of one kind, uniform, like, equal.
Որ ի բանն հայի միով միատես առաքինութեանն կենօք, միով հոգւով կեալ վկայի. (Նիւս. երգ.։)
μονοειδής uniformis. Միատեսիլ. միակերպ. միաձեւ եւ համաձեւ. միագոյն. պարզ. միօրինակ.
Միատեսակ սեռ, փայլուն, պատուականագոյն ստացուած ոսկի. (Պղատ. տիմ.։)
Միատեսակ իմաստ, կամ կեանք։ Պարզ եւ անյօդ եւ միատեսակ. (Դիոն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։ Աթ. ՟Բ։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
Ոչ միատեսակ դնէ զպտուղսն կամ զչարչարանսն, այլ բազմատեսակ. (Սարգ. յկ. ՟դ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
Իբր պատկերակիցք՝ միատեսակք՝ զուգաշաւիղք. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)
Ոչ ի գոյնս միատեսակս ասաց զբազմութիւն ականցն, այլ զանազանս. (Գէ. ես.։)
Հրեշտակք շրթունս ոչ ունին, լեզուս ոչ ունին՝ կրկինս կամ միատեսակս, եւ ձայնեն աւետիս բարեաց. (Պիտառ.։)
Անվայրինափակ միջնածաղիկ՝ սահման կենաց, էն միատեսակ երկուց ներհակ բազմաշաւիղ. (Սիւն. տաղ խչ.։)
Միատեսակ պահել, կամ երեւիլ, կամ ասել. (Դիոն.։ Արծր. ՟Ա. 1։ Կիւրղ. գանձ.։)
seeing all at one glance.
Միով տեսութեամբ կամ միօրինակ տեսօղ.
Ակն միատեսող անհասիցն եւ ծածկեցելոցն. (Նար. մծբ.։)
monophyllous.
enduring or suffering with another.
Միապէս եւ անդհատ տեւօղ. կամ Ի միասին տոկացօղ.
Որդւոյ քո կցորդութեամբ՝ միատեւակն ժուժկալութեամբ. (Նար. կուս.։)
cohabitation, living in the same house.
Մի տուն կամ մի ազգատոհմ գոլն. մնակակցութիւն.
Փլուզին քակեցին զմիալեզու միաբանութեանն իւրեանց շինութիւն միատնութեան. (Ագաթ.։)
of the same race, family or nation.
Որոց մի է տոհմ. մի տոհմ համարեալ. ընտանի.
Միատոհմ միալելու ազգին բազմացելոյ. (Ագաթ.։)
living with, in the same house;
cohabitant.
Որպէս Տնակից. յարկակից. ընտանի.
Սեկունդոս ասէ. (կին չար՝ հացակից գազան, եւ հարկաւ միատոհմ թշնամի. Ոսկիփոր.։)
cf. Միաւորեմ.
ἐνόω unio, aduno. Տալ միանալ. միաւորել ո՛ր եւ է օրինակաւ. զօդել. խառնել. տարրացուցանել. միացնել.
Մերոց մարմնոց նման առնուլ մարմին, եւ միացուցանել ըստ ճշմարտութեան ընդ իւր. (Պրպմ. ՟Ի՟Բ։)
Արարիչն զհողեղէնս բնութիւն միացոյց ընդ ինքեան. (Մեկն. ղկ.։)
Յանարատ սրբութիւնն փափագանօք միացուցանէ. (Յճխ. ՟Գ։)
Յաւազանին ջուր միացուցեր. (Նար. գանձ հոգ.։)
Տպաւորեալ միացո՛ զմեզ նդ ամենայն բարեգործութեան յորդորմունս. (Ժմ.։)
united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.
μόνος solus, unicus ἐνικός singularis. Ունակ միութեան. միակ. մի միայն. եզական. պարզ. միեղէն. մի եւ նոյն յինքեան.
Եւ ոչ է իսկ մին միաւոր քրիստոս յերկուս բաժանեալ։ Ո՞ է՝ որ զմի միաւոր շունչն ընդ ամենայն մարմինն սփռէ։ Միաւոր է, եւ ներհակ ոչ ունի։ Զերից հատածացն միաւոր զօրութեանն։ Զմիաւոր ճշմարտութիւն հրամանացն քրիստոսի պատմել։ Երրորդութիւն՝ միաւոր ըստ բնութեանն աստուածութեանն։ Ոչ ասաց միաւոր կոչմամբ, բարւոյն, այլ՝ հանդերձելոց բարեացն։ Երկինք յոգնակի, եւ երկիր միաւոր. (զի այլ երկիր ոչ է. Պրպմ. ՟Խ՟Է։ Կոչ. ՟Թ։ Եւագր. ՟Ի՟Ը։ Եղիշ. ՟Ե։ Ագաթ.։ Տօնակ.։ Վրդն. քրզ. եւ Վրդն. սղ.։)
ՄԻԱՒՈՐ. իբր Միասնական. համագոյ.
Ընդ հօր միաւոր. (Շար.։ Նար. գանձ հոգ.։)
ՄԻԱՒՈՐ. որպէս Միաւորեալ ի միում անձին. ἐνοθείς, ἠνόμενος unitus, conjunctus.
Նոյն ինքն աստուած ճշմարիտ, եւ մարդ կատարեալ, միաւոր բնութեամբ. (Խոսր. պտրգ. այսինքն միաւորեալ ֆիզիգապէս։)
ՄԻԱՒՈՐ. որպէս Միածին. միամօր.
Կայր գրկապատեալ ոտիցն ահաւոր, եւ ի վեր հայէր յոդին միաւոր. (Տաղ.։)
Զաւակ նորա միաւորն քրիստոս. միաւոր աղքատ զբնութիւնս ասէ. (Վրդն. սղ.։)
ՄԻԱՒՈՐ. որպէս Մինաւոր. միայնակ. առանձնակեաց. միայնակեաց.
Միաւորքն եւ թախծեալքն նստէին անդէն ի տան. (Մամբր.։)
Մոնաքոսքն, որք են միաւորք. (Մխ. դտ.։)
ՄԻԱՒՈՐ. Մօրինակ. միաբան. միակերպ, միապաղաղ. միացեալ. խառն.
Ի թագաւորէն սկսեալ մինչեւ յայն՝ որ յաղօրիսն նստէր, միաւոր եղեւ ամենեցուն կոծ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
(Հետք յարդգողի) խիտ աստեղք են՝ բազումք, նուաղք. եւ յոյժ ընդ աղօտ երեւմանէն՝ միաւոր լոյսն տեսանի. (Շիր.։)
ՄԻԱՒՈՐ. իբր Եզակի.
Բայց միաւոր ի դէմս յոբայ ասէ. (Վանակ. յոբ.։)
ՄԻԱՒՈՐ կամ ՄԻԴԱՒՈՒՐ. ա. Բառ անստոյգ, որպէս Միակերպ. կամ միօրինակ.
Ի թագաւորէն սկսեալ մինչեւ յայն, որ յաղօրիսն նստէր, միաւոր (այլ ձ. միդաւուր) եղեւ ամենեցուն կոծ (ի նինուէ). (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
singular;
indivisible.
Եւ Բաղկացականն՝ անշփոթ եւ անբաժան միաւորութեամբ.
ἐνικός singularis. Միաւոր. որպէս եզական.
