amiable, dear, beloved, well-beloved;
affectionate, benign, kind;
favourite, darling, lover;
—դ իմ, my dear;
— ընծայել, to render amiable;
— է ինձ, I prefer;
— է քեզ գեղեցիկն, the beautiful affects you;
— է ինձ կարծել, I should think;
— է ինձ տեսանել ի քեզ, I am very happy to see in you;
— էր ինձ բարերարել, I had placed all my happiness in doing good.
loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.
Ի սիրելութիւն եւ ի բարեկամութիւն եկեսցէ։ Մի ընդունայ եւ դատարկ լիցի սիրելութիւն քո առ իս. (Յհ. իմ. ատ.։ Արծր. ՟Գ. 3։)
վասն սիրելութեան, որպէս զի ախտացեալ անդամն ի կարգ առողջիցն պահեսցի. (Շ. ընդհանր.։ տես եւ Պիտ. ստէպ։)
to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.
loving, fond of;
amateur, lover;
— նկարուց, amateur of pictures;
— երաժշտութեան, dilettante;
— գեղարուեստից, virtuoso;
— ազատութեան, փառաց, lover of liberty, of glory;
չես դու — մարդահաճութեան, you do not like flattery;
— է նա գրենոց, books are his passion;
— եմ ես տնկաբանութեան, I have a great taste for botany.
capital, chapiter.
Զսիւնագլուխս նոցա արասցե՛ս յամենայն կերպարանս ի նմանութիւն կենդանեաց. (Ոսկիփոր.։)
column-like.
Սիւնատեսիլ ամպ։ Իմանալի աշտանակ՝ սիւնատեսիլ լուսով զարդարեալ. (Եպիփ. կուս.։ Անան. եկեղ։)
Ընդ լուսափայլ ամպոյն՝ ընդ սիւնատեսիլ հրոյն՝ երդակցելով հովուացն. (Շ. տաղ.։)
cf. Սինկղիտոս.
Հաճոյ թուեցաւ հերակղի եւ ամնեայն սիւնկղիտոսիցն (կամ սիւնկղիտոսին)։ Մեծաց խորհրդոցն խորհրդակիցք են, որք սիւնկղիտոսք կոչին։ Զհրաման թագաւորաց քոց եւ զսիւնկղետոսին կատարեա յիս. (Արծր. ՟Բ. 3։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։ Ճ. ՟Բ.։)
synodal.
Սիւնհոդասական հրամանաւ առաքելոցն։ Սիւնհոդոսական հայրապետացն եկեղեցաց։ Ըստ սիւնհոդասական կարգի եւ սովորութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Խոսրովիկ.։)
cf. Հինգտերեւեան.
ՍԻՒՐԱԼԱԽՈՒՐ կամ ՍԻՐԱԼԱԽՈՒՐ. Որպէս թէ՝ Լախուր սիւրոյ, այսինքն քերեվիզ երկրին ասորոց. որ եւ պենդափիւղսն, ըստ յն. πεντάφυλλον quinque folium. ի բառս Գաղիանոսի։ Որոյ թարգմանութիւն դնի ի Բժշկարանի ՝ հինգտերեւան, հինգտերեւէն, հինգմատնէ. ... Այլ է եւ Ձիալախուր։
cf. Սլացումն.
Օդագնաց սլացութեամբն թեթեւս թռուցեալ։ Զթեթեւաբար վերաբերութիւն, զարտագնաց սլացութիւն. (Թէոդոր. խչ.։ Շ. հրեշտ.։)
soaring, flight.
Օդագնաց սլացութեամբն թեթեւս թռուցեալ։ Զթեթեւաբար վերաբերութիւն, զարտագնաց սլացութիւն. (Թէոդոր. խչ.։ Շ. հրեշտ.։)
cf. Սուլեմ.
Ընկալ զթուք, եւ պսակեաց փշօք. նոր յուդաս եւ կայիափա ոչ այժմ սլէ, չիք պիղատոս. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)
wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.
Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ. իմաստն.։)
staggering, reeling, tipsy, drunken.
κραπάλων plenus crapulae. Գայթոտ որպէս զարբեալ. գթոտ. դանդաչօղ.
cf. Սխալակումն.
ՍԽԱԼԱԿՈՒԹԻՒՆ ՍԽԱԼԱԿՈՒՄՆ. Դանդաչումն յարբեցութենէ.
drunkenness, intoxication.
ՍԽԱԼԱԿՈՒԹԻՒՆ ՍԽԱԼԱԿՈՒՄՆ. Դանդաչումն յարբեցութենէ.
fault, mistake, error, oversight, failing, blunder.
Ի լինելն ինչ սխալանաց զրադաշտի առ տիկինն, եւ հակառակութեան ի ներքս անկանելոյ, պատերազմի ի վերայ նորա շամիրամ։ Ոչ հեղգութեամբ եւ անզգուշաբար վրիպեալ, եւ ոչ կամաւոր սխալանօք ի սմա յարմարեալ բան. (Խոր. ՟Ա. 16։ ՟Բ. 72։)
cf. Սխալիմ.
