Definitions containing the research մար : 10000 Results

Պատահար, աց

s. adv.

cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.

NBHL (2)

Պատահար մի պատահելոց է ամենեցունց նոցա ... Որպէս պատահարն անզգամին՝ եւ ինձ պատահեսցէ նոյն։ Պատահար է որդւոց մարդկան, եւ պատահար է անասնոց, եւ պատահար յամենեսին ի նոսա։ Պատահար է յարդարն եւ յամբարիշտն. պատահար է յամենայնի։ Պատահար պատահէ ամենեցունց. (Ժղ. ՟Բ. ՟Գ. ՟Թ։)

Եւ այսչափ չար պատահարօք լի են, մինչեւ ամենայն կեանքս փորձութիւն են։ Մի՜ ոք ըստ պատահարաց համարիցի զմահ, այլ ըստ կոչի արարչին. (Իսիւք.։)


Պատահեմ, եցի

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

NBHL (1)

Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Պատահեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Պատահեմ.

NBHL (1)

Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։ 7)


Պատահիմ, եցայ

vn.

to meet, to meet one another;
to arrive, to happen, to befall, to occur;
to go to meet, to encounter, to oppose, to withstand, to resist, to come to blows, to grapple with, to kill;
— ումեք մարտիւ, պատերազմաւ, to meet face to face, to attack in front, to war against;
փախուցեալ յանձրեւէ՝ կարկտի պատահէ, to leap out of the frying-pan into the fire.


Պատահումն, ման

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

NBHL (1)

Զբազում անուանըս դնեն մարգարէքն Աստուծոյ՝ ըստ պատահման եւ դրութեամբ, զի անգիտանան ըզբնութիւնն. (Մխ. երեմ.։)


Պատաղիչ

adj.

embroiling;
encumbering.

NBHL (1)

Խառնութիւն այնոցիկ՝ որ ոչ միաբանէին գործոցն նոցա (ճգնողական անզբաղութեան), պակասութիւն եւ պատաղիչ համարեալ էին նոցա։ Իբրեւ մարդք ախոյեանք եւ պատաղիչք կախարդաց զազրաց եւ պղծոց. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17. եւ ՟Է. 10։)


Պատաղումն, ման

s.

occupation, application.

NBHL (1)

Ընդ պատաղմունս այսր կենցաղոյս շրջանակեցայ։ Ի պատաղմունս մարմնական կենցաղոյս. (Նար. ՟Ի։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։)


Պատան, աց

s.

band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.

NBHL (4)

Երիզ կամ կտաւ՝ ի պատել զո՜ր եւ է մասն մարմնոյ. փաթթելու լաթ, կապ. սարշը, պաղ. պէսդ.

Յառաջագոյն խնկեաց զմարմին իմ՝ ի նշան պատանաց։ Յօրն պատանաց իմոց պահեսցէ զայդ. (Մրկ. ՟Ժ՟Դ. 8։ Յհ. ՟Ժ՟Բ. 7։)

Ի քէն մերկեա՜ զգեստ տրտմարար՝ զերթ ըզպատան մահու Ղազար. (Շ. ոտ. Շ. մխիթ.)

Մայրն՝ գեղեցիկ գերեզմանի պատան (յն. մի բառ) տայր մանկանցն զինքն, զկնի երթալով յառաջ գնացելոցն։ Այլ ոչ մարմինդ պատանացդ լուանի. (Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. մկրտ.։)


Պատանդեմ, եցի

va.

to serve as hostage;
to give or receive for hostage or pledge;
to tie, to enlace, to bind;
to involve, to contain, to enclose.

NBHL (1)

Բեւեռեալ ընդ հեշտութիւնս մարմնոյ, եւ ցանկութեամբքն մարդկան իրօք (յն. կրիւք) պատանդեալ. (Նիւս. կուս.։)


Պատանի, նւոյ, նեաց

s.

youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.

NBHL (1)

Յըմբըշամարտս, ի ժողովս պատանեաց. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Ը։)


Պատասխանատու, աց

adj. s.

responsible, answerable, accountable;
apologetical, exculpatory;
respondent;
apologist.

NBHL (1)

Որ տայ կամ ունի տալ պատասխանի. եւ Փաստաբան. ջատագով. եւ Համարատու։ (Ագաթ.։)


Պատասխանատուութիւն, ութեան

s.

answering, answer;
defence, apology, excuse;
responsibility.