Մինն՝ միաւորական անուամբն առանձնացեալ։ Զիա՞րդ նոքա երեք, կամ այսոքիկ միաւորականք։ Այս սովորութիւն է աստուածային գրոց, երբեմն զբազմաւորականն՝ միաւորական դնել, եւ երբեմն զմիաւորականն՝ բազմաւորական. (Արիստակ. ի մկրտ.։ Առ որս. ՟Զ։ Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ողղեսցէ զճանապարհս ձեր ... առ ի զմիութիւն հօր եւ որդւոյ պահել հաւաստեաւ զուղղեսցէ եդ ի միաւորական. (Պիտառ.։)
Եւ Միասնական. անբաժանելի.
Զուգական եւ անորոշ եւ միաւորական աստուածութեան հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ։ Անդնդոց խորուըեան եւ ահագնութեան նմանեցուցանէ զմիաւորական բնութիւնն. (Նար. յովէդ.։)
Աստուած ըստ տեսականին, եւ մարդ ըստ պարզութեան միաւորական խառնութեան. (Նար. առաք.։)
Եւ Միաւորիչ. միացուցիչ. ἐνοτικός vim uniendi habens.
Ժողովօղ եւ միաւորական է լուսաւորելոցն։ Զմիաւորական զօրութիւնն, ըստ որում յարմարին եւ պատկանին բազումքն։ Սիրով գորովոյ միաւորական խնամոյ եւ բնութեան՝ անարձակ կապով։ Միաւորականակս այսու ուղիղ ամբծութեամբ (օտար ի հերձուածոյ). (Դիոն. ածայ.։ Փիլ. լին. ՟Ա. 15։ քհ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. ՟Հ՟Ե։)
unity;
union.
Իբր Միութիւն. միասնականութիւն. եւ Միաւորութիւն.
Տե՛ս զզուգականութիւն, տե՛ս զմիաւորականութեան զօրութիւն. (Ագաթ.։)
Մտերիմ միաւորականութիւն. յն. միաւորական մտերմութիւն. (Փիլ. բագն.։)
conjoined;
united.
Իբր Յարակից. բարոյապէս միացեալ. συνενωθείς counitus, adjunctus. ըստ մտաց նեստորի առեալ. ուր ըստ ուղղափառաց ասի եւ ἐνοθείς unitus. այսինքն ֆիզիգապէս միաւորեալ ի մի անձն.
Հրաժարելի՛ է ասեն (նեստորականք) մարդ տալ կատարեալ զմիաւորակիցն եղեալ բանին տաճար. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
to unite, to join, to conjoin;
to attach, to tie together, to glue together;
to mix, to combine, to annex, to incorporate, to identify;
to join together, to couple, to match, to pair;
վերստին —, to reunite, to rejoin, to tie again.
ՄԻԱՒՈՐԵՄ ՄԻԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἐνόω unio, aduno. cf. ՄԻԱՑՈՒՑԱՆԵՄ. ո՛ր եւ է օրինակաւ.
Կամի զհինսն ընդ նոր պատարագս յարմարել եւ միաւորել մշտնջենաւորութեամբ։ Խոնարհելն քո ի ներքոյ ընկերին՝ ընդ աստուած միաւորէ զքեզ. (Փիլ. բագն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
Ըստ առ ինքն զառ ի մէնջ միաւորելոյ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Հոգին սուրբ առաքեալ ի հօրէ՝ էառ մարմին յարգանդէն մարիամայ եւխառնեաց եւ միաւորեցոյց ի բանն աստուած. (Խոսր. պտրգ.։)
to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.
եւ ձ. ἐνοῦμαι unior, adunor. cf. ՄԻԱՆԱԼ, ո՛ր եւ է օրինակաւ. որպէս նիւթապէս եւ բարոյապէս յարիլ, խառնիլ. կռիլ. սերտիլ. միաբանիլ.
Միաւորիլ ասին ըստ պատահման սիրոյ։ Միաւորիլ ասեմք եւ զընդմիմեանս կցեալս. (եւ այլն. Պրպմ. ՟Ը։)
Հոսանք ջուրց բարեհամաց ի հիմանց փեղկից լերանց միաւորեալք ի ծաւալումն գետոց պերճանային. (Խոր. ՟Ա. 18։)
Զայսոսիկ զպատուիրանս եթէ պահեսցուք, միաւորիմք առ աստուած. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Միաւորեսցի դարձեալ սիրով ընդ հեռացեալսն ի նմանէ. (Շար.։)
Միաւորեցան ձայնք երկնաւորացն ընդ երկրաւորացս։ Միաւորեցաւ ձայն գգուանաց նորա երգոցն հրեղինաց. (Եփր. ծն.։)
Եւ ֆիզիգապէս եւ գերաբնապէս. զոր օրինակ գոյացական եւ անձնաւորական միաւորեամբ բնութեանց ի մարդեղութեան.
Ոչ միայն միջնորդաւ անձինն ընդ հողոյ միաւորեցաւ դիմակ տեսակօք, այլ եռամասն խառնեալ էութեամբք միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։) այսինքն ոչ միայն մարմին էառ հանդերձ բանական հոգւով, այլ եւ միացոյց ընդ աստուածութեան իւրում։ (որ ի վեր է քան զմիաւորիլ հոգւոյ մերոյ ընդ մարմնոյ։)
Այսպէս իմա՛ ինձ զքրիստոս, պահեալ զբնութիւնսն անշփոթս, եւ ստուգապէս միաւորեալս. (Սարկ. հանգ.։)
Զիա՞րդ եւ միաւորի անստացականն ընդ ստացականին (այսինքն անեղն ընդ եղականին), եւ ընդ պարագրելւոյն անպարագրելին. (Աթ. ՟Բ։ (ըստ այսմ առ նախնիս՝ առաւել Միանալ ասի, քան Միաւորիլ։))
Եւս առաւել՝ Միասնական եւ համագոյական միութեամբ աստուածային անհատ բնութեան յերրորդութեան անձանց. (եւ ըստ այսմ ոչ երբղք Միանալ ասի առ նախնիս, այլ միշտ Միաւորիլ, այսինքն միաւոր կամ միակ գոլ)
Յորժամ զմի ոք յերիցն իմանամք, զերրորդութեանն իսկութիւն ստուգեմք հաւատովք. վասն զի միաւորի այսպէս որոշմամբ, եւ բաժանի առանց բաժանման. (Բրս. ի ղկ.։)
Սուրբ երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն՝ անբաժին եւ միաւորեալ է յինքեան։ Անբաժանելի զինքն գիտելով ըստ էական բնութեանն, եւ միաւորեալ ըստ աստուածականն գոյութեան հօր իւրում աստուծոյ. (Աթ. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ը. յորմէ եւ Խոսրովիկ.։)
Զերիս (կամ զերրեակ) անձնաւորութիւն՝ բաժանեալ առանձնաւորութեամբ, եւ միաւորեալ աստուածութեամբ. (Մամբր.։)
Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ, աստուածութեամբ (կամ երրորդութեամբ) միաւորեալ՝ միով բնութեամբ հաւասարեալ. (Շար.։)
Որ ի յերկրի մարդ, եւ ի յերկինս ընդ երրորդութեանն միաւորեալ. (Գանձ.։)
Հոգիդ աստուծոյ՝ անեղ էութիւն, ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ միաւորեալ բնութեամբ։ Վասն որոյ եւ մչք զհոգին սուրբ ընդ հօր միաւորեալ, եւ ընդ որդւոյ միասնական խոստովանիմք. (Շար.։ Ժմ)
Իսկ (Ուռհ.) ասէ Միաւորիլ, որպէս Միայնաւորիլ. կրօնաւորիլ. (եթէ չիցէ սխալ գրչի)
Կամեցաւ զգենուլ զգեստ կրօնաւորութեան, եւ միաւորել ի վանք կրօնաւորաց։
union, junction, conjunction;
adhesion, combination;
reunion;
incorporation;
gluing;
copulation, pairing;
unanimity.
