fond of glory, full of vanity, ambitious, vain.
to be fond of glory, to aspire but to glory.
Յադահելն, ի ստանալն, ի փառասիրելն։ Ճշմարիտ ըստ Աստուծոյ խոնարհ այն է, որ ոչ ի նախատինսն տրտմի եւ զայրանայ, եւ ոչ ի գովութիւնսն ուրախանայ եւ փառասիրի. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Թ։)
laud, exaltation, glorification.
Ի սուրբ մարմնոյ նորա եւ յարենէ պատսպարեցան ի փառատրութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
cf. Փառաւորեցուցանեմ.
Զի՞նչ անուն է քեզ, զի յորժամ եկեսցէ բանն քո, փառաւորեսցուք զձեզ։ Թորի՞ց զպարտութիւն իմ, զոր փառաւորեաց զիս աստուած։ Փառաւորեցեր զորդիսն քո քան զիս։ Միթէ փառաւորե՞լ ինչ զհայր քո առաջի, քո՝ առաքեաց առ քեզ Դաւիթ մխիթարիչս։ Փառաւորեաց զմաւաբէ (իբր պատուով ընկալաւ)։ Յաչս հզօրաց փառաւորեցայց (այսինքն սքանչելի եղէց)։ Ոչ գիտէր Մովսէս, եթէ փառաւորեալ իցէ տեսիլ գունոյ երեսաց նորա (այսինքն փայլեալ)։ Քա՛ջ լերուք ի վերայ օրինացն, զի ի նմին փառաւորեսջիք (յաստուծոյ եւ ի մարդկանէ). եւ այլն։ Ո՞չ որումն բժշկեցաւն ի լեգէոնեն՝ ասացի, թէ փառաւորէ՛ (րեա՛) զաստուած. (Ոսկ. ես.։)
glorifying.
glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.
Ետու ի Սիոն զփրկութիւն Իսրայէլի ի փառաւորութիւն։ Զփառաւորութիւնս իմ, զոր ածի ի վերայ քո։ Ամենայն փառաւորութիւն մեր կործանեցաւ։ Ո՞յր ի ձէնջ տեսեալ իցէ զտունս զայս ի փառաւորութեան իւրում զառաջինն։ Զհրէիցն թշուառութիւն՝ իւրեանց փառաւորութիւն համարէին։ Ամենայն ժողովուրդն ուրախ լինէր ի վերայ ամենայն փառաւորութեանցն՝ որ գործէին ի նմանէ.եւ այլն։
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
δόξα gloria, honor κλέος celebritas, splendor nominis. (լծ. Վարկ. յարդ. ) Մեծ համարումն առաջի այլոց, եւ պատիւ ընծայեալ ումեք. շուք. մեծարանք. գով. հռչակ. հանդէս. եւ Պանծալի ձիրք, պարծանք. զարդ. վայելչութիւն. մեծութիւն, եւ Նշան մեծութեան. (յն. տօ՛քսա որ է կարծիք, եւ փառք. )
Ոչ եթէ բարձրեալն բարձրանայ, այլ մարմինն բարձրելոյն. ո՛չ տէրն փառաց փառաւորի, այլ մարմինն փառաց՝ նա առնու զփառս՝ նովիմբ ելանելով յերկինս. եւ անփառութիւն նորա՝ մեզ փառք. (Աթ. ՟Ա։)
gloriously, with glory, pompously, splendidly;
ճշմարիտ, անարատ or անստգիւտ, անեղծ, անկապուտ, շքեղ, յաւերժական —, true, spotless, solid, real, great, imperishable glory;
սուտ, փախստական, սնոտի, կորստական —, false, fleeting, vain, perishable glory;
սիրել զփառս, to love glory;
փառս ստանալ, to acquire fame or glory;
փառաց ի փառս բարձրանալ, to be raised or exalted to the highest pitch of glory;
ընթանալ ի փառս, to be in a fair way the glory;
անկապուտ փառս անձին համարել, to put one's chief glory in;
ուղիղ փառս ունել, to be of an orthodox belief or profession, to have a catholic sense;
տալ փառս աստուծոյ, to glorify God, to give or render glory to God, to thank God;
վասն փառաց մեռանել, to die for glory;
անկանել փառօք, to fall gloriously;
յաւերժացուցանել զփառս իւր, to make one's glory eternal;
կնիք տալ փառաց, to put the seal to one's fame;
տենչալ փառաց, զակատիլ զհետ փառաց, to aim at glory, to pursue glory;
աղարտել զփառս իւր, to tarnish one's glory, to stain one's reputation;
աղօտացուցանել, նսեմացուցանել զփառս իւր, obscure, darken or efface one's glory;
անկանել ի փառաց, to abase, degrade or dishonour oneself;
առանց փառաց, inglorious;
փառաւորեալ փառօք, covered with glory, with laurels, renowned, famous;
շքեղապանծ փառօք, with extraordinary splendour;
փառս քեզ համարեսջիր, make it your aim and glory to;
տեսէք, մի գուցէ քակտեսջիք ի փառացդ, take care not to lose your renown;
անմահական փառս յաւելցէ քեզ այս, this will bring you immortal glory;
նսեմացեալ անհետանայր գոգցես եւ — նորա զոյգ ընդ բաղդին, his glory seemed to be eclipsed with his fortune;
ի փառս աստուծոյ, to the glory of God;
— հօր, the Gloria Patri;
— տեառն, — աստուծոյ, glory to God ! God be praised! thank God !
