a priest's brother.
Երիցու եղբայր. եղբայրն քահանայի.
that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.
ἑρχόμενος, εἱσαγούμενος Երթօղ եւ եկօղ. ճանապարհորդ. էկօղ գացօղ.
Մերթ եւս՝ իբր Ընթացք կենաց. վարք. քաղաքավարութիւն.
Եւ երթեւեկ նոցին ամենայնն հրեշտակական. (Վրք. հց. ձ։)
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
"cf. Երթեւեկս առնեմ."
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
cf. Երթեւեկեմ.
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
going to and fro.
Երթեւեկութիւն հրեշտակագնացութեան։ Դաւել ի ձեռն երթեւեկութեան. (Խոր. ՟Ա. 14. եւ 26։)
walk, step.
Երթալն. երթ. գնացք.
cf. Երիզապատ.
Խզեսցե՛ս ... զերիզապնդեայ մահազգեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)
cf. Երիթամածեալ.
Տեսանիցէք փոշոտեալ, երիթացեալ զերեսս։ Ետես ծիւրեալ, ծնկեալ, երիթացեալ, ծարաւեալ։ Աղտեղեալ եւ երիթացեալ եւ որ ջլալից։ Յաղբիս անկեալ եմք ... երիթացեալք խառուեալք։ Որպէս բոզքն գունատք եւ երիթացեալք. (Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկ. եբր.։)
Յակոբոս էր խռուացեալ եւ երիթացեալ գլխով եւ դիմօք. (Տօնակ.։)
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.
Յանխնայ խոցոտեցին զերիկամունս իմ. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 13։)
Որպէս նշանակ պարարտութեան.
horse, of a horse, equestrian.
Կամ Որ դարման տանի երիվարաց, եւ գիտէ աշտանակել յերիվար.
Այնպիսին կամ ի յերիվարականացն ոք, կամ ի մշակացն. (Պղատ. սոկր.։)
to ride;
to lead, to guide.
Որ ի վեր երիւարէ զքերովբէս». այսինքն նստի ի կառս քերովբէից. (Գեննանդ.։)
Երիւարս ազնիւս ստանան, եւ երիւարել ոչ գիտեն. (Ոսկիփոր.։)
cavalcade, riding-horse.
Յեսու զարեգակն իբրեւ զկամաւ ինչ բանիւ հրամանաւ ճնշեալ՝ արար զերիւարութիւնն. (Գեննանդ.։)
youthful, juvenile, young.
Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ զմիջահասակ արբունս ժամանակի (երեսուն ամաց). (Կաղանկտ.։)
youthfully.
Երիտասարդապէս մրցիմ ընդ թշնամւոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.
Փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն». յն. երիտասարդական. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)
Զմեր մանկութիւնն ապականէ երիտասարդութիւնն, եւ զնա ծերութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Քաջապինդ երիտասարդութեամբ (այսինքն արիութեամբ) զբանն աստուծոյ յինքեանս բնակեցուցին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Young woman, girl, maiden, lass
Բանն նորա անապական գայ, եւ ի կուսէ երիտասարդուհւոյ ծնանի. (Ոսկիփոր.։)
Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)
third;
three;
thirdly.
Նախ՝ վերծանութիւն ... երկիր՝ զրուցատրութիւն ... երիր՝ լեզուաց եւ հնագէտ պատմութեանց առ ձեռն բացատրութիւն. (Թր. քեր.։)
more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.
πρεσβύτερος senior, major եւ այլն. Աւագագոյն. ծերագոյն. մեծագոյն. հնագոյն.
Ճշմարտութեամբ երիցագոյն է՝ ո՛չ յերկար ժամանակաւ, այլ գովելեաւ, եւ կատարելագունիւ վարուք տեսեալ։ Որոց մին երիցագոյն, եւ միւսն կրսերագոյն. (Փիլ. իմաստն.։)
Ծերունեաց եւ երիցագունից, կամ երիցագունացն. (Նար. խչ. եւ Նար. յովէդ.։)
Սկիզբն արասցէ յերիցագունացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Երիցագոյն եղանակաւ կարգէ զերկիրս քան զերկինս. (Համամ առակ.։)
Յայտ է թէ՝ եւ քան զժամանակս երիցագոյն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)
presbyterianism.