Որպէս Միաւորն գոլ. միութիւն. միակութիւն. եզականութիւն. միասնականութիւն. որպէս յն, μονάς, ἐνότης unitas.
Մի է՝ ո՛չ դիմօքն, այլ՝ աստուածութեամբն. միաւորութիւն՝ երրորդութեամբ երկրպագեալ, եւ երրորդութիւն՝ ի միաւորութիւնն գլխաւորեալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Զմիաւորութիւն տէրութեանն, զոր ունի տէրունականն մարդ հանդերձ աստուածեղէնն բանիւ. (Աթ. ՟Ը։)
Որպէս Միանալն, միաւորիլն, անշփոթ խառնումն. յն. ἔνωσις unio, adunatio. նաեւ Միութիւն՝ իբր միացումն.
Սուրբ կոյսն մարիամ աստուածածին՝ գործարան միաւորութեան բնութեանցն։ Ոստոյն՝ յորում անճառաբար անկաւ միաւորութեան պատմուճանն։ Ի միասին եկին բնութիւնքն, եւ առանց խառնակութեան եկաց մնաց ի միաւորութեանն. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)
Անլոյծ միաւորութիւն։ Շարադրութիւն եւ միաւորութիւն (բանին ընդ մարմնոյ). (Աթ. ՟Դ։ Տե՛ս եւ Պրպմ. ՟Ը։)
Անհասանելի միաւորութիւնն, եւ ոչ բնութեանցն այլայլութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Յաղագս միաւորութեան հոգւոյ եւ մարմնոյ. խնդրելի՛ է, թէ զիա՛րդ լինի միաւորութիւն անձին եւ մարմնոյ. (Նիւս. բն. ՟Գ։)
Եւ Միութիւն բարոյական. միաբանութիւն սիրոյ. συνάφεια conjunctio եւ այլն.
Միաւորութիւն սիրելւոյն (ընդ սիրելւոյ)։ Եղիցի ի մէջ քո եւ դերենկիդ անկասկած միաւորութիւն։ Եկեղեցւոյ անունն՝ ո՛չ բաժանման, այլ միաբանութեան եւ միաւորութեան անուն է. (Նիւս. կուս.։ Արծր. ՟Գ. 13։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Զամենայն առումն ձայնիս տեսանես ի բանն Աթան. ՟Գ.
Շահեսցուք զմիաւորիլն մեզ առ աստուած քրիստոսիւ եղեալ ... որոյ զհետ երթեալ՝ շահեսցո՛ւք զհպելան առ աստուած, եւ զմիաւորութիւնն զփրկական՝ ըստ նմանութեան նորա, ըստ նմանութեան աստուածայնոյն միաւորութեան. որպէս ինքն ասաց, ես եւ հայր իմ մի եմք. այսպէս եւ սոքա ի մեզ եղիցին։
joined together, solid, firm, compact.
cf. Փառակից;
unanimous.
Ի ձեռն միջնորդի բանին թուակից եղեն եւ միափառ եւ միապատիւ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)
σύνδοξος ejusdem gloriae συνδοξαζόμενος simul glorificatus, honorandus. Ունօղ զմի եւ զնոյն փառս. համափառ. փառակից. փառաւորակից. եւ Պատուակից.
Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)
ՄԻԱՓԱՌ. ըստ յն. ոճոյ ὀμόδοξος ejusdem opinionis, sententiae;
unanimis. Ունօղ զնոյն վարկ չատման. համամիտ. համաշունչ. միաձայն ի հաւատս, եւ այլն.
Զամենայն ի միաբանութիւն ածելով սուրբ թագաւորին՝ համակամս եւ միափառս զամենեսին կարգեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)
of a single piece.
Որ է մի փերթ ողջոյն. միաձոյլ. միապաղաղ. միակտուր, մէկ կտօրէ.
Վերին երուսաղէմ ... երկոտասան դրամբք՝ միափերթ մարգարտօք յօրինեալ. (Մխ. այրիվ.։)
Զոսկեղէն զսկիհ, եւ զմաղզմայ ի միափերթ ականց տպազիոնաց բազմակշռաց. (Թղթ. դաշ.։)
born together, twin.
Բառ ռմկ. որպէս թ. գարընտաշ. Ի միոյ որովայնէ ծնեալ, կամ երկուորեակ.
Ռոմելոս եւ ռեմոս՝ երկոքեանն միափոր եղբարք էին։ Եղբարք միափոր եւ միահաղոյն ծնեալ էին. (Մարթին.։)
preaching uniformly or the same truth.
Միաբան եւ միօրինակ քարոզօղ.
Միախորհ միահաւատ ճշմարտութեանն միաքարոզ. (Ագաթ.։)
cf. Միգապատ.
Խաւարեալս, եւ առանց լուսոյ. մառախլապատս եւ միգազգածս. (Սիսիան.։)
cf. Միգապատ.
γνοφώδης caliginosus, tenebrosus. Խառնեալ միգով եւ մթութեամբ. մութ.
Ամպ միգախառն։ Միգախառն հրով. (Ել. ՟Ժ՟Թ. 16։ Ագաթ.։)
Նսեմացեալ եւ փքացեալ ջուրք ծովուն միգախառն մրմռելով. (Պիտառ.։)
cf. Միգապատ;
nebulous;
— աստեղք, nebula.
cf. Միգապատ.
Ամբակումայ մարգարէին, որ յափշտակեցաւ ի միգական երկրէն, եւ մատոյց զճաշն ի բաբելոն. (Ճ. ՟Ա.։)
Զկատարսն ամենայն եւ զդաշտսն՝ ուր որսն, ունէին միգային խաւար բազում. (Սոկր. ՟Ա. 20. յն. մէգ եւ խաւար։)
foggy, covered with mist or fog, caliginous, cloudy, dark, obscure, gloomy.
որ եւ ՄԻԳԱԶԳԱԾ. Պատեալ միգով՝ մառախլով՝ մթով, իրօ կամ նմանութեամբ.
Միգապատ եւ մառախղապատ առնէր զլեառնն։ Ի միգապատ լեռնէ անտի. (Նար. յովէդ.։ Շ. մտթ.։)
Զմիգապատ ափշութիւն մտաց չարին յանձանց ի բաց մերկացեալ։ Նսեմացեալ միգապատ կուրութեամբ աշխարհս այս. (Յհ. կթ.։ Մագ. խ.։)
cf. Միգանամ.
ՄԻԳԱՆԱՄ եւ ՄԻԳԱՄ. μαυρόομαι obscuror. Միգապատ իմն լինել. մթագնիլ. պղտորիլ.
