vainly, to no purpose, uselessly.
Ընդունայն. ի նանիր. վայրապար. ի զուր.
to become empty, to be emptied;
to vanish, to vanish or pass away, to go off in smoke, to disappear;
to be deprived of, to remain without;
to be debased, humbled.
Յորժամ լցեալ լինի (որովայն), յաղագս ժուժկալութեան իմաստասիրէ. իսկ յորժամ ունայնանայ, եւ այլն. (Բրս. պհ.։)
vain, proud, vainglorious.
Իբրեւ բազմացն անմտութիւն ի մի վայր ժողովեալ լինի, անհնարին լինի զունայնապարծ փառացն զանմտութիւնն ուղղել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
attached to vain things, applying oneself to futilities.
Վասն վայրապար ունայնարուեստ կենցաղոյս. (Բրս. հց.։)
willow, osier;
վարսաւոր or վայրակախ —, weeping willow;
դնդագլուխ —, pollard-willow;
—ք, willow-plot, willow-hedge, osier bed.
to be swollen, to swell, to puff up, to stuff out, to rise up;
to bloat;
to be swollen or puffed up, to be inflated, to grow proud.
Ուռեաւ որովայն նորա. (Եփր. համաբ.։)
Ուռաւ որովայն նորա։ Ուռաւ փորն. (Սարգ.։ Տէր Իսրայէլ.։)
Աղբիւրն սիլովայ ուռնու իմն, եւ յանկարծ արտաքս բղխէ. (Կիւրղ. թագ.։)
swollen, puffy, bloated;
—ք, swelling, puffing, rising;
tumour, bump;
blister, pimple;
զնստուցանել զ—ս, to assuage or cure a swelling.
Որովայնն ուռոյց իցէ, հարցափորձեն, եթէ ջե՞րմ է լանջքն, կամ հով. (Փիլ. նխ. ՟ա. յն. περιπληθής oppletus.)
to swell, to puff out;
to bloat;
to stuff;
to tumefy, to raise.
Ուռուցանել զմէջս քո։ Ուռուսցէ զորովայն նորա. (Թուոց. ՟Ե. 22. 27։)
Արկին ընդ բերանն ջուր սափորով, մինչեւ ուռուցաւ որովայնն. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Է.։)
swelling, puffiness, bloatedness, turgescence, inflation, turgidity;
turgidness, bombast.
Ի տալ տեառն զորովայն քո յուռուցումն. (Թուոց. ՟Ե. 21։)
full of canes or reeds;
— տեղի, cane-brake.
Բնակութիւն ունի սա (որթ) ոչ միայն ի դաշտային, շամբուտ, ախտաժետ վայրս, աւազինս. (Պիտ.։)
cf. Շանդ.
Յայտ է ի շանդեացն. քանզի ամենայն շանդի՝ քարիւ եւ ծծմբով բերի ի վայր. (Նիւս. բն.։)
multitude of words, loquacity, garrulousness;
chit-chat, babble, tattle, prattle.
Ոչ ընդ վայր շատախօսութեամբ ցնդել. (Տօնակ.։)
long-lived, long-living.
Բարեկեաց շատակեաց կենօքս յերկրի զձեզ վայելուչս ցուցանիցէք։ Ամենայն նահապետացն շատակեաց եղեալ. (Ագաթ.։)
cf. Շատանամ.
Պատուիրեն վայրենի բանջարօք շատել։ Շատեա՛լ լիջիք յորում որչափ կայքդ. (Եւագր. ՟Ի. ՟Ի՟Բ։)
great talker, babbler, tattler;
braggart;
cf. Շատախօս.
Ընդ որովայնամոլս եւ ընդ շատխօսս. (Փիլ. ել.։)
cf. Շատախօսութիւն.
Գինարբուքն այսքանիւ լի է շատխօսութեամբ ընդ վայրաբանութեամբ. (Փիլ. տեսական.։)
Շատխօսութիւն է՝ ո՛չ բազում մաղթանքն, այլ վայրապար եւ անճահս բարբառելն. (Իգն.։)
gormandizing, gluttony, voracity, greediness, ravenousness.
Ո՞չ սարսռեսցի ի շատկերութենէ որովայնդ քո. (Բրս. պհ. ՟Ա։)
the setting in order, arranging;
marshalling.
Գազանացն եւ էրէոցն քառահետեւ չարմունք եւ յանտառաց նորածին ծաղկանց ճոխացուցանեն զորովայնս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.
ἑπικλινής declivis ἁπόκρημνος praeceps. Խոտորնակ. զառ ի վայր. կողմնակի. շեղ, դարուվար՝ դարուվեր պառկած.
acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.
Շեշտհակի իսկ անդրէն ընդ հուպ վայելչանայր. (Անան. եկեղ։)
cf. Շեշտոլորակ.