Ապստամբ հրեշտակքն, որք զթիւ երկնաւորաց դասուն սխալեցին. (Լմբ. յայտն.։)
working or doing wonders, enchanting, astonishing, wondrous, prodigious, stupendous.
Ընդելուզեալ մարգարտով զարդարեաց զսխրագործ փայտն (խաչի). (Արծր. ՟Դ. 11։)
wonderful, surprising, admirable, charming.
Սխրալի մարդասիրութիւն։ Սխրալի ամենեցուն երեւեր։ Սխրալի է պատիւ փառանց աստուածամօրն. (Նար. ՟Ծ՟Ը։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Ճ. ՟Ժ.։)
slimy, oozy, muddy, miry, sloughy;
սկախառն խոնաւութիւն, cf. Ճահիճ.
Գետ դաժանահոտ սկախառն մամռարմատ խառնախռիւ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)
cup, bowl, goblet;
— աշտանակաց, drip-receiver.
Բունն եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակքն (աշտանակին)։ Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն (աշտանակի). Չորք սկահաձեւք ընկուզազարդք։ Զստեղունս նորա եւ զսկահաձեւսն. (Ել. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։)
cup-shaped;
— ornament.
Բունն եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակքն (աշտանակին)։ Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն (աշտանակի). Չորք սկահաձեւք ընկուզազարդք։ Զստեղունս նորա եւ զսկահաձեւսն. (Ել. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Է։ 3)
plate;
disk;
— գլխոյ, scull, cranium.
τρύβλιον, παρόψις, φιάλη paropsis, phiala, catinus, patina, patella . (որպէս թէ Սկահակ, կամ Սկահ՝ որ առնու ինչ ի մէջ իւր. ռմկ. սկուռա. Սկահաձեւ անօթ կերակրոյ եւ ըմպելւոյ. որպէս Ափսէ. պնակ. տաշտ. դաշխուրան. սկուտեղ. բաժակ մեծ. ճաշակ. կոնք. ... (Մտթ. ՟Ի՟Զ. 23։ Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 1 = 17։ Յայտ. ՟Ժ՟Է. 1։ ՟Ի՟Ա. 9։)
cf. Հսկեմ.
Սկել բանին վարդապետութեան, կամ ուէէութեանց, կամ փափկութեան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 19։ ՟Բ. 7։)
father-in-law;
cf. Կեսրայր.
Ի սկեսրայրէն իւրմէ ի յուդայէ. (Բրսղ. մրկ.։)
tender age, infancy.
Անդստին ի սկզբանէ բուսեալ. կանխաբոյս. Սկզբնաբոյս ընդ լաւին վերերեւեսցի ցորենոյ որսմն դառնութեան. (Սկեւռ. աղ.։)
first among the powers (angelic hierarchy).
Դաս զօրութեանց՝ նորա պատկեր լինելով զօրացօղ տեսակաւ՝ որպէս հասանելի է, եւ առ նա որպէս սկզբնազօր զօրաւորաբար դարձեալ. (Դիոն. երկն.։)
primitive, original, radical, pristine, primordial, first, initial;
elementary;
cf. Մեղք;
—ն, beginning.
Եղիցի զերծեալ ի չար կապանաց արկածից՝ սկզբնականաց, վերջնոց, եւ միջոց։ Զնորայն (զադամայ) քաւեսցէ զսկզբնական օրինազանցութիւն։ վասն սկզբնական մեղաց. վասն ներգործական մեղաց. (Նար. ՟Ի՟Ը։ Հ. կիլիկ.։ Ոսկիփոր.։)
cf. Նախահայր.
Նախահայրն ադամ. հին նահապետ. եւ Առաջինն յիմիք կարգի. հեղինակ. գտակ. սկզբնապատճառ, նախաշաւիղ. նախկին օրինակ.
Պատուիրանի սկզբնահօրն դաւանութեան։ Իսկ զբնահայրն սկսեալ մինչեւ ի սպառումն ծննդոց նորա։ Շիրմի սկզբնահօրն պաշտպան. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ։)
Երրորդ գարուննոյ սկզբնահայրն որպէս ադամ։ Զսկզբնահայրն ապաշխարութեանց զենովք վերածեաց յերկինս։ Սկզբնահայրն հաւատաց (աբրահամ)։ Փոխանակ նոյի երկրորդ սկզբնահայր կոչեցաւ քրիստոս նորոյ ծննդեան եկեղեցւոյ. (Տօնակ.։ Նար. հբ։ Շ. բարձր.։)
Սկզբնահայր եւ նախաշաւիղ սիրոյն ընթացից (աստուած)։ Սկզբնահայրդ խոստովանութեան անյայտ ծածկութից՝ որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Սկզբնահայրն չարեաց սատանայ. (Նար. ՟Կ՟Է. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ա։)
cf. Նախաչար.