Իւղ անոյշ միգանայ, յորժամ մերձ առդնի ի հոտս գարշութեան. (Վրք. ածաբ.։)
Միգային ի վերայ մարդկան. (Վանակ. յոբ. ՟Լ՟Զ։)
to become dark, obscure;
to get turbid;
to begin to lower.
ՄԻԳԱՆԱՄ եւ ՄԻԳԱՄ. μαυρόομαι obscuror. Միգապատ իմն լինել. մթագնիլ. պղտորիլ.
Իւղ անոյշ միգանայ, յորժամ մերձ առդնի ի հոտս գարշութեան. (Վրք. ածաբ.։)
Միգային ի վերայ մարդկան. (Վանակ. յոբ. ՟Լ՟Զ։)
to cloud, to darken, to dim.
ՄԻԳԱՊԱՏԵՄ ՄԻԳԱՊԱՏԻՄ. Միգապատ առնել եւ լինել.
Միգապատեաց զիս թշնամին խաւարային ցանկիւքն իւրովք։ Միգապատեալ կաս ի հուր հնոցին. (Մանդ. մխիթ. եւ խոստ։ եւ Եփր. խոստ.։)
Սրբեաց զճենճերս ծխամած միգապատեալս զոհից. (Ճ. ՟Ա.։)
to get cloudy.
only, single, sole, simple;
solitary;
cf. Միաբան.
ἐνιαῖος singularis. Միաւոր. միակ. միական. եզական. եւ Միաձոյլ. պարզ, աննիւթ.
Առ իւր թաքնութեանն միեղէն անծանօթութիւնն։ Զիմանալի աչս մեր միեղինիւ եւ անծածկելի լուսով լցո՛. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
Առաջին խորանն՝ միեղէն համակ ծիրանի յօրինեալ. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
Պակասեալք ի միեղիցն իմացութեանց։ Ի նմանէ են յառաջացեալք ամենայն ածականքս, եւ միեղինացն դասք. (Դիոն.։ Մագ. ՟Ե։)
ՄԻԵՂԷՆ. Միայնաւոր. միայնակեաց. միաբան. միասիրտ. եւ Կրօնաւորական. առանձնական.
Ոմանք միայնացեալս անուանեալ՝ յանբաժանելի եւ միեղէն կենացն։ Ի միեղինացն միայնացելոց։ Կատարեալ կարգ միեղինացն միայնացելոց։ Ձեռդ միեղէն եւ համակրօն՝ մաքուր եւ աստուածահաճոյ վարուց։ Խաչակրօն հօրդ, եւ աստուածազգեաց միեղէն սուրբ եղբարցդ. (Մագ. ՟Ե. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Զ։)
monoceros, unicorn;
— ծովային, sea-.
ՄԻԵՂՋԵՐՈՒ կամ ՄԻԵՂՋԻՒՐՈՒ ՄԻԵՂՋԵՐՈՒԻ ՄԻԵՂՋԻՒՐ ՄԻԵՂՋԵՐԻ. μονόκερος monoceros, -rus, unicornus. Էրէ վայրի կամ գազան, որ զմի եւեթ եղջիւր ունի ի ճակատուն, եւ ունի նմանութիւն ինչ եղջերուի, ձիոյ, վարազի, ուղտու, եւ այլն. ... եբր. րէմ.
Իբրեւ փառք միեղջերւոյ (կամ րու)։ Եղջիւրք միեղջերոյ (կամ րուի) եղջիւրք նորա։ Եթէ կամիցի քեզ միեղջերուն (կամ ջիւրուն, կամ ջերուին կամ ջիւրին) ծառայել։ Յեղջերէ միեղջերւոյ (կամ ջիւրոյ)։ Որ սիրելին է որպէս զորդիս միեղջերոյ (կամ րու, կամ րուի).եւ այլն։
Լինի ի հնդիկս եւ միեղջերու, որ է մեծ գազան, եւ ի վերայ ողինն ճանգ. (Խոր. աշխարհ.։)
Եթէ յեղջերէ միեղջերւոյ փախնուցում։ Զզօրութիւն աստուածային միեղջերուիս այս ի վեր քան զեղանակս. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. յովէդ.։)
Միեղջիւր կամ միեղջուր. (Լմբ. պտրգ.։)
Միեղջերի. ((ուղղ. եւ սեռ) Թղթ. դաշ.։)
troubled with strangury, subject to the gravel;
cf. Միզագրաւութիւն.
ՄԻԶԱԳՐԱՒ որ եւ ՄԻԶԱԳՐԱՒՈՒԹԻՒՆ. Գրաւումն միզի. դժուարութիւն միզելոյ. միզարգելութիւն. որ կոչի եւ ՔԱՐԱԳՈՐԾ. զի է ախտ գոյացուցիչ խճից եւ քարանց յանցս միզի. ջրվաթի նեղութիւն, քար ունենալը.
Յախտ դժնդակ միզագրաւի անկեալ՝ վախճանի. (Սոկր.։)
strangury, gravel, dysury, ischury, stoppage, suppression or retention of urine, pain and difficulty in discharging the urine.
Հիւանդ կա՛մ քար, եւ կամ միզագրաւութիւն ունիցի, եւ կամ զասացեալն սրբազան ցաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
Անկաւ յախտ ինչ, զոր միզագրաւութեան գործն կոչեն. (Վրք. ոսկ. նոր ձ. եւ տպ։)
to suffer from stone or strangury, to be afflicted with the gravel.
ՄԻԶԱԳՐԱՒԻԼ. Կրել զմիզարգելութիւն. ջրվաթը բռնուիլ.
Անկաւ յախտ ինչ, զո քարագործն կոչեն. եւ այնպէս միզագրաւեալ՝ չարաչար մեռանէր. (Վրք. ոսկ. հին ձեռ։)
urinary;
urinous;
— թթուուտ, uric acid.
chamber-pot, urinal.
pissing corner, retiring-place.
the urinary passage, ureter.
diuretic, urinative, provoking urine.
urinometer.
cf. Միզանոց.
cf. Միզագրաւ.
diabetic, incontinent of urine.
իբր լտ. urinae incontinentia laborans, urinam faciens. Որոյ մէզն կամ միզելն է արձակեալ քան զսովորականն. այսինքն թուլացեալ մարմնով՝ ստէպ միզօղ. ջրվաթը բռնել չկրցօղ.
Եթէ ոչ զարիականն բերէ սերտութիւն մարմնոյն, աստուստ կաթոտք եւ միզարձակք լինել հանդերձեալ գոն. (Մագ. ՟Ծ՟Ը։)
diabetes, incontinence of urine.
Հրամայեաց միզ հեղուլ ի վերայ սրբոյն. (Տէր Իսրայէլ. յունիս. ՟Ի՟Ա.։)
cf. Միզաման.
to urine, to piss, to make water;
— անասնոց, to stale;
— ստէպ, to piss often but little;
ոչ թողուլ յամենայնէ որ զորմով միզիցէ, to destroy every male.
Որ զորմով միզից։ Որ միզիցէ զորմով. (այսնիքն արու զաւակ յարբունս) (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 10։ ՟Ժ՟Զ. 11։ ՟Ի՟Ա. 23։ ՟Դ. Թագ. ՟Թ. 8։)
ureter.
Ի լերդէն առ բաղաբուշան միզերակ առ ի հանել զմէզ. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
to cause to urine, to move or provoke urine.
cf. Միզաշարժ.
urea.
synonymous;
equivocal;
cf. Հոմանուն.
cf. Զօշ.