ՇԵՇՏՈԼՈՐ ասի՝ մերթ որպէս Պարոյկաւոր, պարուկելի. զի եւ պարոյկն է շեշտ ոլորեալ ի վայր բթիւ.
word accented on the last syllable;
barytone.
ՇԵՇՏՈԼՈՐ ասի՝ մերթ որպէս Պարոյկաւոր, պարուկելի. զի եւ պարոյկն է շեշտ ոլորեալ ի վայր բթիւ.
cantilena, song, ditty.
Ընդ առաջ եղեն նմա արք գեղջն երգօք եւ պարուք (կամ պարաւորքն), որք ի հոտիլ դիականցն՝ շէր հանեալ ասէին. կերին գայլք զմարմինս. եւ այլն. ուստի եւ անուն գեղջն կոչեցաւ Շիրենիք, որ յառաջն կոչիւր Կենաց վայրք. (Մամիկ.։)
rudely, coarsely, clownishly, boorishly.
ἁγροικότερος agrestior. Կարի՛ շինական. գեղջկագոյն. վայրաբնակ. անհարթ. յետին սոսկական. վայրենագոյն. անմարդի.
Կարի վայրենաբար. անմարդի օրինակաւ. կոպտութեամբ.
clod-pated, awkward, rough.
the middle or centre of a village or town.
ἁγορά μέση forum medium. Միջավայր շինի. հրապարակ. մէջն աւանաց. բուն գիւղն. եւ Մէջ շինուածոց, քաղաքամէջ. բուն վայր բնակութեան բազմութեան.
habitable place, inhabited town;
the universe, the world.
οἱκουμένη habitata, orbis terrarum. Շէն. աւան. բնակելիլ վան կամ վայր. եւ Տիեզերք. աշխարհ.
construction, building;
edification, moral profit;
abundance, ease, prosperity;
peace, tranquillity;
good regulations.
Եւ որպէս Շէն. մարդաբնակ վայր.
glass bottle, bottle, phial;
alabaster vase;
խցել զ—, to cork;
to put the stopper on;
բանալ զ—, to draw the cork, to uncork;
to take the stopper out of.
Ընկէց ի խորխորատ մի ի վայր, եւ յանկանելն առնու հարուածս սաստիկ ի պարանոցին ի շիշսն. (Պտմ. աղեքս.։)
ՇԻՇՔ ἱνίον occipitium, occiput. Ծոծորակ. ուլն. ողն. միջավայրք ականջաց եւ ուսոց.
tomb, sepulchre, urn, monument;
—ք, cemetery;
մարմնածախ —, sarcophagus;
— հոյակապ, mausoleum;
— դատարկ, cenotaph.
Ե՛րուսաղէմ, թաղեա՛ զքո մեռեալս. ցո՛յց քոց փափագողաց զմիոյ որովայնի քո զբարեպարիշտ զշիրիմն. (Ածաբ. մակաբ.։)
cf. Շղթայատող.
Շղթայատող կարիւք ի վերուստ ի վայր իջուցանել ի դուրս այրին. (Խոր. ՟Գ. 45։)
cf. Շղթայագործ.
Շղթայատող կարիւք ի վերուստ ի վայր իջուցանել ի դուրս այրին. (Խոր. ՟Գ. 45։)
savage, wild, ferocious.
Վայրենամիտ. վայրագ. (լծ. լտ. սլիվանուս ի յն. իլէ՛օս ).
Հրաման պատուիրանի տայ շղուտաբարոյ վայրենի ազգացն այնոցիկ. (Յհ. կթ.։)
to throw up, to vomit, to eruct or belch from much eating and drinking.
Գինւոյն նեխութիւնք ... զսիրտն տաղտկացուցանեն եւ նեղեն նողկալովն եւ շմալովն, եւ որովայնին փքալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
dog-mouthed;
biting, sarcastic, slanderous.
Ոյր բերանն է որպէս զշան. հաջօղ. չարախօս. վայրահաջ.
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
Շնականն առ բարս որովայնապարար լինի. (Լծ. առ որս.։)
libidinous, lascivious.
Սիրօղ զշնութիւն, եւ զվայրահաջութիւն շանց.
to flatter, to cajole, to coax, to fawn on, to cringe to.
Ոչ շնթէ մեծատան (կամ ոչ ողոքէ զմեծատունս) վասն ցանկութեան որովայնին. (Վրք. հց. ՟Է։)
night-shade, morel, solanum;
tithymalus, milk-thistle.
ՇՆԽԱՂՈՂ χαρακίος, τιθυμαλίς characius, tithymalis. որ եւ ՇԱՆԽԱՂՈՂ, ՄՈՐՄ. Պտուղ վայրենի թփոյ եւ խոտոյ՝ ի պէտս դեղոց, մանրահատ՝ սեւորակ կամ կարմրորակ, եւս եւ դեղին եւ սպիտակ. իթ՝։ (Վստկ. յժգ։ Բժշկարան.։)
endued, adorned with graces, graceful, virtuous.