NBHL (1)

Կամ որպէս Համարատուութիւն. հարկիլն տալ պատասխանի առ անաչառ քննողն.


Պատասխանատրութիւն, ութեան

s.

cf. Պատասխանատուութիւն.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զրկեմք զանձինս յամենայն պատասխանատրութենէ։ Զո՞ր պատաս խանատրութիւն ունիցիմք։ Ոչ համարէին թէ ի նախնեացն առաքինութենէ՝ պատասխանատրութիւն ինչ ոչ ունիցին։ Կամէր ածել զնա ի պատասխանատրութիւն. եւ նա լուռ կայր. զի չէր ինչ օգուտ պատասխանատրութիւնն. զի չէր ոք՝ որ լսէր. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Պատասխանատրեմ, եցի

vn. va.

to answer, to make answer, to reply, to give answers or an answer;
to defend, to apologize, to excuse;
այլ ընդ այլոց —, to reply evasively;
— իսկ ծանրացաւ, he hardly deigned or condescended to reply.

NBHL (4)

Հարցեալք, թէ զի՞նչ է Սոկրատէս, ասեմք թէ մարդ. զտեսակն պատասխանատրեմք։ Որք՝ եթէ ոք հարցանիցէ, կամ տարա կուսեսցի, կարողք գոն պատասխանատրեալ։ Եկեսցուք եւ պատասխանատրեսցուք յաղագս ուսումնականին եւ բնաբանականին։ Յաղագս բնաբանականին պատասխանատրեցաք. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ սահմ.։)

Որոց կարճ բանիւ եւ ճշմարտագունիւ պատասխանատրեսցուք. (Շ. մտթ.։)

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՐԵԼ. ἁπολογίζομαι defendo, excuso, satisfacio, rationes reddo. Ջատագովել զիրաւունս. եւ Համար տալ. պատասխանի տալ.

Յորժամ միայն համարձակել պիտոյ էր, պատասխանատրեն։ Յաղագս նոցա պատասխանատրէ հանդարտօրէն՝ թէ ոչ գիտացին զնա։ Միայն յաղագս իւր պատասխանատրէ. (Ոսկ. գծ.։)


Պատասխանեմ, եցի

vn. va.

cf. Պատասխանատրեմ.

NBHL (1)

Հարցեալ՝ թէ որպիսի՞ ինչ է մարդ, զտարբերութիւնն պատասխանեմք, բանական. (Անյաղթ պորփ.։)


Պատատեմ, եցի

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

NBHL (3)

Զի մի՜ բնութիւն հոգեւորական՝ կրկնակօք պատատեալ լիցի կապօք։ Բնութեամբ կապեալ եւ պատատեալ աղցաւորօքս (մարմինն)։ Ձեռօք երիզապընդովք, երեսօք պատատելովք։ Պատատէին ոտք նորա իբրեւ զփոկ զմիմեամբք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 4։ ՟Դ. 29։ Մամբր.։ Ճ. ՟Բ.։)

Թէեւ մարմնով հեռի են, ի ձեռն գրոց զմիմեամբք պատատին յաղագս գթոյն. զի բարք սիրելեաց այս են, զմիմեամբք գրկախառնին պատատին ձեռամբք. սոյնպէս եւ հոգւոյն ընդ միմեանս պատատել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Փիլ. լիւս.։ Ոսկ. հռ.։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Եւագր. ՟Ժ։)

Որպէս Ոսկեբերանն ասէ, թէ յորժամ յաղօթս կաս, այնպէս համարեա՜ թէ առ Աստուած մտանես, յԱստուծոյ գիրկն պատատիս. (Վրդն. աւետար.։)


Պատարագընկալ

adj.

receiving the sacrifice (God).

NBHL (1)

Պատարագ մատուցանել ոչ յանցաւորացն եւ անարգելոցն է, այլ այնոցիկ՝ որ համարձակութիւն ունիցին առ պատարագընկալն. (Գէ. ես.։)


Պատարագիչ, չի, չաց

s.

officiating priest.

NBHL (2)

Այն՝ որ մատուցանէ զպատարագ. քահանայ, ժամարար.