Յոռի. ցած. զազիր. անարժան. ամօթալի. անամօթ, (պ. զիշտ). որպէս եւ Զօշաքաղութիւնն է ամօթալի շահ.
Յորժամ ոք զայսմանէ բուռն հարկանէ զոշ խորհրդով, կտրէ խորհել, թէ յաճախեսցուք ի մեղս, զի շնորհքն բազմասցին։ Կա՛մ, իմա՛ Կոյր որպէս զխլուրդ,
ըստ Հին բռ. ուր գրի.
Զիւշ, խլուրդ։ (Զօշոտ. անառակ։)
fresh;
refreshing.
Ցրտային. ցրտացուցիչ.
Քեզ ... հուրն ցօղ իմն է զովական, եւ անձրեւն՝ բոց կիզանողական. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)
to cool, to grow cool, to become cool.
Անսովոր է ասել ի մեզ.
καταψύχω, ἁναψύχω refocillor, respiro Հովանալ, բարեխառնիլ ի ցրտութենէ, կամ ցրտով ի տօթի. ոգի առնուլ յերեսաց տօթոյ եւ ծարաւոյ. զիջանիլ ջերմութեան իրիք. պաղըշտծկիլ, հովահրիլ, հանգչիլ .... եւ պաղիլ. սօվումագ.
Զովասջիք ընդ ծառովս. (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 4։)
Ել ի նմանէ ջուր, եւ արբ, եւ դարձաւ ոգի իւր առ ինքն, եւ զովացաւ. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 19։)
Տապացեալ ոք՝ կարօտեսցի զովանալոյ. (Փարպ.։)
Յորժամ զովասցի (կաթսայն), յայնժամ ժողովեալ լնուն զնա ճանճք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
Վաղվաղակի տապակն զովացաւ. (Ճ. ՟Ա.։)
Սակաւիկ մի զովանային քնով. (Մաշտ. ջահկ.։)
refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.
Որ զով առնէ. զովացուցիչ.
Ընդ զովարար տնկոյն նստջիք. (Շ. եդես.։)
Առնել գինի ուրախարար ի բնութենէ ջրոյ զովարար. (Սկեւռ. աղ.։)
Աղբիւր զովարար՝ արդարութեան պասքելոցն. (Կիւրղ. խչ.։)
refreshment.
ἁνάψυξις refrigeratio, refrigerium Զովանալն. պաղշտըկիլը.
Ծագիւ մատին ջուր ի զովացումն. (Շար.։)
Զի զովացումն այրման սրտի, ո՛չ է այլ ինչ՝ քան այս լինի. (Շ. եդես.։)
Գալով այսր ... ի զովացումն՝ յաղագս տապոյ թշնամեացս. (Արշ.։)
Կարծէր զովացումն ինչ առնել աւազանին (եռացելոյ). (Ճ. ՟Ա.։)
to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.
ἁναψύχω, ἁναπαύω, σκιάζω refrigero, refocillo, recreo, obumbro Տալ զովանալ. զիջուցանել զտապն. հովացուցանել, եւ հովանացուցանել. հովահարել. հանգուցանել. պաղըշտըկել, պաղեցնել, շուք ընել, հովահրել.
Ո՞չ ապաքէն զտօթ զովացուցանէ ցօղ. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 16։)
Լինել նմա հովանի ի վերայ գլխոյ նորա, զովացուցանել զնա ի տառապանաց իւրոց. (Յովն. ՟Դ. 6։)
Ձմեռն ոչ միայն զովացուցանէ, այլ եւ սպանանէ. (Յճխ. ՟Դ։)
Զանձինս մեղաց սաստկութեան զբոց զովացուցանել. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
Ջուրն այն ո՛չ զովացուցանող է, այլ կիզող. (Լմբ. իմ.։)
Բան զովացուցանօղ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն (որպէս ասի անդ, ՟Ի՟Թ) փարատիչ, մխիթարական։)
Մերթ՝ իբր Ցօղացուցանել, այսինքն թրջել.
Կապեալ խուրձն մի մեծ (արմաւենւոյ՝) զովացոյց. (Վրք. հց. ՟Ը։)
Զորս ծարաւի են այսմ գիտութեան, զոգացուցաք. (Մխ. դտ.։)
cf. Ցլագլուխ.
ԶՈՒԱՐԱԿԱԳԼՈՒԽ. βουκέφαλος bucephalus, taurino captie praeditus որ եւ ՑԼԱԳԼՈՒԽ ասի. Մակադրական մեծի երիվարին Աղեքսանդրի, զի գլուխն ասի լինել մեծ՝ նման գլխոյ զուարակի կամ ցլու, արջառոյ, եզին. կամ ըստ այլոց՝ ի սրունս երիվարին գոյր նիշ նման գլխոյ զուարակի.
Հեծեալ յերիվարն զուարակագլուխ։ Անկաւ յերկիր եւ Աղեքսանդրի զուարակագլուխն երիվար. (Պտմ. աղեքս.։)
Եթէ Աղեքսանդրի լիցի զուարակագլուխն յորջորջեալ. (Մագ. ՟Հ՟Գ։)
Մարդակէր, որպէս զուարակագլուխ ձին Աղեքսանդրի. (Մխ. դտ.։)
cf. Զուարակափակ.
Իբր դուարափակ, զուարակափակ. այսինքն Բակ կամ փարախ արջառոց.
տեսանէին ի զուարափակի քաղաքորմի միոջ, զի խոտ համբարս մթերեալ էր. (Ագաթ.։)
blithesome, smiling, cheerful;
— մանկութիւն, joyful youth.
cf. Զուարթերես.
χάροψ, χαροπός laetitiam vultu prodens Զուարթ դիմօք. ուրախ եւ պայծառ երեսօք.
Դառնալով դարձցի զուարթադէմ՝ հնձեալ պտուղս քաղցրահամս, եւ որայս ամենալիս. (Սկեւռ. լմբ.։)
of gentle aspect, mild looking, laughing, joyous, happy.
Զուարթ հայեցիւք. զուարթատեսիլ.
Նստէին զուարթահայեաց դիմօք. (Լաստ. ՟Ժ։)
bright, shining splendidly, fulgid.
φαιδρός nitidus, splendidus, hilaris, luculentus Զուարթագին ճաճանչեալ. գեղափայլ. գեղանշոյլ. զուարթալոյս. արփիափայլ.
Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)
malignant, crafty, cunning.
Արթուն ի չարիս. չարասէր.
Սոքա են քնէածք ի բարեաց, եւ զուարթաչար. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
generous, liberal;
— տուրք, liberality.
Զուարթ եւ առատ սրտիւ տուեալ, եւ տուօղ.
Քանզի զտուրս զուարթառատս սիրէ Աստուած. յն. լոկ, զուարթս. (՟Բ. Կոր. ՟Թ. 7։)
Եկա՛յք առէ՛ք ի ձեզ զփոխարէնս սիրոյն, զոր նիւթեցէ՛ք զուարթառատ սիրով. (Ոսկ. ի նեռն.։)
Այլեւ յԱստուածային նուէրս զուարթառատք եւ բարեպաշտօնք. (Պիտ.։)
Զուարթառատ տըւչին խոստացեալ են պարգեւք. (Եփր. ՟բ. կոր.։)
Զի զզուարթառատացն ի ժամանակս օտարասիրութեանն պտղով գործոցն ընտրեսցէ. (Ոսկ. հերոդ.։)
jesting, that makes merry, diverting;
that gives joy, joyful.