ԵՐԻՑ ԱՆԳԱՄ. Փոխանակ գրելոյ՝ Երիցս անգամ։ Եփր. մեկն. պօղ. ստէպ։
priest's wife;
priestess.
Այրի երիցակինն ի կանանց վանսն երթիցէ, եւ այրի երէց ի յարանց վանս ... Այրի քահանայ, եւ իրիցակին. (Կիրակ. երզն. խր.։)
companion of a senior or of a priest.
συμπρεσβύτερος consenior, vel conpresbyter Կցորդ յաւագութեան, պաշտօնակից ի քահանայութեան.
the priests.
Երիցունիք, այսինքն Երիցունք. քահանայք. տէրտէրներ, վարդապետներ.
archpriest.
ἁρχιερεύς archipresbyter Պետ երիցանց. աւագերէց. գլուխ քահանայից, փոխանորդ եպիսկոպոսի։ (Բուզ. ՟Դ. 7։ Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Բ. 3։ Ասող. ՟բ. 3։)
to make senior, to raise, to advance.
Տալ երիցանալ աւագութեամբ, պատուով, ժամանակաւ, հնութեամբ. վերագոյն կարգել.
Ոմանք հեռի ժամանակօք զդիր ագոնին երիցացուցանեն». յն. յառաջ տանին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Եդ երիցացոյց, արար զնա անդրանիկ արարածոց. (Եփր. կողոս.։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Զերիցութեանն հատուցանել մրցանակ։ Վեհագոյն երիցութեան պատուոյ հասին. (Պիտ.։)
Կամ πρεσβυτέριον presbyterium Քահանայութիւն, եւ Եպիսկոպոսութիւն. առաջնորդութիւն եկեղեցւոյ.
Որ տուաւ քեզ մարգարէութեամբ ի ձեռնադրութենէ երիցութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Դ. 14։)
Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.
Զի ոչ եթէ երիցունք տային ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսաց. այլ եպիսկոպոսք՝ քահանայից»։
camomile.
ՎԱՅՐԻ ԵՐԻՑՈՒԿ. Նոյն թուի ընդ Եզին աչք. ... յն. ἁσκαρδαμύκτης . այսինքն անթարթ աչօք նայեցօղ։ (Գաղիան.։)
cf. Երիցանի.
Որպէս Երէցք. քահանայք. երիցանի.
three times, trebly;
very, much;
— ատելի, very hateful, very odious;
— երանելի, very happy, thriee happy, blessed;
— անգամ, three times.
Փչեաց երիցս ի մանուկն։ Եհար արքայն երիցս։ Երիցս հարցես զասորիս։ Ասէ ցնա երիցս։ Զի ասաց ցնա երիցս.եւ այլն։
ԵՐԻՑՍ. Ըստ յն. ոճոյ, իբր Կարի. յայժ. գեր. ե՛ւս ամենա՛. զոր օրինակ ասի.
Ո՛վ երիցս երանելւոյ, եւ երիցս բարեբաստիկ ոգւոյ, յորում աստուած ոչ անարգի համարեցաւ բնակել շրջել. (Փիլ. լին.։)
Զերիցս երանելեաց նախահարց առաքինութիւնս. (Պիտ.։)
Երիցս թշուառական. (Արիստակ. նաւակատ.։)
silly, cautiously, prudently.
ἁσφαλέως, παρατήρων, διαστέλλων եւ այլն. caute, diligenter, accurate Զգուշութեամբ. զգուշեաւ. ուշի ուշով. խնամով. խորհրդով.
Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)
Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի՝ զգուշաբար եւ անշարժապէս զբռնաւոր հողմոցն եւ զալեացն զ՝ի վերայ ընթացս համբերել. (Բրս. յուդիտ.։)
Մնալ զգուշաբար գալստեան թագաւորին. (Շ. բարձր.։)
Առ կամս օրինացն տեառն իւրոյ զգուշաբար բերիլ. (Լմբ. պտրգ.։)
very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.