Յանձնեա՜ գլխոյ քահանային՝ զքեզ ըստ մարմնոյ պատարագչին. (Յիսուս որդի.։)


Պատարուն

cf. Պատար.

NBHL (1)

Ունէր զմարմնական վայելչութիւնս լի եւ պատարուն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Պատգամաբեր, աց

s.

messenger, news-bearer.


Պատգամագիր

adj. s.

writing oracles;
prophet;
sentence.

NBHL (1)

Բանսարկուն նախանձեցաւ ընդ մարդոյն պատգամագիրն. (Լմբ. իմ.։)


Պատգամախօս, աց

adj.

oracular, giving oracles;
— լինել, to pronounce or give an oracle.

NBHL (1)

Որ խօսի զպատգամս ի կողմանէ Աստուծոյ, դից, մարդկան, եւ այլն։ (Ագաթ.։)


Պատգամաւոր, աց

s. fig.

deputy, messenger;
envoy, courier, delegate, ambassador;
diplomatist;
minister of God's word, angel, prophet, apostle.

NBHL (1)

Պատգամաւորս յղեցին առ մարզպան աշխարհին։ Ի բաց դարձուցեալ Հայկայ զպատգամաւորսն Բէլայ՝ խստութեամբ պատասխանեաց. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Ա. 10։)


Պատեան, ենից

s.

sheath, scabbard;
case;
cover, envelope;
scale, shell;
hull, pod, cod, husk;
rind, peel, bark;
armour, cuirass;
breast;
արկանել զսուրն ի —ս, to sheathe, to put up;
cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Մարգարիտ կոչեցաւ, զի իբրեւ զմարգարիտ ի գաղտակրի՝ ի մէջ կուսական երկուց պատենից մարմնոյ եւ շնչոյ՝ առանց սերման եղեւ. (Ոսկ. զատիկ.։)


Պատեհութիւն, ութեան

s.

convenience, fitness, decency;
opportunity, seasonableness, fitness of time, of circumstances;
chance;
չկորուսանել զ—, not to lose the opportunity;
յօգուտ ի կիր արկանել զ—, to profit by the occasion, to avail oneself of the opportunity;
կորուսանել զ—, not to seize the opportunity, to let the occasion pass, to let slip the opportunity.

NBHL (1)

ἑπιτηδείοτης aptitudo, capavitas, opportunitas, expeditum esse. եւ այլն. Պատեհ գոլն. պատշաճողութիւն. արժանաւորութիւն. եւ Դիպուած. եւ Դէպք՝ մանաւանդ աջողակք. յարմարութիւն


Պատեմ, եցի

va.

to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.

NBHL (1)

Պատեաց ած Աստուած զժողովուրդն ընդ ճանապարհ անապատին։ Ա՜ծ պատեա՜ զնովաւ զամենայն մարտիկս շուրջանակի. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Զ. 3։)


Պատերազմակից, կցի, կցաց

s.

fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.

NBHL (3)

σύμμαχος socius belli, commilito συναγωνιστής certaminis socius, adjutor, stipulator, succenturiatus. եւ բայիւ συμμαχέω, συναγωνίζομαι . Կցորդ եւ ընկեր ի պատերազմի, մարտակից. նիզակակից.

Պատերազմակիցք մարտին՝ ոչ միայն անձանց, այլ եւ ընկերին զգուշանան. (Խոսր.։)

ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԻՑ. որպէս Ոսոխ. հակառակամարտ, ախոյեան.


Պատերազմատեաց

adj.

hating war;
timid, coward.

NBHL (1)

φυγοπόλεμος, φυγόμαχος qui detrectat bellum vel pugnam, fugax. Ատեցօղ պատերազմի. որ խորշի կամ փախչի ի մարտէ. վատասիրտ.


Պատերազմափորձ

adj.

experienced in warfare.

NBHL (1)

Քաջամարտիկ՝ պատերազմափորձ եւ մշտայաղթ բազմութիւնդ. (Պրպմ.։)


Պատերազմիմ, եցայ

vn. fig.

to war, to make war, to combat, to fight;
to be at war with, to be tempted;
— ի վերայ ազատութեան, to defend liberty;
զմահու պատերազմ, to wage a war of extermination;
զբարւոք պատերազմն —, to fight a good fight;
մեծապէս -զմեալք զառաքինութեան զհանդէս, fighting valiantly where virtue is at stake;
առանց զմելոյ, without firing a shot, without striking a blow.