Որ զուարթ առնէ. ուրախարար. զուարճացուցիչ.
Եկեղեցւոյ զուարթարար որդիք. (Ոսկիփոր.։)
blithe, smiling, graceful, cheerful, laughing, pleasant looking;
shameless, bold.
Սուրբն Ղեւոնդ, որոյ անտրտում եւ զուարթերես միշտ (էր) տեսակ իւր. (Փարպ.։)
Էր սուրբն Պօղոս խաժակն, զուարթերես. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)
sprightly, lively, vigilant;
angel.
νήφων sobrius, et vigilans, insomnis Ամենեւին Արթուն. լուրջ եւ զգաստ. միանգամայն ըստ հյ. զուարթ, կայտառ, առոյգ եւ ժիր. արթուն. զարթուն, խելքը գլուխը, աչքաբաց.
Լերո՛ւք զուարթունք յաղօթս։ Արթունք եւ զուարթունք եղիցուք. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 7։ ՟Ա. Թես. ՟Ե. 6։)
Զուարթուն կա՛մ զայն ասէ, զամենայն զբաղմունս մարմնականս ի բաց ընկենուլ, եւ արթնութեամբ յուղիղ մտաց եւ ի սուրբ սրտէ զաղօթսն մատուցանել. եւ կամ զուարթնոցն երկնաւորաց նմանել ի ժամ աղօթիցն. եւ այլն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
Այն՝ որ կամեցաւ զմիտսն զուարթնոցն (մոգուց) գողանալ, գողացեալ եղեւ ինքն (Հերովդէս) ի նենգեցելոց անտի. (Եփր. համաբ.։)
Ո՞չ ապաքէն զուարթուն եւ իմաստուն իշխան ի վերայ արբեցելոց կացուցանել պարտ է։ Զուարթունքն եւ անխռովքն (յօրէնս՝ լինիցին) զօրավար այնոցիկ՝ որ ոչ են արթուն. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Բ։)
ԶՈՒԱՐԹՈՒՆ թունք. գ. εἵρ եբր. էիր, իր. ἑγρήγορων vigil Սեպհականեալ անուն հոգեղէն պաշտօնէից Աստուծոյ, այսինքն հրեշտակաց.
Եւ ահա զուարթուն եւ սուրբ իջանէր յերկնից։ Մեկնութեամբ զուարթնոյ է բանս. (Դան. ՟Դ. 10. 20. եւ 14։)
Զուարթուն կոչին հրեշտակք, որ են անքուն ակամբ, եւ լուրջ երեսօք. (Շ. բարձր.։)
Զուարթունք (ասին), միշտ զուարթացեալք գոլով հոգեւորականաւ եւ իմանալեաւ խնդութեամբ յԱստուածայինսն։ Ունի դարձեալ եւ զուարթութեանն անուն զաննիրհ արթնութիւնն, եւ զանխոնջական փառաբանութիւն. (Շ. հրեշտ.։)
Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար. առաք.։)
Զուարթունն՝ յաննիրհելի բնութեանց հրեշտակաց (առեալ անուն). (Վրդն. դան.։)
Հրեշտակք ի նա ցնծան հանապազորդ. վասն որոյ եւ զուարթունք կոչեցան. (Լմբ. առակ.։)
Զքեզ Տէր օրհնեն ամենայն զուարթունք երկնից. (Աղօթք մանաս։ Շար. ստէպ։)
cf. Զուարթ;
—, —աբար, joyously, merrily
εὕθυμος, περιχαρής, φαιδρός laetus εὕδιος serenus Զուարթ զգալի օրինակաւ. հրճուեալ. ուրախ. խրախ. եւ Զուարճալի. ուրախական. հեշտալի. գեղեցիկ. ծաղկաւէտ. դալարագեղ. ուրախ զուարթ. շէն, շաղ.
Եգիտ զնա նստեալ զուարճ եւ հեզ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
Զուարճացեալ այնուհետեւ միտք, որպէս ի զուարճ կատարման եղեալ վասն փրկութեան ապրելոցն. (Մաքս. ի դիոն.։)
Լուսին եւ աստեղք՝ ճեմեալ զուարճ. (Շ. յիշ. առակ.։)
Զուարճաբար ընկալցուք ըստ բանին. (Ճ. ՟Գ.։)
Անդ ի մէջ դրախտին՝ ցընծային զըւարճ ուրախալից կենօքն. (Տաղ.։)
mixed with joy.
Գրել (զչարչարանաց) ... զուարճախառն երկիւղիւ. (Նար. ՟Հ՟Է։)
Սոսկալի եւ զուարճախառն երկեղի պատահեցի. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Զուարճաբան;
— լինել, to amuse, to joke, to tell stories;
այր —, an amusing fellow;
story-teller.
sweet-throated.
Ունօղ զձայն զուարճալի, հեշտալի, ախորժալուր. կամ Որ ձայնէ զուարճութեամբ.
Զգարնանային զուարճաձայն ծիծառն. (ՃՃ.։)
rejoicing, happiness, delight;
flourishing anew, growing green again.
Զմիտս աստուածասիրացն զարթուցանել ի խրախամիտ զուարճացումն։ Փայլօղ գեղեցկագունութեամբ (ընծայել) զուարճացումն տեսանելեաց։ Անթարշամելի զուարճացմամբ տերեւոյն միշտ դալարանալ. (Պիտ.։)
Ծաղիկքն ի զուարճացման են ասէ. այսինքն յուռճացման. (Նիւս. երգ.։)
to rejoice, to recreate, to delight, to divert, to drive away melancholy, to amuse, to give pleasure.
Արուեստականք արարածք հեշտացուցանեն եւ զուարճացուցանեն զտեսաւորութիւնն. (Փիլ. այլաբ.։)
Նիւթականաւն զզգալին զուարճացուցանէ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Զուարճացուսցէ զքեզ սիրտ քո յաւուրս մանկութեան քո. (Ժող. ՟Ժ՟Ա. 9։)
Ի գովեստ փառաց շնորհաց իւրոց, որով (այսինքն յորում) զուարճացոյց զմեզ սիրելեաւն (որդւով). (Եփես. ՟Ա. 6։)
Լուսափայլ ողորմութեան քո շնորհք ծագեալ ի մէջ քառասնիցն՝ զուարճացոյց սուրբ զմանկունսն. (Շար.։)
Որ երեւելի լուսով քո զուարճացուցեր զամենայն արարածս քո. (Ժմ.։)
unanimous, with ono opinion or voice.
ἱσολόγος aequalis oratione կամ ratione Զոյգ՝ այսինքն հաւասար ի բանս. միաբան. համեմատ. հանգոյն.
Իսկ որ ինչ զկնի այսորիկ՝ զուգաբան, եւ հաւասարագործ. (Խոր. ՟Բ. 89։)
Զուգաբան թխատեսակ ձիոցն Զաքարիայ. (Վրդն. քրզ.։)
to agree, to be of one mind.
ԶՈՒԳԱԲԱՆԵՄ եւ ԶՈՒԳԱԲԱՆԻՄ. ἁναλογέω, παραβάλλω confero, comparo, proportione respondeo Ի կշիռ դնել բանիւ. զուգակշռել. համեմատել.
