ, տեսանե՞ս զյանցանացն զառականսն։ Տեսին զառականս իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)
Յիշեցէք զառականս ամօթագեղ ամուսնացելոյ՝ ոչ ինչ նուազ եւ կուսից։ Յետոյ զգացեալ զառականս՝ կնոջն, զայրանայր ցասմամբ. (Պիտ.։)
ἁσχημοσύνη, turpitudo. Անդամք ամօթոյ, ամօթոյք.
Մայրենի եւ քուրական առականօք զարարած լուսաւորացն մուծանէ. (Եզնիկ.։)
who propounds enigmas;
who talks in proverbs.
αἱνιγματιστής, παροιμιοστής. aenigmatum, vel parabolae studiosus. Որ առակս ի մէջ արկանէ, կամ ի կիր արկանէ. առակախօս.
Խորագէտ, լի երկրաւոր իմաստութեամբ, առասպելախօս, եւ առակարկու. (Ղեւոնդ. ՟Ժ։)
cf. Առակական.
παραβολικός, αἱνιγματώδης. parabolicus, aenigmaticus. Առակական. ուր կայցէ առակ կամ օրինակ ինչ. խորհրդաւոր։ նմանաբանական. այլաբանական.
իբր Առակ եւ զրոյց եղեալ. խայտառակ. կամ անկեալ ընդ վատանութեամբ եւ մեղադրանօք.
to allegorize, to make use of parables;
to confront, to compare, to resemble;
to expbse to public censure.
παραβάλλω, ὐπαινίσσομαι. parabolis expono, etc. Առակս ի մէջ առնուլ. առակաւորել. առակախօսիլ. առակաւ նշանակել. նմանութեամբ յայտնել. նմանեցուցանել. յարմարել. այլաբանել.
παραδειγματίζω, ἁποκαλύπτω. ignominiae expono, gtarduco. Խայտառակել. մերկանալ զամօթալիս. նշաւակել յանդիման առնել ի նշաւակ.
Յայտնեաց զպոռնկութիւն իւր, եւ առակեաց զամօթ իւր. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 18։)
Տանջանօք առակելով սատակէին. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 10։)
peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.
Յաւէտ աստուծոյ առանձին է այս, զհանդերձեալսն ասել։ Ոչինչ օտար, եւ ոչ առանձին իմ ինչ, այլ առ ի քէն. զի առանձինն իբր յօտարութեան դնէ զյոլովսն. (Ոսկ. ՟Բ. 32. 35։)
Ոչ է նա առանձին սուրբ յստակ լուսով, այլ ի ձեռն օդոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Զամենայն ընտրութիւնս նշանագրոյն, զառանձինն եւ զկրկնաւորն միանգամայն յօրինեալ. (Կորիւն.։)
Սաղմոս առանձինն է յօրհնութենէ. այսպէս եւ օրհնութիւն որոշի ի գովութենէ. (Լմբ. պտրգ.։)
Զատանէ իւր հօտ առանձինն, եւ ոչ խառնէր զնոսա ի խաշինս լաբանու։ Արկին (հաց) իւրաքանչիւր առանձինն։ Կոծեսցի երկիր ըստ ազգս ազգաց առանձինն. ազգ տանն դաւթի առանձինն, եւ կանայք նոցա առանձինն։ Մեք առանձինն էաք։ Իբրեւ եղեւ առանձինն։ Խուսեաց ի տեղի անապատ առանձինն եւ այլն։ Որպէս զգինի ոք առանձինն ըմպիցէ, եւ դարձեալ զջուր առանձինն. եւ այլն։
peculiar, singular;
lonely, solitary;
own.
Սոքա առանձնակ ունին որակս. իսկ չորրորդն խառն ընդ սոսա. (Տօնակ.։)
Աստուծոյ զպաշտօնն եւ զերկրպագութիւննա ռանձնակ մատուցանել, որպէս արարած՝ արարչի. (Սարկ. պատկ.։)
Ո՞վ ոք երբէք ետես ի մարտի զըմբիշն՝ անձամբ զօրացուցեալ զիւրն առանձնա՛կ զզօրութիւն։ Ասա՛ ինձ, առանձնա՞կ մարդն թագաւորէ, եւ առանձնա՞կ ծիրանին. (Աթ. ՟Ը։)
Ես ոչինչ առանձնական խօսեցայ ընդ ձեզ, այլ զամենայն իբրեւ ի հօրէ։ Ամենայն որ ինչ աստուածութեանն էին առանձնականք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23. 25։)
to retire, to withdrow.
Կրօնաւորութիւն է առանձնանալ յաշխարհէ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
Որպէս ի մարդկանէ պօղոս յատկացեալ՝ դէմ առկոչի. իսկ յանմարմնոցն գաբրիէլ առանձնացեալ՝ դէմ անուանի. (Յհ. իմ. երեւ.։)
singularity;
propriety.
Եւ է առանձնաւորութիւն բնութեանն վերնոյ՝ անչարչարութիւն։ Ընդ միաւորութեան տնօրինականի՝ բնութեանցն առանձնաւորութիւնք ի ձեռն բիւրուց բանից տեսանի մեզ. եւ այլն. (Պրպմ. ՟Ի՟Զ. ՟Լ՟Ե։)
ὐπόστασις. hypostasis, personalitas. Ենթակայութիւն առնչական, որ եւ Անձնաւորութիւն. եւ Ծանօթութիւն յայտարար յատկութեան իւրաքանչիւր անձին. ինքնութիւն. իսկութիւն.
Սուրբ երրորդութեանն զերկրպագութիւնն մատուցանէին (եւ ի հնումն), թէեւ առանձնաւորութեանցն անծնօթ հանդիպէին։ Երրեակ ըստ առանձնաւորութեանն, որոշեալ դիմօք, եւ միաւորեալ աստուածութեամբն. (Խոսր. պտրգ.։)
Ես եւ հայր իմ մի եմք, ոչ ըստ դիմաց եւ առանձնաւորութեան զմին ասէր գոլ, այլ ըստ բնութեան։ Զերիս դէմսն եւ զերիս առանձնաւորութիւնսն, զհայր եւ զորդի եւ զսուրբ հոգի։ Հօր ծնօղ գոլ, որդւոյ՝ ծնունդ, իսկ հոգւոյ ելումն. եւ նոյն սա է առանձնաւորութիւն. զի որով իւիք նշանակեսցի դէմն, նոյն եւ առանձնաւորութիւն (այսինքն ծանօթական յատկութիւն) նմին եղիցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.
ԱՌԱՆՑԱՆԵՄ կամ ԻՄ Քաջիկ անցանել ըստ ժամանակ, ըստ չափ, ըստ տեղի. զանցանել. հնանալ. ծերանալ. զառամիլ. խռուիլ ալեօք. շատ անցնիլ, առնել քալել կամ անցնիլ.
Որ առանց ընդ երկինս երկնից ինքնիշխան զօրութեամբ. (Լմբ. ստիպ.։)
(Արբեցութիւնն առնէ) շատխօս զհանդարտաբանն, առանցեալ՝ զիմաստունն. (Իսիւք.։)
Մարգարէդ առանցեալ է, ո՛չ գիտէ զի՛նչ խօսի. (Ոսկ. ես.։)