substantially.
arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.
Իբրեւ զգոռոզս ճոխանան. (Սարկ. քհ.։)
to be proud of, puffed up, elated.
Ոմանք գոռոզանան, եւ կէսք ընդ նոսա նախանձին. (Երզն. մտթ.։)
difficult to be caught in hunting or fishing.
Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)
cf. Դժուարորս.
Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)
to gather;
to rise;
— հերաց, to bristle up, to stand.
Խորք կոչէ զյաճախումն խորհրդոցն՝ որք դիզանան ի վերայ մտացն. (Լմբ. սղ.։)
cf. Դիմադարձ.
to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.
Այսպիսի ինչ անանիայ եւ կնոջ իւրում սափիրայ դիպեցաւ. (Ոսկ. ես.։)
Որ դիպի ի գլուխ ելեալ յերկրորդ ամին դարեհի։ Պինդարոս ընդ այն ժամանակս դիպէր։ Եւ այն այնպէս նոցա դիպէր ի կանանց գերեաց. (Եւս. քր.։)
cf. Դիցապաշտ.
where demons dwell.
dedicated or sacrificed to the devil.
tormented by the devil, possessed.
what buds easily.
Զօրութիւն սերմանն այնորիկ (մանանխոյ) դիւրաբոյս է. (Եփր. աւետար.։)
that turns easily, mutable, changeable;
convertible.
that consists of three things or words;
— նուագ, trisagion.
to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.
Եռային ցասմամբ զնոսա սպանանել. (Ոսկ. գծ.։)
Երան զեռան սլանան ի մարմինս ծովու. (Նար.։)
boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
Եռացմամբ սիրոյն առլցեալ ի քրիստոս։ Հուր եւ եռացումն հոգւոյ պիտոյանան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Թ։)
cf. Արագալուր.
Թեթեւամիտ ազգն անհամեստիցն կանանց՝ երագալուր եւ դիւրահաւան. (Ճ. ՟Դ.։)
dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.
Երազ է՝ մտաց շարժումն ի յանշարժ մարմինս. Որ ոք երազոց հաւատայ, նման է այնոցիկ՝ որք ըստ ստուերս անձանց իւրեանց ընթանան, եւզնոյնն կամին ըմբռնել. (Կլիմաք.։)
cf. Երախտամոռ.
to assemble in troops, to flock, to go in company.
Ընդ ամենայն լուսեղէնսն խառնեալ դասս երամանան. (Ճ. ՟Գ.։)
Նաեւ ո՛չ աղաւնիք ընդ ագռաւս երամանան. (Նանայ.։)
Ոչ երամանան անդեայք ի յարօտս. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
Դաս դաս խորդոց հաւուց ... երամացեալք հարօրանան. (Ագաթ.։)
dry, arid, parched;
cf. Երաշտութիւն.
Ի վերայ երաշտու, եթէ անանձրեւ լինի. (Մաշտ. հին.։)
to dry, to become dry (speaking of earth or air).
with unsparing hand, by handfuls, liberally.
Բռնալիր լուանան զձեռս. (Մրկ. ՟Է. 3։)
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
Ի ցնցոտիս զոք տեսանէիր, եւ ի ցրտոյ բրտացեալ։ Աչքն ի տքնութենէն բրտանան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։ ՟Գ. 8։)
stormy;
snowy, full of snow.
cf. Գուժեմ.
Որպէս ի ձեռն կնոջն բօթեցաւ մահ, նոյնպէս եւ ի ձեռն արի կանանցն աւետեաց՝ կեանք յաւիտենական. (Բրսղ. մրկ.։)
wild beast;
brute, animal, beast.
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
very clean, very pure, spotless;
very holy.
very elevated, lofty, high.
to navigate with the waves.
very honourable, most reverend.
to shine, to sparkle.
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
humid, moist;
lewd, libidinous;
— ականջաց, ear-wax.