Այսպիսի օրինակք ընդդէմ արկածից փորձութեանց զգուշագոյնս առնէ (զամենեսին). (Իգն.։)
Արք զգաստք՝ զգուշագոյնք հրամանաց վարդապետութեանն. (Կորիւն.։)
hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.
ἁσφαλές cautum, cavendum, diligenter observandum Իբր Զգուշանալի. Ուր արժան է զգուշութիւն պահել. քաջ դիտելի.
Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան՝ առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)
that renders cautious;
that announces, warns.
(Սուրբ գիրն զքահանայս՝) ազդարարս ի դիտանոցի կացեալ վերայ, եւ զգուշակս յարձակման թշնամեաց, եւ դէտս կոչել սովորութիւն է. (Սարկ. քհ.։)
hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.
ԶԳՈՒՇԱԿԱՆ որ գրի եւ ԳՈՒՇԱԿԱՆ. Ուր գոյ կամ պահելի է զգուշութիւն. որ ինչ հայի ի զգուշութիւն. զգուշաւոր. երկիւղած. եւ Ճգնաւորական.
Զգուշական պատուիրան, կամ խրատ. (Վանակ.։ Վրդն.։ Տօնակ.։)
cf. Զգուշութիւն.
Գուցէ նեղեալ ի սառամանեաց լճին՝ դիմեն ի ջերմութիւն բաղանեացն, եւ վրիպեսցեն ի զգուշանացն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Զգուշաբար.
Զգուշապէս մտաւորական աչօք նայեցեալ տեսէ՛ք։ (Լմբ. պտրգ.)
to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.
διαστέλλω moneo, observo Ազդ առնել, զգուշանալ. խրատել. զգաստացուցանել. հեռանալ ի վտանգէ.
Հանապազ զայս զգուշացուցանեն քարոզքն. (Խոսր.։)
Զգուշացուցանէր զիւր եկաւորութիւնն՝ դռնապանին։ Ընկեր մի դռնապանին զգուշացոյց զնմանէ, եւ ասէ, ես տեսի, եւ այլն. (ՃՃ.։)
provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.
Մարդասէր, հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Ետուր եւ ի ծովու ճանապարհ, եւ ի մէջ ալեաց շաւիղ զգուշաւոր. (Իմ. ՟Է. 23. ՟Ժ՟Դ. 3։)
Չի՛ք ինչ զգուշաւոր ամրութիւն քան զերկիւղն Աստուծոյ։ Յետ զերկիւղն Աստուծոյ հայցել՝ անարատ մնալ եւ զգուշաւոր ասէ զկեալն յաշխարհի. (Խոսր.։)
Զգուշաւոր գնացիւք. (Նախ. ՟ա. պետր.։)
with circumspection, slily;
strictly, punctually.
ԶԳՈՒՇԵԱՒ ἁσφαλέως, ἁσφαλῶς, ἑπιμελῶς , παρατήρων diligenter, accurate , observans որ եւ ԶԳՈՒՇԱՒ. (ի հոլովականէ բառիս Զգոյշ) Զգուշաբար. զգուշապէս. զգուշութեամբ. ուշ դնելով, փութով խնամոց. խորհրդով.
that conserves or keeps in safe custody.
Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)
wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.
πρᾶος, ἤμερος mansuetus, cicur (իբր Զգայուն յոյժ, զգաստ, զգոյշ. հակառական անզգայի, եւ անզգամի). Ուշիմ, եւ ուշեղ. այսինքն մեղմ, հանդարտ, հեզ. ընդել. ցածուն. հլու, (մարդ, եւ անասուն). եւս եւ σοφός sapiens συνετής intelligens Հանճարեղ, իմաստուն, ներհուն, բանիբուն. խելօք, խելօքիկ, անմեղ.