— քեզ, տէր, glory to Thee, o God;
— ի բարձունս աստուծոյ, glory to God in the highest;
որում միայնոյ վայելեն —, to Whom alone glory belongs.
reason, ground, argument, proof.
Է սա ընծայ՝ սուղ իմն եւ փաստ, նորամարզիցն՝ որ ի ջահաստ. (Կրպտ. ոտ.։)
to reason, to seek or allege reasons, to adduce grounds or motives, to plead, to argue.
Ոչ մանուկ կամ ծանրախօս զինքեանս գոլ փաստաբանէին (առաքեալք որպէս զմարգարէս). (Ոսկ. գծ.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Փարատեսցէ յինէն զմարախս զայս։ Ի նմանէ ամբոխն փարատեցաւ. (Ել. ՟Ժ. 17։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 44։)
removing away, dissipation.
Զապաքինելն նորա ի հիւանդութենէ՝ փարատումն իւր տրտմութեան համարի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
driven through the air.
Թեւ ասի մարդոց, այլ ոչ որպէս օդավար թեւ, կամ քեղաւար նաւ. (Ոսկիփոր.։)
to fly in the air.
Մարմին ոչ օդավարի, մարդ երկնագնաց ոչ լինի. (աթ. համաբ։ եւ Գէ. ես.։)
airy, aerial.
Զերկնից կամարաց օդեղէն եւ լուսեղէն ընդարձակութիւն։ Զքարանձաւս երկնից՝ օդեղէն եւ ջրեղէն եւ լուսեղէն ամուրս. (Նար. յովէդ.։)
Յօդեղէնն կամար՞ որ է հաստատութիւն. (Վրդն. պտմ.։)
cf. Օթեվանեմ.
Թէ օթէ (կամ օթի) մարդ ի պանդոկ. (Մխ. դտ.։)
cf. Օժանդակ;
courier, runner.
Զկարող բարեխօսութիւննմարիամայ օժընդակ եւ ջատագով առնումք սրբասացութեանն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cf. Օժիտ.
Բազմօք ոմամբք ընծայական օժտութեամբք զնա պատուասիրեալ՝ տայ նմա եւ զմարզպանութիւն վրկանայ։ Երեւելի պատուական օժտութիւնս ընծայից նմա (ոստիկանին) մատուզանէր (սմբատ արքայ). (Յհ. կթ.։)
to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
ՕԾԵԱԼՆ, կամ ՕԾԵԱԼՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ՝ կամ ՕԾԵԱԼ ՏԷՐ. Սեպհական անուն Բանին մարմնացելոյ՝ ճշմարիտ քահանայապետին եւ թագաւորին թագաւորաց. յն. Քրիստոս կամ խռիսդօ՛ս. Χριστός Christus. եբր. մաշիախ կամ մէսիա.
cf. Օծելութիւն;
anointing, consecration;
վերջին օծումն, extreme unction.
Իւղն օծութեան՝ զոր արկանէր գրիգոր ի վերա մարդկանն։ Ի լեառն պարարտ օծութեան։ Տէրն՝ պետութեան անուն է, եւ քրիստոսն՝ օծութեան. (Ագաթ.։ Գանձ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
serpent-like.
snake-shaped, snaky;
full of turnings & windings, going or running winding about, zigzag, crankling;
zigzag, crankle.
Զօձաձեւ մարմինն ադամայ զգեցաւ։ Մերկանայ զխորխ մեղացն զօձաձեւ կերպարանն. (Լծ. կոչ.։)
cf. Օձակերպ.
Եւ այլ մարմին նորա օձատեսակ է. (Նոննոս.։)
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
Օցտիցեն քերթողքն զյարմարութիւն իսկ եւ ձձեւս առանց դաշանց սոսկ բանս առ չափս դնելով. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Որ օցտէ ի ճշմարտութենէ, այսինքն վարատէ. (Պիտառ.։)
Դեւն հրապուրէ, եւ օցտէ ի ճշմարիտ աւանդիցն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
would to God ! Please God ! God grant it !