Վասն անարգել գիջոցն եւ կնասիրացն սաստելով։ Ի վերայ անխրատիցն եւ գիջոց։ Ի կանանց, որք պիղծք եւ գարշք եւ գէջք են։ Ի գէջ եւ յանտանելի կանանց ախտի։ Գէջ խառնակութիւն. (Փիլ.։)
hair, head of hair, long hanging hair.
Զպատճառս գիսոյ կանանց ուսիք յառաքելոյ ... Ծածկեալ ունիցի զգլուխն գիսօք. (Սանահն.։)
to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.
Հիւանդք դիւրանան ի տեսլենէ սիրելեաց. (Մխ. առակ.։)
Դիւրանան չարչարեալքն ի փորձանաց. (Վրդն. սղ.։)
agility, pliableness, mobility, versatility, fickleness
Եւ ոչ ի մի ոք վստահանան յաղագս յերկոսին դիւրաշարժութեան եւ անկայուն գոլոյ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
easy, light, gentle, commodious;
flat.
Կանանց ազգ դիւրին է առ պատրանս. (Ոսկ. կոր.։)
tremor, trembling, shivering, fear;
զդողի հարկանիմ, to tremble;
ի դողի եւ յերերի կալ, to shake, to stir, to shudder;
ի դողի կացուցանել, to cause to tremble.
free, independent;
freed, affranchised, redeemed, quit, ransomed;
large, vast;
noble;
— Մասիս, the great Ararat;
— առնել cf. Ազատեմ;
— կացուցանել;
to dispense, to exempt;
cf. Ազատաբար.
Հանդերձ ազատօքն վանանդայ։ Զոմանս ի պատուական ազատաց։ Զայլս եւս ազատ կանայս. (Յհ. կթ.։)
liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.
Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան յազատութիւն փառաց Որդւոյն Աստուծոյ։ Ազատութեամբն՝ որով Քրիստոս զմեզ ազատեցոյց։ Նոցա ազատութիւն խոստանան, եւ ինքեանք ապականութեանն ծառայք են. եւ այլն։
sensation, feeling;
advice;
— առնել, to give notice or information, to notify;
to instruct;
to advise, to admonish;
to announce, to publish;
— առնել յառաջագոյն or կանխաւ, to precaution, to premonish, to put on guard;
— լինել, to be aware of, to be informed of;
to be announced or published.
Այլ արդ մանկացի՛ր, եւ համարեա՛ զանձնդ յազդոջ։ Ոգիքն առաւել ի ծերութեանն առողջանան. յայնժամ առաւել յազդոջ լինին. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
Ազդեաց յօրէնսն, շնչեաց ի մարգարէսն։ Ազդես միայն (յաստեղս), եւ նոքա ընթանան։ Առ հեղիաս զօծելութիւնն ազդեաց յէուայ եւ ազայելի։ Ի քէն ազդեցաւ գրել ինձ զսոսին. (Նար.։)
nation, people, generation;
cf. Ազգ.
Ի մարդկային ազնէ։ Ի կանանց ազանցն կերպից։ Ազինք աւազակաց։ Մաքրակրօնից ազանց միանձանց։ Աստուածազարդ ազինք գնդից։ Վերակացութեամբ երջանկացն ազանց ընտրելոց (հրեշտակաց). (Նար.։)
floating, swelling, rough.
Ի ծուփս բազմավտանգս ալէտանջ հողմոց։ Յալէտանջ նոցին (կանանցն) ծփմանց զերծեալ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)
wave, billow, surge, swell of the sea;
gray hairs, old age;
ծաղկիլ ալեաց, խոնարհիլ յալիս, to grow gray-haired, to get old;
ալիս յարուցանել, to agitate the waves;
հերձանել՝ պատառել գալիս, to cleave the waves.
Եւ Սպիտակ հերք զլխոյ կանանց. ճերմկած մազեր. ազարմըշ սաշ.
hypochondriac.
Տխուրք են ախոնդանոտք, եւ ցնորիւք ախտանան բազմիցս. (Բժշկ. առ Լեհ.։)
desirable, pleasing, agreeable.
Իմանան զախորժելին կամ զոչն ախորժելին. (Շ. թղթ.։)