cf. Եռամեայ.
Նստաւ կինն, եւ սնոյց զորդին իւր երամենաւ զուարակաւ. (Տօնակ.։)
ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.
Բարկանալն է եռանդն շուրջ զսրտիւքն ի վերծխութենէ մաղձոյն. (Վահր. երրորդ.։)
ԵՌԱՆԴՆ. ἁνάζεσις Ի վեր եռալն. եռալ զեռալն որդանց. վխտալը.
Մինչեւ յաչաց անտի անօրինին եռանդն որդանց բղխեալ սորսորել. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 9։)
devout, spiritual.
Եռանդնասէր եւ յորդոր փութով. (Թէոդոր. կուս.։)
of three names.
Ունօղ զերիս անուանս ի միում անձին իւրում. այսպէս համարեցան ժխտօղք զսուրբ երրորդութիւնն.
triduan, of three days.
Երեքօրեայ. երից աւուրց. օր երրորդ. զերիս աւուրս. յերիս աւուրս. իրեք օրուան, իրեք օր.
lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.
Թող, անդէն ետ ընդ ետ լինէր նմա որդի։ Ետ ընդ ետ իսկ ընդէ՞ր ոչ յղեաց. (Եզնիկ.։)
vicegerent, vicar.
cf. Տեղապահ, իբր Փոխանորդ. տեղը բռնօղ, աթոռակալ.
lieutenancy.
Զաթոռ եպիսկոպոսապետութեան ետեղապահութեամբ յաջորդեաց յովսէփ. (Խոր. ՟Գ. 67։)
quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.
Զպատմութիւնն երկրորդեաց երագ երագ ի վերայ վեցօրեայ ժամանակին. (Եփր. ծն.։)
that goes, that walks quick, rapid, prompt.
Ճանապարհորդ երագագնաց՝ վաղվավակի հասանէ ի քաղաքն, եւ միայնակեաց ժուժկալ՝ յիւր կարգն. (Նեղոս.։)
bounty, beneficence, obligingness.
Ամուր պահապան երախտաւորութեանն՝ յիշատակ երախտաւորին, եւ հանապազորդ գոհութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
in form of a vein.
Երակաձեւ կայլակ վիժեալ. (Յիսուս որդի.։)
to assemble in troops, to flock, to go in company.
Դաս դաս խորդոց հաւուց ... երամացեալք հարօրանան. (Ագաթ.։)
state of a person at the head of a troop.
ἁγελαρχία gregum praefectura Երամապետն լինել. առաջնորդութիւն երամին.
cf. Երանալից.
Երանաւէտ ձայն, կամ բարբառ, ծագումն, մահ, գանձ. (Պիտ.։ Եփր. խոստով.։ Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. ոսկ. Բենիկ.։)
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.
happy;
blessed.
Felicia.
Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
Հարկանէր ջուրն (յորդեալ՝) մինչեւ ցերանսն... (եւ եւս յորդեալ՝) հարկանէր ջուրն մինչեւ ցգօտին. (Եզեկ. ՟Խ՟Է. 4։)
Եդեալ էր զաջ ձեռն նորա ընդ երանօք իւրովք, զի ի մերձաւորէ մարմնոյ նորա ածցէ կին որդւոյ նորա. (Եփր. ծն.։)
cf. Երաշխ.
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
Միջնորդ աստուծոյ, եւ երաշխաւոր աշխարհի, պատարագ հօր եւ փրկութիւն մարդկան. (Մանդ. ծն. քրիստոսի.։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
ἑγγυάω spondeo, satisdo Երաշխաւոր լինել. յերաշխի տալ զանձն խոստմամբ. խոստանալ եւ ապահովել՝ միջնորդութեամբ կամ վկայութեամբ.
dryness, aridity.
Փոքր ի շատէ զերաշտութիւն կոկորդացն զովացուցանել. (Եղիշ. դտ.։)
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Երասանակալք նոցա՝ իրերաց փոխանորդք։ Հմտութիւն երասանակալաց. (Բրս. սղ. եւ Բրս. գորդ.։)
tyranny;
despotism.
Նախծին որդին թագաւորէր՝ մինչեւ ցկիփսեղեայ բռնակալութիւնն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Տային զանձինսն իւրեանց ի մարզիչս եւ ի բռնամարտիկս. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 14.) իմա՛ յասպարէզ խաղուց, ըստ յաջորդ նշ։
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
Յարտաշրէ յորդւոյ սասանայ բռնաւոր ստահրացւոյն. (Փարպ.։)
violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.