Ի դէմս այլազգեացն սպառնայ սկզբնաչարն։ Սողէր շրջէր ընդ տիեզերս սկզբնաչար օձն։ Սկզբնաչար օձն, եւ փարաւոն։ Զնոյն ինքն զսկզբնաչար զդրախտին օձն։ Սկզբնաչար դեւքն եւ մարդատեացք. (Նախ. ես.։ Խոր. հռիփս.։ Արշ.։ Յհ. իմ. պաւլ.։)
supreme hierarchy.
ἁρχικώτερα διακόσμησις principalior ordinatio, ordo. Գլխաւոր պետութիւն. վերագոյն դասակարգութիւն կամ զարդ երկնայնոց.
cf. Սկսանիմ.
Սկզբնաւորեաց զբանն (վարդապետութեան ի լերինն). (Խոսր. պտրգ.։)
cup, bowl;
chalice.
Օրհնութիւն սկոյ եւ մաղզմայի։ Եւ ի սկիհն ասէ. օրհնեա զբաժակ խորհրդական քո նուիրացն. (Մաշտ.։)
Արարից երկուս սկիս արծաթիս։ Արա ինձ երկուս սկիհս նման միմեանց։ Տաց նմա զսկիհն զգրեալն յանուն իմ։ Եւ եդաւ սկիհն սրբոյն ի սպաս տեառն իւրեանց. (Ճ. ՟Բ.։)
beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.
Երիս ասելճ տէր ողորմեա, խնդուածք են խորհրդականք, սկզբամբ եւ միջոցաւ եւ աւարտմամբ ողորմութիւն նոր մնասցէ առ մեզ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cf. Սկտեղսկտեղ.
Չեդան առաջի նոցա սուրբ սկտեղք. (Եղիշ. ՟Ը։)
to strangle.
Զխզելն ձեռօք եւ խեղդանաւ սկռելն լուռ եղեց. (Սարկ. հանգ.։) (Իսկ ռմկ. սըկռել, որ եւ կսկուծ եփել, է բարկ կամ խիստ եփել զհաց, եւ զայլ իրս)։
beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.
briefly, a little, by and by.
Որք ի ժանդախտէ վնասք ժամանակաւ լինին մարդկան, սղաբար յօգոյգ յինքենէ ապականութիւն ընդունին ի մարմինսն. (Բրս. արբեց.։)
saw-like, saw-shaped, dentellated, toothed.
Ընդ հերձեաւն եւ ընդ սղոցեաւն ասեն. հերձատերեւն բոլոր է, եւ սղոցաձեւ տերեւն երկայն են ի ծառս. եւ այլք՝ թէ հերձեալ էին եւ պատուաստ դրեալայն ազնիւ. եւ թէ զգօս ծառայ ծայրս կտրեալ էին սղոցով. (Վրդն. դան.։)
saw-fish.
Սղոցաձկանն հարեալ զնաւ որսորդաց՝ եւ զբազումս ընկղմեաց. (Մխ. առակ. ՟Կ՟Է։)
to saw, to cut with a saw.
holm-oak, evergreen oak.
frog or frush, (hollow part of a horse's hoof).
հարկանել զսմբատակ երիվարի. (դամասկ։) (Այլ է եւ Սմպատակ)։
spikenard.
ՍՄԲՈՒԼ ναρδοστάχυς, ναρδοῦ σταχύς spica nardi. իտ. spiganardi. որ գրի եւ ՍՈՒՄԲՈՒԼ, կամ ՍՆԲՈՒԼ. ... Այլեւայլ ազնիւ տեսակ ծաղկանց՝ անուշահոտ եւ ազգի գունով. ազգ նարգոսի, եւ ձագախոտի, եւ փաղանդամշկոյ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
empty, void.
κενός vacuus. Որոյ մէջն է սին՝ թափուր՝ դատարկ. մէջը պարապ.
Ցօղունն վասակայ ամենեւին փոր եւ սնամէջ է. քանզի չիք ծանրութիւն ի գլուխ նորա։ Անհաստատ եդեալ հիմունսն խճոյ եւ սնամէջս, որ է անիրաւ դատաստան եւ հպարտութիւն. (Վեցօր. ՟Է։ Վրդն. օրին.։)
to become empty, to be emptied.
κενόομαι evacuor, exhaurior, evanesco, consumor. Սին լինել. դատարկիլ. պարպիլ.
to be nourished, fed, maintained;
to be brought up, reared, educated, instructed.
(ի բառէս Սան). τρέφομαι, ἁνατρέφομαι nutrior, educor, alor. Բուծանիլ. կերակրիլ. դարմանիլ. աճել. դաստիրակիլ. վարժիլ.
Ծնեալքն բնութեամբ սիրեն զծնողսն, եւ սնեալքն զդայեակսն. (Շ. ընդհանր.։)
cf. Սնապարծիկ.
Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)
vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.
Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)