Զբազում անզգամս տեսանեմք զգօնացեալս, եւ զգօնս անզգամեալս. (Եզնիկ.։)
(Երեւի) ի գազանաց զգօնն. (Յճխ. ՟Դ։)
Ամենայն ձի՝ խրոխտ, եւ ամենայն ոչխար՝ զգօն. (Լմբ. իմ.։)
Իսկ Զգօն՝ ըստ որում իմաստուն՝ յոյնք եւ լատինք զՍուրբն Յակոբ Մծբնացի կոչեն Σοφός sapiens. տե՛ս եւ ի ԶԳՕՆԱԿԱՆ, ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ, եւ յայլ ածանցս։
wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.
Ոչ ամենայն ուրեք զգօնութիւն լաւ ինչ է, այլ երբեմն զսաստն յաճախէ. (Երզն. մտթ.։)
ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ. Գիրք իմաստնոյն Սողոմոնի. զոր օրինակ Առակք, եւ Իմաստութիւն.
to go out, to free one's self, to set one's self at liberty.
Որք ըստ ժողովրդեանն տկարութեամբն զանցանէին, եւ ամենեւին զմարմնաւոր օրինօքն զելանէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.
μηνύω, δηλόω, προσανατίθεμαι indico, declaro, refero, expono, denuncio Զգացուցանել. իրազեկ՝ իրազգած առնել. տեղեկացուցանել. ծանուցանել. յայտ առնել. ազդ առնել. նշանակել. պատմել յունկն. յայտնել. իմացում տալ, հասկըցնել.
Զեկուցանէ անունս զզօրութիւն իւր։ Եղիցի՛ ամենայն իրօք. քանզի զայս զեկուցանէ այոն։ Զեկուցանէ նշանակաւ իմն այսպիսի։ Զազգն հաւաստի զեկոյց։ Ի ձեռն որոյ զեկուցանի, թէ հաւատաց Աստուծոյ։ Բաղձամ հասանել յայտնի նշանացն, որովք կատարածքն զեկուսցին. (Փիլ.։)
Զայլոց նախարարաց զեկուսցուք բանիւ. (Յհ. կթ.։)
Զանարժանիցն, եւ զշաղախեալսն հեղգութեամբ կենացս զեկուցանէ. (Շ. բարձր.։)
declaration, notification, warning, advice.
μήνυμα indicium, significatio Յայտարարութիւն. ազդարարութիւն. ծանուցումն. ակնարկութիւն. նշանակութիւն.
licentiousness, luxury, wantonness.
Անառակութիւն. զազրագործութիւն.
habitual debauch.
Որք ցամաքեալ էք պահօք ի զեխանաց արբեցութեան եւ ի փափկութենէ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Զեղխեմ.
Արբենալ եւ զեղխել. (Յհ. իմ. ատ.։)
intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.
ԶԵՂԽՈՒԹԻՒՆ կամ ԶԵԽՈՒԹԻՒՆ. ἁνάχυσις, ἕκχυσις effusio, luxus, luxria, libido գրի եւ ԶԵՂՈՒԹԻՒՆ, համաձայն յն. Զեղումն յաւելորդս. անառակութիւն. շուայտութիւն. սխալականութիւն. անարգելութիւն. անժուժութիւն.
Մի՛ արբենայք գինւով, յորում զեղխութիւն է. (Եփես. ՟Ե. 18։)
Որովայնամոլութիւն է մայր զեխութեան ախտից. (Նեղոս.։)
Թէ ի նմին զեղխութեան (արբեցութեան) մնացեալ յերկարեսցէ, որոշեսցի։ Եւ ո՛չ մարմնական զեղխութեամբ զսուրբ աւուրցն խորհուրդ արհամարհել. (Յհ. իմ. ատ.։)
dissolute, incontinent, free, wanton, debauched;
spoiled;
careless, neglected, indolent, sluggish;
negligence, carelessness, inattention;
negligently.
Զեղծ գտանէր զսահմանապահսն. (Բուզ. ՟Դ. 31։)
Գտանել զնա ի զեղծի, եւ սպանանել. (Փարպ.։)
destroying, injurious;
badly done, wicked.
Խանգարիչ. ապականարար. վատթար. ոչ բարւոք գործեալ.