Առնուին բռնիւ տասանորդս. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 20։)
cuff, boxing-match.
Ալիք եւ անդունդք զնաւորդս նեղիցեն, ձմեռն եւ սառնամանիք զհողագործսն, եւ բռնխէթք զըմբշամարտիկսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23. յն. բուռն հարուածք։)
violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.
Ի բռնութենէ հողմոյ արմատաքի խլեսցի։ Զբռնութիւնս հողմոց։ Հրոյ եւ ոչ մի բռնութիւն։ Յորդութիւն ջրոց հոսելոց բռնութեամբ։ Կամ զջրոց բռնութիւնս։ Բռնութեամբ հրացան բարկութեանցն։ Լերինք խորտակեցան բռնութեամբ։ Ի պտուտից բռնութեանն։ Յետին կողմն քակէր ի բռնութենէն.եւ այլն։
potter.
Իբրեւ զկաւ բրտի, զոր բրուտն կոխէ։ Է՛ջ ի տուն բրտին։ Իբրեւ զբրուտդ զայդ։ Իբրեւ զկաւդ ի ձեռս բրտիդ։ Ձեռագործք որդւոց բրտի (կամ բրտից)։ Անօթ բրտի։ Ագարակ բրտի.եւ այլն։
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
Ձեռք իւրեանց բրտացեալ են ի հանապազորդ գործոյ անտի. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 20։)
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
Տառ բաղաձայն՝ ի կարգէ իսպառ անձայնից, անուանեալ գիմ, որ ի յարիլն ընդ ձայնաւոր՝ տայ հնչիւն փափկիկ, նուրբ քան զք, եւ թաւ քան զկ, այլ առաւել մերձաւոր սմին եւ լծորդ.
Գ. Ուրեք ուրեք լինի լծորդ եւ ընդ ք. զոր օրինակ թագչել, թաքչել. չոքայ, չոգայ. փափագ, փափաք։
Որպէս նշանակ թուոյ, ՟Գ., ՟գ. է Երեք, կամ Երրորդ։
cf. Գազանամարտ.
Եւ κυνηγία venatus, venatio Որսորդութիւն գազանաց.
brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.
Զանասնացեալ եւ զգազանամիտ ազգ մարդկան շնորհօք արար որդիս այ. (Տօնակ.։)
eminence, height, pre-eminence, superiority.
Յետինքն ո՛չ են հաղորդ նոցա գերակայութեան. (Դիոն.։)
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
Գերակատար է եւ կատարողապետ որդի, որպէս պետ ամենայն կատարելութեան։ ԶՅիսուս զմեր աստուած եւ փրկիչ, զմիշտն կատարեալ եւ գերակատար. (Մաքս.։)
Գերակատար երիցդ անձին, կատարողի արարածին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Գերաշխարհ.
Երրորդութիւն թագաւորական, փառակից, գերաշխարհիկ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
torrent of tears, bitter tears.
Սաստիկ արտօսր. յորդ արտասուք.
glorious, excellent, magnificent.
Գերափառ առաջնորդ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
repurchase, emanicipation of slaves, deliverance, redemption;
that delivers, frees, emancipates slaves.
Գերադարձն զմեզ յերկնից քաղաքն ածեալ ամրացոյց։ Եղեն մեզ գերեդարձք եւ առաջնորդք. (Լմբ. համբարձ. եւ Լմբ. ատ.։)
cemetery, church-yard.
Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
cf. Գերեզմանատեղի.
Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)
to shave;
to make bald.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
cf. Գերծանեմ.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
cf. Գերծանեմ.
Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։
sublime, eminent, excellent;
գերունակ լինիմ, cf. Գերազանցեմ.
Ամենայն շնորհաց գերունակ է՝ սուրբ երրորդութեանն երկրպագուս եւ փառաբանիչս լինել. (Խոսր.։)
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
Երկաթի եղնգամբ էր գզեալ։ Գզեսցին մարմինք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Բրս. գորդ.։)
at least, however;
only, again
Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. որգոն, գէթ, գոնէ, փարթար. (Թր. քեր. ըստ հյ։)
hair, head of hair, long hanging hair.
Զաւելորդս ի գիսացն յապաւել. (Լմբ. պտրգ.։)