Զի՞նչ զնոյն ինքն զԱստուծոյ զգետն ընդ մանր անձրեւոյս այսմ իցէ զուգաբանել. (Նիւս. երգ.։)
Զի զհոգեւորսն գաղափարս ընդ հոգեւոր ճշմարտութեան զուգաբանեսցեն. (Ճ. ՟Ժ.։)
Ըստ մեծութեան կազմուածոյ շինուածոյն՝ զուգաբանեալ բարձրութեան զհիմն՝ յարուցանեն։ Ըստ սրտին զուգաբանի շրջակայ մարմինն՝ մեծ եւ փոքր. (Վրդն. սղ.։)
Ձայնակից լինել. միաբանել. ի մի համար գրիլ.
Եւ զայս Յովհաննէս յայտնապէս զտեղին եւ զժամանակն համաձայն զուգաբանիւր քարողաց. էր երեկոյ ասէ միաշաբաթոջ աւուրն. (Սկեւռ. յար.։)
Գոն եւ այլ մարդիկ, որք յայսոսիկ ոչ զուգաբանին. այսինքն ո՛չ մտանեն ի համար մարգարէից. (Ոսկիփոր.։)
cf. Զուգաձայն.
Զո՛յգ, այսինքն հաւասարապէս. միօրինակ. նոյնպէս. եւ նման.
Զուգաբար զերկուս ասացեալ մասունսն գումարեալս ի մի վայր իմասցի. (Փիլ. լին.։)
Առ ի զուգաբար բաժանել ընդ ինքն զջրաբաշխութեան ծաւալումն՝ արդարակ հարթութեամբն. (Պիտ.։)
Որ զուգաբար է անկեալ, այլում եւ նա յարուցանողի պատեհագունի կարօտի. (Բրս. յուդիտ.։)
Նուագօք զուգահնչմամբք եւ զուգաբարբառովք, առ ծանր հնչիւն արանցն՝ կանանցն սուրն խառնեալ. (Փիլ. տեսական.։)
Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)
that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.
σύνοικος contubernalis, vicinus Բնակակից. մերձաւոր.
Յաղթելով մի ի բազմացն՝ յաղթողին նման լինիցի, նորին զուգաբնակ մնալով. (Պղատ. տիմ.։)
ԶՈՒԳԱԲՆԱԿ ԼԻՆԵԼ. ԶՈՒԳԱԲՆԱԿՈՒԹԻՒՆ. συνοικία societas Իմիասին բնակել. բնակակիցն լինել. կենակցութիւն.
Ելանէ յանմարմնականացն դադարս, եւ ընդ նոսա ... զուգաբնակն լինել երգակցէ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յամուսնութիւնս եւ ի զուգաբնակութիւնս շարամերձեսցին. (Ճ. ՟Ա.։)
Զամենայն հնար գտանել, որով այսպիսի ամենայն զուգաբնակութիւնս միշտ բարբառիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. (գրեալ էր, զուգաբանութիւնս)։)
Ի սակս մանկանց զուգաբնակութիւն առնել (լծակցաց). (անդ. ՟Ժ՟Ա։)
equal, companion;
equally.
ἵσος par, aeqalis κατὰ τὸ ἵσον pariter, pari ratione Զուգական ամենայնիւ. հաւասար. եւ Զուգաբար. հաւասարապէս.
Զի՞նչ զուգագոյն կայցէ՝ ի խաղաղութեան լինել մեզ ընդ Աստուծոյ, եւ իւրաքանչիւր ընդ անձին եւ ընդ միմեանս. (Ոսկ. ես.։)
Ո՛չ մասին ուրեմն մարմնոյս՝ կապել զմիտսն, այլ ընդ ամենայն զուգագոյն մերձենալ կշռապէս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Զ։)
that works or labours together, that does the same thing.
Թէ հաւասար գոյր, ես գրէի. թէ զուգագործ գոյր, ես ցուցանէի. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)
to range together, to put in the same class.
ԶՈՒԳԱԴԱՍԵԼ. Համադասել. ընդ մի համար գրել.
Ի սոսա զուգադասին Ովր եւ Ահարոն. (Նչ. եզեկ.։)
to combine;
to compose.
cf. ԲԱՂԱԴՐԵԼ;
Զուգադրեալ եմ ի չորից։ (Երզն. քեր.)
to relate, to join together.
Ի նմին կարգի թուել. համադասել.
Զուգաթուեսցէ ընդ հաւատացեալս անուան իւրոյ. (Մաշտ.։)
Զուգաթուեսցէ ընդ բազմականացն նահապետին Աբրահամու։ Ընդ հրեշտակս զուգաթուեցայց։ Եզն եւ էշ զուգաթուելով. (Զքր. կթ.։)
Առ սմին զուգաթուեսցի եւ Աթենա. (Անան. եկեղ։)
Ինձ ոչ անիրաւ դատել թուի, որ զուգաթուեաց զսոսա, որպէս ծնօղ անհաւատութեան ասելով (զտգիտութիւն). (Յիշատ. ներբ. լմբ.։)
that stirs together, that walks with another.
Զուգընթաց. հաւասար ի գնացս.
Զուգախաղաց հասարակութեամբ յառաջանային. (Պիտ.։)
combined, mixed.
Իմիասին խառնեալ. σύμμιξος commixtus
Շարախառնեալ ջուրն՝ յորժամ յետ զուգախառն մասին հատանի. (Պղատ. տիմ.։)
to mix together, to compose, to allay.
συγκεραύνω commisceo, tempero Ի միասին խառնել. զօդել. յարել. բարեխառնել. եւ Օտար ինչ խառնել.
Յայսոսիկ փոքր ինչ զուգախառնեցից տեսութիւնս պատշաճողս. (Մաքս. եկեղ.։)
Միջակաւ զօրութեամբ յերկոցունցն զուգախառնեաց. (Պղատ. տիմ.։)
Զուգախառնեալք առասպելական պատմութեամբք։ Զուգախառնեաց ի խաղաղական ցնծութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)
even, alike, equal;
counterpart.
ἵσος, ἵσιος aequalis, par Զուգահաւասար. հաւասարակից. նման. համեմատ. ընկեր. եւ Ամոլակից. եւ Համագոյական.
Բան հզօրին ողորմեսցի զուգականին նորա. (Յոբ. ՟Խ՟Ա. 3։)
Իսկ երանելի զուգականին լուեալ (Մեսրոպ զՍահակայ). (Կորիւն.։)
Զի՞նչ ինչ այնպիսի աւետեաց լինիցի զուգական։ Զի՞նչ այնմ պատուոյ զուգական կայցէ։ Այս բարբառ այնր բարբառոյ զուգական է. (Ոսկ. մտթ.։)
Չի՛ք ինչ զուգական խոնարհութեան. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)
Գանձու իմաստութեան ո՛չ է գտանել ումեք գովեստ զուգական. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)
Ըստ երկնային զօրուն զուգականք. (Նար. առաք.։)
Զուգական Աստուծոյ կամեցաւ լինել (Ադամ)։ Լինել զուգական Աստուծոյ տենչային. (յն. զուգաստուած. այսինքն հաւասար Աստուծոյ։) Զի՞նչ այլ ինչ զուգական կայցէ այնպիսի խնամոց։ Զի ամենայն ուրեք զզուգական հաւասարութիւնն զիւր ընդ Հօր յայտ առնիցէ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 15։)
Զզուգական պատիւ Երրորդութեանն ի մի բերեալ փառաւորութիւն ըստ օրհնութեան սրբոց Սերովբէիցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Տեսե՞ր զանզանազանութիւն փառաց սրբոյ եւ զուգական Երրորդութեանն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Թ։)
to put in order, to dispose;
to put into verse.