Շնորհօք զարդարեալ. վայելչազարդ. բարեշուք. առաքինի, հոգեւոր ձրից ընդունակ.
full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.
χαριτωθείς, κεχαριτομένος, κεχαρισμένος, -νη, ἑπιχαρίτος , χάριες, χαριέστερος, εὕχαρις gratiosus, gratia plenus, -na, gratior et suavior, facetus, jucundissimus. որ եւ ՇՆՈՐՀԱԼԻ, եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ. Լցեալ շնորհօք. ճոխացեալ հոգեւոր եւ մարմնաւոր ձրիւք. շնորհազարդ. բարեշնորհ. սիրուն. գեղեցիկ. վայելուչ. չքնաղ. զուարթ. բերկրեալ, (որ ըստ յն. ասի շնորհացեալ, կամ շնորհաւորեալ) եւ Ուրախարար. աւետաւոր. բերկրական. հաճոյական. զուարճալի.
Զի՞նչ մտածութիւն քան զմեծավայելչութիւն աստուծոյ շնորհալից։ Շնորհալից մտաց՝ սակաւ բանք խրատուց բաւական են յուղղութիւն. (Բրս. հց.։ Յճխ.։)
pure, candid, bright.
Ի ծովային բերմանց շնորհալոյս մարգարիտ. (Նար. կուս.։)
graceful, handsome, charming, genteel, pretty, nice.
Շքեղ շնորհօք. շնորհազարդ. վայելչապանծ.
simoniac.
Փափկակեացս, արքունավայելս, բանափոփոխս, շնորհավաճառս. (Ոսկիփոր.։)
prodigality, profusion, luxe, waste, dissipation;
debauchery, disorder, extravagance, luxury, excess.
Չարութիւն ցանկականին՝ զեխութիւն եւ շռայլութիւն։ Գործ շռայլութեան է յօժարիլն ի վայելուածս հեշտութեանց՝ ոչ արգելլով բանականին. (Արիստ. առաք.։)
magazine, storehouse;
butler's pantry;
larder, buttery, pantry, store-room, cellar;
secret chamber;
treasury;
bottom;
heart, the secrets of the heart, the affections;
— ցորենոյ, granary, loft;
— գինւոյ, wine-cellar, wine-vault;
— փայտից, wood-house.
ἁποθήκη (իբր գրարան). repositorium, reconditorium, promptuarium ταμεῖον , ταμιεῖον, ταμία (որ եւ սենեակ). cella penuaria, subterranea եւ այլն. Մառան ստորին՝ ի պահել զցորեան եւ զամենայն պարէնս. (որպէս եւ յն. սի՛դօս լծ. ընդ շտեմ". է ցորեան, պարէն) ամբարանոց. մթերանոց. սենեակ պահեստի ամենայն իրաց ի ներքսագոյն կամ ի խորագոյն վայրս. խորշք. յարկք. ամպար, քիլար, մահզէն ... տե՛ս (Օր. ՟Ի՟Ը. 5. 17։ Երեմ. ՟Ծ. 26։ Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 13։ Յոբ. ՟Թ. 9։ Մտթ. ՟Դ. 26։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 3. եւ այլն։ Իսկ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 13.) ըստ յն. ὐπερῷον , վերնայարկ։ Եւ (Յովէլ. ՟Ա. 17.) ληνός , հնձան։
filling granaries and magazines;
stored in a granary.
Զքաջաբոյսս եւ զատոքս, զվայելելիս եւ զշտեմարանալիցս. (Ագաթ.։)
encyclical, circular;
periodical;
vagabond.
ՇՐՋԱԲԵՐԱԿԱՆ. Թափառական, վայրայարծու, աշխարհաշրջիկ.
turn, circumvolution, periphery;
revolution;
— աստեղական, զարտուղական, զուգընթացական, sidereal, anomalistical, synodical revolution;
— բեւեռային, circumpolar.
զայնոսիկ՝ որ յերկինս են՝ տեսեալք շրջագայութիւնս մտաց (աստուծոյ), վայելեսցուք առ շրջաբերութիւնս այսոսիկ, որ առ մեզ են մտածութիւնք. (Պղատ. տիմ.։)
Խաւարեցուցի ընդ վայրահայեաց շրջաբերութեամբ (զտեսանելիս եւ) զլսելիս իմ. (Եփր. խոստ.։)
circuit, territory;
neighbouring towns or districts.
περιοικία territorium, circuitus. Շուրջ եղեալն բնակութիւն. շրջակայ վայր. արուարձանեայք. շրջակայք.