NBHL (2)

πολεμέω belligero, bellum gero, praelior μάχομαι pugno ἁγωνίζομαι certo, contendo. Տալ պատերազմ. մարտնչել ճակատ առ ճակատ. մրցիլ. ճգնիլ.

Պատերազմին, եւ պատերազմեալ լինին։ Որ ոք ի մարմնական ախտից պատերազմեսցի։ Ընդէ՞ր այսպէս պատերազմիմք ի դիւաց։ Զի՞նչ արարից հա՜յր, զի պատերազմիմ ես պոռնկութեամբ եւ սրտմտութեամբ։ Պատերազմեալ եղեւ ի պոռնկութենէ. (Վրք. հց. ստէպ։)


Պատերազմիչ

s. adj.

warrior, fighting-man, combatant, belligerent;
enemy, adversary;
warlike, fit for war.

NBHL (3)

πολεμιστής, πολέμιος bellator, inimicus, hostis, infestus, infestissimus. Պատերազմօղ թշնամի. ոսոխ. դիմամարտ. տիւշմէն, հասիմ.

Այժմ մարդոյն՝ վասն որ կայ ի նմա չարն, թշնամի եւ պատերազմիչ լինել ցամաքայնոցն (կենդանեաց) եւ թռչնոցն. (Փիլ. լին.։)

Աստուածամարտ է, եւ սրբոց հարց պատերազմիչ։ Աստուածն բան, սատանայի պատերազմիչն, տիեզերաց ազատութիւնն. (Աթ.։)


Պատերազմող

cf. Պատերազմիչ.

NBHL (4)

πολεμιστής, μαχητής, μάχιμος bellator, pugnator, pugnax, bellicosus πολεμικός bellicus. Պատերազմիկ. այր պատերազմի. քաջ զօրական. մարտիկ. ճէնկճի.

Արքն պատերազմողք։ Յարանցն պատերազմողաց։ Կալան զհամար արանցն պատերազմողաց։ Դու մանուկ ես, եւ նա այր պատերազմող ի մանկութենէ իւրմէ։ Եւ ընդ նոսա զօր պատերազմող։ Փրկեաց զմեզ ի պատերազմողաց զճանապարհայն։ Ժողովեաց Դաւիթ զպատերազմողս զօրավարացն յԵրուսաղէմ.եւ այլն։

ՊԱՏԵՐԱԶՄՈՂ. որպէս Ոսոխ. դիմամարտ. հասիմ.

Ո՞ դիցէ զիս պահել զոճ արտոյ յագարակի. վասն այսր պատերազմողի անարգեցի զնա այսուհետեւ (իմա՛ զերկիրն զայն՝ իբրեւ դիմամարտ)։ Ոյք մեղանչենն, պատերազմօղք են իւրեանց կենացն. (Ես. ՟Ի՟Է. 4։ Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 10։)


Պատժական, ի, աց

adj.

punitive, penal, repressive;
— օրէնք, penal law.

NBHL (1)

Առաւել պատուեցաւ Յովնան՝ պատժական կարծեօքն՝ քան ամենայն մարգարէքն. (Անան. ի յովնան.։)


Պատժապարտ, ից, աց

adj.

deserving punishment, found guilty, punishable, culpable, criminal.

NBHL (2)

Այնչափ պատժոց պատժապարտ իցես։ Յորժամ ոք նորին մեղաց պատժապարտ իցէ։ Շրջել առանց համարձակութեան իբրեւ զպատժապարտ։ Զպատժապարտն սպանանէ (դահիճ)։ Յանցանաց պատժապարտս առնեն (օրէնքն)։ Պատժապարտ անիծիցն գտան. (Ոսկ. հռ. Ոսկ. ՟բ. կոր. Ոսկ. եբր.։)

Այլ այս Աստուծոյ գթութեանն է, սակաւ տանջել, եւ մեծամեծս համարել զգանն. զի ոչ ժուժայ զբազում տանջանս պատժապարտիցն տեսանել. (Գէ. ես.։)


Պատժաւոր

adj.

condemned, punished, chastised;
guilty, culpable, delinquent, villainous;
cf. Պատժական.