Մակբայք ըղձիցն նշանականք են, իբրու թէ, իցի՛եւ, օ՛շ, գու՛շ, մարտան։ Իսկ օ՛շն, որ երանութեամբ ցանկայ ըղձալւոյն. օ՛շ թէ լինէր ինձ զայս ինչ տեսանել կամ գործել. օ՛շ թէ յաջողեալ էին ճանապարհք. (Քեր. թր։ Երզն. անդ։)
Կամ զմարմինս իմ օշ օշ կոտորեսցես։ զամենայն անդամս քո օշ օշ արարից։ Ետ կոտորել կացնով օշ օշ զմարմին որդոյն իւրոյ. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
cf. Յօշատեմ.
Զորդիսն օշատեն։ Այս ոք օշատեաց զայն ոմն։ Վայելուչ զանձեռնընդել չար գազանիդ օշատել մասուն. մարմնոյ. (Առ որս. ՟Ա։ Նոննոս.։ Պիտ.։)
adventitious, foreign.
Օտարամուտ մարդ ոք մտեալ (անդր) ի գրնանային աւուրսն՝ հիւանդանայ. (Կաղանկտ.։)
cf. Օտարաբար.
Ած ի վերուստ էջ ի մերսս անսովորաբար, եւ օտարապէս ծնունդ եղեւ ըստ մարմնոյ. (Պրպմ. ձ։)
fond of strangers, hospitable.
kindness to strangers, hospitality.
Իջեւանք առ տաճարսն գոլ՝ օտարասիրութեամբ մարդկան պատրաստեալք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
hatred of strangers, inhospitality.
Ատելութիւն ընդդէմ օտարաց եւ հիւրից. ամարդութիւն. անգթութիւն.
cf. Հիւրընկալ.
Օտարհնկալին խոստանայ։ Յօտարընկալին բարուց։ Զօտարընկալ մարդսն. (Փիլ.։)
strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.
Կարաս ծակ է տուն օտար, եւ ջրհոր նեղ՝ օտարոտին։ Իբրեւ օտարոտիս համարեալ եմք նմա։ Որդիք օտարոտիք։ Ոչ խոտորեսցուք ի քաղաքս օտարոտւողս։ Կանանց իւրոց օտարոտւոց.եւ այլն։
Զնոր կտակարանս օտարոտի համարի ի հնոյն։ Խլեալ զօտարոտի բոյսս։ Ճանաչել զօտարոտի խառնուածն. (Եզնիկ. ։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Յհ. իմ. երեւ.։) ասի եւ Օտարոտի կարծիք, տեղիք, գործք. սէր, աչք, եւ այլն։
condition of a strange;
alienation, estrangement, separation;
unlikeness, difference;
strangeness, extravagancy;
elimination, proscription;
absence, pilgrimage;
abroad, foreign lands.
Խնդրել ի մարդկանէ փսուս՝ ցոյց է անհաւատութեան, եւ աստուածպաշտութեան օտարութիւն։ Չարութիւն են, եւ օտարութիւն ասբտուծոյ։ Ցամենայն ախտաւոր ցանկութեանց օտարութիւն։ Զքրիստոսի փոխան զինելն օտարութիւն ի նմանէ համարեցաք. (Բրս. հց.։ Սարգ. յկ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։ Լմբ. պտրգ.։)
ոչ որոշէ զնա՝ ո՛չ աշխարհն, եւ ո՛չ լեզուոյն օտարութիւնն։ Ունի յարմարութիւն ընդ առաջինսն, ունի եւ օտարութիւն։ Զի մի՛ կասկածանօք մնասցեն վասն օտարութեան ժամանակի գրողին. (Խոսր.։ Լմբ. իմ.։ Նախ. յոբ.։)
cf. Օտարասիրութիւն.
Եւ էր տեսանել զբնութիւն առ ոտն կոխեալ, եւ զոտարսիրութիւնն պատուեալ. զորդիսն արհամարհեաց, եւ զօտարսիրութեան զհետ չոգաւ։ Զոտարսիրութենէն՝ ելից զպատուիրանն ... Պատկառէին յօտարսիրութենէն՝ զոր եցոյց նոցա. (Ոսկ. պետր. եղ.։ Ճ. ՟Ա.։ Նոյնպէս եւ Խոսր.։ Սարգ.։ Շ. ՟ա. պ.։ Սարկ.։)
fatal, unlucky or inauspicious day.
Օր չար համարեալ ըստ ախտաց.
living from hand to mouth.
միսացւոց ձիակթաց, կաթնակերաց, օրապարենից, արդարոց մարդկան. (Փիլ. ի Հոմերոսէ։)
cf. Որեար;
*days.