Շարակարգել. յօրինել. շարադրել.
Զտարերս զուգակարգեցեր առ ի կենդանութիւն արարածոց քոց. (Մաշտ.։)
Ապողինարոս զհին կտակարանսն ... չափով (տաղից) զուգակարգեաց. (Սոկր. ՟Գ. 16։)
to reduce to an equilibrium, to render equivalent;
to equal, to compare;
to counterbalance, to make up for, to counterveil.
Բայց ի՞նչ զուգակշռեսցի սմա. (Պիտ.։)
Ի վերին զուգակշռող աջոյ ամենագիտին. (Փարպ.։)
equilateral.
ԶՈՒԳԱԿՈՂՄՆ ἱσόπλευρος aequilaterus, -ralis որ եւ ՀԱՒԱՍԱՐԱԿՈՂ. այսինքն Հաւասարակողմեան ըստ երկրաչափից.
Ի զուգակողմանցն կրկնակաց երեքանկիւնիցն երեք տառք բաղկանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
of thesame religion.
Հաւատարիմ եւ զուգակրօն աշակերտօքն յաղօթս ապաւինեալ. (Կաղանկտ.։)
Հանդիպեցաւ Փերմեղիանոսի ... աշակերտեալ ի Կապադովկիա՝ զուգակրօն ըստ սովորութեանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)
to join together.
ԶՈՒԳԱԿՑԵՄ ԶՈՒԳԱԿՑԻՄ. Միաբանել. կցորդել. միաւորել. միանալ.
Զոմանս ապիրատս զուգակցեալ զրաբան չարիմացութեանն. (Յհ. կթ.։)
Ամենեքին զուգակցին նմա յերգելն. (Լմբ. պտրգ.։)
Որ հողանիւթ բնութեամբն զուգակցեալ ընդ Սուրբ Հոգւոյն. (Շար.։)
Ոսկերք մեր հաւատով ի նա զուգակցեալ. (Համամ առակ.։)
Եւ Զուգակշիռ գտանիլ. հաւասարիլ.
Պարգեւ, որոյ ոչ կշիռ գործոյ զուգակցի. (Լմբ. ստիպ.։)
Հալածիչքն գլխարկեալ լինին, եւ հալածեալն՝ զուգակցեալ. իմա՛, ի վիճակ իւր առաջին հաւասարեալ, կամ զօրացեալ՝ ընդ Աստուած միանալով։
participant;
equal.
Կցորդակից. մերձաւոր. հաղորդ. կից.
Զուգակցորդք են միմեանց եւ զկնի երգեցեալքս։ Զուգակցորդ ընդ Քրիստոսի գոյք փառաւորեալ. (Նար. ՟Կ՟Ա. եւ Նար. առաք.։)
of the same paternity, that has the same quality as the father.
Որ է հանգէտ հօր, իբր հայրակից. հօր տեղը բռնօղ, հօր պէս հօրեղբար.
Ոչ որպէս տագերբ, այլ իբր նոյնազաւակ զուգահարբ զմանկունսն փայփայեցեր (առ Մեսրոպաւ՝ որպէս առ Սահակաւ). (Խոր. ՟Գ. 68։)
of equal age;
of the same height.
ἱσῆλιξ aetate par Համահասակ. հաւասար տիօք եւ այլովք իրօք.
Զօրութեամբ եւ հասակաւ զանազանք ... Ժամանակաւ ամուսինք (համասնունդք) եւ զուգահասակք։ Զուգահասակ են՝ որ շուրջ զաստուծովն են զօրութիւնքն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)
Մի են հոգի եւ մարմին՝ զուգահասակք եւ հանգիտապատիւք։ Զարդարել խոհական իմաստութեամբ եւ զուգահասակ դստերօք կուսիցն շնորհաց. (Երզն. մտթ.։)
unanimous.
Միախոհ. միակամ. միաբան. միասիրտ.
Միաշունչք՝ միակրօնք, համապատիւք, զուգահաւանք. (Նար. յիշ.։)
equal, just, equivalent;
alike, same.
ἵσος aequalis Հաւասարակից. ամենայնիւ հաւասար. հանգէտ. զուգական. զուգակշիռ.
Զուգահաւասար Երրորդութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
Յանհաւասարս զզուգահաւասարն դնես գոյացութիւն (կամ ենթակայութիւն)։ Զուգահաւասար առ երկոսին դնելով թշնամութիւն. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Զթոռն քո Վարդան՝ կարգեսցէ ի վերայ Հայոց զուգահաւասար թագաւորին. (Խոր. ՟Գ. 64։)
Որ կենօք եւ աւուրբք զուգահաւասար նմա էին. (Յհ. կթ.։)
Ճշմարիտ խաղաղութեանն ոչինչ է զուգահաւասար յէիցս բարեաց. (Շ. թղթ.։)
Ոչինչ յերկրաւորացս՝ երկնայնոց տրիցն գտաւ զուգահաւասար. (Լմբ. ստիպ.։)
ἑξ ἵσου aeque, aequaliter Հաւասարապէս. միապէս.
Ի բա՛ց կացցէ մեզ զուգահաւասար՝ ե՛ւ Սաբելի ի միասին հաւաքումն, ե՛ւ Արիոսի բաժանումն. (Ածաբ. մկրտ.։)
Առ նմա մահ եւ կեանք զուգահաւասար ի միասին ընթանային. մարմնով մեռեալ, եւ կենդանի Աստուածութեամբն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։)
assemblage.
συναγωγή congregatio, collectio Համահաւաքումն. ի մի ժողովելն, եւ իլն.
Գտաւ ոմն մի առ ի նոցունց իսկ առաքելոցն սրբոց նուազեալ առ ի թուոյ նոցա ի ժամանակի զուգահաւաքմանն (ի փոխումն կուսին). (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա.)
Բարդողոմէոս ո՛չ գոյր ընդ նոսա ի զուգահաւաքման (վասն փոխման) կուսին. (Խոր. առ սահակ արծր.։)
Ոչ էր ի զուգահաւաքման աշակերտացն. (Տօնակ.։)
Որք զՍաբելի զուգահաւաքմանն ի միասին՝ զդսրովելի ախտն ախտանան. այսինքն խառնակութեան երից անձանց. (Կանոն.։)
together, contiguous.
ὀμοῦ simul, una Նոյն հետայն. միանգամայն. մեկէն, միատեղ.
Արար զայրն, բայց ոչ անդէն եւ զկինն զուգահետ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
to form an accord, to put in tune, to make harmony.
Որ եւ (այսինքն զոր եւ) առ իմս հոգեւորական խորտակումն զուգաձայնել ո՛չ է սխալական. (Նար. ՟Ի՟Ե։)
Որպէս զտասնաղի երգարան զուգաձայնեալ զհոգին եւ զմարմին տասն զգայարանօք. (Լմբ. սղ.։)