NBHL (1)

Մի՜ համարիր, ասէ, եթէ յապաղումնն օգտեսցէ ինչ զպատժաւորն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Պատժեմ, եցի

va.

to punish, to chastise, to correct, to inflict punishment or correction.

NBHL (1)

Պատժեաց Աստուած զփարաւովն պատժօք մեծամեծօք վասն սարայի։ Ժողովուրդ Եփրեմայ պատժեաց զնոսա ի հովիտսն։ Զմահապարտ այնչափ ներելով պատժեցեր։ Ոչ արժանի ըստ որոց մեղայն՝ պատժեաց զիս։ Պատժել զմարդ ի դատաստանի։ Առաքեցից ի վերայ քո սով, եւ գազանս չարս, եւ պատժեցից զքեզ։ Մի՜ պատժէք, եւ ոչ պատժիցիք.եւ այլն։


Պատիճ, տճոյ

s. bot.

elephant's trunk, proboscis;
follicle, univalvular pericarp, seed-vessel, husk, pod, shell.

NBHL (1)

ՊԱՏԻՃ. φλοιόν cortex. Կեղեւ որ պատէ զմարմնով արմտեաց եւ պտղոց. գապուգ.


Պատիր

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

NBHL (1)

Իւրովք պատիր արուեստիւք։ Հոգք աշխարհիս ծարացուցանեն զմիտս մարդկան ի պատիր զբօսանաց. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ե։)


Պատկանաւոր

cf. Պատշաճ.

NBHL (2)

ἑπιτήδειος idoneus, opportunus ἀρμονικός, ἀρμοστός harmoniam prae se ferens, conveniens, accommodatus. Պատկան. պատշաճաւոր. բարեյարմար. յանկաւոր. յաջող. վայելուչ.

Երաժշտականութիւն՝ ցոյց մարդկան արուեստի է, ի ձեռն որոյ պատկանաւորն նուագ ձայնի կենդանեաց եւ շնչաւոր գործեաց կազմին հնարիւք հանճարոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։)


Պատկանաւորութիւն, ութեան

s.

convenience, suitableness, decency.

NBHL (3)

ἀρμονία harmonia, consensio ἑφαρμογή connexio, congruentia. Յարմարութիւն. յանկաւորութիւն. յօդակապութիւն. շարայարութիւն. կապակցութիւն.

Որպէս մասանց (մարմնոյ) ի միասին պատկանաւորութիւնք. (Սկեւռ. յար.։)

Գեղեցկայարմար պատկանաւորութեամբ ուղղեցաք զանձնական առաքինութիւնսն. (Մաշկ.։)


Պատկանեմ, եցի

va.

cf. Պատշաճեմ.

NBHL (4)

ἀρμόζω, ἑφαρμόζω, συναρμόζω apto, coapto, apte compono, connecto. Պատշաճել. յարմարել. միաբանել. շարայարել. յեռուլ. գեղեցիկ զօդել, կցել.

Կամին պատկանել (ձայնի կենդանեաց) բիւր զանազանութիւնս։ Զերրորդն յարմարեցից եւ պատկանեցից. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)

Ի վերայ հիման հաւատոյն զոսկի եւ զարծաթ եւ զականս պատուականս պատկանէ։ Զհոգի եւ զմարմին ի միասին պատկանեաց. (Երզն. մտթ.։)

Զառաջիկայ բանս պատկանեմք ի նախագրելոցդ յարմարութիւն. (Պիտառ.։)


Պատկանիմ, եցայ

vn.

cf. Պատշաճիմ.

NBHL (3)

ἑφαρμόζομαι congruo, convenio στοιχέω ordine procedo եւ այլն. Պատշաճիլ. վերաբերիլ. ի դէպ գալ. յարմարիլ.