Յաղագս օրերացն զոր եդ հայր մարդապետն՝ թշնամանս ձաղանացն. (Բուզ. ՟Ե. 3։)
Տեսանե՞ս զառաքինութիւն այնր ժամանակի օրերոյ. վերծանելի՛ է ըստ ձեռագրաց՝ Որերոյ. այսինքն արանց, մարդկան։
law-giver, law-maker, legislator;
cf. Օրէնսդրական.
νομοθέτης legislator. որ եւ ՕՐԻՆԱԴԻՐ. Օրէնսդրիչ. տէր օրինաց աստուած. եւ մարդ դնօղ օրինաց բանիւ կամ գրով, հրամանաւ աստուծոյ կամ անձամբ անձին. կանոնագիր. սահմանագիր.
cf. Օրէնսդիր.
νομοθέτης legislator. Օրէնսդիր. դնօղ եւ սահմանօղ օրինաց, աստուած, կամ մարդիկ. եւ Տուօղ կանոնայ տնօրէն.
Ճանապարհ ասէ զօրինադիրն զմովսէս եւ զմարգարէս. (Պիտառ.։)
to establish, to give laws;
to ordain, to decree, to enact, to emanate, to prescribe.
Զգուշակի՛ր ոյժ առնել ըստ ամենայնի՝ որպէս օրինադրեսցի քեզ։ Որ յառաւել աւետիսն օրինադրեցաւ ի մարգարէիցն։ Օրինադրէ մանկանց՝ անսալ խրատուն աստուծոյ հօր։ Ի մշտնջենաւորլերանց օրինադրեցաք։ Օրինադրեցին սուրբ հարքն. (Յճխ.։ Նախ. առակ.։ Շար.։ Վրք. հց. ՟Բ։)
transgression, offence, prevarication, infraction of the law.
Ի՛մն թէ եւ օրինազանցութիւն է, յաղագս փրկութեան մարդկան էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3. յն՞ ես թէ եւ զօրէնս լուծի։)
like an example;
in a figurative sense, figuratively.
Ոմանք տեսիլ տպաւորաբար եւ օրինակաբար տեսին։ Զնոյն ճշմարտապէս, որպէս եւ այժմ օրինակաբար ի վերայ նորա հանգեաւ. (Ճ. ՟Գ.։ Յհ. իմ. ատ.։ Վրդն. սղ.։)
composing or writing a work or book, writing.
Փոյթ եղեւ մովսէսի օրինակագրութիւն ճշմարտութեան ընդդէմ մոլորութեան կռապաշտութեանն առնել. (Եփր. ծն.։)
cf. Օրինաւոր.
Իբրեւ մկրտեաց յիսուս զյովհաննէս, ի նա կացոյց զամենայն օրինականսն, զքահանայութիւն. զթագաւորութիւն, եւ զմարգարէութիւն. նաեւ զամենայն հօտս առ նա դարձոյց. (Անան. ի յհ. մկ.։)
keeping, obeying or fulfilling the law.
Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
Մի՛ եւս ընդ իս խօսիր ի ձեռն մարգարէական եւ օրինաւոր առակաց. (Նիւս. երգ.։)
cf. Օրինադրեմ.
νομίζω lege sancio. Օրէնս դնել. օրինադրել. եւ ըստ հելլենաբանութեան. Օրէն համարել. լաւ վարկանել. կարծել. puto, existimo, arbitror.
Եւ այլ զի՞նչ օրէն արդեօք իցէ, ով սոկրատէս, եթէ ոչ օրինեալքն։ Այլ ինչ արդեօք օրէնք, եւ այլ ինչ օրինեալն։ Ո՛չ մեք մեզ ինքեանց միշտ նոքօք օրինօքն օրինեմք, եւ ոչ միմեանց այլ մարդիկ։ Ո՞րպէս օրինես. զարդարն անիրա՞ւ, եթէ զարդարն արդար։ Մակացողքն զնո՞նսըն յաղագս նոցունց օրինեն, եթէ այլք այ նչ. (Պղատ. մինովս.։)
extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.
Նապաստակ ծովու ոչ սակաւ ինչ ահաւորութիւն ունի, որ ածէ վաղվաղակի սհտուերատս օրհաս ի վերայ մարդոյ. (Վեցօր. ՟Է։)
to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?
εὑλογέω benedico. Բարեբանիլ. գովել. մաղթել կամ կամիլ ումեք զբարիս. սուրբ եւ նուիրական համարել կամ առնել. ուստի՝ Օրհնել աստուծոյ զարարածս՝ է բարիս խոստանալ եւ շնորհել, եւ սրբել զնոսա.