Նախ եւ առաջին (տարր), որ զտեղին ունիցի. եւ այլ երեքն եւ ընդ նովաւ յարմարեալ պատկանիցին. (Շիր.։)

Եթէ համբարտակն վստահութեան՝ մեղօք յատակի՜, այսու արձանօք պատկանեցելովք աջով քո պաշտպան՝ դարձեալ կառուսցի։ Այս են պատկանեալ թախծականացն կերպագրութիւնք։ Սլաքս նետից պատկանեալ դեղովք ի շտեմարանս խորութեան սրտի. (որ հայի եւ ի Պատկանդարանն)։ Օճառք անվատնելի զինուց ինձ պատկանեսցին, զչարին հալածել զգունդ. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Զ։)


Պատկառ

adj. s.

respectful, modest, bashful;
cf. Պատկառանք;
— կալ, լինել, to pay attention, to attend to, to watch, to give oneself up to, to apply oneself or one's thoughts or mind to, to tend to, to subject oneself to;
— կալ օրինաց, to observe the law;
— կալ արդարութեան, to be just, right, upright;
— կալ յիրաց ինչ, to avoid, to shun.

NBHL (1)

Անփոյթ առնէին զաւելորդացն, եւ կարեւորացն եւեթ պատկառ կային։ Միշտ հոգեւորացն պատկառ կալ։ Եւ մեք նմին պատկառ կացցուք։ Հոգեւորացն եւեթ կային պատկառ։ Որ մարմնոյն սրբութեան պատկառ կայցեն։ Զգո՜յշ լեր անձին, այսինքն անձին պատկա՜ռ կաց։ Յորո՜ց իրաց զցաւսն ածին ի վերայ, յայնմանէ պատկառ կայցէ անձին։ Սգոյն միայն կան պատկառ։ Պատկառ կալ ահիւ ի հնազանդութիւնն Քրիստոսի. (Ոսկ. ստէպ։)


Պատկառեմ, եցի

va.

to fill with respect, to put to shame, to abash, to confound, to cover with shame, to make blush, to put to the blush.

NBHL (1)

Որ ոչ պատկառէ յերեսաց արդարոց, չէ գովելի։ Պատկառեցեր յերեսաց Տեառն։ Եկաց առաջի երեսաց նորա պատկառեալ։ Իբրեւ ետես Տէր՝ եթէ պատկառեցին, ասէ. պատկառեցին, ոչ ապականեցից զդոսա։ Պատկառեա՜ց սիրտ քո։ Մի՜ պատկառեսցես՝ զի նախատեցին զքեզ։ Ի մարմնաւոր հարցն մերոց՝ զորս ունիմք խրատիչս՝ պատկառեմք, եւ այլն։


Պատկառեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Պատկառեմ.

NBHL (1)

Որ զանձն պատկառէ, նա այլում ոչ վնասէ։ Դիցէ մարդ զմեղս ի մտի, եւ նախատէ եւ պատկառէ զինքն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Պատկառոտ, աց

adj.

bashful, coy, ashamed, sheepish, timid, shy.

NBHL (1)

Իսկ զմամինն պատեաց պատկառոտն ի մանկունս եւ սուրբ կուսանն Յովհաննէս։ Պատկառոտն Մարիամ ոչ համարձակէր զաւետիսն ասել Յովսէփայ. (Տօնակ.։)


Պատկերագործութիւն, ութեան

s.

painting;
sculpture.

NBHL (2)

Եւ Առնելն Աստուծոյ զմարդ ի պատկեր իւր.

Զմարմնոյ ծանրութիւն հոգիացուցեալ՝ զարարչականն ճշմարտեն պատկերագործութեանն նմանութիւն. (Երզն. քեր.։)


Պատկերագրեմ, եցի

va.

to take or draw the likeness or portrait of;
to portray, to paint, to depict, to describe.

NBHL (1)

Աստ եկեղեցական կարգք զանդ ունակութիւնս որպէս անմարմինս պատկերագրեն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Պատկերագրութիւն, ութեան

s.

portrait-painting;
description, painting;
iconography.

NBHL (1)

Աննմանս միմեանց համարեսցի զսրբոցն իմացութեանց յասացելոցն պատկերագրութեանց։ Զաստուածայնոյ իւղոյ ունելով վերաշարժականսն զօրութիւնս ըստ նշանակականի պատկերագրութեանն. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Պատկերազգեստ լինիմ

sv.

to be like, to resemble.

NBHL (1)

Միայն մարդկային մի՞տքս պատկերազգեստ եղեալ (Աստուծոյ), պատիւ առեալ ի բնութենէն մեծ իմն. (Փիլ. լիւս.։)